Sectio 6, art. 11: UTRUM DESPERATIO ORIATUR EX ACEDIA

Acedia, qu» vocatur etiam pigritia spvritualis, est peccatum capitale, ex quo plura alia et graviora oriuntur, inter quas, juxta K. Gregorium, desperatio.

S. Thomas respondet: Desperatio specialius oritur eas acedia, nnd etiam seoundario csd luauria.

Prob. 1' pars: scil. desperatio oritur specialius ex acedia: Denperatio refugit labores bonorum operum ut difficiliores. Atqui acedia tut tristitia qutcdam dejectiva et pigritia spiritualis quse reputat itimis difficile bene vvvere. Ergo ex acedia oritur quod salus appareat practice impossibilis, sic specialius ex ea oritur desperatio. Cf. infra q. G3, a. 2, acedia, qu» est contra caritatem et gandium ex caritate proveniens, est ttndvum bene operandi, et tristitia de re spirituali, cst recessus mentis a bono divino, a consideratione beneficiorum Dei, ut dicitur hic ad 3"™. Fili» acedias sunt rancor, pusillanimitas, de- «peratio, torpor, evagatio mentis circa illicita (hic ad lam dicitur: " liomines in tristitia existentes facilius in desperationem incidunt »).

Probatur 2" pars: Secundario desperatio oritur ex luxuria, quia luxuriosus deditus carnalibus delectationibus, bona spiritualia fantidit, et ea non reputat magna. Sic describitur corpus peccati, prout plnza peccata ex aliis oriuntur, scil. ex capitalibus.

DE PR/ESUMPTIONE

Sunt quatuor articuli : 1° Quodnam sit pwesumptionis objectum. - 2° Utrum ait peccatum. - 3° Utruni magis opponatur timori au spei. - 4" Ex quonara vitio oriatur.

AliT. I. — UTRUM PR/ESUMPTIO INNITATUR DEO, AN PROPRI/E VIRTUTI.

Status quastionis. — Ilic articulus est ad distinguendam prwsumptionem quw est contra spem a pnesumptione minus gravi quae est contra magnanimitatem, de qua infra, q. 130. Iusuper h® dua? species pnesuniptionis distinguend® sunt a praesnmptione de qua loquuntur juristze et quas est judicium de aliquo occulto ex qui- u.l* „:„.;.. „„..;*„„?:„ busdam signis manifestis.

Quasstio formaliter est : an prasumptio quae opponitur spei tteologica innitatur Deo an proprke virtuti. Videtur quod innitatur uon Deo, sed propriie virtuti: 1° Quia gravius peccat qui prteeumit de virtute humana, quam qui preesumit de virtute divina. 2° Quia alia peccata magis oriuntur ex hoc quod aliquis prassumit de seipso, quam ex hoc quod prasumit de Deo. 3° Quia magis contiugit conversio ad bonum commutabile si aliqnis pnesumit de seipso, quam si prtesumeret de Deo.

Conclusio tamen est : Pmisumptio, qua: est contra spem theologicam, inordinate confidit de Dei misericordia et virtute, dum prajsumptio seu temeritae qtite est contra magnanimitatem, inordinate conlldit de nostra propria virtuta.

i* Pars conclusionis : Prohatur 1" indirecte in arg. sed contra sic : prassumptio et desperatio receduut a spe in sensu opposito ; desperatio autem contemnit divinam misericordiam aut de ea diffldit. Krgo e contra prawumptio inordinate confidit in Misericordia dimna, contemnendo vel non satis considerando justitiam qwe pariter in Deo est. Sic desperatio est per aversionem a Deo et prasumptio per inordinatam conversionem ad Deum.

DE INORDINATA CONFIDENTIA IN DBO

2° Prohatur directe sic: Praesumptio quaa eet contra spem theologicam recedit a motivo formali spei per quamdam immoderationem. Atqui motivum formale spei non est virtus nostra, sed virtus dwina ei misericordia. Ergo pnesumptio qu» est contra spem theologicam Inordinote confidit in Dei misericordia et virtute, non in virtute iiiistra.

Quomodo inordinatef Non quidem in hoc sensu quod homo nimis speraret in Deo, vel nimiam beatitudmem speraret; quia objeotnm formale quod et objectum formale quo spei theologicte sunt ipse Deus infinitus, sperandus et auxilians, et non possumus nimis Hperaro in Deo, sic \irtutes theologicse non sunt per se in medio, ex parte objecti. Sed prajsumens inordinate confidit de misericordia et virtute divina, prout temerarie exspeetat a Deo id quod non est promiasum a Deo, nee codere potest sub moiivo formali spei, scil. prout oxspectat a Deo, v.g. veniam sine pmnitentia, vel gloriam sine meritis.

Corollarlum. — Hasc prawumptio quando ad summum pervenit, est species peccuti contra Spiiritum Sanctum, nam per eam contemnitur adjutorium Spiritus Sancti, per quod homo revocatur a peccato (of. q. 14, a. 2). — Habetur exemplum hujusce prsesumptioniB in verbo Lutheri : « peeoa fortiter et c.rede fortius » te esse prxedestiaatum. Item iu vaua fiducia protestantinm damnata in Oonc. Trident., sess. 6, cap. 9, et can. 15 (Denz., 825) : « 8i quis dixerit hominem renatum et justificatum teneri ex fide ad credendum, se certo fsse in numero pnedestinatorum, a. s. ».

Aliud exemplum hujusce prassumptionis habetur apud quietistas. Cf. inter propositiones damnatas Mich. de Molinos (Denz., 1234): " Qui divina: voluntati resignatus est, non convenit ut a Deo rem nliquam pctat ». — (1257) : « In occasione tentationum etiam furio- Harum non debet anima elicere actus explicitos virtutum oppositarum, sed debet in supradicto amore et resignatione permanere ». — 1 1281) : « Anima, cum ad mortem mysticam pervenit, non potest amplius aliud velle, quam quod Deus vult, quia non habet amplius voluutatem, et Deus illi eam abstulit». — Sic, ut aiunt, hasc anima ost impeccabilis etiamsi d»mon faciat (eam) committere actus caruales». (Cf. Denz., 1261, 1262).

Prassumptio in hoc casu potest esse peccatum contra Spiritum Sanctum. Notandnm est quod anvmw spirituales sicut a dtemone tentantur desperatione, ita etiam pifesumptione, sic etiam dtemon tentavit Christum, dicens, ut refertur apud Matth., iv, 6) : « Si Pilius Deiea, mitte te deorsum. Scriptum est enim : Quia angelis suis mandayit de te et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem l-edem tuum ». Ait illi Jesus: « Rursus scriptum est: Non tentabis Di-minum Deum tuum ».

In hac tentatione dsemon depravat sensum S. Scriptur» per fal- Niim applicationem. Christus ei sapienter respondet per aliam anctoritatem S. Scriptura. Ita exemplo Christi debent facere spirituales

DE PRiESrjMPTIONE qui tentantur prtesumptione et incessanter orare debent, ut conser vent lumen vite et non decipiantur illusionibus.

2* Pars conolusionis est: Prxesumptio seu temeritos, qwv est vontra magnanimitatem , inordinate confldit de nostra propria vir tute, v.g. si aliquis praisumptuose tendit ad doctoratum. Sic probu tur: Praisumptio qu» est contra magnanimitatem reoedit per immo derantiam a motivo forrnali magnanimitatis. Atgui hoc motivum est, non Dei auxilium, sed virbus nostra, prout magnanimitas recte tondit ad magna proportionata. virtuti quam a Deo accepimus. Ergo pneswmptio de seipso opponitur sec. excessum magnanimitati, secundum iilud: « altiora te ne qurasieris» {Eccli., in, 22). Ei etiam opponitur ambitio, qua? quajrit honorem tanquam finem, dum magnanimitas tendit ad magna magno lionore digna, non ad honoreiu, quia reputat honorem ut quid parum. Ex altera parte, per defectum, huic virtuti opponitur pusillanimitas, sic magnanimitas est per se in medio, scil. a<l magna nostras virtuti proportionata, nec plus, nec minus; in hoc differt a spe christiama qme per se non est vn medio, non possumus nimis sperare Deum, nec in Deo. Cf. infra, q. 130, de hac specie prsesumptionis, qua> est contra magnanimitatem >.

Confirmatur h»c distinctio inter has duas species prujsumptionis ex solutione objeetionum.

Ad l,aa: Oravius est prwsumere de Deo quam de seipso, quia est peccare contra Deum et « diminuere virtutem divinam, ei innitendo ad consequendum id quod Deo non convenit », v.g. veniam sine pcenitentia, gloriam 6ine meritis. Et « gravvus peccat qui diminuit divinam wrtutem, quam qui propriam virtutem superextollit ».

Ad Prawumere de Deo oritur ex nostro amore proprio, quo v.g. desideramus gloriam sine meritis; ex eadem radice oritur alio modo alia pnesumptio.

Corollarlum : Smjye homines peccant prcesumptione opposita magnanimitati, non peccando direote contra spem theologicam , v.g. si quis majora pericnla aggreditur quam possit vincere, vel majora studia aut majores abstinentias quam possit sustinere. Generaliter quando quis aggreditur facere id quod superat eius facultatem sive physicam et executivam, sive juris tantnm, ut cum quis sciens et volens legem transgreditur, est temeraria audacia. Sunt varii actus temeritatis, v.g. temeritas militum jnniorum aut scriptornm, aut philosophorum, v.g. Cartesii.

Potest taineu dlcl quod pra.'sumptio opposlta niagnaiiimltati quandoquc opponltur etiam spel theoloijlcie, si quls vult es propriis Tiribus obtinexe beatisupernaturnlem, ut pelaglanl, nam tunc non exspectatur beatitudo eo modo quo debet exspectari.

DESPERATIO EST PBJOR PRSSDMPTIOXE

Anr. II. — UTRUM PR/ESUMPTIO (DE MISERICORDIA Dl- VINA) SIT PECCATUM ET AN SIT CRAVIUS DESPERATIONE.

Videtur quod non sit peccatum : 1° Quia in S. Scriptura « prav Htimere » dicitur etiam de actu virtuoso, de petitione a Deo exaudita. 2" Quia non possumus nimis sperare in Deo. 3° Quia prassumptio videtur a peccato excusare, v.g. dum aliquis sub spe veni<e peccat, miiius peccat.

1* Concluslo est : Praisumptio de miserioordia dvoina est peocatum.

1" Probatur auctoritate, prout, sec. traditionem oonservatam a Magistro Sententiarum, pra;sumptio est inter sex species peccati contra Spvritu?» Sanctum (cf. supra q. 14, a. 2), scil. desperatio, prainumptio, impcenitentia, obstinatio, impugnatio veritatis agnitae, invidia fraternse gratias. Et revera sic apparet praesumptio dum dicitur: « pecca fortiter et crede fortius ».

2° Probatur theologice sic : Quia preesumptio est motus volunlatis conformis intelleclui falso, scil. quod Deus perseverantihus in jiccoato veniam concedat, vel a bono opere cessantibus gloriam largiatur. Agitur de prassumptione plene deliberata.

Confirmatur ex resp. ad lm et ad 2™. Pnesumere non est nimis •perare, sed sperare ut non oportet; quandoque vero pnesumere in K. Scriptura sumitur pro sperare in bono sensu.

ium Corollarium: Est peccatum mortale ex genere suo, quia rontra virtntem theologicam et magnam injuriam Deo irrogat ac iimgiium homini detrimentum.

2^ Corollarium: Est peccatum contra Spiritum Sanctum, i|iiando contemnit divinum auxilium a quo retrahitur homo a pec (■ivto, ac si auxilium istud non esset necessarium ad beatitudinem nmsequendam.

2a Conoluslo Est peccatum minus grave quam desperatio qu<e contemnit misericordiam Dei: quoniam magis proprium est Deo misereri et parcere, quam punvre, propter eius infinitam bonitatem; illud autem (scil. misereri) secundum se Deo convenit, hoc autem (scil. punire) sec. nostra peccata Deo convenit. Scil. Deus ex se misericors est, sed non habet justitiam vindicativam nisi ex peccatis nostris (cf. p, q. 21, a. 4).

I", q. 21, a. 4 : « Opus divinw justitite semper praesupponit opus misericordifB et in eo fundatur. Creaturas enim non debetur aliqnid nisi propter aliud in ea prasexistens (a Deo proveniens)... Sic in • liiolibet opere Dei apparet misericordia quantum ad primam radiccm eius, cuius virtus salvatur in omnibus consequentibus et etiam vehenientius operatur, sicut causa prima vehementius influit quam causa sivunda». Unde desperatio contemnens misericordiam Dei est gra-

DE PKaiSUMPTIONB vius peccatum quam pnesumptio contemnens Dei justitiam seu nltionem, uam Deo magis convenit misereri quam ulcisci ; est enim ex se misericors, ultor autem ex nostris peccatis. Pnlcbra est hac conceptio et magnam consolationem atfert. Ita justus multo majus gaudium liabet misericordiam faciendo, quara puniendo etiam secundum rectam justitiam.

1"» Dublum: Utrum prtesumptio semper tollit spemt Resp. negative. Cf. Billuart, v.g. non tollitur spes, si aliquis permanens in peccato nec volens mutare vitam malam, pnesumit Deum fore sibi in fine propitium; est preesumptio quia bic homo se conjicit in pericuhim a quo paucissimi evadunt; non tamen amittit spem, quia non destruit rationem formalem objecti spei, sed tantum inordinate sperat. E contra amittitur spes, si quis prassumit obtinere vitam ceternam sme Dei auxilio, quia destruit motivum formale spei.

NOn tamen ex hoc amittitur fldes, uam sicut diximus pro desperatione, sic peccans errat practice, intendendo salutem sine Dei auxilio, sed uon necessario errat speculative, dicendo : « salus iu se obtineri potest sine Dei auxilio » ; sic peceans per prcesumptionem non est necessario pelagianus.

2"™ Dubium: Utrum peccare sub spe veniar augeat peocatum.

Resp. ad3fm: Dist. si sit cum proposito perseverandi in peccato, utique auget peccatum, quia tunc est pnesumptio. Si sit cuni proposito pamitendi de peccato, tunc diminuit peccatnm, nam sic voluutas est minus firniata in malo.