Sectio 6, art. 28: UTRUM ORDO CARITATIS REMANEAT IN PATRIA

Status qusestlonls. — Videtnr quod propter plenam conformitatem cum Deo, in patria, qnilibet magis diliget meliorem, et ita magis alium quam seipsum, et magis extraneum meliorem quam propinquum ; et sic non remaneret ordo caritatis via?.

4(jg m OKDIXB CAUITATI8

Conclusio tamen est : Ordo oaritoti* vue remanet in patria saitem quoad essentialia.

1° Probatur ex communibus, quia natura nou tollitur, sed perticitur per gloriam, atqui prasdictus caritatis ordo ex ipsa natura procedit.

2° Describitur liic ordo caritatis in patria Btc : Deus omnino super omnia diligetur objectwe, appretiative et intensive, item Christus, etiam ut liomo, caput corporis mystici. Unusquieque simplioiter magis diliget seipsum, quam proximum etiam meliorem, minus tamen ex parte objecti. Ratio est quiu caritas beatifica primo perficit subjectum in quo est et quod unit Deo ; unde sancti eo magis sancte sc diligunt, quo altior est eorum caritas. Sed quontum ad ordinem proximorum ad iiwicem, simpliciter qnix magis dUiget meliorem seu Deo propinquiorem : qnia totu* ordo dilectionis in ccelo observabitur per comparationem ad Deum clare visum. Et unusquisque a;stimabit, ul sibi propin quiwem illum qui crit Deo propinquior. Sed inter sanctos tequales, magis diligcmns parentes et amicos.

QU^STIO XXVII.

DE PRINCIPALI ACTU CARITATIS QUI EST DILECTIO

Post considerationem objecti caritatis et ordinis objectorum eins, agendum est de eius actu principali, specificato ab isto objecto. Actus autem seu effectus caritatis sunt septem :

j principalis est dilectio.

\ i interni: gaudium, pax et miseri

Actns caritatis ) i cordia.

I I externi : beneficentia, eleemosyna, corrcptio fmterna.

De dilcctione sunt octo articuli, procedendo a communioribus ad particularia.

AKT. I. — UTRUM AMARE SIT MACIS PROPRIUM CARITATI QUAM AMARI.

Conclusio est : daritati magis corwenit amare quain amari. Quia earitas est virtns; atqui virtus sec. snam essentiam habet inclinationem ad proprium actum. Oonfirmatur 1° ex hoc quod amici magis laudantnr ex hoc quod amant, quam ex hoc quod amantur. ^ ConUrmatnr ex hoc quod matres, qua maxime aniant, plus qna;runt amare quam amari.

Ad t*»; Meliores magis amant proportionaliter inferiores quam ab eis amentur.

ART. II. — UTRUM AMARE, PROUT EST ACTUS CARITATIS, SIT IDEM QUOD BENEVOLENTIA.

Concluslo est: Dilectio qua» cst actus caritatis, includit benecolentiam, sed ei addit unionem affectus.

DE DILECTIONIS ACTU

1° Probatur auvtoritate Aristotelis dicentis: « Benevolentia neqne est amicitia, neque est amatio, sed est amicitise principium ». Atqui caritas est amicitia, ergo includit beuevolentiam, sed aliquid plus.

2° Probatur ratione. Nam amans non solum vult bouum alteri, sed testimat amatum quodaminodo ut unitum sibi, amicus est alter ego. Dum e contra haberaus benevolentiam etiam erga illos qui non 6unt amici nostri, v.g. videntes pugiles inter se pugnantcs, volumun unum ex illis vincere, propter benevolentiam erga ipsum, qua> statim oritur. Item, juxta plerosque thomistas, attritio importat amorcm benevolum Dei fontis justitiaj, nondum vero amicitiam.

Akt. III. - UTRUM DEUS SIT PROPTER SEIPSUM EX CARITATE DILICENDUS.

Status quasstionis. — Videtur quod Deus sit amandus propter aliquod bonum speratuin, seu propter retributionem et non propter seipsum. Imo Couc. Trident., sess. 6, can. 31 (Denz., 841) definivit: « Si quis dixerit justificatuni peccare dum intuitu aiterwe mercedis beiie operatur, an. sit ». — Item contra Jansenistas (Denz., 1300-1305 et 1410). Sed ex altera parte Sacra Seriptura in formula primi pnficepti et traditio dicunt quod debemus diligere plus quani nosipsos et super omnia Deum propter seipsum.

Quomodo hiec sint concilianda; scil. Deus debet diligi propter seipsum et tamen non est peccare operari intuitu wterrun mercedis. Explicanda sunt verba « propter seipsum ».

Conclusio 8. Tlioma; est: Dcus diligendus est propter seipsum et non propter aliud, sed per beneftcia ab eo suscepta, vel per prav mia sperata disponim-ur ad diligendum Deum propter seipsum.

Hoc probatur ex quadruplici acceptione verborum « diligere propter aliud » sic :

Diligere aliquid propter alhid dicitur per modum caiiKB finalis sic diligimus medicinam propter sanitatem formalis sic diligimus bominem propter | eius virtutem sic diligimus aliquos in I quantnm sunt filii talis patris propter ( se dispositioui sic diligimus benefactorem \ nrnnter beneficia ab eo !I)r propter accepta aliud

Deus diligitur

Atqui Deus diligendus est propter se sec. ordinem causa: finalis, formalis et effidentis, quia non ordinatur ad alium finem, quia est formaliter bouitas per essentiam, quam a nullo accepit. Sed pos-

AN DEUS SIT PKOPTER SEIPS0M DILIOENDfS snmus diligere Deum propter beneficia ab eo accepta, prout per ea di-sponimur ad Deum diligendum propter seipsum. Dispositio autem subjecti ad aliquam perfectionem reducitur ad causam materialem.

Ad 0»«; Item dispouimnr a<l actum fidei per motiva credibiiitatis, ut sunt miracula ; sed postea credimus propter auctoritatem ipsius Dei revelantis, et non propter miracula.

Ad Sm": Spes et timor sic disponunt ad caritatem (cf. supra, q. 17, a. 8; q. 19, a. 4, 7, 10).

1"n> Corollarium: Licet aliquo sensu Drmm diligere et illi servire propter retributwncm, prout ex acceptis vel speratis beneficiis a Deo dhponimur ad diligendum Deum propter se.

2um Corollarium: Noti licet diligere Deum propter retributionem, tanquam propter finem rei amatw, scil. Dei ; quia Deus est finis ultimus, et quia retributio sic plus amaretur quam Deus.

3"m Corollarium: Licet servire Deo propter retributionem <eternam ita ut lisec retributio sit finis non rei amat», scil. Dei, sed 6onorum operum, et finis ulterkis ordimabilis ad Deum. Finis proprius bonorum operum est enim wterna beatitudo, sed hajc beatitudo formalis, 8CiL visio bentifiea est quid creatum ordinabile ad Deum, ad

Deum glorificandum. Et, ut hic ait Billuart, inteudimus videre Deum, ut eum iu asternuni glorificemus, sic affecti, ut si nulla esset beatitudo sperauda, uihilominus diligeremus illum atque illi serviremns. (ftO explivantur plures textus 8. Scriptura '.

4um Corollarium: Licet servire Deo intuitu mercedis temporalis, uon tanquam tinis proprie dicti bonorum operum (sic ordinaretur superiiis ad inferius), sed tauquam intuitu boui finem concomitantis, scil. ita nt bonnm temporale sit solum motivum accessorium. Sic Ecclesia petit panem quotidianum, et serenitatem, aut pluviam, aut fruges terrse. Sie sacerdos celebrat quaudoque missam pro sanitate restauranda in ordine ad bonum commune et gloriam Dei.

Objectio: Amor Dei propter mercedem est amor mercenarius. Atqui S. Thomas docet supra (q. 19, a. 4, ad 3"™), aroor mercenarius est semper malus.

Respondetur : Dist. roajorem : si principaliter intendit merce dem, ita ut si non esset merces non diligeretur Deus, concedo; secus, nego. Cf. Bannez.

Instantia: Sed diligere Deum propter mercedem pertinet ad amorem concupisceutia?, ergo non ad caritatem.

1 (Ps. cxvm, 112): « Inclina-ri cor meum ad factendas justiflcaiicncs tuas propler retribtMoncm ». — (Uebr., xi, 26) : dicitur dc Moyse <mod bona eglt et affllctlones passus est « ^i"'" aspioip.bat m rcmimerationem ». — (MATrn., xix, 28) apuslolis diccntlbus : « Ecce nos rellquhuus omnlo et secutl sumus tc ; quld ergo erlt nobis? «. Clirlsrus respondet: « Seiebitis ct ros super scdcs duodecim, judicantes dvodeoim Iribus Isracl ». Item (Matth., v, 12) : i Qavdete el exultate, quda merces vestra copiisa est in coeKs ».

DB DILECTIONIK ACTT!

Respondetur: l)ist. consequ. • ergo nou ad caritatem primario, concedo; secundario, nego, quia secundario ex caritate diligimus nosipsos propter Deum et nobis volumns beatitudinem icternain, sed eain subordinamus glorias Dei. Unde caritas potest ordinari ad hnuc actum secundarium, sicut Incarnatio ordinatnr ad uostram redemptionem, vel contemplatio ad actionem, non sicut medium ad Hneni altiorem, sed sicut causa eminens ad effectum. SiC Deus or diuat angelos ad nostram custodiam propter gloriam suain.

ABT. IV. - UTRUM DEUS IN HAC VITA POSSIT IMMEDIATE AMARI.

Status quEestionls. — Videtur quod non : J° Quia Deum non cognoscimus immediate in liac vita, sed « per speculum et in ienigniate », ergo pariter non immediute diligimus illum, hoc erit solum in patria. 2° Quia si non possumus Deum immediate cognoscere, a fortiori non jwssumus eum immediate amare, quod est majus. 3° Quia sumus peccatores et peccatuni magis est in voluutate quam in intellectu.

Conclusio est affirmatir.a, scil. caritas tendit in Deum primo et diligit eum immediate, alia vero Deo mediante.

1" 1'robatur ex communibus et indirecte, quia cognitio Dei quas est mediata et jenigmatica evacnatur in patria; sed caritas viae uon evacuatur, « numquam excidit » (I Cor., XSB, 8). Ergo caritas vlce immediate adhaeret Deo.

2° Probatur ex propriis: ex differentia inter cognitionem Dei iu hac vita et dilectionem Dei etiam in liac vita, sic : Dum cognitio perlieitur sec. quod cognitum est in cognoscente sec. modum cognoscentis, amor incliivalur ad rem ipswm sec. modum rei amaUe. Atqui Deus sec. se est propter seipsum cognoscibilis et diliyibilis. Ergo quamvis nostra cognitio oriens ex sensibilibus sit mediuta, in speculo et in renigmate, tamen dilectio Dei etiam in statu viffi est immediata, scil. tendit immediate ad Dcum et ex ipso derivatur ad aliu.

Ad f"': Dilectio est cognitionis terminns, et ubi desinil connitio ascendens ibi statim incipere potest dilectio.

Ad 2™".- « Duni cognitio a creaturis incipiens, teudit in Deum ; dilectio caritatis a Deo incipiens sicut ab ultimo fine, ad creaturas derivatur ».

Ad 3'"": Per caritatem, non per solam cognitionem, tollitur peccatuni et anima immediate Deo conjungitur. Per caritatem jam in via fruimur Deo, atqui ut dicitur I°-II", q. 28, a. 5. fruitio supponit prtesentiam realem amati (scil. per cognitionem quasi experimentalem, quse procedit.ex douo sapientife, cf. infra, q. 45, a. 2), sicut tristitia supponit absentiam amati.

AN DBD8 POSSIT NIJNC IMMEDIATE AMAIil

Sunt in hoc articulo tknv difficultates examiuata; a Baimez.

i* Difficultas. Ex principiis positis a S. Thomn videtur quod i-.Ham dilectUme naturali honio et angelns viator diligant Deiim im mediate. Sed hoc falsum est, iinm homo viator et angelus viator prius cognoscunt seipsos, suam bonitatem et prius seipsos diligunt.

liespondetur : DiBparitas est inter caritatem et amorem naturalem, nam primus actus dilectionis natnralis est quo liomo vel angelus viator se diligit, et secundus nctus est quo homo viator vel angelus diligit naturaliter Deum; scd coucedendum est quod iste se- « undus actus attingit immediate Deum auctorem naturse, ut objectum terminativnm, sed nou primariuin. E contra primus actus caritatis infus<e attingit immediate Deum auctorem ijratia-, et propter Deum super omnia dileetum alia ex caritate diligenda.

2" Diffie.ultas est quod etiam fides, ut est virtus theologica, immediate attingit Deum. Deus euim est qui creditur propter seipsum. qui nobis iutime testifieatur quod ipse est Trinns et TJnus, et cognitio lidei (et etiam theologi») descendit a Deo ad creaturas, in lioc differt a cognitione philosophica quas ascendit a creaturis ad Deum. Ergo attingere Deum immediate uon conveuit solum caritati, sed eliam tidei.

Kespondetur: 8. Thomas in art. loquitur de omni cognitione via;, scil. etiam de lide, et revera maxima difjerentia est inter fulem et caritvtem quautum ad lioc quod est immediate attingere Deum. Nam quamvis objectum primarium fidei sit veritas prima et Deitas, non attingitnr nisi per speoies oreatas ex sensibilibus abstractas, sec. modum cognoscentis ; unde apprehensio objecti fidei prtesuppouit apprehensionem creaturarum, quamvis judicium lidei sit immediate de Deo sine discnrsu.

E contra caritas etiam vi» facit unionem immediatam potenti<e voluntatis cum ipso Deo summo bono, et unionem non solum habitualem, sed actiialem, ita nt dilectio caritatis priuR sit Dei et deinde proximi.

In hoc multum insistunt mystici, et Utec doctrina fundatur in hoc quod amor terminatur ad bonum existeus extra animam, dum verum est formaliter in mente. Amore trahimur ad bonum divinum et elovamur, dum cognitio viatoris trahit Deum a<l nos, scil. ad notiones uostras analogicas et limitatas. Attamen cognitio quasi experimentalis procedens a douo sapientia? et prassupponeus amorem caritatis, terminatur ad Deum in nobis jam pi^sesentem, qnasi experimentaliter cognitum in quantum Deus est pra?seus ut causa efliciens nos conservans in esse natui» et grntia>. Cf. infra q. 45, a. 2. Sic v Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus tilii Dei » (Itom., vm, 16), et hoc testimonium reddit per affectum filialem quem nobis erga seipsum insi>irat, ut dicit S. Thom. iu Epist. ad Rom., VIII, 1«.

UE MLECTIONIS ACTU

Akt. V. — UTRUM DEUS POSSIT TOTALITER AMARI.

Slatus quastionis. — Quasstio hajc communis est caritati viae et raiitati bfttri». Videtur quod Deus non possit totaliter aman : 1» Quia nequit totaliter cognosci seu comprcheudi. 2» Quia ut dicitur I Joas., ra, 20: « Major est Deus corde nostro,,. 3° Qui» solus Deus potest se totaliter amare quantum diligibilis est. — bed ex altera parte dicitur (Deut. . VI, 5): « Diliges Doininum Deum tuum ex toto corde tuo ,,. Quomodo ha* sint concihanda?

Conclusio est: Quamvis Deus non possit diligi a creatura quanlum diligibUis cst, scil. infinite, tamen totum quod ad Denm perUnet debemus diligere, et ex toto posse nostro.

Patet ex prajcepto amoris et supra q. 24, a. 8. AUis verbis Deus loMiter Wigmdui est si totalitas referatur ad totam rem (hlectam. et etiam si referatur ad totum posse diligentis non yero Sl totalitas dilectionis consideretur sec. comparationem diligentis ad Deum di lectum, quia modm dilu/entis non potest adaquare rem dilectam.

milla creatura potest diligere Deum quantum dihgibilis est, scil. m- ftnite. Of. infra q. 44, a. 5 et 6, de prajcepto caritatis, quomodo in liac vita impleri possit, et q. 184, a. 2.

ArT. VI. — UTRUM OIVIN/E OILECTIONIS SIT ALIQUIS MODUS HABENDUS.

Cf. I*-II", q. 64, a, 4, an virtutes theologica) consistant in medio.

Status quaistlonis. — Videtur quod ita est: 1° Quia bouum con sistit in modo seu mcnsura, specie et ordine. 2» Quia Augustinus dicif «Vereor ne plus minusve quam oportet, inflammer amore Uo mini mei ,,. 3° Quia in effectu exteriori caritatis debet esse modus sen mensura a ratione pwefixus.

Conclusio tamen est: Quanto Deus plus diligitur, tanto melior est dUeotio; unde non est modus in caritate sicut in re mensurata, sed sicut in mensura in qua non potest esse excessus

1' Probatur auctoritate S. Bernardi in 1. De diligendo Deo, c. 1: „ Oausa diligendi Deum Deus est, modus sine modo dvligere ».

2° Probatur ratione tteologica qua?. exponitur brevius infra. (i 184 a 3 sic: In fine non adliibetur aliqua mensura, sed solum in hisqu* sunt ad finem, sicut medicus non adhibet mensuram quantum sanet, sed quanta medicina vel dieta ntatur ad sanaudum. Atoui finis omnmm actionum humanarum est dxlectto Dei. per quain maxime attingimus ultimum finem; unde I Tim. i: « Miu s pi-ttcept. ^aritas est ». Ergo in dilectione Dei non est modus sicut in re men-

OBUS BST SRMPER MAGIS MMGESIH.IS surata, sed sicut in mensura in qua non potest esse excessus. Bre vius: finis enim est mensura mediorum, sed ipse finis non mensu ratur.

Confirmatur ex D II", q. 64, a. 4 : utrum virtutes theologiea? sint per se in medio. Kespondetur : non, « quia eorum mensura est Deus ipse, qui est mensura excedens omnem humanam facultatem, unde nunquam potest homo tantum diligere Deum, quantum diligi debet, nec. tantum credere aut sperare in ipsnm, quantum debet. Unde multo minus potest ibi esse cxcessus ».

Ad AIUb virtutes mensurantur a caritate, prout eas ani mat et ordinat ad finem ultimum.

Ad 3am: Actus interior caritatis quo unimur Deo liabet rationem finis, dum actus exteriores caritatis sunt media ad finem, commeii8uranda secundum caritatem et prudentiam. Sie unio cum Deo per contemplationem altior est prwdicatione et ordinatur ad eam non sicut medium ad finem, sed sicut causa eminens ad effectum; ita Incarnatio ordinatur ad nostram redemptionem, et omnipotentia divina ad effectum Dei ad extra.

Cf. Bannez solutionem difficnltatum.

Dubium: An viator possit plus diligerc Deum, quam eum co- gtutsoit.

Respondet S. Thomas, I'-II"°, q. 27, a. 2, ad 2"m: « Ad per-' fectionem cognitionis requiritur quod homo coguoscat singillatim quidquid est in re. Hoc autem non requiritur ad perfectionem amoris, qui fertur ad rem sec. quod est in se. Ob hoc ergo contingit quod aliquid plus ametur quam cognoscatur ». V.g. quidam plus amant theologiam quam eam cognoscunt. Kt similiter est dicendum circa amorem Dei. Sufficit cognoscere quod hoc ipsum quod absconditum est in Deo, est optimum et est ipsa Deita« ut sic. Cf. Valgok- \i:ra, Theologia mystica- 8. Thomm, t. I, p. 18.