Articulus 18
Prosecutio hujus materiæ ; et quam mire ac gratiose agat Sponsus cœlestis in anima inflammata, sanctificata ac deificata.
SAPIENTIAM amavi et exquisivi a juventute mea, et quæsivi sponsam eam mihi assumere, et amator factus sum formæ illius, sciens quoniam mecum communicabit de bonis, et erit allocutio cogitationis et tædii mei. Intrans in domum meam, conquiescam cum illa : non enim habet amaritudinem conversatio illius, nec tædium convictus illius, sed lætitiam et gaudium. Sap. VIII, 2, 9, 16.
Sponsus et sponsa se mutuo complecuntur, diligunt, deosculantur, adstringunt, adulterinum despicientes amorem. Itaque increata Sapientia, quæ est Deus æternus, sponsa creati spiritus ac fervidi amatoris rite vocatur : quoniam talis amator eam sincerissime ac unice diligit, ardentissime ac interne eam sibi adstringit, eam præ omnibus amplexatur, alienum atque impurum amorem penitus aspernatur. Rursus Deus, qui est Sapientia ista, sponsus dicitur animæ, quæ est spiritus rationalis ; et anima amorosa, sponsa est Dei sui : quoniam Deus per caritatem eam amplectitur, per unionem præfervidam dulcissime eam deosculatur, lumine gratiæ suæ eam fecundat, eamque sibi fidelem, integram, inviolatam manere jubet et exigit. Quod quidem fit dum ipsa præter Deum et extra eum nil diligit. Etenim, juxta præhabita, nulla actio in tantum conformat sicque identificat unum cum alio sicut dilectio.1 Hinc nimirum anima fervens ac sancta de cœlesti loquitur Sponso in amoris dialogo, in Cantico canticorum : Dilectus meus mihi, et ego illi ;2 itemque : Ego dilecto meo, et ad me conversio ejus.3 Hoc est : ego tota sum unice illius, quem super omnia tam singularissime amo, tam unice diligo, ejus obsequio me totam impendo, amori voluntatique ejus me integre offero, illi intenta sum, ei vaco atque complaceo ; ad me quoque conversio ejus, quoniam ab ipso me redamari seu potius præamari experior, ipse mihi vicem rependit, ipse me clementissimo ac dignantissimo adspicit vultu, non sum fraudata meo affectu.
Talem itaque animam, quæ cum Apostolo vere pronuntiat, Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini mei Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo, ita ut quidquid mundus magnum, dulce ac commodum arbitratur, mihi crux sit, illud vilissimum rear et pro nihilo adspiciam :4 talem, inquam, animam Sponsus cœlestis dulcissime visitabit, familiariter amplectetur, amorose alloquetur, communicabitque ei de bonis suis, luce gratiæ, splendore virtutum, donis ac fructibus Spiritus Sancti eam fecundans mirabiliterque inflammans, ut sit tanquam oliva fructifera in domo Dei. Tunc plane gaudebit sponsus super sponsam, et gaudebit super te Deus tuus.56
O anima inclyta et electa, tam plene ad Creatorem tuum conversa, concupiscit Rex decorem tuum, et dicet tibi :7 Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis.8 Et erunt deliciæ ejus esse tecum, ac demorari in medio cordis tui.9 Tunc certe videbis, et afflues, et mirabitur cor tuum ex tanta dilectione ac dignatione Dei tui ad te, et dilatabitur in amore ipsius cum gaudio. Feliciterque gustabis quam magna sit multitudo dulcedinis ejus quam perficit et ostendit sperantibus in se, quos abscondit in abscondito vultus sui a conturbatione hominum ;10 qui renuunt forinsecus consolari, quietem solitudinemque optantes ; quorum mentes Deus gloriæ, superdulcissimus ac munificentissimus Sponsus, ineffabiliter adimplebit, consolabitur, tranquillabit, radiose perfundet, vehementer accendet, dulciter unget, stabiliter possidebit, imo nonnunquam etiam, et forte crebrius, amorose ac misericordissime prorsus præveniet, spiritum nostrum et flatum ad se trahens improviseque erigens, et absque nostro conatu inopinate sustollens, immutans, succendens et absorbens.11 Implebiturque in nobis quod in Deuteronomio scriptum est: Amantissimus Domini habitabit confidenter; in eo quasi in thalamo tota die morabitur, et inter humeros illius requiescet.12
Denique, sicut amor carnalis prædominans, qui amor ἔρως appellatur, facit amantem considerationi et amori amati gnaviter intentum ejusque jugiter memorem; singula quæque intime cogitantem, omnia percurrentem; de amati præsentia hilarem, de ejus absentia ac recessu mœrentem; semperque cupit uniri ac frui dilecto, in ejus intuitu complacentiam habet, ipsum adstringit, comprimit, deosculatur; nec in his ipsis percipit moras, imo omne tempus quod in istis expenditur breve videtur: ita omnino sincerissimus ac insignissimus amor Dei contemplationi dilectionique Dei efficit mentem amantis vigilanter, diuturne, et si non continue, tamen sæpissime prorsus intentam, ejusque innumerabilibus vicibus memorem, non in divinis dumtaxat, verum etiam in omni loco, actu ac tempore, in strato, mensa, domo, via, otio atque negotio, ita ut ad litteram impleat talis homo illud Deuteronomii: Erunt verba Domini in corde tuo, et meditaberis ea sedens in domo tua, et ambulans in itinere, et dormiens atque consurgens, eruntque et movebuntur inter oculos tuos.13 Insuper amor hic sanctus ac ardens facit mentem ea quæ Dei sunt intime meditari, et cuncta diligenter percurrere; nunc incomprehensibilem Dei bonitatem ac pietatem, nunc ejus infinitam sapientiam, jam opulentiam, jam omnipotentiam, pulchritudinem, justitiam, beatitudinem, æternitatem ac ceteras proprietates ipsius sinceriter contemplando, vivaciter admirando, incomparabiliter diligendo, amplectendo, laudando ac honorando. De gratiosa quoque et experimentali Dei præsentia amor iste lætificat mentem, serenam et tranquillam efficit, et mira bonitate perficit; porro de absentia dilectissimi et superdilectissimi Dei parit tristitiam, afflictionem ac defectionem. Ex tanto quoque contemplationis excessu amorisque impetu, ardore et ebullitione, generantur per redundantiam quamdam in parte sensitiva ac corpore languor, debilitas, mœror ac macies, detestatio corporei alimenti, impotentia usus ac motus membrorum ac sensuum, et totius corporis rigor. Nec in his actibus sanctis mens tempus advertit, moras non percipit: imo in his vehementissime admiratur nec sufficit admirari anima sancta caritatem, pietatem, dignationem et munificentiam Dei circa se et in se, quod tam amorose ac familiariter, tam gratiose et munificenter se ei ostendit, communicat, applicat et infundit.
Amplius, quoniam amor ingreditur ubi scientia permanet foris, dum mens contemplationi mysticæ est intenta, inflammato et velut commoto ac irritato amore, incipit amor ipse quodammodo ebullire ac superfervere, suaque sacra violentia totum corpus concutere. Quod autem fervet, quadam caloris ac desiderii sui violentia extra se ipsum projicitur, et supra se tollitur, quasi ibi esse dedignetur unde tam vehementer se jactat. Sic et mens transfixa amoris fervore quasi extra corpus jactare se nititur, et usque in summum volare molitur.
Postremo, ex prædictis supernaturalibus ac mirandis cœlestis Sponsi et caritatis in anima, certissimum sumitur argumentum veritatis fidei christianæ: ita ut quicumque hæc experitur, in tantum ex eis in fide certificetur, ut quamvis totus mundus averteretur a fide, ipse tamen de fidei veritate non posset ambigere, prout de hoc in tractatu de Contemplatione et alibi plenius disputavi.
Footnotes
Chapter 19 of 26