Sectio 6, art. 18: UTRUM CARITAS AMITTATUR

PER UNUM ACTUM PECCATI MORTALIS.

Status qusestionls. — Difiicultas est quia Petrus negando Ciiri stum peccavit mortaliter, et tamen S. Bernardus ait : « In Petro caritatem non fuisse extinctam. sed sopitam » et fere eodem modo loquitur Leo papa.

Insuper caritas est fortior virtute acquisita, qiue non tolUtur pcr unum actum gravis peccati contrarii. Deinde: peccatnm mortale erga media ad finem, v.g. iutemperantia, non videtur tollere ordi nationem ad finem uitimum. Denique fides et spes non excludiiutur a quolibet peccato mortali.

Conclusio tamen est: Per quod-Hbet peccatum, mortale stalim amittitur caritm.

1° Probatur ex auctoritate : Joan. (xiv, 21) : « Qui habet mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me», sed ille qui peccat morta liter, mandata Dei non servat, ergo non diligit Deum. Alioquin, ut dicitur in arg. « sed c. », « esset simul dignus vita ffiterna et morte aiterna ».

Insuper hoc est de ftile definita in-Conc. Trid., sess. 6, cap. 15 (Desz., 808): « Qnocumque mortali peccato, quamvis non amittatiiilides, acceptain justificationis gratiam amitti », dum (ides non amittitur nisi per peccatum mortale infidelitatis.

2° Probatur ratione theologica: Unum contrarium tolLitur per aliud contrarium superveniens. Atqui quodlibet peccatuiu ntortale contrariatur caritati sec. propriam rationem. Ergo.

Prob. minor: caritas est unio amicitiaj cum Deo, ut ultimo tine cui homo totaliter subjici debet, dum peccatum mortale est aversio a Deo ut ultimo fine, nam peccatum mortale pwefert creaturam Dco, et violat eius prtecepta.

1)B CAIUTATK SUBJECTO

Objeclio: Sed actus non contrariatur directe habitui, et propterea omis ac.tus peceati etiam gravis non destruit babitum acquisitum oontrarinm. Ergo pariter nec caritatem destruit.

Respondetur: Disparitas est quod caritas est habitus non acquiaitus per plures actus. sed infusus a Deo et eius eonservatio dependet a Deo infundente. sic\it conservatio lucis in aere a sole illuminante. Jdeoque caritas statim desinit esse in anima per hoc quod ponitur aliquod nbstaculum influxui Dei conservantis caritatem in animam, sicut cessat statim lnmen in aere prout ponitur obstaculum illuminationi solis. Obstaculum istud morale est peccatum mortale, quo anima avertitur a tine ultimo, sic quodlibet peccatum niortale destruit quoad nos objcctnm formale earitatis cuius actus primarius est diligere Deum super omnia ut amicum. Non autem dcstruit quoad nos objectum formale tidei, nec spei. Cf. ad .V*n.

Virtus aequisila, quaj non acquiritur nisi per plures actus bonos, non destruitur per unum peceatum grave contra eam. E eontrario virtus infusa caritatis, quamvis sit altior, per quodilbet peccatum mortale amittitnr, aliquo modo sicut instrumentum pracisionis, ut chronometrnm, per quodlibet obstaculum impeditur, dum e e.ontra aliud instrumentum minoris prajcisionis ex eo non perturbaretnr.

VorollarUim ad 5UI" : « Garitae non potest remanere informis, cnm sit ultima forma virtutum, ex hoc quod respie.it Dcum in ratione tinis ultimi sujier omnia dilecti ».

Ad f*: Generaliter liomo non transit subito de statu gratiaj ad peccatuni mortale sine peecatis venialibus disponentibus ad mortale. Et generaliter dajmon incipit eum tentare circa levia.

Ad 2"™.- S. Petrus amisit earitatem uon directe per contemptum, sed indirecte propter timorem, et « eam cito recuperavit ». Sic intelligi debet S. Bernardus.

Ad l?*"1: Inordinatio circa media ad salutem potest esse levis vel gravis; gravis tollit caritatem, violando in re gravi Dei prajcepta, sic enim fit aversio gravis a Deo prascipiente et ab eo, ut est linis ultimus. In tr. lie Gratia probatur quod nequidem de potentia Dei absoluta peccatum mortale et gratia babitualis possnnt esse simul in eodem subjecto quia hic bomo esset simul aversus et non aversus habitualiter a fine ultimo. Cf. Billuaht, De Gratia, disp. 7, a. 3.

Sic terminatur qua;stio de caritate per respectum ad subjectum ; nunc consideninda est per respectum ad diversa eius objecta subordinata.

DE OBJECTO CARITATIS

Sunt duas qusestiones: q. 25: De his qnae wnt ex caritate diligenda; q. 26 : De ordine diligendorum.

Quajstio 25 dividitur in undecim artieulos see. enumerationem eomplet&m eornm eirca qua? potest esse dilectio.

Aht. I. — UTRUM DILECTIO CARITATIS SISTAT IN DEO, AN SE EXTENDAT AD PROXIMUM.

Slatus quasstionis. — Difficnltas est: Videtnr quod earitas non se extendat. ad proximum : 1° Timor Dei non se extendit ad hominem, ned erga hominem est t.imor mnndanus specie distinetus a timore Domini. 2" Oultns latria non se extendit. ad sancto6, quibus debetur solum honor duliie. 3° Quia debemns sperare in Deo, non in homine. Ergo pariter earitas erga Deum non se extendit ad proximum. Quomodo proximus posset diligi amore theologali?

Conclusio tamen est : Objeetum fonnale primarium caritatis est ipse Deus, sed objectum- eius seeundarium est proximus.

1° Probatur au<toritate H. Scriptura:: (1 Joax., iv. 21): « Iloc maudatum habemus a Deo, ut qni diligit Deum, diligat et fratrem suum ». Et secnndum traditionem, ut diximus q. 23, a. 5, sicut eet una fides de Deo et de revelatis circa creaturas, ita est una caritas <iu» cst primo cirea Deum super omnia dilectum. et secundario cirea proximnm,

2° Probatur ralionc theologica: Habitus seee extendere potest ad omnia quaj eadunt sub objecto suo formali quo. Atqui proximus cailit Sttli objecto formali quo caritatis. Ergo earitas, quse primario diligit Deum, sese extendit ad proximum.

J'rob. minor in corp. « Ratio diligendi proximum est Deus: hoc euin) del>emus in proximo diligere ut in Deo sit » et ut glorificet Denm nune et in asternitate. Sic diligimns proximum propter Deum, wil. quia proximus diligitur a Deo et ordinatnr ad Deum sicut ipei iiom. Ked ad intelligentiam prof undam hujusce doctrinse oporet exacte

UE 0BJECT0 CARITATIS determinare: 1" quodnam est objectum formale quo caritatis, et 2° quomodo proximus cadit sub isto objecto formali quo caritatis.

1" Quodnam est objectum, formale quo caritatis seu motUmm formale. Cf. infra q. 27. a. 3.

Respondetur: Esl bonitas increata ut est in se et propter se amabilis. lumine supernaturali cogncscibilis , ut dicit Gonet. Est bonitan Dei, non nt bona nobis, sed ut bona Deo amU:o nostro. Katio est quia caritas est, ut diximus (q. 23, a. 1), amor amicitise inter Deum et homiues. Unde ut amor est circa bonum; ut amor Dei est circa Deum sub ratione boni divini; ut amor non concupiscentias quas generat spem, sed benevolenti® et amicitia) est circa Deum amicum, uon ut nobix bonum, sed ut est in se propter se amabilis. Additur est erga Deum lumine supernaturali cognitum, ut distinguatur caritas ab amore naturali erga Deum naturaliter cognitum. Iusuper, ut ait Gonet. motivum formale caritatis non est divina bonitas ut communis aualogice bonitati divinas per essentiam, et bonitati diviua? per par ticipatiouem, sed est bonitas increata, ut Deo ipso conveniens.

Objectio: Sed amare Deum propter beneficia ab eo accepta, est actus caritatis. Atqui ibi motivum amandi nou est bonitas increata, sed lienelicium. Ergo falsum est quod motivum formale caritatis sit bonitas increata.

Respondetur (q. 27, a. 3) : Dist. maj. : amare Deum propter beneficia est actus caritatis, si « propter » dicit motivum [ormale amoris eliciti, nego ; si dicit solum medium per quod devenimus ad coguitionem divinaj bonitatis, concedo. Cognoscimus quidem es bcneiiciis divinis bonitatem increatam Dei et postea caritate diligimus Deum propter suam bonitatem increatam. Sed insuper caritas potest imperare aetum gratiludinis propter beueficium acceptum.

Qratitudo autem ex qua proccdit gratiarum actio non est virtus tlieologica sed annectitur religioni. Cf. q. 106, a. 5. Cf. infra q. 27, a. 3: Utrttm Dc-us sit propter seipsum diligendus. Ex q. 27, a. 3, babetur htec synopsis :

propter finem, sic diligimus mediciuam > propter sanitatem ^ \

» formam, sic diligimus hominem/ ™ | propter eius virtutem. , £ i i.

Diligere aliquid » cattsam efficientem sic diligimusl [ | propter aliud alltluos Prout suut ulu ! 1 1 dicitur secun-, lis patris , .« dum qnatuor CftttBOS dispositionem, sic diligimus be- 1 nefactorem sec. quod ad| hoc disponimus per beneficia ab eo recepta.

DE BJVS OBJECTO PRIMABIO ET SECUNUARIO

Oubium: Utrum objectum formale quo caritatis sit sola bonitas essentia; divinaj nt distincta virtualiter ab attributis, an bonitan divina ut transcendens omnsm Dei perfectionem et involvens essentiam, attributa et personast

Respondetur: Communiter theologi tenent secundum partem distinctionis, ita S. Thomas, Cajetanus, Bannez, .Toannes a 8. Thoma, Billuart, Salmanticenses, Suarez, S. Bonaventura, Scotus, contra Kipalda qui tenet primam partem. Cf. Salmanticenses.

Probatur sic sententia communis, dupliciter:

1" Auctoritate S. Thom® qui docet (q. 23, a. 1) : caritatem esse amieitiam fuudatam snper communicationem « qua Deus nobis communicat suam beatiudinem ». Atqui objectum beatitudiuis est bonum divinum involvens attributa et personas.

2" Prob. ratione: Omnia Dei attributa et personte sunt propter se ainubilia amabilitate ultimi finis, et non amabilitate medii seu linis iutermedii, quod involveret imperfectionem. Ergo sunt objectum caritatis.

Objectio: Sed bonitas divina specificans caritatem debet esse uua ratio formalis, et non plura attributa simul.

Respondetur : Bouitas divina omnibus attributis imbibita est unu ratio boni amabilis in qua conveniunt omnia, attributa. Ama- bilis est enim Veritas divina et Sapientia, et Justitia, et omnipotentia; quodlibet attribntum divinum est bonum iuflnitum ; item amabilis est Pater, et Filins. et Spiritns Sanctus.

2° Quomodo proximus cadil sub objecto formali quo seu motivo mritatixi

Quis est noster proximus? Est omnis creatura intellectualis, quae nobiscum particeps esse potest arternie beatitudinis. Unde non creaturte irrationales nec damnati. Et qnomodo proximus cadit sub motivo caritatis? S. Tliomas respondet in nostro art. c: « Katio diligendi proximum Deus est, hoc enim debemus diligere in proximo, ut in Deo sit », scil. ut illi tamquam fini ultimo adhwreat, indeque iit Detts a proximo nm-etur, laudetur et glorificetur propter infinitam eius bonitatem. Sic debemus diligere nosipsos et proximum amore theologali. Unde patet qnod ratio formalis diligendi proximum sit infinita Dei bonitas in se et propter se amabilis, sicut ratio forraalis videndi omnia colorata est lux. Motivum enim forraale omnium actiunn alicuius virtutis theologicse debet esse quid supernatnrale increatum. In hoc mirabiliter apparet altitudo caritatis fratema;. Iioc prjedicaudum est; sc.il. debemus diligei-e proximum amore non solum supernaturali sed theologali : ut in Deo sit.

1um Corollarium: Amare proximum ex alio motivo non est amor caritatis, sed amor naturalis, v.g. amare proximum propter benelicia ab eo accepta, vel propter eius qualitates prout sunt eius perfe ctiones.

M - UWMFUMW - De vUtoWU theotoglcU.

[>E 0BJECTO CARITATIB

Eteaiin benehcia et ^^££ ^ ad amoren. naturalem non veroad a™™1^ \on movent ad amo- Jjem. imo 0^J°f jSt^iones proximi, sed so- [2 SWpSSOSSft ,« - ^ amatu.

ut prototypus in ^ oa*»eV 2Um coro.larium: > » ™ ^Utat™ erga proxwmm proximum et '^"flSt^ confundere objecta forma- ,um humanitarismo vel ***"**X'£luP altissimum nomen caniia, et emmtia» reru»; 81\"^st ^rruptio ipsius notionis catatis rei inferioris ^^'fJ^te^huLnitarismus est cui t«. ritatw. OptfH cw^f ''^rttramor humanitatis, propter ipsam hu- eiolatria, conScieuter vel inconscienter hunuv

Unde maxime errant SIU ^ wmomtm «•» dicnnt: nitatem diligentes P™^™™™ "liud est quam philanthroha* est wro «*»t« «*mt ^'."^X^polatriam to qua invertitur pia, qu» quandoque degencrat >n ^ ad g^. Reprehe>>- ordo caritatis de quo vn * *. Ct^ principalem finem.

sibilis est igitur qu. d.Ugit P»""n™ ini^ ^tatb?, et hic abusus

Sio. habetur sajpe hod.e , abne us nom . ^ ^ vocatus est ooritanwm*., g ^nS c^n0scere supra sens.b.lia, o^rum qui dicunt: rat.o ^ n hil Jgtee • ^ hilosophi seu

£L$S .»^%TSE S co^udere ordinem natu-

8i loco justitue naturahs pon tu> u ^ erga prox.mum versa. Sic quidam volunt ar.Utem ^ et sunt ra,tiona- reducere ad naturalem just. ^ J Pj1 ' ^ reQUCere ^ car.talist*. Alii e contra ^t^^m^u^ter minuunf, hoc est pseudoten. christianam cujus »1M^«^ ordine Ist. ulurn.

naturalismus seu falsus "tf*^™, ^ jtt,titiaBl naturalem comioquuntur de ni«. ^,, fti^„So mystico ac si loquerentur de ha, m^MS^^SSmt^ Ita q«-.aam ah. confu-

^SS^SBSSmm ««* »^<tm imp,etas\ MP tant agnosu ,,„,„„,.,,,,,,. defectibus proximi, semper

3- corollarlum. *w »^'^STbonnin, scil. ut in D« possumus «W» critalc '° ooritatem •»» £2«, promissa. Haec son-

DE BJUS OBJECTO PRIMAIIIO ET SBCUSDABIO 435 duas esse caritates specie distinctaa, scil. erga Deum et erga proximum; nominalistsB nesciunt quid sit objectum fonnale specificativum. Ha» doctrina conflrmatur solutione objectionum articwli.

Ad J^m.- rariter ttmor Domini se extendit ad Dei ministrox qui wrtute eius posttunt infligere pasnam, et sic timere Dei ministros non est timor mnndanus, qui avertit a Deo.

2* Ohjectio erat: Amari est honorari. Atqui specie distinguuntuihonor latrias soli Deo debitus, et honor diili» sauctis debitus. Ergo pariter sunt duaj caritates.

Resp. ad 'Zmn: Disparitas est quia honor respicit proprium bonum honorati, scil. debetur enim propter propriam excellentiam persou» honorata3. Sic sancti honorantnr formaliter propter suam- sanctitatem creatam.. Et est actus duliaj, qui normaliter imperatur a caritate et ordiuatur ad Deum. Por oppositum ratio diligendi ex caritate proximum non est eius propria perfectio vel excellentia, sed bonitas Dei ab eo glorificauda. Unde quamvis honor latri® et honor duliaj sint er^kprofimum ^ di8tingnunt,:"' caritas er8a Deum et caritas

Ad S™1.- Sicut diligimus proximum propter Deum, ita [KMisumus sperare non solum in Deo auxiliante, sed etiam iu ministris Dei, qui, ut Dei instrumenta, nos adjuvant.

Instantia: Diligimus proximum propter Deum, sicut cognoscimus conclusiones propter principia. Atqni cognitio principiorum et cognitio conclusionnm sunt ex diversis habitibus. Ergo.

Respondetur: Disparitas est quod prvncipium in se spectatum non est ratio formalis cognoscendi conclusionem, nisi in angelis; pro nobis requiritnr studium, labor. Dum e contra Deus in se spectatu-s est ratio formalis diligendi proximum, quia diligens Deum, vult Deo omne bonum, et gitod ab omnibus ametur, et hoc est simul amare proximum et ei velle summum bonum.

Nec refert quod sint duo prtecepta caritatis distincta, scil. erga Deum et proxinium, nam prajcepta dantur de actibus virtutnm, non do habitibus; sie possunt csse duo prjecepta ad eandem virtutem caritatis pertineutia, nnum pro actu principali, alterum pro actn secundario.

Salmanticenses tenent contra nominalistam Gabrielem Biel quod etiam de potentia Dei absoluta caritas supernaturalis erga proximum non potest specie distingui a caritate erga Deum ; quia est idem motivum formale.

Consectaria quasdam eruuntur a Salmanticensibus:

tw" Corollarium : Caritas est vera ct proprie amicitia, non solum respectu Dei, sed respectu proximi existenti-s in gratia. Qnia justus yult ahis justis bona supernaturalia, beatitndinem, et est redamatio inter omnes justos, quamvis loco et exteriori communicationi distent. Unde est inter omnes justos mutuus amor benevolentiaj fnn-

43G l)B OIUECTO CARITATIS datus in divina communicatione vit» Ktemae, sic est amicitia supernaturalis proprie dicta. Ita amicitia cum nostro angelo custode.

t"m Corollarium: Cwritas est etiam propric amicitia respeolu proximi existenti-g in peccato mortali. Cf. S. Thomas, q. 25, a. (i. Quia justus vult peccatori beatitudinem aternain, et habotur redamatio saltcm ex parte Dei, qui vult nos diligere peccatores ut in Deo sint. Cf. infra a. 6 et a 11 pro damnatis et dasmonibus.