Sectio 6, art. 15: UTRUM CARITAS SIT FORMA VIRTUTUM

Status qusstionis. — Videtur quod non : 1° Quia fonna specilicat et sic alias virtutes non essent specifice distinetas a caritate. 2° Caritas est radix virtutum, radix antem non est forma. 3" Caritas B8t potius finis virtutum, quse ad ipsam ordinantur.

Conclusio: Caritas dat formam aotibus omnium aliarum virtu tum, non quidem essentialem et speoificantem, sed relate ad finem ultimum.

1° Probatur auctoritate Ambrosii citati in arg. « sed contra », •'t hasc expressio : « caritas est forma virtutum » prout eas animat «•t inspirat, est commuuis inter theologos.

2° Probatur rationg theologica: Virtus suprema ordinans actus omnium aliarum virtutum ad ultimum finem, dat illis formam quam vis non essentialem. Atqui ita est caritas, ex art. pra^cedenti. Ergo.

Major fundatur in hoc quod duplex est specificatio, scil. per iibjectum proximum et per finem ad quem objectnm istud ordinatur a snperiori actu ; v.g. dum aliquis f urtum facit ad adulterium faciendum, duplcx peccatum committit, et magis est adulter quam fur, ut jam notaverat Aristoteles. Est aliquid simile in ordiue virtutum :

l»eum super omnia dilectum.

« In moralibus forma actus attenditur principaliter ex parte llnis » propter quem volumus aliquid.

' Cf. artlculum nostrum Rcvue Thomiste, julllet-sept. 1937 : I/inntablllte rtnns l'etat de peche mortel dcs vertus morales acquises. — Per unum peccatum mortale amittltur carltas, non tameu Ipso faeto corrumpitur vlrtus moralis nequisita, sed Incipit ease in via declinationls, slcut antea fult lu vla uenera- Honls, In Beri antequam esset a ln statu vlrtutls ».

•X - GAnsioou-Uoiunct - De ntrluutmt iheologtcts.

UE IPSA TOlXUiai CAKITATIS

Ad lmu: 6ic caritas dicitur toraw virtutum o non essentialiter, seii maeia cffective » propterea lirtutes Bubordinatse vemanent ab ea speciflce distinctw pet objectum proprium v,g. ■ fldei, tempeiantise, etc.

4jf 2""' envitas paviter diritur radi* virtutum, prout eaa sustentnt et. nutrit, item cavitas dieitur mater et liiiis virtutum, qnin nttki ngeutinm corresponflei ordini Unium.

Corollariuni : CSCritiM iton snlnm est forma virtutuni seeunduiti aitus, seil etiam sec. hauitus Ht declarat S. Tlnnnas, i|. 14, lie Vcrilatv, ii. 5, ad !>"> : « Caritas, non solnm actnni lidei, sed ipsam tidem informat «.

jStenim coritas tlat virtutibus subordinatls nt sint tn statn virtutis (ef. Bnlmanticenses), scil. ut sint difftcile niobiles tanquam mdiiinta? ad nnem nltimum supcv omnia dilertuiu, a qno est omnis perfectio.

Dubium: Quomodo intelligenda siint verba S. Tliomte ad 1u,n: «Cnvitns dicituv esse forma aiiarum virtutum nou quidem exemplaritev, nnt essentialitev, sed efjevtive »'! Aliis vevbis: q» virtutcs .««• Iiorilinatw prout dicuntur a caritale formaUi: partieipent aliquid ad ipsaf llespondent Salmanticenscs : Vivtutes snbovdiuata:, ex motione et impevio cavitatis lcndunt in Deum ultimnm linem, et participant ordinvm ad Utemj Itic ovdo liabet vatiouem /ormmi seu ullimi complementi in linta moris, ex quo constituituv status virtutis, diflicile mobili.x et meritum. Hic ovdo ad unem ultiinum prout derivatuv n cuvitate, est pvopvie fovmn virtntum. lloc videtnr esse omnino vevuin.

jum Dubium: Hio ordo nd flnem uitiniiim dcrivalus a caritate est ne quid reale intrinsece rvccptum m virtute suhorilhwta, an i|iiid rationis seu denomiiMtio extrinsecat Salinantieenses respondet allirmntivo, est qoid vcalc, et citant S. Tliomam, S. Albertnm, Cajetuuum, Joaunem a S. Tlioma iu favorem hnjusce sentenfcU». Aflerunt resp. ad V6 : « Caritas est forma virtntum... effective, in qnantum scil. omnibus formain impouit sec. modum pwedictum », ergo aliqniii reale derivatur a. caritatc. Hoc expressius dieitur in De Veritate, q. 14, a, 5, ail 9m : « Qiiando supcrior vis perfec.ta est, ex cius perfcctioue rclhiijuitur aliqua perfectio inferiori, et sic cum caritas est iu voluntate, eins |>erfeCtio allqno modo vednndat in intellectum et sic cavitas ubn solum actnm lidei sed ipsam fldem iuformut ».

Et revera sub iuliuxu caritatis, ordo v.g. actus temperantiaS ifcqnlsifa! ad linem nltimiiui siipevnatuvalein est quid realc Mrinsecc reccptwn in actn temperantur, et ex isto ordine habetur vaior meritorius hnjnsce actus. Idem proporttona-lite* dicendnm est >le corvelativa virtute temperantiie infusa). Vnlor meritoviiis non est ens vationis. nec denoininatio extrinseca, sed prajdicatum reale.

Cf. de liac re. S. Tbomam in III Sent., d. 27, a. 2, a. i, 3. fJbi ostendit quod virtutes movales, nt fovtitudo et tempevautia, ali-

AX CARITAK SIT 1'ORilA VHITITVM m quid pavticipaiil n pvudentia, scil. mediuni ratioiiale in passiouibus. et quod pariter omnes virtntes n caritatc pwrticipnnt qtfod idnt ordinatw ad l>euni et sint lueritnri», et ita « modiis caritatix parliripiitur in alii.i virtutihus ». Sic caritas informat etiam ririnles Hcqui «itax, quorum actns sic tinut supevnatnrales qutiail inodujn flaaU tatis, qiuunvis siut iutvinsece natuvales ex pnrte ojljOcti spciilicativi.

Sic nielius ajipiuet unitas onjanismi sfiirittiaHs, sen oouncxh • irtiiliim, et in priidentia et in cavitate, pmut niilla vivius <\st {» sttttu virtntis et cuin aliis cnnnexa, uisi jiev cavitutem infoniietiiv KCtl ordiiietui' nd Deiim snper omnia dilectuni. Voluntaristie. ut XI. lilondel. pnssiint videve rpiod in doetvina S. Thonue nou minnitur inftnxns voiuutatis per caritatem.

Sic terniinatiiv primu qua>8tio de delinitione caviUvtis et de eius relatione ad alias virtutes.

Kx bac qmestione apparet qnod caritus est qntedam amicltia cnm Hco, aliquid creatnm in anima, vivtus. sine qua alia» virtutcs non sunt in statu virtntis, et denique est forma vivtiitum. Hiec est na tora liujiisi* virtutis et velatio ad alias.

Knnc ogendum est 0e caritatis subjecto.

DE CARITATIS SUBJECTO

S. Thoiuas prajfixit titulum de subjecto caritatis, ratione cujus agit, relate ad subjectum, de causa effieienti, a. 2 et 3, de augmento. a. i ad 9 ; de dimiuutione, a. 10, et de amissioue caritatis, a. H et 12. Htec quasstio est magni momenti quoad vitam spiritualem.

AltT. I. — UTRUM VOLUNTAS SIT SUBJECTUM CARITATIS.

Plures moderni a terapore J. J. Rousseau pouunt sensum religiosum et proinde caritatem divinam in sensibilitate, ita etiam Kantius.

Respondetun Caritas est in voluntate, non vero in intellectu. neo in scnsibilitate.

Probatur 1° ex communibus, quia objectum caritatis est boimm, quod est etiam objectum voluntatis.

Probatur 2° ex propriis sic: Virtus qu» est circa bonuiu divinum, solo intellectu cognoscibile, est in voluntate et non in appetitu sensitivo. Atqui caritas ita est. Ergo.

Sic voluntas amat bonum, illud desiderando, antequam velit hoc bonnm efficere. si est quid ayibile, vel factibile. Et quia bonum supremum non est quid opcrabile, voluntas non potest nisi illud amarc desidcraudo, vel fruendo. « Cor » signincat voluntatem affeetivam cum .sensibilitate subordinata. — Caritas affectiva diligit Deum, et caritas effectiva servat ex amore Dei prajcepta.

Corollarium : Quam maxime errant igitur multi moderni, qui post 3. 3. Rousseau et Kant in sensibilitate ponuut non solum passiones seu emotiones quas versantur circa sensibilia, sed altiores aspirationes religiosas. Sic ponunt caritatem in sensibilitate et pariter misericordiam, qua» sic non amplius distinguitur a commiseratione seusibili.

Hic error classificationis provenit ex hoc <[uod isti non aniplius considerant quod potentm, habitus et actus specificantur ab objecto

AN CARITAS CAUSETUK 0 NOBIS BX IXFUSIONB formali, et quod bonum sensibile et bonum ordinis intelligibilis ad •liversos ordines pertinet. Cf. ad lum ubi hoc explicatur.

Ad « Caritas regulatnr non a ratione, sed a Dei sapientia et excedit regulam rationis humanse ». Id est : caritas non regnlatur a judicio naturali, imo nec a judicio supernaturali fidei, nam fides est inferior caritate et ei proponit objectum, sed non eam proprie regulat; unde caritas regulatur a saj.ientia divina ex qua oritur supremum praaceptum « diliges Dominum...ex toto corde... ».

Ad 3"™: Caritas magis debet dici esse in voluntate, quam in libero arbitrio, quia voluntas ut sic est circa finem, dum liberum arbitrium et electio circa media. Attamen in via- eligimus Deum, prout nondum nobis clare apparet, sicut in patria, ubi nullo modo erit objectum lioerte electionis.

ART. II. — UTRUM CARITAS CAUSETUR IN NOBIS EX INFUSIONE.

Videtur quod non : 1° Qnia ut dicit Dionys. : « bonum divinum eet omnibua diligibile et amabile » etiam naturaliter. 2° Quia sine habitu infuso possumus diligere liomines, ergo a fortiori Deum qui est magi8 diligibilis.

Responsio est affirmativa, et est de fide.

1" Probatur auctoritate : S. Pauli (ad Rom., v, 5) : « Caritas Dei diffusa cst in cordibns nostris per Spiritum Sanctum, qui datus eet nobis». Item Conc. Arausicaniim II, can. 25 (Dexz., 198), et Conc. Trident., sess. 6, cap. 7 (Denz., 799).

Insuper omnes theologi, saltem post Conc. Trident. tenent quod (•aritas est supernaturalis, non solum quoad modum productionis su» (ut mirnculum sensibile), sed quoad substantiam, scil. entitative, intrinsece.

Sed haw ultima expressio quoad substantiam diversimode intelligitur a Tiiomistis et a Scotistis ac Moldnistis. Thomistfe dicunt: caritas est supernaturalis quoad substantiam vi objecti formalis, inaccessibilis sine habitu infuso. Dum e contra Scotus et Molina dicunt : raritas est supernaturalis qnoad 6ubstantiam, pront procedit a gratia habituali ; sed objectum caritatis viatoris potest sec. se attingi sine habitu infuso, supposita tamen revelatione externa. Tunc non amplius apparet quare caritas debeat necessario procedere a gratia habituali, quare sit per se et non per accidens infusa, si eius objectum formale est accessibile sine habitu infuso, sicut objectum geometria), quas non est nisi per aceidens infusa.

Ifotandum est insuper quod Molinist» coguntur dicere caritatem csse supernaturalem quoad substantiam saltem ex parte prineipii effcctivi, quia, ut ait S. Paulus, « caritas nunquam excidit» et certo

DE CAltlTATE SUBJECTO cevtins cavitas patria; est Btipernatnralis quoad subBtantiam, ergo coneludcndum est: paritev eavitas viw, quia est idem habitns.

2° Probatur ratione theoloyica. Videamus qnid dicit S. Thonias in covpove avt. Sie pvobat couclusionem : Quod fundatur supev com miiiiicationem beatitudinis ffitevnse supernaturaUs, debet cssc snpernatuvale seu infusnm. Atqui cavitas est amieitia hominis ad Deum Bic fundata. Ergo non potest esse nec. natuvalis, nec. acquisitu, sed infusa.

Qoe est diceve, ut clarius constut cx ad 2""1, objentum varitatis est Deus infinite honus auctor gratUc et gloriiD, seu nobi» eommunicaiu beatitudinem wternam. pvimo in juve, sce.undo in ve. Et sicut communicatio ista est esseutialiter supevnutuvalis, paritev Deus ut auctov hujusce eonimunicatioiiis, non potest attingi sine habitu infuso. Ita etiam ad Tum.

Item ad 2'"": « Deus in se cst maxime diligibilis, in iiuautum est objeetum beatitudinis. Sed hoe. modo non est (naturaliter) maxime diligibilis a nobis, pvoptev incliuationcm affeetus nostvi ad visibilia bona. Vnde pStet quod ad Deum maxime diliyendum hoc modo, neccsse est quod nostvis covdibus caritas infuudatuv».

Instantia, ad meiitem Scoti et Molime: sed sufficit rcvelatio extevna Evangelii miiaculis coufivmata ad cognoscendum quod Deus vult nobis daro vitam mteinam , sic cognoscitur eins honit.ns supernatuvalis, etiam sine tide infusa, sicut cognosci potest a dasmone et ideo ha.'e bonitas supernatnvalis potest naturaliter diligi per bonam rolitntatem natiiralem.

Rcspondctur: 1° noc perduceret ad pelayianUmum, sec. queni gvatia non est necessaria nm ad facilius credendum et diligendum beuin. 2" Keveiatio extevna sine tide iiifusa non imi materialiter attingitur, non vero formaliter ut continet veritatem essentialiter supernaturalem, v.g. Trinitatem. Naturaliter enim attingituv soliim Uttera Evangelii, sensus grammaticalis vevborum, non vero upiritu» doctrinaj divina; : « animalis homo non potest inielliyere, stultitiu est illi ». Ergo paritcv sine habitu infuso earitatis, ex sola bona voluntate naturali de qua loqnebantuv pelagiani, bonitas supcrnutu ralis Dei diligi neqiiit. Cf. S. Thomam, Comm. in Ep. I Cor., n, 14: « Animalis homo non percipit ea qna sunt Spiritus Uci .»

m« est inanifestus seusus uostri articuli. Et haic dortrina thomistica rejici nequit, quiu negetuv pvincipium : habitus et actus specificantur ab objecto formali, Si igitur caritas infusa cst specitice distincta a bona voliintate naturali, ut concedunt etiam molinista;, dehet habeve objectum fovmale speciale, inaccessibile sine gvatia intevna.

lloc non potest negavi, uisi cum Scoto negetur axioma de speei licatione habituum per objeetum fovmale. Alibi ostendimus (De Re velationc. t. I, p. 482) Scotura hoc axioina uegasse, qui» pro ipsg uihil est essentialitcr supevnatuvale, nam etiam visio beatifica potuisset nobis esse quid naturale, si Deus voluisset, unde est super uaturalis solnm de facto, et uon ex sua essentia.

AN INKUNIIATUII SECfNWM CAPACITATKM KATPtUUUM '](»"

Iloe aiitein videtuv esse contva doetvinam trnditioualem expli cite definitam in Coue. Vutic. (Dionz., 1705) : « Duplieem csse ovdi nem cognitionis non solum prineipio, sed objecto etiam distiiiotum... qiiia piseter e» ad qua? natnvalis vatio pertiugere potest, cvedenda liubis pvopoinintuv mystcria in Deo abscondita., qua; nisi vevelata di- \initus, innotuseeve uon possunt... et sua natura intellectum creatum sic exccdunt, ut etiam vevelatioue tvadita... quasi ealigine obvoluta uianeant... ».

Cf. apud S. Thomam, D, q. t;2, a. 2: TTtvnm angeli indigiierint giatia ad boe quod convevteventuv in Deum. liespondetur : « Ostensuni est supra (I1, q. 12, a. 4, et 5) quod videre Deum per esseutiam. in qtw iiltima beatitudo rationalis cveatnra) eonsistit, est supra naturam cuiuslibet intellec.tus crcali... Et idco dicendum est quod Angelus in illam beatitudinem voluntate convevti non potuit, nisi per nnxilium yratitv ». Cf. ibid., ad lm, ad 2*".

ltem q- 62. a. 1 : Utvum sint aliqu» vivtutes theologica-.

Ifesp. affirmative, alioquin hoino non ordinavetur ad beatitudiuem qiia? exeedit natuvam eius, ct natuvam angelovum.

ABT. III. — UTRUM CARITAS INFUNDATUR SCCUNDUM CAPACITATEM NATURALIUM.

Status qusestlonis. — Videtur quod sic : 1° Quia dicitur: « l.'ni cuique dedit seciindum propriam virtutem » (Matth., xxv, 15). 2° Qnia forma proportionatur materiaj, et gloria gratia\ itu pariter eaiitns capacitati naturali. 3° Quia ita est in angelis.

Responsio tamen est neyatira, et est de fide.

1'robatur 1° (Joa.n., iii, S) : « Spiritus ubi vult spivat»'. — 1 1 Cor., xn, 11) : « Ha3c omnia oiieratuv unus atque idem Spiritus, tlividens singulis pronf tuU », sed in bpc textu agituv directe de gvatiis gratis datis, non de earitate. E contvario de gvatia habituali ttgitur in Ep. ad llphes. (tv, 7): « Vnicnique autem nostrum data est t/ratia secundum mcnsuram donationis Christi ». — Item Ma'ith. i xi, 25): « Confiteov tihi, Pater, Domine co;Ii ct tevvse, quia al,«ct»i tlisti luec a sapicntibus et prudentibus et rerelasti ca ptirvulis. Ita Pater quoniam sic fuit placitum ante te ». Ergo non sec. capacita tem natnvalium. Item dicitur apud Ucc. (x, 21). Etiam in I Cor., (i. 26-29) : « Videte enim vo<'ationein vestram, fratves; qiiia non miilti sapientes sec. caruem. uon multi potentes, uon multi uobiles. Seii qua> jtulta snnt mundi elegit Deus, ut coufnndat sapientes et infirnui

1 Vox Rrieea iillCHfltn i«>tcsi sisnlflcorc vel Splrltum prbprle, vel ventmn «'i In [irimu pnrtc <-om]*nvatloii]s Hgtatf potlus de vento. nt iiiunt plerlgue inlerpretos, gcU. ventus ubi vult splrnt. itn Spirltus Sanetus ubl vult splrut, regenernndo aiilmas. niule Ibidcm dteitur : « slc omnls qul nntus est de SptrltU n.

I)B CAItlTATB SUBJECTO temptibilia eiegit Deus, et ea qua? uou sunt, ut ea qu» sunt destrueret, ut non glorietur omnis caro in conspectu eius ». Inde « beati pauperes,... mites,... beati qui persecutionem patiuntur ».

Conc. Trident., sess. 6, cap. 7 (Denz., 799): « Non modo repu tamur. sed vere justi nominamur et sumus, justitiam iu nobis recipicntes unusquisque suam, secundum mensuram, quam Spiritus Sanctus partitur singulis prout vult (I Cor., xa, 11) et secundum propriam cuiusque dispositionem et cooperationeni » ad quam etiam requiritur gratia actualis ut in cap. 6 dictum est.

tlae declarationes Sacrai Scripturai et Traditionis confirmantur saspe in vita Sanctorum, v.g. Sanctus parocbus d'Ars, Joannes Baptista Vianney, non magnam capacitatem naturalem quoad intelligentiam habebat, non fuit parochus decanus, archiprosbyter, nec a fortiori episcopus, sed hodie nomen eius est quasi ab omnibus cognitum in Ecclesia, dum noiuen ejus decani vel etiam episcopi quasi in oblivionem abiit. Quare? Quia habuit eminentissimam caaitatem, non proportionatam eius capacitati naturali. Et die canonizationis eiuR, veuernnt innumeri fideles, sacerdotes, episcopi, cardinales ad eius sanctitatem proclamandam. Ita multi alii Sancti ut S. Benedictus Joseph Labre, item sancti juvenes et puellse Eeclesia; primitivae qui fortissime martyrium subierunt.

2° Probatwr ratione theologiea sic: Quantitas uuiuscuiusque rei dependet a propria cansa rei, quia universalior causa majorem effectum producit. Atqui earitas, prout est supernaturalis, non dependet ex aliqua naturali virtute, sed ex sola gratia Spiritus Sancti infundentis, ex art. prascedentis. Ergo quautitas caritatis non cst sec. capacitatem naturalem, sed solum ex voluntate Spiritus Sancti distribuentis sua dona prout vnlt. Sic explicatur sensus textuum S. Scripturas de hac re. Altior causa. producit altiorem effectum. cujus dignitas non meusuratur secundum iuferiorem causam. Hoc jam aliquatenus verificatur in ordine naturali quoad creationcm animte spiritualis, quamvis verum sit dicere: « mensa sana in corpore sano ».

Confirmatur: Potentia obedientialis , cum sit non repugnantia ad recipiendum a Deo quidquid voluerit, est eadem seu sequalis in omnibus hominibus et in angelis, et magis impleta est in B. M. Virgine, quam in supremo Angelo. Notandum est cum Cajetano quod S. Thomas in I Sent., d. XVII, q. 1, a. 3, mensuraverat etiam caritatem sec. couatum recipientium. Nunc autem in corpore articuli solam Dei voiuntatem mensuram caritatis ponit.

Quomodo hiec concilianda sunt? Cajetanus merito respondet: Causa simpliciter quautitatis caritatis est sola voluntas Dei divideus singulis prout vult, sed causa ex suppositione est conatus noster et dispositio proxima sub influxu grati» actualis.

Ratio est, ut dictum est in corp. art., quia oaritas excedit totam naturw virtutem el consequenter omnem eius conatum et dispositio-

AN INFUNDATUIl SECUNDUM CAPACITATF.M NATUIfALIUM 409 nem. In cuius signum Deus majorcm caritatem dedit B. M. Virgini i]nam supremo angelo. Et nt ait Cajet. : « S. Thomas, seipso doctior, hoc in loco quantificavit caritatem ex causa simpliciter, qui in I Sent. quantificaverat eam ex causa ex suppositione ».

Ad S. Tliomas hoc idem dicit explicajido verba Evangelii see. Matth., xxv, 15: vdedit unicuique sec. propriam virtutem», ait : « Ilia virtus... est dispositio seu conatus ad gratiam. Sed lianc etiam dispositionem vel conatum praivenit Spiritus Sanctus, movens meutem hominis vel plus vel minus sec. suam voluntatem. Unde et Apost. dicit (ad Coloss., i, 12): Qui dignos nos fecit in partem. sor- Hs sanctorum in lumme » : Cf. supra q. 112, a. 3, de prcepa- ratione ad gratiam.

Item S. Thomas in Matth., xxv, 15, explicando eadem verba Evangelii, ait: « Qui plus conatur, plus habet de gratia, sed quod pluj conetur, indiget altiori causa ». Item in Ep. ad Ephes., rv, 7 : « Onicuique autem nostrum data est gratia seeundum mensuram donationis Christi ».

E contra Molina dicet in Concordia, ed. ult., Paris, 1870, p. 51 : « Auxilio wquali fieri potest ut unus voeutorum convertatur, et alius non » ; et p. 505 : « Auxilio grati» minori potest quis adjutus resurgere, quando aliquis auxilio majori non resurgit, durusque perse verat ». Hi textim faciliter inveniuntur in omni editione, cf. indicem f,'oneordi<s, ad verbum Auxiiium.

Lessius pariter dicit in suo libro De Qratia efficaei, c. 18, n. 7 : « Quod ex duobus similiter vocatis alter oblatam gratiam occeptet, alter respnat, recte dicitur ex sola libertate, provenire. non quod is, qiii acceptat, sola libertato sua acceptet; sed quia ex sola libertate illud discrimen oriatur, ita ut non ex diversitate auxitii prtevenientis ».

Sed, ut aiunt Salmanticenses, De Gratia, disp. VII, dub. 1, par. 4, n. 18: « Ha»c doctrina sustineri uon potest, tum quia est contra mentem et intentionem ApoBtoli dicentis: Quis enim te discernitf tum etiam quia Apostolus statim probat quod discretio unius ab alio non est ab homine, sed a Deo, dicens: Quid enim habes quod uon accepistit ».

Ende jnxta hanc doctrinam, S. Thomas in Snmma theologica magis quam in Sent. affirmat caritatem non infnndi sec. capacitatem natnralinm.

Cf. etiam ea qua? dixit in I*, q. 20, a. 4, ad im : « Uli sunt meliores et magis dilecti, qui plus habent de gratia» et I*, q. 23, a. 5: « quidquid est in homine ordinans ipsum in salutem, comprehenditur totum, sub effectu pr»deetinationis, eiam ipsa prteparatio ad gratinm n,

Ad Zw>: Forma proiwrtionatur materia, et gloria gratisj qnia suDt eiusdem ordinis, « gratia est quaxlam inchoatio gloriai in nobis », non vero coritad proportionatur natunr, quia snnt diversorum or dinum.

„B ,-ABlWTB SUBJKCTO ma i„ •«»»4tas f1" ^S' naritev in l.o.ni- ss* *3S Swsaa s&ss»

momento ^t bca» . yel minov sec majuH fofl.g erat i«» ^ 'fex parte 00100«*» »2k OUOd etiaiu in an;

vLfSnionen. ovdinis intenor.s.

1» nuia in caritate non ...ionis - Videtnr quOd non: jam diligit

^.uisideno.ogene.et _ .

conciusio est: De (Bpfce,. R, ^ f ^

, ex ^'^^^e cv^mus U J* ^ff^u, ritatem autem ggg-ftSSR g*- *«Sfc.7^S ? I ii^M SSrt^ 22; 1 tectum diem » soi- u . verbum

It communvte^ WWJ, ^ ut f <^"flgKri cont. a Augustim: «f11™^,* nde delinitun. in Con ■ vw lQ Dem«,«e hoe estde nue _ l^^^gL ( um orat:

Beguardos tp^gljt iucvementum peht -.ecles.a babituali-

AX CAIUTAS AUGKUI I-OSSIT

2° Probatur ratione theologica: Ex lioc dicimiis vialorvs qiiod ;nl Deiim teudimus, magis ac magis ad eam uppi-opinquuntes. Atqui dppropinqiiamus ad Deum uon passibus corpovis, sed arfectilms ea i-itatis. Hrgo caritas via> semper potest augei-i, alioquin cessaret vias proeessus.

Ut dicit K. (Jregorius viatoies appropiii(]iiant ud DettlD non |ius- Bibns corporis, sed « gressibus amoris >». Via «nim est ad ambiilan (Itini, ad iter facieiidum. non ad sistendum et dormienduin, ac si jam viator esset in termiuo. Unde dicitur apud Lt-c. (vi, 25) : o Vae vobis qni saturali estix, quia esurietis» et per oppositum (Maitii., v, 0) : « Deati qui sitiunt et esiiriiiut justitiam. quoniam ipsi satimi Imntur ».

Corollorium Contra Heguardos.

Eikj valet etiam pro his qui ad magnam perfecHonem pervenerimt, imo oitiuh ad Deum progvedi debent, quift, magis ad eum ap- [iropinqnantes, magis ab eo alliciuntur, sicut lapis magis ac magis tendit ad oentram teriie, et. I*-II", q. 35, a. 0: « Omnis motus uaturalis in.tenfdpr est in noe com appropinquat atl termiuum ana naluiie oonvenientem... quasi natura magis tendat in id quod est sibi < ouvoniens, quam fugiat id quod est sibi repugnaus ». Sic notaverat S. Thomas in T De G&U), lect. 17 nn. : « Velocitas corporis gravis est major, quauto grave coipus amplius descendit ». 8ed ante Gaiileum liomines uon mensuraverant Iianc accelerationem casus corporum, Niuic luec acceleratio apimret ut appUcatio legis gravitationis uni vcisalis, qu» analogice verificatur in spiritualibus, nam ut ait S. Tliomas (in Ep. ad Uehr., x, 25): « Qui sunt in gratia, quanlo pltie ac cedunt art finem, plus debenl crescere ». Hoc innuittir ibid. a S. Paulo [llebr., x, 25) dnm dicit de progressu caritatis, qui debet iu nobis iutgeri: « tanto magis quando videritis appropinquantem diem », scil. diein Doniini, et pro unoquoqne bonam mortem.

rJlBC aceeleratio in augmento caritatis prjesertim verificata cst in via terrestri li. Marire Virginb et modo minus (lerfecto in vita minctorum qui in ultimis annis, non obstantc senectute, eitius progrediuiltai' in caritate quam in primis annis, sec. illud [Ps. cti, 5): ii Ifenovabitnr nt aqnilte juventns tua». V.g. in ultimis suis annis s. Tliomas, duin non poterat ainplius Summam Theologicam dictare, cltius, velocius progi-ediebatur, quam in pi-imis annis suse adolc ncenti»; forte magis progressns est in ultimo suo anno, quam in viginti primis annis vitte Sn®. Sic in Sanctis, senectus est snb nspectn spirituali, pulchior ttft&a totius vite terrestris, taii(|uam in ( Imntio juventutis a?tern«.

Corotlarium : Per se loquendo in nobis ipsis progressue caritatis deberet esse acceleivtus, et omnis communio ferventior et frnctuosior qnani pra?cedeus.

Ad lam: Caritati convenit quantitas non dimensiva, sed virlunlis, quffi sumitur non soluin extensive ad plura vel pauciora ohjecta, scd intensive, sec. intensionem hahitus et actuiim. Vernm csi (piod minima cnritas diligit saltem in romniuni omnia qua; suiit

DE CAKITATK SUBJECTO ex caritate diligenda, sed potest esse augmcntum inteimvum de quo nunc agitur, prout viator magis ac magis et melins diligit hsec omnia ex caritate diligenda. Item ad 2""".

Ad 3um: Nibil aliud est caritatem sec. suam essentiam augeri. quam eam magis radicari in subjecto, seu magis in esse subjecto. Nam esse aceidentis est inesse. Item cum caritaa essentialiter ordi netur ad actus eUciendos idem est eam augeri see, essentiam, et eam liabere majorem efficaciani ad ferventiores actns eliciendos. Magis ac magis in subjecto esse incipit, seu magis participatur in eo; et sic caritas per suum augmentum magis ac magis elongaut viatorem a peccato. Quando erit consummata, adveniente lumine glorise, peecatum erit impossibile. Cf. 111°, q. 4, a. i.

Akt. V. - UTRUM CARITAS AUCEATUR PER ADDITIONE M CARITATIS AD CARITATEM.

Status quffistionls. — Videtur quod sic : 1° Quia augmentum quaiitatis fieri debet analogice sicut atigmentum quantitatis, quod fit per additionem quaJititatis ad quantitateni. 2° Quia ipsa lux in aere crescit per additionem lucis ad lucem, v.g. dum accenditur nova. candela. 3° Quia Deus augeudo caritateni aliquid ibl facit quod prius non erat, ergo augetur caritas per additionem caritatis ad caritatem.

Conclusio tuiueu est: Caritas non augetwr per additianem carilatis ad caritatem, sed per hoc quod intenditur in subjecto. Ut notatur in arg. « sed c. », ba» qusestio scholastica dependet ex thesi philosophica de intensione qualitatum, in qua Scotus et Suarez recedunt a S. Thoma. Scotus enim et Suarez tenent quod intentio qualitatis lit secundum additiouem unius qualitatis a<l aliam ; sic essent plures partiales qualitates, v.g. in scientia profundiori, aut in intensa caritate. Ut ainnt thomistie, hasc sententia imaginatur intensionem qualitatum ad modum augmenti quantitatis, ut est accumulatio pecunise, per additionem denarii ad denarium.

S. Thomas e contra in I*n", q. 52. a, 2, et hic. Cf. Joannem a S. Thoma, Cursus Phil., q. 4, a. 2.

Sec. S. Thomam caritas non augetur per additionem propter dnas rationes :

J* Ratio est: quia in caritate non est augmentum exlensiixim, quod invenitur in scientiis, scil. ad novas conclusiones ; nam minima caritas se exteudit ad omnia illa qiue sunt ex caritate diligenda : cum sit amor eflicax ultimi finis, habet sec. se sufficienter virtuteni ad amandos omnes homines propter Deum, et nullum hoininem excludit '.

i Sl aetu non exteudatur ud eonsilia et ad bona supererogationis opera. non est ex detecni ipstus caritaUs babltunlia, sed voluntatis. quia utimur babitlbue qunndo volnmus.

AN CARITAS AUQEATUR PER ADDITIONEM

2* Ratio est: quia est in caritate augmontum intensivum. quod lit per majorem radicationom in subjecto. Etenim si fieret per additionem, fieret per additionem caritatis ad caritatem ; tunc caritns multiplicaretur, sed non augeretnr ; secundus enim gradiis caritatis vei foret asqualis primo tunc multiplicaretur caritas non augeretur. vel foret altior primo, et tunc primus fieret inutilis.

Unde augmentum intensivum lit per majorem mdicationem, habitws in subjecto, aut si velimus non metaphorice loqui, per majorem iictuationem eubjecti, seu determinationem voluntatis ad bonum et iliiuinutionem inclinationis ad malum. Bsse enim accidentis est lnesse, et augetur per majorem inhassionem subjecto. Legere ultimum paragraphum corp. articuli.

Ad l"m: Deus augendo caritatem aliquid facit, scil. quod caritas mugis mJuereat subjecto, magis radieetur in eo et illud inclinet ad lionum. Aliis verbis Deus facit quod anima perfectins participet similitudinem Spiritus Sancti.

1um Dubium: Utrum actus 7iostri cwritatis causent efficienteiphysice augmentum caritatis.

Respondetur negative, nani ut dictum est in resp. ad 3"™, Deus est qui infundit caritatem, et qui poutea anget. earitatem, sec. illud II Cor., rx, 10: « Qui autem administrat semen seminanti... et mulliplicabit semen vestrum et augebit incrementa frugum justitia vestne, ut in omnibus locupletati abundetis in omnem simplicitatem, quas operatur per nos gratiamm actionem Deo».

Ratio est quia eadem est ratio augmenti et productionis habilus. augmentuiu enim est veluti eontinnata rei productio. Atqui ai tus nostri piiecedeutes caritatem, etiam sub gratia actmvli eliciti, non producunt efficienter caritatem, qnse est infusa (art. 2). Ergo uctus nostri etiam ex caritate procedentes non causant efficienter physice augmentum caritatis, quod a solo Deo physice producitur.

a<"» Dublum: Quid igitur faciunt nostri actus caritatut ad auginentum ei-ust Duo faciunt, ut exponit S. Thomas in I, dist. 17, q. 2, a. 3:

1° Concurrunt ad caritatis auginentum moraliter seu meritorie. ■Iustus enim potest sibi mereri bonis operibus augmentum caritatis. ii! detinitnm est in Conc, Trident., sess. 6, can. 24 et 32, et explicatmn est in tr. De merito, 1*11" q. 114, a, 8.

2° Actus nostri caritatis oonoummt ad caiitatis augmciitum •liKpositwe physice, quia, ut diximus, eadem est ratio aiigmenti et productionis habitus; actus autem nostri, in justificatione adulti, sunt dispositiones physicse ud productionem gratis habituniis et cai-itatis, nam ut supra dictum est, I*-I1'«. q. 112, a. 2: « Nulla forma potest esse nisi in materia disposita... et quajcumque pi-asparatio in liomiuc esse potest, est ex auxilio Dei moventis animani ad bonum ».

DB CAMTATK SUDJECTO

Uoo exiir.NS.se duclaratur a S. Thoma in I, d. 17, q. 2, a. .5. Lnde onortet liene «Ustnigiieie angiuentuni liabituum acqmsitornm, qnod lit etfieienter physice al> actiuus nostris, et angmentum linbltnnm inlusoruni qu«d 'tit diWtetfter et physiee a Deo.

AKT. VI. - UTRUH QUOLIBET ACTU CARITATIS CARITAS AUCEATUR.

Status quastionis. - Videtur qnod ita esf : 1° Quiu qtiilibet actUS caritatis etiain remissus meretur viuim jBternani, ergo a fortion me. retur carilatis augmeittum, quod mlnus est quam vita aterna. 2» Qmn qnilibet actus virtuotus opeiatur od generandam virtutem acquisitum ergo pariter. V Qnfa, ut aiunt Patres, in via Det stare est retmederv, non protirmli est regredi, atqni per actnm remissnm eavltutis nou regredimur, ergo progredimur. Notandum eat quod actus caritatis remi.ssus dicitur ].er oppositum ad actum mtensum, et si- "iiiticat actiini euius gradus est minus intensus quam habitus cart tatis a quo proecdit, v.g. Iioino valde intelligcns sed piger facit mnltos aetiiK remissos intelligentias. Ilem qui babet earitateiu ut qmuque talenta et operatur ctrm tcpore, ac si haberet solum duo talenta.

KtBC quassUo de .ictibus remissis vnlde agitala est aJite et post Sauctum Tl.omam. lit, ut semper, sunt duo extrema ad invicem op- positu. Cf. Gonet.

8 Bomventura et Durandus teuent uniini extremom, scil. actna caritatis remissus non meretur dc condigno auginentum caritatis. Juxta Salmanticenses, buie sentcutiie favent S. Antoiiiuus, S. Vni centius Ferrerius, Alensis, Capreolus, Cajctanus m 111"", q. 11,

Nominalii et Huarcz tenent aliud extremum, scil. quilibet aetus caritatis etiam remissus non solum meretur de condigno augmeutuin caritatis, sed illud statim ohtinet, cf. Scarbz, De Qratia, 1. VIII, cap. 3. Ita cum Snarez, Vasqnez, quia existimant ad augmentum gratia* nou requiri dispositionem physicam, sed snflicere moralem seu mcritoriam.

Conclusio S. Thoma» diversos aspectus augmenti caritatis conciliat H*o conclusio perfectius exponitur iu resp. ad l<un, sic: « Qui lihet actus caritatis mcretur eoritotis augmentum, non sempcr tamen statim augetur caritas, sed quando aliquis conatur ad lMjusmoM attgineittum ...

1» Pars conclusionis: scil. : Qitilibel actux vurilalis (ctiam remissus) msretnr caritatis augmentum, est contra S. Bouaventurani et Diirandniu. Juuior S. Tbomas aliquo modo loqnebatur s-icut S. lionaventura in 1, d. 17. a. 3, ad SP\ Sed in Summa Theol. solutio eius est expressa. .

Hiec prima pars conclusionis probalur ex lus qii® supra dicta sunt de merito, 1*11", q. 114. Etenim actux caritatis etiam remtssus

AN CAI.ITAS QI-OLIUET ACTTJ AirflEATri!

ns habei oimicx conditiones requisitax ad mcritum de condigno augmenti caiitutis, quia actns iste remissus est lilwr. superiiiituraiis, ab hominc riatore, graUi et Dei amico, in obsequinm Dei factus. et a Deo onli natttS atl pmmitim. Nam actibus etiam minimis. ut calici aipia; dato In sno n«mtae, Deus promisit inerce<lem. ffte snnt conditioiies merili ile condi^:io, nt supra luibitum cst in tr. De vicriio.

Connrmatur ex Couc. Triuent., sess. (i, c. 32 (Dknz., K42) : Si oiiis dixeiit... jnstiHcatuni lion^ operibus qua? ab eo jier Dei Rrutlom et -tesn Ohristi meritiim finnt, n<m vere mereri augmcntum «rati», a. v. ». Itcm cup. 1(1 einsdem sessiouis. Atqui actus caritatis ctism nmismis est honitm Opue factiim a justo per Dei «ratiam ; "** est enim pcccatum reniale cliam lcvissimum, et secuudum S. Thomam, - W\ q. 1«, a. 0, non diitiir actus deliberatus indiflereius in individuo, quia scmper fit ant propter bonum Hnem aut nou propter bbnnm finem. nic actns remiss.is est quidem imperfec.tus, ct vocatur qnnndoque imperfectio. quia non habct totam perfectioliem coiivenientcm ad progi-eesnm ad jierfectionem christianam, sed r-l tainen intrinsece bonus, qnamvis mtnw bonus quam actus inten- hal.itu. Imperfectio qnie in eo invenitur, esl no« hona. sed non BHl mala, est negatio perfectionis, non privatio boni proprie debiti.

2" Confirmatio: Ex opposita sententia sequeretur qinul actns re i.iissiiN caritutis alicuius sancti non mereretur augmentiim grati», ilum e contra, infra hunc gradum, aetus earitatis non remissiis alienins incipientis mereretnr. Hoc videtur inconveniens, ac qnasi ubenrdum. V.g. perfectus habens caritatem ut decem talenta, facit iiclnm internum ntocto, et incipiens habens caritatem ut duo talenta, fttcit actuui intensum ut tria, Iu sententia oppOfflta hic actus ut octo lion mereretur, et actus tit tria tnlenta in iucipiente mereretur eai ItatiS aiigmentuni.

Qnidam theologi, ut Victoria et Soto citati a Gonet, dixerunt netUS caiitalis reniissus meretur quidem de condigno angmentum i iii;c. non vero augmentum caritatis. Hoc non potest udmitti, quia carftas est proprietas gratiie, oui commensuratur gloria. Cf. I*-I1». q. 110, a. 1, ad lm.

Insuper si ungeretnr gratia et nOn caritus, sequeretur quod ille ' < ' * " ''sset magis dilectns a Deo, minus diligeret Deum. contra illud IProo., vm, 17): « Bgo diligentes me diligo», et (Joaxn., xiv, 23): • Si inis diligit me. ct 1'ater meus diliget eum ... Cf. Gonet.

3« Confirmatlo liubetur ex illo (II ad f,'or., ix, Gi : « Qui parce Homimt, parce et metet », scil. sec. communem explicatiouem, qui Uperatnr remi.»se, reclpiet remissum gradum gloriaj. Item si « de verbo otioso... reddent rationem (homines) in dic judivii» (Matth., xii, 86) per oppositum omnia bona opera, etiam lcvissima, capUlis similia, liumerata suut apud Deum in libro vit«e, nt iis dignam mercedem urgiatnr in die judicii. Tta S. Ambrosius in 1. II De Spiritu Uancto; (lOXBt, p. 353.

DE CARITATB SUBJECTO

Solvuntur objectiones contra hanc primani partem couclusiouis : 1" Objectio: S. Thonias, 1*11", q. 52, a. 3, ait: « Si Latensio actus proportionaliter dehciat ab intensione habitus, talis actus twn disponit ad augmentum habitus, sed magis ad diminutionem ipsius ».

Respondetur : nic textus conciliatur cum nostra resp. ad l""1, nain in I*-II" agitur de dispositione phyeica ad auginentum subito obtinendum ; nunc iu uostra resp. ad lum agitur solum de merito morali, et additur unon statim augetur caritas ». Actus remissus in I*-II**, loc. cit. dicitur « disponere magis ad dimiuutionem habitus » hoc est non per sc, sed per accidens, nam qui remisse operatur facile dat locum coutrariis actibus quibus habitus infusus in flne corrnmpi potest, prout peccatum veniaie disponit ad mortale. Remauet tamen qtiod actus caritatis remissus, prout essentialiter opponitur peccato veniali etiam levissimo, per se dispouit ad augmentum, sed remote tantum, ut gutfee aquai ad cavationem lapidis.

Instantia: Inter meritum de coudigno et prsemium debet esse icqualitas. Atqui non est asqualitas inter actum remissum caritatis et augmentum.

Respondetur: Ad meritum de condigno non requiritur secundum justitiam commutativam a>qualitas in esse physico, sed sec. justitiam distributivam proportionalitas in esse morali, quoad valorem moralem actus supernaturalis ut sit jus morale ad prjemiuin.

2" Pars conolusionis e.st : actus remissus caribatis non statim obtinel augmentum carilatis, quie augetur solum quando aliquis couatttr ad hujusmodi augmentum. Hoc est contra nominales, Suarez et Vasquez. Cf. I*-II", q. 114, a. S, ad 3"™. Ratio est quia augmentum gratiaj et caritatis non confertur nisi juxta dispositionem subjecti, prout eadern est ratio augmenti et productionis habitus, non enini accipimus caritatis augmentum, sicut vas iuauime liquorem, scd secundum desiderium nostrum. Atqui actus remissus, v.g. ut duo taleuta, in habente caritatem ut sex talenta, non est dispositio suffioiens ad augendam physice caritatem ultra sex ; nam hic actus est imperfectior ipso habitu. De spiritualibus proportionaliter judicandum est sicut de naturalibus, v.g. sicut de augmento bon* amicitise inter duos homines. Cf. corpus articuli, et ad 1<™ et ad 2""".

Objecti-o: Sed sacramenta, etiamsi recipiantur cum actu remisso caritatis, statim producunt suum effectum.

Respondetur: Disparitas est quia sacramenta operantur ex opere operalo, dum extra sacramenta, atigmentum gratias habetur ex opcre operantis.

Instantia: Sed sacramenta causant gratiam o juxta propriain cujusque dispositionem ». Conc. Trident., sess. 6, cap. 7.

AX OARITAS QUOLIBOT- ACTl' AUfiEATIIH

Respondetur: .luxta hanc dispositionem proportioualiter, coucedo; arithmetice, nego. Scil. gratia non debet esse tanta, quauta eet dispositio, ita ut si dispositio sit ad quatuor, gratia. sacramentalis debeat esse ad quatuor; sed proportionaliter, scil. quo major est dispositio in suscipiente sacramentum, eo majorem gratiam accipit.

Instantia: ld quod cadit sub merito de condigno conferetur infallibiliter. Atqui actus caritatis remissi merentur de condigno caritatis augmentum. Ergo hoc augmentum confertttr infallibiliter, et statim scil. posito actu meritorio.

Respondetur: Actus reniissi merentur quidem de condigno hoc augiuentum, sed hoc augmentnm conferendum est connaturaliter, scil. dum adest sufflciens dispositio.

Instantia: Sed actus remissi (ait S. Tliomas ibid. c.) disponunt ttd augmentmn, ergo statim confertur.

Respondetur: Disponunt remote, concedo; proxxime, nego; ideo tieg&tur oonsequentia.

lnstantia: Tunc caritas augettir moraliter in ratione meriti et uou physice, quod est inconveniens.

Respondel Billuart : Non est inconvenietis, noiu jtis physicum m\ gloriam ut hrereditatem, fuudatur quidem in gratia et caritate physice sumptis, hoc jtis competit infantibus post baptismum deceileutibus, sed jus morale ad gloriam ut mercedem fundatur in bonti opcribus.

1um Dubium: A« actibus caritatis remissis debeatur speciale angmentum distincttim ab illo quod debetur actui ferventiori subscquenti.

Respondetnr: Disputatur inter ipsos thomistas: Bannez (Iiic) et Contenson respondent negative saltem quoad prsemium esseutiale, quod sic daretur phiribtts titulis, sed non majus: jttxta Bannez ad siimmum actibus remissis major gloria accidentalis correspondet.

Sed communiter thomisUe docent contra Bannez quod actus remissi merentur augmentum special-e. Ita Joannes a S. Thoma, Salnmnticenscs, Gonet, Billuart. Ratio est quia, sec. Conc. Trident., scss. G, cap. 10 (Denz., 803), jnstus per bona opera creseit in gratia i-t in caritate; atqui actus remissi sunt bona opera, ergo per ipsos jnstus cresc.it in caritate. et plus accipit quam si isti aotus non pra> ressissent.

lnsuper, alioquin non servaretur afqualitas inter meritum de t ondigno et pra-miiun ; scil. hi actus remissi fraudarentur sho pw mio; sequeretur enim quod jvstus qui per longam vitam fecissct innumeros actus remi«sos ut octo. ct moriendo elicerct actum intensum ii l decem, nou obtineret majus prwmium essentiale quam flagitiosixnimus qui in fine vita: elinit actum caritatis ut decem. Denique linbens caritatem ut duo et. elieiens actum ut quatuor. esset sub ipso nspectu melioris coiiditionis qtiam habens caritatem nt decem et ■•liciens actum ut octo. Oonfinnatnr per considerationem peccatorum n — ounicau-l..ioiuNos - De rirluUlriu UuologteU.

DK ("ARITATE SUBJECTO etiam miniis gravinm, quibus debetur petfna specialis. Of. Uonet. Of. objectioues Bannez apnd Billuart.

2"*" Dubium: (Jiiandonam conferlur Bpcoiale oaritatis augmenlum ac.tibus remissis debitwmt

Quidam, ur. videtnr Cajetanus, dixerunt: forte hoc augmeuiiiiii datur moinento communionis eucharistica;. Plures thomistm ut Joannes a S. Thoma, Salmant... Gonet, Billuart, resiiondent : hoc speciale augmeiitum, debitnm actibus remissis, non confertur in hac vita, sed per se differtur usquc ad- ingrcssum gloria:, scil. in primo instanti glorificationis .

Katio est quia in liac vita nunquam justns est satis ad hoc dispositus, nam quamlo in vita elieit actum ferventiorem, disponitur solum ad augmenlum huic actui eorresponden-s . E contra in primo instanti gloriftc.ationis elicil homo actum ferventissimum tanta; intensionis quantum fuit meritnni actnum rcmissorum, et num iste aetus non sit amplius mcritorius, quia non est amplius viatoris, totnm augmentum huic dispositioni pro[iortionatum corrcspondet solis actihus remissis elicitis in via. Hoc ita est per se, sed si justns per pnrgatorium transit ut frequentins advenit, per accidens in purgatorio datur hoc augmenlum , quia actus earitatis in purgatorio sunt valde intensi et non meritorii.

H«c sententia eorroboratur sec. generale principinm quod «llima dispositio aA fornuim cst in eodem instanti ac productio formm; ita iiliima dispositio ad gratiam habitualem est actus caritatis ct contritionis in instanti justificationis, ct est quid simile in primo instanti gjoritieationis, actus ferventissimus tunc elicitus toti gralim, qua meritis debclur, commensuralur. Ita est probabiliter si hoc augmentnm non fnerit antea- concessiim aut momento communionis eucharisticje, aut in pnrgatorio.

In favorem bujusee sententia; citatur S. Thomas, I", q. 12, a. 6 : Inter beatoe « plns participabit de Inmine gloriie. qui plus habet de caritate, quia ubi est major carita6, ibi est major desiderium, et desiderium quodanimodo facit desiderantem aptnm et paratum ad snsceptiouem desiderati. Unde qui phis babebit de caritate, perfectius Penm videbit et beatior erit ».

Jnsuper in Supplemento Summa; Thcol., q. 93. a. 3, legitur : « Principium distinctivum mansionum, sive graduum beatitndiuis est duplex, scil. propinquum et romotum. Propinquum est diversa dispositio, qua; erit in beatis, ex qua contingit diversitas pcrfectionis apud eos in operatioDe beatitudinis, sed principium remofum est meritum, quo talem beatitudinem eonsecuti sunt. Primo autem modo (proxiuie) distinguuntur mansiones sec. caritatem patrkc qua; quanto in aliquo erit perfectior, tauto eum reddet capaeiorem divina; claritatis. Seoundo vero modo fremotej distingnuntur mansiones sec. ca-

AN 1'ATilTAS ijUOLlBBT ACTi; AlTGEATUIt

Itespondviur : JCam pntsupponit quidem in generc eauste eff\irientis, sed in genere causcc mattrialti dispgnil. subjectum ad eam. lta actus contritionis in instanti justiticationis adulti procedit a gratia liabituali in genere causa; efflcientis et ad eam disponit in genere causa; materialis. Causaj enim a<J inviccm sunt causae, sed in diverso genere et sic non est eircuJns vitiosus, ut explicat S. Thomas, P-II'% q. 113, a. 8.

2" Objectio: Sed speciale augmentum caritatis debitum actibus i-emissis dari potest in purgatorio, nbi animse non amplius merentur et elieiunt actmfi ferventes caritatis et desiderii Dei.

Jtespondmt prtedicti thomista* (ef. Salmant.) : concedo objectionem, sed. ut aiunt, hoc est j>er accidens, nam per se justus statim post mortem assequitnr beatitndinem. Pleriimque tamen anima; electas transeunt per purgatorium.

Solet igitur c.ontingere quod aninia in purgatorio detineatur quousque detesU-.tur ouncta venialia, quorum maculas non exuerat ante mortem et subeat omnem pcenam debitam. Kt anima in pnrgalorio existens elicit actus fervidos caritatis, quibus probabilissime diluuutur peccata venialia nondum remissa (cf. Sanctum Thomam, De malo, q. 7. a. 11, c et ad 9um) et qnibus disponitur anima ad augmentum sjieciale ac.tibus remissis via; debitum. Salmanl.iceuses notant ibidem quod frequentius hoc augmentum sic confertur in purgatorio (quamvis hoc sit per accidens), quia rarissimw, ut aiunt, sunt auima; qua; in morte nihil purgandum habent.

V Objectio: Tunc plures viatores habent majorem caritatem in esse inorali seu merito quam in esse physico.

Respondetur: Utique, et non est inconveniens, ut ostendit Billuart, guia oportet distinguere yloriom, ut est ha:redita«, et ut eet merces. Jus physicum iwl gloriam ut haareditatem fundatur in gratia ct in caritate physice sumptis (hoc jus competit infautibus post baptisiiiiim decedentibus). sed jus morale ad gloriam ut mercedem lundatm in bonis operibus.

Corollaria qua:dain quoad differentiam inler actus caritatis remissos el actus intmsos. Cf. Salmanticenses, De Caritate, disp. V, (lub. III.

J""': Est notabiiis difjerentia, quoad actus remissos, inter sentcnliam .S". Thorna; qu® retinet aliquid de sententia S. Bonaventurae, e.t sententiam- mominalium, Vasquez et Suarez. fiententia enim .S'. Thonw niagis exuitat ad fervorem. Xotandum est qnod videtur osw; traditionalis doctrina, nam antiqui theologi nt S. Bonaventura. Alensis, dicebaut etiam quod actus remissi non merentur caritatis augmeutuni de condigno, quam sententiam favent S. Antoninus. S. Vincentius Ferrerins, Capi-eolus, ut notant SaJmauticenses. fol. 107.

012 CARITATB SUBJECTO

Et h*e qiuestio non est siue relatione cuin quaestione mystica hodierna '.

2"m corollarium deductiim a Salmant., fol. 110. Magis placet Deo unus justus perfevtus quam plures tepidi, sicut Deum inagia glorificat unus actus earitatis intensus ut centuiu, quam ceatum actus caritatis remissi ut unum, quia progressus iutensivus habetur per actus formaliter intensiores et UOD per multiplicationcm materialem actuum remissorum. Qualitae praifertur quantitati, sicut ma ctitas B. Mari» Virginis sanctitati omnium aliorum sanctorum, aut margarita pretiosa omuibus lapidibus conununibus, aut sicut sapientia S. Thonue sapicntise omuium eius couimentatorum simul sumptorum.

3um Corollarium : Vonversio uuiue pevcatoris ad maguam sanctitatem (ut. S. Magdalen* aut 8, Pauli) mOgis Deo placet qwun c<mvereiones pluriiim peccatorum ad tepidam et imperfectam jnsUtiam.

4um Corollarium: Ex his sequi videtur quod si anima justa obicem non poneret. accipcrel semper majores gratias actuales ad actus magis intensos produeendo» , quia caritas riatoris semper augeri debet, nam nt dictum est q. 24, a. 4, c: « In hac via tanto magis procedimus, quanto Deo magis appropinquamus... nou passibus corporis, sed affectibus mentis » sec. caritatis augmentum, ita fuit seniper in B. Maria Virgine. Cf. infra q. 44, a. (i, de praseepto caritatis.

Hoc illnstrntur ex nrt. seqnenti.

Abt. VII. - UTRUM CARITAS AUCEATUR IN INFINITUM.

Status quasstionis. — Aliis verbis ulruiu caritatis augmeuto aliquis terminus pnefigi possit in hac vita. Ut dicitur in status quiestionis, videtur quod sic : 1° Quia omnis motus est ad aliquem linem et terminum (II Met.). 2» Quia capacitas nostrs anima? est liuita. 3° Quia caritas vise sie semper augendo, adsequaret caritatem patriae,

Conclusio est: Caritatis augmcnto nulliis terminus pr<efigi po test in via.

Z° Probalur auctoritate: S. Pauli (ad Phit., m, 12): « Non quod jam acceiierim. aut jaui perfectus sim; sequor autem, si quo modo eomprehendam ». Item in Apocal. (JCm, 11. c. ult.) : « Qui justus est, justificetur adhuc ». Et Glosm citata in arg. « sed c. » ex Au- i Quawtio niyslica hodierua est: au omnes anlm» fervldue, porseveranlcs in fervorc normaliler pervenianl ad vtmtcmplatUmem infusam myslerxorum fldei. Sec. S. Thomam, pcrsevernntta ln fervore llt sec. actus uon renilssos, seil intensos quibus stotim obtlnetur augmeutum virtutum infusarum et donorum, et in hoe esl magnus profectus et est proiiressus normalis a quo deellnat ille qul remisse oncratur. E contra see. Suare/.lum, anima qua> snine fucit aclas remissos non videtur Ita decllnare a iirogressu normall.

AN CARITAS AUOKATUU 1N INFINITUH

Riist., ait: «Nemo lldelium, etsi multuni profecerit, dicat : Suffleit mihi. Qui enim hoc dicit, de via exit ante fincm ».

■2° Probatur ratione theologica: Quia ex nulla parte pwefigitur lerminus augmento carifatis : 1° non ex parte vpsius caritatis. quia est participatio qutcdam infinita; caritatis; 2° non ex parte Dei infundentis, quia Deus est innnita; virtutis; 3" non ex parte subjecti, quia « semper caritate excrescente, superexcresc.it habilitas ad ulterins augmeutuin ». Legere ad 2UTn.

Objectio: Sed capacitas creatnrse rationalis est finita.

Itesp. ad •^2um.- Ha»c capacitas augetur per caritatem, per eani loditur capac.itas ut magis a Deo impleatur. Magis ac magis dilalatur cor nostrum. Ergo ipsa caritas auinia? Christi de potentia Dei absoluta angeri posset. Cf. 111", q. 7, a. 12, ad 2"™.

Ad Jum.- Terminus augmenti caritatis non est iu via. sed in patria,

Objcetio: Sed si ita est, caritas alicuius viatoris potest ada?qoare caritatem Christi aut saltem B. Marias Virginis.

Kespondetur: Nego. qnia licet caritas sec. se possit semper augeri, non angetur tamen. nisi sec. gradum a Deo prawlestinatum ; nemo autem est prajdestiuatus acl eum earitatis gi-adum qui Christo

61 B. Ma.riie Virgini fuit collatus. Insupei- jam ptenitndo initialis gratiae B. Markc Yirginis in instaoti imniacnlat» conceptionis sujierabat gratiam finalem omnium sanctorum et postea semper crevit, quia niiDquam in ea fnit peccatum veniale, nec imperfectio, sed actus ca.rita.tis magis ac magis intensi. Ergo non possumus adaquare eius raritatem. nec a. fortiori caritatem Chiisti.

lum Dubium: An caritas sit secundum se capax augmenti iatensive sine termino, seu syncategorematice infiniti (cf. Salmant.).

Respondcnt afDrmative Capreolus, Banuez, Medina, Joannes a R. Thoma. Gonet, Billuart, Suarez, Vasquez, omnesque auctores qui aascrunt gratiam habitualem anima Christi posse pbysice augeri de potentia Dei absoluta. Hi auctores tenent hanc ussertionem esse '■\piessam S. Thomaj in nostro art. et in I, dist. 17, q. 2, a. 4.

Katio est quia caritati ex suis principiis specificis nullus prfeficjtur terminus augmenti ; nam principia specifica caritatis sunt bo- Bum iufinitum in qnod teudit, et amor infinitus Dei, cuius est participatio formalis. Quantumcumque participet divino amori, potest amplius et amplius participare. Amor enim divinus est infmite partivipabUis et nequit per finitam sui participationem exhauriri. In- Kiiper potentia obedientialis animaj semper potest accipere a Deo id quod Deus dare vult, nec potest impleri, ut dicit S. Thomas, De VerUate, q. 29, a. 3; item III', y. 10, a. 4, ad 3™"; q. 7, a. 12, ad 3«".

Attamen ad prjedictum dubium, negatwe respondent S. Bonaveutura, Durandus, Scotus, et etiam Cajetanus, qui tenent quod caritas habitualis Christi non possit augeri de potentia Dei absoluta. Of. Cajetanus in IIam-na0, q. 24, ». 7, et in Hlam^ q. it a. 9^ a. jo, II. In hoc longissimo commentario Cajetaaus pra;sei-tim tria tenet:

DE CAWTATB SriBJKCTO

1" quod caritas in via- seraper augeri potest; 2° quod caritas seo.uadum se, non habet nec excludit supremum gradum posstbilem ; 3" quod si ordinatur ad uuionem hypostaticam, tuuc ut ei proportiouata habet supremum gradum possibilem, ut calor iu igne, albedo in nive.

Sic Cajetanus vult invenire quandam paritatem inter caritateni et qualitates iiaturales ut calor in igne vel albedo in nive. Revora est magna disparitas, nam 1" qualitates istaj babent suam spocifi cationem intrinsecani finitam, et non defiuiuntur : participatio na turas divina; infinite participabilis : 2° recipiuntur iu subjecto ut al bedo in nive secundum eius poteutiam naturalem finitam, non secuDdum eius potentiam obedientialem ; 3° suut proprietates :i:iturales alicuius substautite naturalis tinitse, v.g. nivis, quod nequifc dioi de gratia liabituali, nec de caritate.

2um Dubium: Vtrum caritas vim possit adaiquare caritaiem potrke.

Respondetur : Quasi omnes auctores contra Suavez et Vega tenent quod in eodem Iwmine caritas viaj non potest aiiwquare caritatem patria»; quia Deus prseiniat ultra coudignum et Iiomo dum fit beatus accipit aliquod caritatis iucrementum. Ita videtur esso sensus resp. ad 3U0".

Sed si ponitur quajstio : utrum aliquis viator sanetissimus possit babere aqualem vel majorem caritatem quam aliquis beatus, v.g. quam anima infantis subito post baptismum defuncti, responsio communior et probabilior est afftrmatiwa. Cf. Salmant. et BiUuart.

Non enim verisimile est quod caritas B. Mariaj Virginis aut S. Pauli. S. .loannis, in via non fuerit major quam caritas liabitualis iu patria alicuius infautis statim post baplismum defuncti; sic caritas alicuius viatoris sanctissimi potest esse altior quam caritas aHcuiiis beati.

Attameu quoad statum et modum operandi caritas patri® semper est perfectior qualibet caritate vUe; quia caritas patriaj est in termino, in statu perfecto, procedeus a visione beata, swks possibilitate pvccati, et quoad modum operandi scmper seu contimio sine interruptione fertw in Deum sec. totam intensionem Imbitus et conatum voluntatis. Non sic autem est in via, ubi interrumpitur caritatis actus, per debilitatem natura?, aut soinnum, aut occupationes materiales etc.

Caritas vitc ct patrias dillerunt solum accidentaliter ratione status et modi operandi, nam est idem habitus prout est idem objectum formale, sive cognoscatur per fidem, sive per visionem. Oognitio enim est solum conditio sine qua non amoris, nam ipsum motivum amoris est bonitas objecti cogniti, non o.ognitio eius bonitatis.

Objectio: Sed hic ad 3"1™ S. Thomas comparat earitatem vi» relate ad caritatem patriae i< lineaa quse, quantumcumque crescat, non attingit quantitatem superficiei, quia uon est eadera ratio quantitatis vias quas sequitur coguitionem fidei et caritatis patriae, qnae sequitur visionem apertam ».

AN OAKITA.X tN VIA POSSIT ESSU PKItKECTA

Respondetur cum Saluiauticensibus : Nec S. Tliomas nomine «quantitatis diversas rationis » intensionem iutellexit, sed dwersos alios modos perfectionis convenientis caritati in via et in patria.