Sectio 6, art. 10: utrum timor remaneat in patria

Status qusestionls. — Videtur quod non: 1° Quia in patria non erit pcena, nec possibilitas peccati. 2° Quia erimus similes Deo, qui mliil timet. 3" Quia spes non erit in patria, a fortiori timor, cum timor sit quid minus perfectum spe, quia versatur circa malum.

Attamen dicitur in Ps. xvhi, 10 : « Timor Domini sanctus, per iMinens in sfecuhim scsculi » et in Praefatione Missae « tremnnt potestates». Quomodo concilianda sunt h«c omnia?

Conoluslo est : Timor servUis non manet in patria, bene tamen limor fihalis quoad unum actum, scil. Deum reveri, sic vocatur timor reverentialis.

li t/t rV^* Probatnr' 1uia beati 8unt secri de perpetuitote su»

2* Pars: Timor fllialis non remanet quoad actum timoris peccati, nara in patria peccatum est impossibile; bene tamen quoad actum reverentite erga Deum.

Objeclio: Sed haec reverentia fllialis in «elo est absque timore.

Itespondetur: Sec. auctoritates jam eitatas, dum beati consi- •lerant altitudinem divime majestatis contremiscunt et in propriam parvitatem resiliunt. Scil. beati optime vident quod in solo Deo essentia et esse sunt idem, et per comparationem ad Ipsum esse per se subsistens omnis creatura est quasi nihil; sic in owlo remanet humilitas et sanctus timor reverentialis sec. illud Ps. xvm, 10 : « Timor Domini sanctus, permanens in sseculum saiculi ».

Item Petrus dixit ad Jesum : « Exi a me, Domine, quia homo peooator sum » (Luc, v, 8). Etiam in humanitate Christi fuit timor revereiUialis erga Deum. (Cf. 111°, q. 7, a. 6).

Objectio: Sed spes non remanet in patria et perfectior est dono timoris, ergo nec donum timoris remanet in patria.

Resp. ad 8am: Disparitas est quia spes importat quemdam defectum (scil. futuritionem beatitudinis) qui defectus tollitur per Dei visionem. Sed timor importat defectum naturalem creaturxe sec. quod in infinitum a Deo distat, quod remanet etiam in patria, unde donum timoris non totaliter evacuabitur, remanet ut timor reverentialis.

ART. XII. — UTRUM PAUPERTAS SPIRITUS SIT BEATITUDO RESPONDENS DONO TIMORIS.

Videtur quod non : 1" Quia timor Domini pertinet ad initium vitse spiritualis, dum paupertas spiritus pertinet ad perfectionem vitss spiritualis. 2° Quia timor reprimit concupiscentiam carnis, cum luctu de peccato, ergo ei respondet beatitudo luctus, etc.

Responsio tamen est affirmativa.

1° Probatur auctoritate, quia in enumeratione descendenti donorum apud Isaiam, xi, 1, timor est ultimum donum, et in enumeratione ascendenti beatitudinum apud Matth., v : « beati pauperes » est prima beatitudo. Et Augustinus in Sermone Domini in Monte, c. 4, dicit: « Timor Dei congruit humilibus de quibus dicitur: "Beati pauperes spiritui " ».

2° Probatur theologiee sic : Ad timorem filialem pertinet Deo reverentiam exhibere et ei subditum esse. Atqui ex ista subjeetione sequitur paupertas spiritus, qua homo desinit qusarere magnificari in seipso vel iu aliquo alio, v.g. « in curribus vel in equis », in honoribus. Ergo ad donum timoris respondet beatitudo paupertatis spiritus, qua sub inspiratione Spiritus Sancti abjicimus superbiam et affectum ad honores et divitias.

»E BEATITUDINB COBBELATIVA DONO TIMORIS

Objectio: Sed abjicere superbiam est potius effectus liuniilitatis.

Respondetur: TJt supra dictum est, I*-II", q. 69, beatitudines Himt actus excellentes eliciti vel imperati a virtutibus et a donis. Et ut explicat Bannez hic actus paupertatis spiritus, scil. abjicere proprUxm excellentiam et magniflcationem temporalem est actus vmperatus a dono timoris, scil. ut reveretur Deus, et elicitus a virtute huinilitatis, qu® dicit : « Mihi absit gloriari nisi in cruce Domini no- M(ri Jesu Christi ».

Ad Jum notandse sunt du» primae lineae : « Cum beatitudo sit iK^tus virtutis perfect®, omnes beatitudines ad perfectionem spirittuilia vit<e pertvnent ». Ex hoc apparet magna conceptio quain habet B. Thomas de perfectione christiana; scil. est plena evolutio grattie virtutum et donorum in qua continetur normaliter contemplatio infusa, quaj procedit prasertvm a dono sapientiae; imo haec perfectio mmtinet, ut christianus sit vere ad imaginera Christi cruciflxi, altisximam beatitudinem evangelicam qute septem alias prsecedentes complectitur eminenter, scil. « beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam », et inter angustias persecutionis conservant paupertatem Hpiritus, mansuetudinem, compunctionem cordis, famem et sitim jnstitue, misericordiam, munditiam cordis et pacem. Unde hic textus B. Tliomse citandus est ut expressio traditionis in quseetione mystica lnxiierna: Utrum contemplatio infusa sit in via normali ad sanctilatem, an quid extraordinarium, ut visiones et l-evelationes.

Ad S0"1 dicitur : « Septima beatitudo (beati pacifici) est spirilualis perfectionis terminus», pr®sertim dum conservatur pax in ipsa persecutione, sicut Christus eam servavit durante Passione. Sic icrminatur quaistio de timore Domini qu® reduci potest ad hanc Hynopsim, quae perficit eam qu» supra data est initio; hsac non [xitest dari nisi in fine quostionis.

Timor converteus ad Deum

/ quoad actum reverentiss erga Deum : timor reverentialis manens in Patria. timor ) quoad actum timoris peccafilialis J ti, non manet in patria.

initium eius cum adjuncto timore servili (timor ini- tvmor servilis sine servilitate : timet p«nara non ut principale malum. Est quid bonum.

cum servilitate mala : timet posnam ut principale malum.

avertens a Deo : tvmor mundanus: intrinsece malus.

Appendixi De relationc inter don-um timoris et lemperantiam.

Notandum est in fine quod donum timoris respondens proprie ad spem ut repriniens prffleumptionem, quodammodo respondet etiam ad temperantiam sicut vnfimum donum ad infimam virtutem, secundum illud Ps. cxviii : « Conftae tvmore tuo, Domine, carnes meas » sic saltem ex consequenti ad donum timoris pertinet carnem reprimere, ut dicitur in hoc art. XII, ad 2UU1. Of. etiam II*-II", q. 141, a. 1, ad 3"*" : « Temperantia: etiam- respondet aliquod donum, scil. tiraoris, quo aliquis refreenatur a delectationibus carnis, sec. illud Ps. cxviii : « Confige timore tuo carnes meas ». Donum autem timoris principaliter quidem respicit Denm, cuius offensam vitat, et se- ■ cundum hoc correspondet virtuti spei. Secundario autem potest respicere quajcumque aliquis refugit ad vitandam Dei offensam : maxime autem homo indiget timore divino ad fugienda ea qute maxime alliciunt, circa qua> est temperantia, et ideo temperantiaj etiam correspondet donum timoris ».

Ex altera parte dowim svientia: respondet spei, prout nobis manifestat inanitatem bon-orum temporaliwm et wuxilii hwmani relate ad beatitudinem supematuralem cousequendam, ut dictum est TI*-II*,) q. 9, a. 4, sic nos dispouit ad sperandum Deum et in Deo auxiliante.

Ideoque sec. has considerationes sic possunt scribi correlationes vii tutum, donorum et lieatitudiuum :

morales caritas ilonum sapientiffl baat pacifici fides

intellectus

mundo corde spes

scienti»

qui lugent prudeutia

consilii

misericordes justitia

(religio)

pietatis

mites fortitudo

fortitudinis qui esuriunt et sitiuut justitiam temperantia

timoris

pauperes spi- ritu.

Sic donum timoris infimum respondet infimie virtuti, prout saitem secundario « configit carnem » seu rebellionem carnis, sed correspondet simul virtuti spei prout impedit priesumpt

QU^ESTIO XX. DE DESPERATIONE

In quatuor articulos: 1° Utrum desperatio sit peccatum. - 1 Utrum possit esse sine infidelitate. - 3» Utrum sit maximum peccutum. - 4° Utrum oriatur ex acedia.

Aiit. I. — UTRUM DESPERATIO SIT PECCATUM.

Videtur quod non : 1° Quia in ea non est conversio ad bonum commutabile. 2° Quia videtur procedere ex bona radice, scil. ex tinore Dei, vel ex horrore magnitudinis propriorum peccatorum.

Conclusio tamen est : Desperatio est peccatum, imo deeperatio positiva et plene deliberata est peccatum mortale ut melius declarnbitur art. 3.

Probatur i» ex comnmnibus, quia « desperatio est prindpium multorum peccatorum, prout « desperantes seipsos tradiderunt impudir.iti®», ut dicitur ad Bph., lv, 19.

Probatur 2° ex propriis, sic :

Omnis motus appetitus conformis falsce existimationi de Deo rst see. se peccatum. Atqui motus desperationis conformis est huic fulsse existimationi de Deo : Deus peccatori pmnitenti veniam derwgat, vel non vult ad se peccatores convertere. Ergo si sit plene deliberata desperatio est peccatum, et quidem mortale; desperans enim niagnam injuriam irrogat divinie misericordi», et sibi grave nocuinentum, substrahens sibi anchoram salutis.

Ad F*": Peccata contra virtutes theologicas principaliter con- Hixtunt in aversione a Deo. Sic desperatio plene deliberata destruit spem sieut infidelilas futem.

Ad 2"": Nihil prohibet aliquod peccatum indirecte vel occasionuliter procedere ex aliqua virtute, vel ex aliquo dono, v.g. timoris, Hicut interdum aliqui de sua virtute superbiunt; sic ex timore Dei ••t ex horrore propriorum peccatornm potest occasionaliter oriri denperatio, sed oritur per se ex falsa cxistimatione volnntarie admissa cimtra misericordiam divinam.

.". — o»»iiioou-Uor»sge - De vtrtuttmis theolooicts.

DB DESPERATIONB

Abt. II. — UTRUM DESPERATIO POSSIT ESSE SINE INFIOELITATE.

Responsio est affirmativa.

1° Probatur vndirecte: Spes est posterior fide, et remoto posteriori non removetur prius; excisa arbore, remanet radix.

2° Probatur direete sic : Quia judioium particulare practicum, quo quis judicat: « hio et nunc pro me non est amplvus sperandum » non destruit judicium universale speculativum fidei, quo judicatur consecutionem salutis esse hominibus possibilem. Ita pariter in omni peccato, v.g. fornicationis cum plena advcrtentia commisso, judicium practico-practieum : « bonum est mihi hic et nunc fornicare » non destruit judicium speculativum : fornicatio est hominibus et proiude mihi prohibita.

Ad 2"™: E conbra sic quis in universali iestimaret misericordiam Dei non esse infinitam, esset infidelis. Et non sic judicat in uuiversali desperans, judicat solum practice « propter aliquam dispositionem non est pro me sperandum in misericordia divina », v.g. quia media salutis sunt ipsi molestiora et difficiliora, quia se nimis intricatum reputat, et in fine se practice judicat a Deo quasi derelictum, prout frequentius aut facilius labitur; unde in ordine practico judicat: « non est mihi sperandum ».

Abt. III. — UTRUM DESPERATIO SIT MAXIMUM PECCATUM.

Resp. : 1° Desperatio positiva et plene deliberata est pecoatum seo. se gravivs peccatis oppositis vvrtutibus moralibus ; quia peccatum eo gravius est quo opponitur altiori virtuti, et quo fit magis directe contra Deum. Sic desperatio secundum se est peccatum gravvus quam adultervum, quam traditio patrite, quam homicidium, etiam quam actus contra virtutem religionis, v.g. impietatis.

2° Desperatio est peccatum sec. se minus grave quam odUtm Dei et quam vnfidelitas; nam infidelitas et odium Dei sunt contra Deum sec. quod in se eet, scil. contra Veritatem primam et contra Bonitatem Dei in se, dum desperatio fit ex eo quod aliquis non sperat se participare bonitatem Dei, nnde est contra Deum non in se, sed sec. quod eius bonum participatur in nobis. Sic apparet quod spes est infra lidem. Cf. q. 34, a. 1 : Utrum odium Dei sit maximum peccatorum .

3° Attamen sec. quid nobis periculosior est desperatio quam infidelitas et odium Dei ; quia sublata spe, homines irrefrenate labuntur in vitia et retrahuntur ab omni opere bono ; sicut v.g. Judas post crimen suum.

UNDENAM OBIATUB DESPBRATIO

Sed luec triplex conclusio intelligenda est de desperatione poyitiva, non de omissione actus spei; agitur de actu quo quis fuglt beatitudinem ut adeptu sibi difflciliorem. Insuper agitur de ^-•«peratione plene deliberata, qua destruitur virtus spei. Sic excluiluntur motus indeliberati desperationis, vel non plene deliberati, <>rti s»pius vel ex nimio timore, vel ex vacnitate cerebri; vel ex complexione melancholica, vel ex tentatione dasmonis, ad quod debet ailvertere prudens confessarius. Aninue spirituales, in nocte passiva ipiritus, scepe fortiter tentantur desperatione ut faciant actus heroioos spei, quibus duplicatur spes, nam subito obtinetur, per heroi- CUm meritum, magnum augmentum spei. Post victoriam contra forten tentationem hujusce generis, Deus non raro concedit altissimam jjiutiam confidentise, humilitatis et magnse generositatis.