Sectio 6, art. 23: UTRUM DEBEAMUS ANCELOS

EX CAR.TATE DILICERE.

Status qunstionis. — Videtur quod non: 1" Quia- non sunt proxi mus noster. 2° Quia angeli non convivunt nobiscum.

Conclusio est: Amiciim caritatis etiam ad angelos se extendit.

1" Probatur anctoritate S. Augustini: « Pr»ecepto quo jubemur proximum diligere, etiam sanctos angelos contineri ». Prsesertim debeinus specialiter diligere ut amicum nostrum angelum eustodem.

2° Probatur ratione theologica, quia amicitia caritatis fundatur sur>er commiiiiicationem beatitudinis a?terna?. in cuius participatiouc

DB OBJECTO CAMTATIS communicant homines cum angelis sec. illud (Matth., xxii, 30): c< In resurrectione erunt homines sicut angeli in ccelo ».

Ad 3W": « Convivimus angelis see. mentero imperfecte quidem iu via, perfecte autem in patria».

AltT. XI. — UTRUM DEBEAMUS D^EMONES EX CARITATE DILICERE.

Responsio Non debemus nec possumus ex caritate damones diligcre, sed possumus eorum naturam ditiyere, volendo eam conservaii ad gloriam Dei.

i* Pars conclusionis probatur: 1° auctoritate Isatie (xxvin, 18) : « Pactum vestrum cnm iuferno non stabit ». 2° probatur rationc tkeologica, qnia uomine damonis siguineatur natura peccato deformata, atqui ex earitate debemus odio habere peccatum : « Qui diligitis Doniinum, odite malum » (Ps. xcvi, 10). Insuper non possumus velle beatitndineni aeternam his qui juste sunt ajternaliter damnati. « Hoc repugnaret caritati per quam Dei justitiam approbamus ».

Notandum est quod dsemon vult quandoque animas inclinare ad commiserationem erga seipsum; ac si ipse postularet veniam a Deo et non posset eam obtinere (cf. Alfred de Vigny, Eloa). Sed revera dajmon et damnati nuuquam veniam petunt, eorum superbia et rebellio ascendit semper. Commiseratio autem suppouit qnod miser desiderat sublevari, et auxilium petat ; sed in damuatis non etst hoc desiderium, uec ulla oratio, e contra est blasphemia. Si autem quidam Saucti, ut S. Dominicus, quamdain commiserationem habebant pro damnatis, hoc erat in illis manifestatio misericordi® divinse quae, ut ait S. Thoinas. I*, q. 21, a. i, in damnatione reproborum apparet, « non quidem totaliter relaxaus, sed aliqualiter allevians, dum (Deus) puuit citra condignum».

3* Pars eonclusionis. Sic probatur: sicut ex caritate vohimus creaturas irrationales pcrmanere ad gloriam Dei, ita volumu,s dsemones conservari ad Dei gloriam. Sie motivum formale increatum caritatis usque ad infernum descendit prout pajnas inferni suo modo manifestant Dei justitiam. Hic est splendor justitvB, et mauifestatio leterna primi moralitatis piiucipii : « bonum est faciendum, malum vitandum » ; snpremum bouum «st super omuia diligendum. Hsec est lex inscripta in corde omnium.

Ad 3""1.- «Deus perversam inlentionem damonum (coutra nos) ronvertit m nostram utilitatem », nam ut ait Augustins, « <Ucmones, nos tentando, nobis coronas fabricant », non quidem ex eorum intentione, sed ex ordinatione divinse providentise. Ita praesertim in puri- Ucationibus passivis spiritus, in quibus justus debet actus heroioos facere, qui subito obtinent magnum augmentum caritatis et aliarum virtiitnm.

HECAPITULATIO QUJESTIONIS 147

AnT. \n. - RECAPITULATIO TOTIUS HUJUSCE QU-<ESTIONIS.

Concluslo eins est : Convenienter Augustinus enumerat quatuor t-x caritale diligenda, scil. Deus, ipsi nos, proximns, et corpus no xtrum.

Batio est qnia amicitia caritatis fundatur super communicationem beatitudinis. Atqui Deus est principium influens beatitudinem, nosipsi et proximns eam directe participamus, et corpus denique nostrum qinimdam beatitudinis redundantiam accipiet. Ergo.

Unde brevius: aliquid diligeudum est ex caritate prout stat sub motivo formali increato liujusce virtutis theologic», scil. bonitas Dei increata super omnia diligenda et gloriflcanda.

sJ* Objectio hujusce articuli est objectio quasi aristotelica, contra terminologiam S. Augustini, scil. pars non debet dividi coutra totum. Sed corpus nostrum est quasdam pars nostri. Kon ergo debet dividi quasi aliud diligibile, corpus nostrum a nobis ipsis.

Ad 2"'" resp. : Corpus non directe attingit ad beiititudinem, sed solum per quamdam re<lundantiam. Unde iiomo alio modo se diligit sec. caritatem, et alio modo corpus proprium ut partem sui.

8ic termiuatur quajslio de diversis objectls earitatis, prout objecta secundaria a primario distinguuntur ; nunc agendum est de ordine horum objectorum.

QU.33STIO XXVI.

DE ORDINE CARITATIS

Agitur de ordine diligendorum ex caritate. S. Tliomas hasc omnia examinat descendendo a Deo ad creaturas, et in illis procedendo a communioribus ad particularia. Perversitas est voluntaria inversio hujusce ordinis. Unde hasc quasstio in praxi est maximi momenti: v.g. ad determinandum utrum vera sit methodns quornndam catholicorum dicentium: Sympathia quasdam necessaria est pro Kantio ad Kantismum recte intelligendum autequam confutetur. Haic sympathia est ne sec. ordinem caritatis? Quare non pro Luthero, Oalvino etc.?

Akt. T. — UTRUH IN CARITATE SIT ORDO.

Responsio Affirmative, in caritate cst ordo diligendorum seo. retationem ad Deum, qui est primum principium hujusoe dilectionis.

1- Probatur auctoritate S. Soripiurai: (Cant., n, 4): « Intro- duxit me rex iu cellam vinariam et ordinavit in me caritatem ».

C£. prjesertim Augustinum citatum art. prajced. « sed c. » : De Do ctrina christiana, cap. 27.

2» Probatur ratione theologioa sic : Cum ordo includat in se ali- quem modum prioris et postcrioris rclate ad aliquod principium, ubiciimque est aliquod principium, oportet quod sil aliquis ordo. Atqui dilectio caritatis tendit in Ueum sicut in priiicipium beatitudinis, et in ulios tBIigendOB. Et ideo in caritate est ordo diligendorum sec. relationem ad Deura.

Nulla est difficultas, probatio fundatur in dcfinitione aristol.clira ordinis, scil. ordo est duipositio secundum prius et posterius relate ad alvquod, principium. '. Et ordo tot modis dicitur quot modis est principium, scil. sec. sitnm, sec. motum localem, sec. tempus, sec. lieri rei, sec. partes rei constitutivas, sec, intellectum, sec. quatnor causas. v.g. ordo agentium debet correspondere ordim fininm. Et ex i Intelllce ait Bannez, <le ordlne In ercaturls, vel ud creuturus. Nam ordo est In peraonte dlvlnls, tumen nihll est prius et posterlus nlsi secunduu. nostrum modum. intelligendi.

DEUS PLU8 DILIGE.NDUS QUAM PROXIMI'M delinitione ordinis apparet quod omuis coordinatio pnr.supponit subordinationcm per respectum ad principium ordinis ut explicat 8. Thomas (I--II". q. 100. a. 6) sic: « primum est quod miles snbda tur duci, secundum vero ut aliis milltibus eoordinetur ».

Ad Pariter est ordo in fide et iu spe, prout liai virtutes feruntur primo in objectum prinuirium et postca in objectum secuudarium, sed specialiter agitur de ordine caritatis. quia sub prsecepto directe cadit.

ART. II. — UTRUM DEUS SIT PLUS DILICENOUS QUAM PROXIMUS.

Status qutestionls. — Videtur quod non : 1° Quia Deus est miuus visibilis et proinde minus diligibilis quam proximus. 2° Quia omne vivens diligit sibi simile et proximus est nobis magis similis. 3» Quia jam in proximo Deus ipse diligitur. Ita Kantius negans offieia specialia erga Deum, sed dicens: debemus religiose officia moralia inter homines adimplere; est laicisatio ethicte.

Conclusio est: Dem simpliciter loquendo magis dUigendus est quam proxtmus. In hoc onuies couvenlunt contra impios.

1' Probatur auctoritate Christi: (Luc, xiv, 26): « Si quis venit ad me et non odit patrem et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores, nou potest mcus esse discipnlUB », id est si non minus dili git patrem, imo si non odit peecatum patris, in quo pater se avertit a Deo. (Matth., xsii, 37) : « Diliges Dominum Deum tuum ex toto t^catt^0' Ct CX t0ta^ninl* tua> et ex tota mente tua, et proxiinum

T .Pr°0(,,<"' ratione theologica, quia amioitia principaliler respicit id in quo primario innenitur bonum, super cuius communica tione ipsa fundatur,- ita ainicitia politica principalius raspicit priucipem civitatis. Atqui in Deo invenitur increata bonitas et beatitudo, super cuius communicatione fuudatur caritas. Ergo Deus ptus diligendu.s est quam proximus, prout bonitas derivatur a Deo ad omnes qui sunt capaces beatitudinis.

Principalis objectio est prima, scil. : IUud est magis diligibile quod est magis visibile. Atqui proximus est magis visibilis quam Deus. Ergo proximus est magis diligibilis quam Deus.

Sanctus Thomas respondet ad luau distinguendo majorem. prottt bonum est ratio diUgendi, sed cognitio boni est conditio sine qua 11011 dilectionis. Ideo dstinguendum est : illud quod est magis visibile est ma-gis diligibile in se simpliciter quoad rationem dilecHonis , nego ; secundum quid. prout prius cognoscitur, concedo. Ita proximus prius diligendns occurrit; sed Deus est magis diligibiUs propter majorem bomtatem. Cf. q. 2(i. a. 4. ad l"i; a. C, ad lm; a. 7.

Secundum hoc principium infra magiN explicandum theologi communiter dicunt: unum plus altero potest diligit tripliciter, scfl.

» - Quuooo-Laou»}! - nt rfriuuftui tl\c.Qiaau;u

JiE OUDINE CARITATIK jiul ex parte objecli wu objective, ant ex parte subjecti diligentisi quod subdividitur, scil. aut appretiative, aut intensive. Hoc apparet per banc dichotomiam progressivam, seu per divisionem per sic et non, nt in arbore porphyriana :

ex parte objecti, quando majus bonvm ei volumus.

/ appretiative, quando plus wstimatur a diligente.

ex parle diiigentis \ wtensive, quando diligens ad euin ) fertnr majori conatu, quia perf sona dilecta est magis visibilis et propinquior.

V.g. : justns magis diligit Deuin objective quam proximum quia vnlt Deo m&jus bonum, id est gloriain suam et regnum suum. Item jnstus magis astimat Deum fontem omnium bonorum quam proxi mum.

8ed mater christiana, quamvis plns objective et appretiative di ligat Deum quam filium suum, «1091« intensive diligit hunc filinm quem videt, tangit, osculat, quam Dcum, quem non videt. Melius videbimns infra art. 4. differentiam inter objective et appretiative, prout justns jequaliter ac seipsum diligit proximum objcctive, desiderando ei sicut sibi eamdem salutem arternam; sed appretialive mag?s seipsnm amat. et magis sibi desiderat salntem.

1u*n Corollarium ; Ordo caritatis attenilitur secundum afjectum appretiativum . quia est potior aliis et quia in caritate excessus amoris appretiativi trabit secum. saltem per se loquendo, exeessuni alio rnra. Sic Deus magis appretiative diligendus, magis objcctwe et saltem in ecelo magis mtensive diligi debet.

2um Corollarium: Debemus magis diligere objective et appretiatwe Deum quam proximum, quia est infinite melior qualibet creatura. Undc debemus ilhim magis awtiniare et ei velle infinita bona. sc.il. omnes eius perfec.tiones et extensinnem regni eius seu raanife Ktationis tionitatis eins.

□ ubium: An ex pnecepto caritatis Deus sit intensius diligendus quam proximus. ita ut alioqttin esset peccatum? Qnidam affirmaverunt, scil. Lovanienses cum Vetro Soto, scd dissentiebant inter se quoad gravitatem hujnsce peccati, quod quidam dixerunt mortale, alii veniale.

Gommunis senteutia est. negativa in lioc sensn, scil. non peccat coiitra praeceptum caritatis qui intensiori amore, sive natnrali, sive supernaturali, diligit proximnm quam Deum. Sed htec responsio debet recte explicari, et ad hoc dno notanda sunt.

1« Deus quidem est dignus amore perfectissimo et magis intenso quam qutelibet creatura, imo non potest tam perfecte ab ulla crea-

Unus plus altero diligitnr

IIKUS PliUS lin.lGENDI'S QUAM PROXIMIM tnra diligi. quin perfcctiori dilectione Uigiius sit (<nf. Mt». q. 04, a. 4). 1'roinde peccaret ille qui ex electione vellet ereattiram amare mtensiitt qnam Deum, qnia tnnc eam plus diligeret appretiative, quia judicaret eam esse dignnm intensiori amore. Delict ergo homo cligei-e amare Deuin summo amore et intensius qnam ei-eaturam ; et ad boc omnis viator tendere debet. Cf. infra, q. 44. de pwecepto cai-ilati* erga Denm, a. 4. 5, C; q. 184, 11. 3, ad 2">.

2" Atiainen si in actu dilectionis Dei non rcperiatur ista major intensio ex conditione nostnv nat«ne, non cst peccatum. Etenim sec. conditionem nostrie natnra, intensio actus voluntatis provenit cj: propinquitate objecti, secundum qnum objectuin vehementius allicit; sic objectum sensibile pro pwesenti statu est propinquius voluntati quam objectuni spirituale, nam in lioc statu cognitio nostra intellectnalis, qnam sequitur voluntas, incipit u sensibilibus. Boc non tiepenilet ex electione nostra, sed ex conditione naturm in pnesenti stiitu. Ergo in boc non est peccatum. ltem pater habens duos filios BOlet minorem intensius amare, nt Benjarain, quamvis primogenitum magis appretiative diligat.

i* Confirmatio: Vohintas intensius fertur in minus bonum prwsenx quam in majus absens, propter rationem supra<lictam et boc utit etiam in homine benc disposito ut dicitui- in Supjilemvnlo, q. 3,

1'ropterea ad coiitritionem nou requiritur quod dolor de peccatis sit maxiintis intensive, v.g. non requiritur quod intensius vellem quid omnino repugnans mandueare qtiam pecea-re.

2* Confirmatio ex inconvenientibus alterius sentcntia;. Ex ea euim sequeretur qnod e dtiobus actibtis caritatis aque intensis, unus esset boniis et alter malus, imo quandoque intensior esset malus, et uiiDiis intensus esset bonus. Etenim ita esset, nam non peccaret homo qui eliceret actum dileetionis Dei ad tria, et actum dilectionis proximi ad (ffio, dum jiecrcaret alter qni eliceret actum dilectionis Dei ad qualuor et actuni dilectionis proximi lul quinque. Solus enim prior magis intensive Denm diligcret quam proximnm. Tunc ex opposita sententia sequeretnr quod bic amor Dei ad quatuor esset malus. dnm actus amoris Dei ad tria in altero homine esset bonus.

y Cwtfirmatio, quia. alioquin seqnerctur anxietas perpelua conseimUtr, quia impossibile est discernere inter gradus intensionis et soire an intensius diligamus Denm quam proximum. E contra ionge fiicilins dignoscitur amor appretiativus. Ilic amor appretiativus existit quando oliquis vitam in mclius emenilat, peccati ocoasiones fugit , injuste alilata restituit, virtutes colit et se paratum sentit omuia potiiiK perdere quatn Deum offendere mortaliter.

Objectio: 1'ropter quod unnmquodque tale et illud magis. ut ferl commune axioma. Atqui proxinins caritate diligitur propter Deum. Ergo DettR semper magis diligi debet etiam intensive quam proximus.

I)B ORDINB OARITATIS

Resp. cuni Billuart: Commuue axioma verificatur quantum ad appretiationem, concedo; quantum ad intensionem, nego. V.g. ille qui amat media propter finem, magis appretiative amat tinem. sed aliquando intensius fertur in medium prtesens, quam in finem absentem. Iusuper possumus diligere proximum intensius amore uoneeto naturali, non formaliter propter Deum, ut mater diligit filium suum naturaliter.

Instantia: Habitus caritatis magis et intensius iuclinat ad dili gendum Deum qui est eius objectum primarium et formale, quam proximum, qui est tantum objectum secundarium et materiale.

Respondetur: Dist. majorem: babitus caritatis intensius inclinat ad Deum si consideratur caritas in se, concedo ; sed ut est in nobis procedit sec. modum nostrum.

Instantia: Ktiam ut est in nobis. Etenim Spiritus Sanctus non potest intensiws inclinare ad creaturam quam ad Deum. Atqui omuis intensio ab habitu caritatis procedens est a Spiritu Sancto. Ergo.

Respondetur: Major intensitas in amore proximi potest perti nere ad honestum amorem naturalem et non ad caritateiu. Si vero pertineat ad caritatem, diceudum est quod tunc hsec intensitas major non provenit formaliter a motione Spiritus Sancti, sed est quid materiale proveniens cx propinquitate objecti; est qutedam imperfectio qua? nondum tollitur a Spiritu Sancto. Melins esset in se et in nobis magis intensive diligere Deum, sed hoc erit in patria. Pacilius intelligitur quod Spiritus Sanctus quosdam moveat ad uubendum, non ad castitatem absolutam servaudam, quia hoc est melius pro illis.

Instantia ultima: Prseceptum caritatis erga Deum est sine limi tibus: « Diliges Deum tuum ex toto corde... ». Deus autem meretur ut eum diligamus amore intensiori quam creaturam. Ergo sic tenemus ex prawepto intensius diligere Deum quam creaturam.

Respondetur: Dist. majorem : quoad finem prascepti ad quem omnes tendere debent, concedo; quoad materiam prmcepti, nego. Ooncedo minorem : distinguo conclusionem : tenemur ad hoc tendere, concedo: tenemur hoc jam adimplere ut materiam prawepti, nego. Cf. infra, q. 184. a. 3, ad 2"".

Corollarium : Bic confirmatur distinetio mter peccatum veniale et imperfectionem. Est quasdam imperfectio quod diligamus Deum minus inteuse quam creaturam, sed hoc non est peccatum veniale, si vere tunc magis diligimns Deum objcctive et appretiative. Pecca tum enim veuiale etiam levissimum non est reteribile ad Deum tanquam ad finem ultimum, sic esset actus bonus : et e contra actus ca ritatis imperfectus, quo minus intensive diligo Deum quam creatu ram, est ad Deum referibilis, imo ad eum ordinatur, est meritorius.

Hocfaciliter explicatur pro homine cuius cognitio oritur a sensibus, minus explicaretur pro angelo. Cf. de hac re 11*11"', q. 113, a. I, ad 2».

DEUS DIIJGENDUS PI.CS «UAM N08 453

ART. III. — UTRUM HOMO DEBEAT EX CARITATE PLUS OEUM DILICERE QUAM SEIPSUM.

Status qusstionis. — Videtur quod non : 1" Quia amicabilia ad alterum veuiunt ex amicabilibus ad nosipsos, ut ait Aristoteles. 2" Quia unumquodque diligitur, in quantum est proprium bonum, ad nos ipsos pertinens. 3° Quia quantum diligo frui Deo, tantuin diligo meipsum, quia mibi volo summum bonum. Unde videtur quod diligimus Deum propter praaniuro nobis repromissuiu. Kant tribuit theologis catholicis hanc doctrinani. Per oppositum quietistas dixerunt: debemus diligere Deum usque ad sacrificium salutis.

Responsio est : Ex caritate homo debet magis diligere Deum quam se ipsum.

1° Probatur auctoritate Sacrw 8criptur<E: (Luc, xiv, 26) : « Si qnis venit ad me et. non odit patrem suum (mihi contrarium) et niatrem et uxorem, et filios... adhuc autem et anvmam suam, non potest meus esse discipulus ». Sic homo debet subire martyrium inter tormenta potius quam negare fidem et amorem Dei. Hoc involvitur in foimula prajcepti : « Diliges Dominum Deiim tuum ex toto corde tuo, ex tota, anima tua, et ex tota mente tua, hoc est maximum et primum mandatum « (Mattb., mrrt 37).

Itein Augustinus in 1. I De Dootrina ehristiana, c. 22, hic citatus : « te ipsum non propter te debes diligere, sed propter Deum ». Ergo Deus debet diligi magis saltem objective et appretiative, sed iion necesse est quod magis intensive diligatur. ut notavimus art. prajcedenti agendo de dilectione proximi.

2° Probatur ralione theologica. Amor caritatis erga Deum multo perfectior est quam amor uaturalis erga enm. Atqui amore naturali homo, sicut quwliVet creatura, inclinatur ad diligendum Deum plus quam seipsum. Ergo multo magis amore caritatis liomo debet plus diligere Deum quam seipsum, saltem objective et appretiative.

Uajor patet, quia amor caritatis est altioris ordinis et fundatur super communicationem bonorum grati» et glorias. dum amor naturalis Dei fnndatur super communicatioDem bonorum naturalium inferioris ordinis.

Minor probatur, quia quielibet pars naturalis alicuius totius naturaliter pius amat coinmune bonuni totius quam particulare bonum proprium. Hoc longius explicatur in tractatu De Angelis, in I', q. 00. a. 5. Hoc profunde sic probatur: « Unumquodque, quod secundum naturam hoc ipswm quod est alterius est, principalius et magis inclinatur in id cuius est quam in seipsum ». Atqui « omnis creatura naturaliter secundum. id quod est Dei est ». Ergo omnis creatura naturaliter magis inclinatur ad Deum diligendum quam ad seipsam.

Hoc argumentum manifestatur in exempio partis naturalis alicuius totius : « Videmus enim quod naturaliter pars se exponit ad conservationem totius ; sicut manus exponitur ictui absque deliberatione ad conservationem totius corporis. Et quia ratio imitotur naturam.

DE 0RD1NK CAUITATIS hujus modi imitiitiouem inveninius iu virtutibus politicis. Est euiiu virtuosi civis, ut se expouat mortis periculo, pro totius reipubHne couservatione. Kt si liomo esset naturalis pars hujus civitatis, haifi inclinatio esset ci naturalis. Quia igitur bouum nniversale (iu es sendo et in causaudo) est ipse Deus et sub hoc bono continetur etiain Angelus et homo et omnis creatura, quia omnis creatura naluraliter seo. id quod est, Dei est, sequitur quod naturali dilectione ctiam An gelus et homo plus et principalius diligat Deum. quam seipsum. Alkiquin si naturaliler plus seipsum diligeret, quaui Deum, seque_ retur quod naturalk dUectio esset perversa et quod non perticeretur per caritatem, sed destrueretur ».

Uno verbo: debemus magis diligere Deum quam nosipsos, quia Deus est infinite melior quam nos.

Item I', q. 60, a. 5, ad 1"', dicitur: « Quodlibet singuUire (materiale) natumliter diligit plus bonwm suw speciei, quam bonum suum singulare ». J3jc hoc oritur nobilitas amoris in matrimonio prout or dinatur ad conservationem specici, propterea Deus ei adjunxit lielectationem proportionatam tiiii naturali, et per oppositum ex hoc apparet perversitas onanismi qui est contra naturam prout ordinat ad satisfactionem individualem actuni eoujugalem ordinatum de se ad conservationem speciei, et agendo contra jura speciei est crimen contra naturam. ihidem addit S. Thomas: « Deus autem nou soluiu est bonum unius speciei, sed est ipsum unwersa>c bonum simpticiter. Unde unumquodque suo modo naturaliter diligit Deum, plus quam seipsum ». Deus enim est bouum uuiversale non in prasdicando. sed iu essendo et iu causaudo.

Corollarium : Slc profundissime 8. Thoinas vitat duos errores extremos ad iuvicem oppositos: 1° quietistarum doctrinam ile amore purissimo usque ad sacrificium salutis, quod esset absurdum saori licium ipsius caritatis patrhe; 2° oppositam senteutiam scil.: amor Dei fundatur in amore proprii boni. id est pwemii crcdeutilms re, promissi ; luee. sententia immerito nobis attribuitur a Kantio, qui historiam theologia; ignorabat.

S. Thomas dicit: 1" Contra huuc secuudum errorem: debemus magn diligere Deum quam nosipsos, sic amor caritatis erga, Deum, quamvis prassupponat appetitum boni credentihus repromLssi ad quem pertinet spes, non fuudatur in nostro amore proprii boni, sed motivum eius forniale est increata bonitas propter se dilecla, et amor caritatis erga nosipsos fundatur e contrario iu uostro amore caritatis erga Deum. sic diligimus uos et proximum propter Deum, et non Deum propter prasmium repromissum, quamvis promissio prasraii nos disponat ad Deum propter ipsum diligendum.

2° Sed contra quietistas, caritas nostra erga Deum non potest, propter Deum glorificandum sacrificare sulutem nostram, hoc esset sacriGcare earitatem patrise et gloriam divinam qua? ex ea resultat. Sic caritas sub prartexlu purissimi amoris semetipsam destrueret. et destrueret nostrani incliuationein naturalem ad Deum diligeudum super omnia non soluni in liac vita praseuti, sed semper.

DBUS DILIGKNPUS PLLS QIMM NOS m

Manifestum est quod diligendo Deum super omnia, desiderainiiR sic diligere eum seinper. ad dicendum in ieternum : « Non nobis. Do mine, non nobis, sed nomiui tuo da gloriam », vel ut cantant augeli : « Sanctus, Sanctus, Sanctus ». Sic perfectio caritatis patri» eadit sub priecepto ut finis, ait S. Augustinus. et non possumus igitur ex caritate eam saerificaie.

1™" Oubium: An pnedicta iuclinatio naturalis ad Deum diligendum super omuia et plus quam nos remaneat iu statu natura! lapsai.

Respondetnr: Utique remanet, imo etiam in damnatioue, sed uon potest absque gratia sanante, trausire ad amorem efficacem Dei auctoris naturie super omnia. Nam ut dicit S. Thomas, 1*11", q. 109, a. 3: « Iu statu naturte corrupta;. homo ab hoc detieit sec. appetitum voluntatis rationalis, qiia? propter corruptiouem naturae, fiequitur bonum privatum, nisi sanetur per gratiam Dei ».

Propter hoc diximus ibideni, contra plures theologos moderuos, quod homo in statu natura; lapste minores vires habet ad bonum oio rale ordinis naturalis faciendura, quam habuisset iu statu naturat pura;. Kst enini averstis a tine ultimo non solum superuaturali, sed etia-m naturali. Nec potest esse quod homo sit simul cversus a tine ultimo supernaturali et converstts ,\A nnem ultinium naturalem, naui omne peccatum contra legem supernaturalem est indirecte contra legem naturalcni sec. quam debemus obedire Deo quidquid Deus pracipiat.

Confirmatur nostra conclusio ex solutione objectionum.

A.d 1"*"': 1'rincipium Aristotelis <■ amicabilia ad allerum provo niunt ex aniicabilibus a<l nos ipsos » distingui debet : ad attcrum nobis ieqtiale, concedo ; ad alterum infinite perfectius, nego, quia iu eo bonum quod est objectum amicitiaj invenitur sec. rationem totius et uon partis. Uude amor niister caritatis erga Deuni uou fuudatur in amore proprii boni ; v.g. prasmii repromissi, sed e coatra amor caritatis erga uos fundatur iu caritate erga Deum, quamvis caritas prajsupponat amorem concupiscentiaj boni credentibus repromissi, ad quem amorem spes pertiuet.

Ad pars diligit sibi bouum totius, sed non propter seipsam, quia non ad seipsam refert hoc supremum bouum. alioquiu esset perversitas, sen voluntaria inversio ordinis debiti. Pulcherrima est hav. responsio S. Thonia; in sua simplicitate •.

' Dlelt S. Thomas ad 2m: « Itonum totius dillglt quldem pars, swundunj iiuod est siU conveniens, nou autem Ita quod bonum totlUN n-1 se refert: ntit potius ltu quod seiiwam refert in bonum totius ».

Hoc est distiugnerc intcr flnem oui eea subjeclum cui allquUl est |H-ofl cuum, ot finem oums ■gralia. seu propter qvvm debemus aliquid volle. Slc Deus voluit Incarnutlonem rcdemptlvnin ut noliis proSuuam. scd eoui volult ad bonitatem suam manlf estandam .

I«S ORDINB CARITATIS

Ad 3""1: Hoc jam Terum est in recto amore concupiscentiffi ad <iuem pertinet spes, a fortiori in amore amicituB caritatis '. Deus in se est majus bonum. quam fruitio creata qxur, oritur ex visione beata. Sic debemus magis diligere Deum quam nosipsos objective et appvetiative, Deus enim est infinite melior quam nos. (Cf. Bannez).

Vm Dubium: Au debeamus diligere intensvus Deum quam nosipsos.

Bespond-etur : $on ad hoc tenemur tanquam ad materiam prmcepti, sed ad hoc tenemur tendere tanquam ad finem prwcepti. Cf. II*-II", q. 184, a. 3, ad 201. Ratio eadem est ac pro proximo. Cf. art. prseeed. quia facilvus cognoscimus nosmetipsos quam Deum, et sic in via magis intensive diiigimns nos propter propinquitatem objecti. Cf. Salmant., n. 18.

1* Objectio: Deus est maxvme nobis conjunctus, magis intimus nobis quam ipsi nos. Atqui id intensius diligimus quod nobis est magis conjunctum. Brgo debemus non solum appretiative, sed intensive, magis diligere Deum quam nosipsos.

Rcspondetur: Dist. majorem : Deus est maxime nobis conjimctus, physice seu causaliter, scil. ut causa nos conservans in esse, concedo; objectvoe, ut objectum propositum voluntati, nego. Sensibilia clare visa magis movent appetitum sensitivum qui sollicitat et inclinat voluntatem, sic retardatur motus mentis ad spiritualia.

2* Objectio: rrasceptum est diligere Deum « ex toto corde, ex tota anima, ex omnibus viribus», eigo intensius quam uosipsos.

Respondctur ex DMP» q. 184, a. 3, ad 21". Quod Deus intensins diligatur quam ipsi nos, hoe est ftnis prwcepti, non vero materia praicepti; scil. ad hoc debemus tendere, et sic erit in ccolo; sed nnnima caritas diligit Deum appretiative plu» quam nosipsos, et hoc sufDcit a<J vitandnm transgressionem pracepti.

Instantia: Jnordinatum est quod voluntas plus afficiatur erga bonum creatum. quam erga Denm. Ergo.

Bespondetur : Inordinatum est quod ei plus afficiatur appretiatvve, quia hoc dependet ex nostra electione, non vero quod ei plus afficiatur intensive, quia hoc depcndet, non ex electione nostra, sed ex propinquitate objecti immcdiatius applicati voluntati. Hoc seqnitur naturam rerum, ergo non est inordinatum, ut peccatum ; est solum quadam imperfectio, quffi paulatim tollitur iD perfectis viatoribus et non existit amplius in cwlo. Cf. Suppl., q. 3, a. 1, ad 4m, et a. 7.

i Ad 3m legltur: « Qnod aliquis velit Irul Deo pertinet ad amorcm, quo amatur Deus amore eoncnplscentia?. Magis antem amamus Deum ainore amlcltte, quam amore eonenplseentte, quia majue est in ee bonum 0el quam bonum quod particlpare possumua fruendo ipso». Sed jam amore concuplscentte recto ad quem perttnet spes, desidero Deum mihi proptcr Deum. In quanto flnis nlUmus actus spei sient cuiuslibet virtntis est Deus. B contra recte desidero clbum et mibl et propter me. quia cibus subordinatur mihl.

DE ORDINE OAKITAS INTER I-ROXIMUM BT NOS