Sectio 6, art. 17: UTRUM CONVENIENTER DISTINCUANTUR TRES

CRADUS CARITATIS: INCIPIENS, PROFICIENS, PERFECTA.

Responsio est affiimativa.

p Probatur anctoritate Angustini : citari possunt aJii Patres, quasi omnes, a tempore Clementis Alexandrise, sed praasertim S. Gregor. Magnns. Apud Dionysium asquivalenter distinguuntur vife purgativa, illuniinativa, unitiva. Mich. de Molinos damnatus est quia rejecit hanc divisionem triplicis vi» (cf. Denz., 1246). Molinos tollebat. viam purgativam et totam ascesim, et falsificabat mysticam, confundendo passivitatem acquisitam per inactionem cum passivitate infusa.

2° Probatur ratione theologica, comparando augmentuni spirituale cum augmento eorporali in quo distinguuntur infantia, juvenlus, <etas adulta.

!pvrfeeta principaliter intendit ut Deo inlucreat et eo fruatur: homo cupit dissolvi et esse cum Christo. Via unitiva. proficieits principaliter intendit proficere im Dei amore et in virtutibus sub lumine ndei. Via illuminativa. incipicns principaliter recedit a peccato, resistendo concupiscentiis. Via purgativa.

Notandum est quod dona Spiritus Sancti cum caritalc connexa, crescunt cnm ea, idcou,ue normaliter caritati perfectorum respoudet in sequali gi-adu donum sapientiaj, quod est principium contemplationis infusa» raysteriorum fidei (cf. infra q. 45, a. 5). Insuper Spiritus Sanctus generaliter movet animas scc. gradum habituum infusorum, nisi sit obex. Alioquin enim, Hpiritus Sanctus sinc ratione moveret ad actus remissos, et frustra augeretur donum sapientia; cum caritate connexum. Contra quod valet sequens articulus de diminutione caritatis. Cf. de counexione septein donorum Spiritus Sancti cum caritate 111", q. 68, a. 5, et de augmento a>quali omnium habituum infusorum, I-II*% q. 66, a. 2. — Attamen in quibusdam justis donum sapientias apparct pnesertim sub forma contemplativa, ut in S. Joanne a Cruce, in aliis autem preesertim sub forma practica, magis directe ad praxini ordinata, ut in S. Vincentio a Paulo.

Aut. X. - UTRUM CARITAS POSSIT DIMINUI.

Status queestionis. — Non est quajstio de caritate actuali, sed habituali ; certum est enim actus caritatis esse aliquando intensiores, et postea remiesiores. Sed videtur quod caritas habitualis di- rtfC TKIBnS (IRADIBTJS CARITATIS minui possit: 1" Quia potest augeri et cadem est ratio contrariorum. 2° Qnia augmentnm eupiditatis videtur esse diminutio caritatis. 3" Qnia videtur quod Deus minus se preeparanti minorem caritatem i-onservat. — Sed, ex altera parte, caritas (in Cantieo, vm, C), comparatnr igni : « lampadcs ignis atque flammarum », est ignis spiritualis, et ignis quamdiu manet semper ascendit, etiamsi sit debilis ascendit, nunquam descendit. Est pulchra analogia pluries a S. Augustino expoeita.

Conclusio S. Thoma? est : Varitas habituali.t non potest diminui directe seu intrinsece, benc lamen indirecte et extrinsece per peccatum veniale, et totaliter tollitur per quodlibet peccatum mortale.

1« Pars conclusionis sic pi ob. : Diminutio directa caritatis potest sumi ve) ex paite objeeti, vel ex parte subjecti. Atqui neutro modo potest diminui carita-s directe et intrinsece. Ergo.

Prob. minor: non ex parte objecti, quia minima caritas diligit omnia qua? sunt ex caritate diligenda. .Vec ex parte subjecti minui tur directe et intrinseee caritas, quia peccatum veniale, quod est inordinatio c.irca media ad finem, non minuit directe amorem liabitualem linis ultimi. nec ad cum attingit effective. Ita quidam intirmi imiltum amantes sanitatem, inordinate se habent ad diaetam servaudam. Item iu speculalivis fulsa; opiniones circa ea quai deducuntur ex principiis non diminuunt certitudinem principiorum. Nec ctiam demcritorie peccatum veniale obtinet directe diminutionem

0. aritatis. quia ex hoc qn<Kl aliquis delinquat in minori, scil. circa media, non meietnr pati detrimentum in majori, scil. circa finem ultimum. Cf. penultimam paragraphum articuli.

Neque cessatio ab actu caritatis, etknisi sit venialiter culpabilis. diminuit. directe caritatem. qnia caritas habitualis non causa- Inr ab actibns humanis. sed solum a Deo; ergo non minuitur per cessatic-nem ab actn, sic differt a vii-tutibus acquisitis.

Quidam addunt hanc confiriimticnem: Si pcccata venialia dimitmerent intrinsece caritatem. tandem possent illam destruere, et sic ultimum peccatum veniale destruens caritatem esset mortale, quod est absurdum.

lloc argumentnm est saltem probabile; aliquis tamen dicere posnet: caritas posset diminui in inlinitum et nunquam tolli. sicut linea semper potest dividi in infinitum.

Respondetur: Sed ad hoc oporteret quod peccata venialia essent semper minora ut partes lineus divisse in inflnitum.

2» Pars conclusionis est : Caritas habitualis diminuitur indirectb (■/ extrinsece per pcccata vcnialia. Cf. ultimam paragraphum corp. artic.

Probatur: fcoe fit duplUHter:

1" Prout extrinsecc impeditur per peccatnm veniale applicatio caritatis ad ordinandam in finem ultimum materiam circa quam pec-

1. atur venialiter. Unde si justus habet affectionem habitualem ad

DE CAK1TATB SUBJECTO aliquod veniale, miuuitur femor caritatis habitualiter , scil. caritas amittit. suam libertatem actionis, sicut si aliquis haberet brachium habitualiter ligatuni. licet nou minueretur intrinsece eius vigor, amitteret libertatem actionis. Item. si, in lucerna, tlamma remaneret iequaliter intensa, sed vitrum lueeruas magis ac niagis iiiacu laretur, tunc irradiatio lucLs minueretur extrinsece.

Item si ex fonte ajqualiter veuirat aqua, sed divideretur propter herbas quae eius egressum impedirent, tunc impulsiis seu vis motrix aquas niiiiueretur extrinsece.

2° Per peocatum veniale generantur praixs inclinationes , qu« reddunt difflcile caritatis exercitium, merentur ut Deus subtrahat specialia auxilia actualia, et disponunt ad mortale.

Sic ces8ant objectiones.

Corollarlum : Aiiquis justus qui pervenit ad caritatem ut viginti per bona opera c-t communionem quotidianam, etsi postea tepide vivat, conservat enmdem caritatis gradum, sed mvnuitur fervor ac irradiatio caritatis eius quoad applicationem ad actum, et augentur pravas incliuationes, qiue dispouuut ad mortale.

Ad «Ad conservationem caritatis non requiritur motns liberi arbitrii, alioquin nou remaueret in dorraientibus ».

ABT. XI. — UTRUM CARITAS SEMEL HABITA POSSIT AMITTI.

Slatus quaestionis. — Hic art. ponitur ad explicandum verbum I Joan., iii, 9, citatum iu 1* objectione: « Omnis qui natus eet ex Deo, peccatum non far;it, quia semen ipsius in eo manet ».

Ex isto textu Jovinianus et postea beguardi dixeruut quod caritas semel habita amitti non poteat.

Conclusio est affirmativa et est de flde.

1° Probattir er Sacra Scriptura : (Ezech., xviii, 26) : « Cum aver terit se justus a justitia sua et fecerit iniquitatem, morietur in ea ». — {(ialal., v, 4) : « Evacuati estis a Christo qui lege justificamini, a gratia excidistis». — (I (lor., ix, 27) : « Castigo corpns meum et in servitutem redigo, ue forte cum aliis prajdicaverim, ipse reprobus efficiar ».

Contirmatur : Adam, David, S. Petrus erant justi, et tamen peccando a justitia et caritate exciderunt. Omues infantes per baptismum accipiunt gratiam et caritatem ; quis dicat eos omnes nun quam a gratia et caritate peccando excidere? Unanimis est consensus Patrum. Cf. Conc. Vienn. (Denz., 471), damnatur hsec doctrina Beguardorum : « Quod honio in vita prsesenti tantum et talem per fectionis gradum potest acquirere, quod reddetur penitus impecoabilis ». Item contra Calviuum Conc. Trid., sess. 6, cap. 12, 13, 14, prsesertim cau. 23 (Dicnz., 833), definivit: « Si quis dixerit hominem

A.v CAKITAS POSSIT AMITTi

«emel justiucatum amplius peccare uon posse. ue<: gratiam am ni it tere, et ideo eum, qui labitur et peccat. nunquam vere tuiRse justi licatum,... a. s. ».

£° Probatur ratione tlieologica: SoUv formw sunt inamissibUes , qWB replcnt tolam capacitatem subjecti. Atqui carita~i vuv non re plet totam capacitatem voltmtatis, quia versatur circa Dettm suni mum bonum. iwn clare irisum, sed obscure cognitum, nec sempcr esl in actu. Uude quaudo caritas viae actu non fertur in Deum. potest aliquid occiirrere per quod raritas amittatur ex mutabilitate \\Kv\ arbitrii.

Unde tota ha>c ratio fundatur in hoc priucipio: Hjb solae forma? sunt inamissibiles, qiue replent totam capacitateni subjecti quod uon est in potentia ad aiienam formani (ita juxta untiquam pliysicam, forma) co?lorum, quos putabant incorruptibiles). Ita caritas patriae replet totam capacitatem voluntatis, prout versatur circa Deum clare visitm in se. et semper est in actn. Sed justus in via uon videt Deum clare, nec semper in actu fertur in eum. ergo dum ca ritas non est in actu. potest aliquid occurrere per quod caritae umittatur, ex mutabilitate liberi arbitrii. Cf. ad 4""".

Sed remanet difficultas orta ex 1 Joan. (iii, 9) ■ « Omuis qui natus est ex Deo pecratum nou facit, quia semen ipsius in eo mauet, ct nou potcst peccare quoniam ex Deo natus est».

S. Thomas pulcherrime solvit hanc difficultatem, prout caritas tripliciter cousiderari potest sic:

, / ej: parte Spiritus Sanvti moventis ad actum clilectionis Dei, incompossibi lem cum peacato.

ptvrte suiips-ius, nam caritas nullo modo potest peceare, sicut nec calor potest refrigescere, nec justitia injustuni facere.

/ ut fornia qua? nou replet totam capacitatem voluntatis, qua» uon semper in actu fertur in Deum. ut habitus illuBtratuft a cognitioue obscura Dei.

Caritas via> inamissibilis est amijtsibilis est ex parte subjecti

Ad explicaadum quare caritas sit inamissibilis ex parte Spiritus Sancti movcutis, S. Thomas initio corporis art. ostendit quod sub qratia efflcaci homo non potest pecoare in sensu composito: et ex eius modo loquendi apparet quod gratia est infallibiliter efficax nou ab i'xtrinsec.0 (scil. ex praevisione uostri consensus per scientiam me diam), sed ab intrinseco. Dicit enim initio corporis articuli: « Ex parte Spiritus Saucti moventis animam ad diligendum Dcum, oaritas

UK CARITATB SUNECTO impeccabilitatem habet ex virtute Spiritus Sancti, qui infaliibiliter operatur quodcumque voluerit... Itein caritas secundum propriam rationem nullo modo peccare potest ». Sic explicatur difficultas orta ex I Joan. (m, 9) ; verum est verbum Joannis de caritate: 1° ex parte Spivitus Sancti moventis; 2° sec. rationem suam; 3° non vero ex parte subjecti mutabilis. Unde « liabenvus tliesaurum istum in vasis fictilibus » (II Uor. , iv, 7). — Caritas de se immortalis est, plus quum ipsa anima, quia est vita aiterna inchoata. Spiritualitas eius est altior qnam spiritualitas naturalis aninue. Legere ad lum et ad 2**".

Unde sensus Joannis est : justus, quamdiu manet justus, non potest peccare mortaliter, ita ut peccatum mortale stet cum gratia et caritate. Ex contextu patet quod hic est sensus Joannis, quia scopus eius eiat diseernere inter filios Dei et lilios diaboli, hoc sic adsignat : « Qui facit peceatum niortale est filius diaboii ; qui non facit est filius Uei ».

IOodem modo explicantur plures textus (v.g. Cant., vm, 7) : « Aqiwr multiv non potuerunt extinguere caritatem». Sec. communem inteiTiretationem hic agitur de oaritote Christi erga Ecclesiam, et de caritate Ecclcsia} erga Christum, sed si intelligatur de caritate jiarticularium. accipiendus est textus sec. distinctionem datam a S. Thoma.

Item (Rom., vin, 38) : « Certus sum quod neque mors, neque vita... neque creatura alia poterit nos separare a caritate Dei », scil. quamdiu quis volnerit retinere caritatem, neque tribulationes, neque alia qnaHumque possunt illam eripere, licet ex libertate arbitrii possit velle iliam amittere peccando. TJnde certus sum significat: ex parte Dei certus sum, non ex parte mea: idem cst ac spero, confido.

Alii dicunt : S. Paulus Joquitur non' in propria persona, sed in persona- electorum.

Iteni dura dicitur (I Cor., xin, 8): « Caritas nunquam excidit » id est sec. sc, ratione sui, et etiam prout habetur finaliter in via re-

Item (I Joan., ii, 19) : « Si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum- », scil. si fuissent ex nobis perfectis, solidis et constantibus christianis, ut ait S. Cyprianus, Cyrillus, Hieronymus. Vel ei fuissent ex prtedestinatis , ut interpretatur August., De Corrept. et G-ratia, c. 9, et De dono persev., c. 8.

Item verbum Augustini : « Caritas qwe deficere potest, nunquam vera fuiln. scil. caritas quai ratione sui deficere potest, nunquam vera fuit; ita S. Thomas ad V.g. earitas qu® vellet diligere ad tempus et non amplius postea, non esset vera caritas.

Objcctio: Sed caritas est nobilior charactere, qui inamissibilis est etiam de facto. Ergo pariter caritas.

Respondetur: Disparitas est quod caritas, etsi nobilior, Itabet contrarium a quo possit destrui, scil. peccatum mortale, non vero character. Insuper caritas quoad suam conservationem, pendet a libero arbitrio, non vero character.

Instantia: Sed caritas exciudit omnia motiva peccandi.

QUOMO0O CAItlTAS AMHTITUIt

Respondetur: Distinguo: quando est in actu, concedo ; quia tunc actn diligit Deum super omnia, sed quando non est in artu, nego, tunc enira potest intervenire aliquod motivum peccandi, cui liberum eet homini consentire. Unde dicitur Ecoli., vn, 40: « In omnibus operibus tuis, memorare novissima tua, et in seternum non i>eccabis ».

□ ubium: Quomodo igitur explicari possit confirmatio iu gratia alicuius viateris.

Respondetur: Salmanticenses eam bene explicant per specialem assistcntiam extrinsecam Dei prieservantis a peccato, uon per causain intrinsecam saltem ita firmam ut in patria, neque per inodum immutabilem pratice judicandi de Une ultimo ut in animabus que sunt iu purgatorio.