Sectio 6, art. 32: UTRUM CONVENIENTER DETUR PR/ECEPTUM:

DILlCES PROXIMUM TUUM SICUT TEIPSUM ».

Status qusstionis. — Videtm quod non : 1" Qnia caritas ad omnes faornines extendi debet, et non omnee sunt proximus noster. 2° Honio jam uaiuraliter inclinatur ad sese diligenduni plus quam proximuni. et debet prius laborare ad propriam salutem, et ideo non debet diligere proximuiii « sicut seipstim ». id est texiualiter

Concluslo: Um- prmtepUim cowenitnter trailitur quoad rationem ditigeiHli et modum dilectionis .

Katio diligendi langitur ex eo quod alii Lomines sunt nobis proximi et secuudum naturalem Dei imaginem. et secundum capacitatem beatitndinis seternie ad quam supernaturaliter vocantur.

Modus autem dilectionis tangitur, cum dicitur siotti teipsum, et boc adverbium sicut non signiticat <i:qualiter sed similiter, et lioc tripliciter : 1° proptcr Deum ; 2" non condescendo proximo iu aliquo malo; 3" volendo proximo bonum sicut et sibi. id est non diligendo proximnm prooter propriam iitilitatem.

OB P«tJBCUm* 1'ARITATly

AitT. VIII. UTRUM OROO CARITATIS CADAT SUB PR/ECEPTO.

Respondetur affirmalire. Quia ordo caritatis pertinet ad ipsam rationem virtutis caritatis. cum accipiatuv secnndum proportionein dilectionis ad diligibile, scil. : 1° ad Deum qiii est supremum diligi bile et diligeudum ; 2° ad nos ipsos propter Ueum gioriticandum : et 3" ad alios piout plus minusve appropinquntit ad Deuni et ad nos ip80s.

Ad 9am; Unde « illi qui sunt magis proximi, sunt magis diligeudi n.

Remanent. quwdam dubia oirca praceplum carilatis. • • *

1"" Dubium: Quanrfonam per sc oblU/at ■praceptum dilcctionik

Dei.

Per se obligat imtio usus i-atioim, dum homo debet totuni suaiu vitam ad Deum ordiuare, item in fine vitec quia tuno. spivitus revertitur ad Deum et contra insidias diaboli pugnare debet in agonia, item saipius in vita ad renovamUim intentioiwm finis ultimi; nec po test determinari quoties et quando. Nonnaliter debemus boc. faccre dicendo orationem doininieam. qus «ec. eoiiNtietiidimmi o.liristianain dicitui' quotidic.

Per aecidens obligat lioc prseceptum ratione ulteriiiB prascepti et virtutis a caritate imperaudje, v.g. ad reoeptiouem sacramentorum in casu niaitvrii. ad viuoendas tentationes, eto.

2"" Dubium: An et quomodo homo deliberatc agens teneatur omnia et sin/jula sua opera referre in Deumt

Billuart longe lateque tractat hauc quasstionem. Sunt duse sententife extremae ad invicem oppositae. I* est Haii et Jansenii, scil. homo debet semper actualiter referre in Deum actiones suas, secus sequitur natnram suam vitiatam, proindeque peccat; ratio est quia natura humana est per peccatum originale penitus corrupta juxta Jansenistas, nec pro illto datur aliquod me dium inter caritatem ccelestem et oupiditatem vitiatam (cf. arjjumentum « le pari » a 1'ascal propositum). Hasc doctriua est falsa et ex ea sequitur quod omnia opera inftdelium sunt peccata quia nou siiut actualiter ovdiuata ad Deum. Haec autem ultima propositio damnata est a Pio V (Denz., 1025).

Altera sententia extreina opposita est : homo nou teuetur referre omues actioues suas in Deum nequidem virtnaliter . sufficit quod objeotum actionis sit bonum. Ita plures theologi ex S. J. MMfc tra Jansenistas. Hoo autem videtur falsum, quia S. Paulns ait (I Cor., x, 31): «Sive bibitis, sive aliud... facitis... omnia in gloriam Dei facite ». (liem I Cor., xvi. 11; Col., m, 17). Et revera fiuis

DB «.NVENIENTJA ET SENSU BORVM ultimus est prior in inteutione, est. id ratione euius debemus omnia alia velle; unde si aliquis actus non nrdinatur virtualiter ad finem ultimuin bonum, vel ordinatur ad finem ultimum malum et est peccatum mortale, vel ordinatur ad beatituuinem ln communi et est peccatum veniale. Of. PJJ» q. 1, a. 6; q. 18, a. 1, et a. 9. Non datnr aotus indifferens in individuo, quia aut ordinatur aut non ordinatur ad debitum finem honestnm.

Unde remanet quod homo debeat omnes actiones suas referre sailem virtualiter (n Deum. Ita 8. Alphonsns de Ligorio.

Sed quoraodo intelligendum est verbum vvrtualitert Lovanienses dixerunt: requiritur pro quolibet actn relatio virtualis explivita, «dj. relictaex actuali iutentione prtecedente virtualitcr perseverante.

Oommunius tamen docetur: ut opus non sit peccatum veniale, suffteit relatio virtualis implicita, quie SCil. est ratione objecti honesti <le se tendentis in finem nltimum, dummodo nullo pravo fine nullave alia prava circumstantia sit vitiatum. Tunc enim hic actus ratione honestatis particularis objecti quas est volita refertur virtualiter implicite ad Deum fontem omnis honestatis. Cf. S. Thomas, 1* U«, q. 1. a. C; P-JI" q. ioo, a. 10, ad V^, ubi dicitur quod prasoeptum dilectionis Dei est affirmativum et ideo obligat semper sed non pro temper. Sed homo tenetur aliquoties omnia opera sua relal.ione virtuali explioita in Deum referre. qnia ut diotnm est, tenetur elicere aliqnoties actum amoris Dei super omnia, et convenit hoc facere quotidie. dircndo orationem dominicam '.

1 Hn« <pia;stlonc sub nspectu spiritualitatie tractavlmus alibi : L'amour de Dvm it la Vroix de Jetut, Paris. 1»29, t. II : ta puririeation passive Oe la chariU', p. 615-632; et t. 1, p. 61-163: Le probleme de 1'amonr pur; — p. 206-263: IVamour de DJeu et le myntixe <lc la Croix ; — p. 263-280 : L'amour de Dieu et le corps m.vstique du Clirist: p. 409-440: I*s lois du progrts de 1'amour de Dieu. — Ileiu in allo opere : Les trois ages de la vie tntirieure, 1'aris. 1938, t. II, p. 249-299: L'aiuour <le conformiti' ii la volonte divlne. La cbariti? fraternelta et «on progrfes. Le nNe de la uloire de Dieu et du salut des ames • — t 11, p. 612-621: La cbarite heroique. — Item in periodico « Angelicum », 1929, p. 83-124: Le probleme de famour pur et la solution de S. Thomas. Cf. infra m hoo pr.esenli opere: Apiiendix: l)t amore puro secundum Sancti Thomaaprmeipia.

DE EFFECTIBUS CARITATIS

QOiEOTIO XXVIII. DE G AU D I 0

Sunt quatuor articuli: f Otrum gaudiura sit effectus cantatw; 2» Utnim coropatiatur secom tristitiam ; 3» Utrum possit esse plenum : 4° Utrum sit. virtns.

Abt. t - UTRUM CAUDIUM SIT EFFECTUS CABITATIS.

Videtur quod uon: V Quia iu via Deus est abseus. et gaudinm supponit pnesentiam dilecti. 2r Quia dicitur de justis: beati oui lugent.

Conolusio tamen est: Goudium spirituaU d* Deo e«« effecttu caritatis.

' 1" 1'robatur « auutoritate 8. Pauli: [Rom.. xiv. 17): « Non eet .•egnum Dei esca et potus. sed justitia et pax et gaudium .u Spintu Sancto..; et (Rom., v. 5,: « Caritas Dei diffusa est in cord.bus nostris per Spiritum Sancium. qui datus est nobis ...

2° Ratio tlwologica est ista: Gaudium causatur ex aniore vol propter pnesentiam amati , vel quia amicus absens prospere se habet Vtqui caritas est amor Dei cuius bonum immutab.le est, et qw est. in amwte hoc ipso ,,„o,l amatur scc. illud: .< Qui manet ... cari tate in Deo mauet, et Deus iu eo ... Ergo gaud.um est eflectus ca ritatis, et est duplex gaudium, quorum primura de lpsa De. beati tudine est altius quam gaudiun. de ipsa Dei prasentia in uobis

Explicatur minor aA F": « Deus est praisens se amantibua etiam in hac vita per grati» inhabitationem ... H*c praesent.a De. auctoris gratias quasi experimentaliter cognoscitur sub spec.al. .nsp. ratione, quando « Spiritus Sanctus testimon.um redd.t spmtu.no stro quod sumus filii Dei .. (Rom., v.n, 6), et hoc test.monium redd.t per affectum filialem quem nobis iuspirat erga seipsum. Alioqu.n non daretur in via Cruitio et gaudium de ipso Deo P™0-^^"™ •mudium ex hoc quod Deus in se est beatus. Sunt autem dwe ratwne.

DB GADDIO XPIRITUAU gaadii assignafce a S. Thonia in corp. articuli. Et hoc rursua dicitur ad 3™' (legere).

Ad Hoc gaudium iu via non excludit sanctam tristitiam, quie est alter effdtus caritatix dum oritur ex consideratione peccati ut est offensa Dei. Ita fuit in Christo et iu sanctiB.

Ad 3'"": « Pruitio vel perfecta vel imperfecta sec. meusuram caritatis obtiuetur ... Doctrina hujusce articuli veriucatur pnraertim iu orationibus quietis, unionis simplicis. uriioiiis extatic», uniohis transformantis.

Corollarium notalum a Banuez : Optima conjectura ad cogno scendum aii homo sit in gratia. est deiectari in Domino et tristaii de peecato.

AllT. 11. — QUOMODO HOC CAUDIUM SPIRITUALE RECIP1AT AOMIXTIONEM TRISTITl/E.

Hic articulue -.'st a<l couciliandos diversos textns Sacrse Scriptu r*. Dic.itur enim ex uua parte (Sap., vm, 16) : « Non habet amari tudinem conversatio illius », et ex altera parte: « flete cum flent.i bus»; « Desiderium l.abens dissolvi et esse cum Christo ... Beguardi damnabaut omneni tristitiam, et quidam alii non satis audiunt verbum Domini. « Gaudete in Domiuo semper, iterum dico vobis: gau dete » (Phiiip., iv, 4).

Couciliatio hor.im diversonim habetur in duabus conclusionibus.

1» Conolusio est: Gaudium de beatitudinc ipsius Dei, non pa. titur admurtionem tristitur.. quia Deus non potest amittere beatitu dinem suam inlinitam : « Gaudete in Doinino semper ... S. Hilarius di cebat: « 1'ersei iitiones quas patimur uon possunt separare persouas divinas ...

2» Conclusio est : Gaudium de nostra participatione boni divini potest habere admntionem tristitke. quia talis participatio potest impediri per aliquod contrarium. Sic cai itas facit condolere proximo, facit etiam dolere de peccatis nostris et aliorum.

ABT. III. — UTRUM SPIRITUALE CAUDIUM QUOD EX CARITATE CAUSATUR POSSIT IN NOBIS IMPLERI.

Hic articulus est ad explicanda verba Christi (Joan., xv, 11): « Ut gaudium meum in vobis sit et gaudium vestrum impleatur». Videtur quod non : 1° Quia nuoquam possumus tantum de Deo gau dere, quantum dignus est. 2° Quia gaudium beatorum potest esse majus iu uno quam in altero. 'S° Quia Deus uoo potest comprehendi a creatura.

I!E EFFECTIBr.s CAIJITATIS

Conciusio uuica est: (laudium earitatis in miMs impleri non potest in via, bew tamen in patria (1* pars valet contra Beguardos). Katio ent quia solum gaudium patria? est quies omnium desideriorum pro unoquoque beatorum sec. mensuram eius, sed in via desideranda restat visio beata.

Imo « gaudium beatoruui erit superplenum » quia plus obtinebunt quam desiderare suflecerint. « Non enim in cor homiuis ascen ilit quas nraiparavit Deus his qui diligunt illum ».

Akt. IV. — UTRUM CAUDIUM SIT VIRTUS.

Respondetur: iVo» est aliqua mrtus a caritate distincta, sed est quidam caritatis actus secundarius, sive effeclus. Sic connumeratnr gaudium inter fructns Spiritus Sancti. {Gal., v, 22).

Katio est quia gaudium non addit specialem rationem supra amorem, dum e contra spes prout est de bono arduo distinguitnr a caritate.

Ad 3""'.- Datur praiceptum de guudio, scil. : « Gaudete in Domino semper », sicut de secundario actu earitatis.

□e vitiis quse opponuntur gaudio splrituali.

De acedia. — Huic gaudio spirituali opponitur vitium acedia (cf. infra q. 35). Acedia enim taidium bcne operandi et tristitia de re spirituaJi, scil. recessus a, bono divino, cui mens debet inhserere; vocatur quandoque pigritia spiritualis, aggravans liominem et totaliter a bono opere retraheus. EBt de se peccatuui mortale, quia est aversio a Deo summo bono et de se contrariatur caritati, unde si sit cum pleno consensu est mortalis ; est etiam peecatum capitale cuius filiai sunt: malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor, evagatio meutis circa illicita'.

Invidia. — Ut explicatur q. 36, invidia opponitur gaudio de bono proximi. Invidia enim est tristitia de bono alterius in quantum sesti matur diminuere gloriam propriam ; unde praxipue est de bonis, in quibus est gloria et honor. Invidia quielibet est peccatum quia dolet de eo, de quo est gaudendum, scil. de bono proximi. Invidia 6Cc. genus suum est peccatum mortale, quia contrariatur caritati, potest tamen esse veniale, tum ex indeliberatione actus, tum ex levitate materi». Est vitium capitale cuius snnt quinque Ulia? : odium, susurratio, detractio, exultatio in adversitate proximi, afflictio in prosperitate ejus.

i Aeedta vincenda esl resistendo ct impugnando; e contxario peecata cnrnJi Bunt vincenda fuglendo.

DB OATOJO SPIRITTALI

Invidia non est inter multos inasqnales sed ad illos tantnm quibus potest aliquis se aiquare ve) praiferre. Amatores honoris et pusillanimes sunt maxime invidi. Senes invident jimioribus.

Sic melius ex consideratione acediai et invidiai apparet per opliositum (piid sit gandium spirituale, effectus normalis caritatis, qui uormaliter augetur cum caritate. cuni uuione cum Deo et. proximo. Notandum est quoad apologeticum hodiernam, quod ea qute in apologetica moderna exprimuntur verbo uspirationis ve) expletionis inveuiuntiir iu S. Seriptura vel apud antiquos Doctores sub verbis gaudium, beatitudo, pax. Antiqui theologi magis considerabant teruiiniim a<l quem ipsiiis motus anima; ad Deum, moderni apologeta: magis cousideiant terminum a qno eiusdem motus anima-.

QU/ESTIO XXIX. D E P A C E

Haec qu<B8tio est coininentarius verborum Domiui apud Joan nbm (xrv, 27): o Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis; uou quomodo mundus dat, ego do vobis ». Ex qua pace habetur quoddaiu credibilitatis motivum, praesertim quando « exsuperat omnem sen sum », tuuc etiam est signum status gratiae, et « custodit corda no stra et intelligentias nostras in Christo Jesu», ut dicitur ad l'h\L, iv. 7. In hac quasstione sunt principia pertinentia ad apologetica.m , ad spiritualitatem, ad paccm inter nationes quae niale intelUgitur a pacifismo. Ad haec recte intelligenda detinienda est pax, et inqui renda est eius causa. Hoc facit S. Thomas iu quatuor articulis.

Ar.T. I. — UTRUM PAX SIT IDEM QUOD CONCORDIA.

Videtur quod ita est: 1" Quia Augustiuus dicit: « Pax honiinum est ordinata concordia », et Dionys. : « Pax est omnium unitivn ». Sed ex altera parte concordia potest esse aliquorum impiorum in malo, et « non est pax impiis ». ut ait Isaias.

S. Thomas sic solvit hanc difficultatem : Vonnordia est unio di rersorum oordium in unum consensum, et pax importat insuper unionem appetituum unvus appetentis. Ad pacem non sufficit con cordia cum aliis, sed harmonia cum seipso et cum Deo. Non enim homo habet cor pacatum, nisi prout in eo oniues motus appetitivi seusibilitatis et voluntatis conquiescunt, et non adversantur iuter se. Unde Augustinus dixit : « Pax est tranquillitas ordinis » (De Cw. Dei, 1. XIX, c. 13), prout omnes motus appetitivi in uno homine couquiescunt.

Ad I1*": Si homo concordat cum alio, quasi coactus tiuiore ftli cuius mali imminentis, talis concordia. non est vera pax.

Corollarium ad 3"*" : Paci opponitur duplex dissensio : 1° dis sensio hominis ad seipsum, et 2° dissensio hominis ad alterum. Nam perfecta pax seu tranquiliitas ordinis importat utramque unionem liominis ad seipsum et ad alteros, et hseo unio fundatur in caritate erga Deum.

DE PAOH