Sectio 6, art. 34: INTER EOS QUIBUS EST BENEFACIENDUM

OBSER VANDUS EST OROO CARITATIS.

Oportet quod ad magis propinquos simus magis benefici, et sec. diversas conjunctiones sunt diversimode diversa beneficia dispensanda, v.g. in rebus familia;, in rebus civilibus, aut in spiritualibus, etc. Et hoc sec. necessitatem locorum et temporum.

Ad 1""' explieatur verbum Domini (Luc, xrv, 12) : « Cum facis prandium, noli vocare amicos tuos... sed voca pauperes et debiles ».

Textus completus est : « Noli vocare amicos, neque f ratres nec cognatos nec vicinos divites, ne forte te et ipsi reinvitent et fiat tibi retributio. Sed voca pauperes... et beatus eris, quia non liabent retribuere tibi, retribuetur eniin tibi in resurrectione justorum ». Hoc est solum ad dicendum : age, non solum ex motivo humano, sed ex ■supernaturali caritatis motivo, alioquin jam mercedem tuam accepisti. Itemanet quod « magis conjunctis magis est benefaciendum, caeteris paribus, sed potest contingere quod extranei sint magis invi- <tandi in aliquo casn propter majorem indigentiam ».

Ad Smu: Parentes per se loquendo in recompensandis beneficiis sunt omnibus aliis pr«fereudi.

Ad Jf": « In necessitatis extremae articulo magis liceret deserere filios quam parentes. propter obligationem beueficiornm susceptorum ».

ART. IV. — UTRUM BENEFICENTIA SIT VIRTUS SPECIALIS.

Non, sed est actus exterior caritatis, quia non est specialis ratio formalis objecti. In hoc differt a misericordia. cuius specialis ratio *st miseria aliena repellenda.

QU^STIO XXXII.

DE ELEEMOSYN A

(in decem articulos).

Akt. I IV. — QUID ET QUOTUPLEX SIT ELEEMOSYNA.

Eleemosyna venit a verbo greco £Jicu. misereor.

In art. 1 definitur: Est actus caritatis, misericordia mediante, ad xubveniendum necessitatem patienti, vel opus quo datur aliquid mdigenti ex oompassione propter Deum. In hac definitione eleemosyna sumitur non pro re data sed pro actione dandi, et agitur de eleemosyna christiann non solnm philosophica, propterea dicitnr: « propter Deum » est motivum caritatis.

Ad &"": Eleemosyna potest impcrari a virtute pcenitentise, scil. dum fit ad satisfactionem pro peccatis.

Art. 2. — Quotuplex sit eleemosyna: Distinguitur eleemoevna corporalis et alia spiritualis.

8tmt septem eleemosynte corporales, quse sublevant miseriam corporalem, exprimuntur in hoc versu : « visito, poto, cibo, redemo, tego, coiligo, condo » seu sepelio.

Item sunt septem cleemosyme spirituales ad sublevandam miseriam animai : « consule, castiga, solare, remitte, fer, ora », scil. consulere dubitan<li, docere ignorantem, consolari tristem, corrigere peccantem, remittere offendenti, portare onerosos et graves, et pro omnibus orare. 8. Thomas justilicat has divisiones. Omnes necessitates ad prfedictas reduci possnnt.

Ad lm": Quare convenit sepelire mortuos? Vt vivant in memoria hominum, ut honorentur, et occasione sepulturas pro eis fient orationes.

Art. 3. — FAeemosynm spiriUuiles simpliciter Loquendo suiit potiores corporalibus , ratione rei data), ratione subjecti cui subvenitur, scil. spiritus, et ratione actus spiritualis quo subvenitur proximo.

Sed per accidens est e converso, nam potius pascendus est fame moriens, quam docendus qui potest alio tempore doceri.

Art. .'f. — Eleemosynse corporales sec. se habent effectum corporalem, sed prout dantur ex caritate sunt meritoriaj, et disponunt indigentem ad orandum pro benefactore.

llB EFKECTIBUS CAUITATIS

ART. V. - UTRUM DARE ELEEMOSYNAM SIT IN PR^ECEPTO.

Status quastionis. — Videtur quod est solum consilium : 1« Quia cuilibet licet uti re sua et eam rctinere. 2° Quia non potest determinari tempus iu quo obligaret hoc pi-seceptum. 3° Quia de eo non est sermo in Decalogo.

Hunt dua: conclusiones :

1» Conolusio est affirntatwa: Hleemosynarum largitio est de pm: cepto et naturali, et dwmo positivo.

1° Probatur ex S. Hcriptura: (Matth., xxv, il) : « Diseedite a me maledicti in ignem aaternum... esurwi enim et non dedistis mthi manducare».'atem Prov., xxi, 13; Kccli., IV, 1; xxix, 12; Tob., iv. 7. — Lcc, xvi, 19-31, de divite epulone. — hVC, ra, 11-14).

2» Ratio theologica est; Cum dilectio iiroximi sit de prseeepto, illud est obligatorium sine quo ipsa dilectio proximi non conservaretur. Atqui sine elargitione eleemosynte indigenti uon servaretur dilectio proximi in opere. Brgo.

Ad 1°"': Attamen cum hoc prieceptum sit afflrniativuni et nou obligat pro semper, quandoque est tantum de eonsilio.

Ad 4m": In decalogo hoc praceptum de eleemosyna includitur in pracepto de honoratione parentum, prout parentes primum locum obtinent inter proximos. Insuper est in praecepto caritatis erga proximum, ut dicitur in c. art.

I" Conolusio est: De prcecepto est dan elcemosynam de supcrfluo et dare eleenwsynam indigenti qui est in extrema necessitate; alias eleemosvna est solum de consilio. Dicitur extrema necessitas, quando indigens sine eleemosyna est in pcrieulo mortis. Tunc debemus sub mortali dare de nostro supcrfluo ad nostrum vitam servaudam et ut explicatur in art. seq. tnne debemus dare etiam de necessario ad nostrum statum.

Sylvius et Billuart videntur recte explicare hanc 2*™ conclusiouem S. Thomai dicendo: Intelligenda est divisim et non copula tim; scil. non quod duo requirantur ut eleemosyna sit de prascepto: 1° habere superfluum et 2° invenire indigentem in extrema necessitate, sed S. Thomas ponit duos casus in quibus urget prwceptvm eleemosynai: V quando Itabemus superfluum , tunc debemus dai-e eleemosynam quaincumque necessitatem, extremam, gravem, aut communem patienti; 2° quando invcnimus indigentcm in extrema necessitate. etiamsi non habeamus superfluum status sed solum superfluum vitse, sec. distinctionem datnm in art. seq.

Htee. interpretatio videtur omnino couformis textui S. Thoma; quia sic formuJavit lianc 2"" conclusioneni : « Sic ergo dare eleemo synam de superfluo est in prascepto, et dare eleemosynam ei qui est iu extrema neeessitate ».

DB ELEEMOSYNA

Confirmaiur ex his qua; dicuntur infra de avaritia q 118 a 4 ad 2™' : « Aliquis tenctur ex debito legali sua pauperibus erogare' pel propter periculum necessitatis, vel propter superfluitatem habitorum ». Ha;c conjuuctio vel bis scripta, manifestat quod doctrina intelligenda est divisim et non copulatim.

Objectio: S. Thomas dicit ibid. : « Non omnis necessitas oblignt ad pr*eeptum, sed illa sine qua is qui necessitatem patitur, susten tari non potest ».

Respondetur: Non omnis necessitas obligat ad faciendam eleemosynam htc et mutc, sed aliquando illi vel alteri.

l«n Dublum: Patienti extremam neeessitatem an tenemur sub mortali facere eleemosynam de superfinis mtw et de necessariis uostro statui.

Respondelur amrmative : (Lrc, m, 11): « Qui habet duas tunicas det non habenti et qui habet escas similiter». Cf. S. Thomam, IV, d. 15, q. 2, a. 1, q.* 4: Id est tnnc tenemur indigenti subvenire non de necessariis ad nostram vitam (quia prius oportet quod unusqnisque sibi provideat), sed de neeessariis ad nostrum statum. Dicit ibid. S. Thomas ad 2m : « Quando alius est in statn extremxe necessitaUs, effictuntur sibi omnia covtmunia: unde, etsi per violentiam vel fiirtum acciperel, uec. [ieccaret ».

2um Dubium: Et quomodo judicare de supcrftuo cx de necessario ad vitam?

Resp. ad. 3am; Sec. ea qua? probabiliter et in pluribus occurrunt. Nec debemns cogitare de his quaj nobis necessaria sunt pro crastiuo die, quod Dorainns prohibet. Ita S. J. Cotolengo, S. Benedictus Joseph Labre non servabant eleemosynas acceptas pro crastino die sed eas dabant aliis pauperibus.

Objectio: Sed cuilibet licet sua re uti et eam retinere. Ergo li citum est eleemosynam non dare etiam indigenti in extrema necessitate.

Resp. ad Z*»': Dist. ant. tmilibet licet rem suam, v.g. terram suam, domum suam retinere, quantum ad proprietatem, concedoquantum ad usum subdist. : si non sit indigens in extrema necessitate, concedo; se<:us, nego. Legere V. Thomam et pulchrum textum S. Basilii hic citatum : « Est panis famelici quem tu tenes, nndi tumca quam in arca conservas, discalceati calceus qui apud te marceseit ».

Hasc solntio videtur profundior quam ea quaj brevius datur a Billuart qui dicit: Quilibet potest rem suam retinere, salva jnsti tia, concedo; salva caritate, nego; et tenetur quandoque sub mortali dare eleemosynam ex caritate, non ex justitia.

S. Thomas videtur dicere quod in casu extrem» necessitatis indigentis possessor non habet amplius jus etiam in justitia ad usum rei sn». Cf. infra, q. 66, a. 2: TJtrum liceat alicni rem aliquam quasi /iropriam possidere.

I)B EKFECTIBL-S LASITATIK

Resp.: Utique quoad potestatem procurandi et dispensandi; sed quantum ad usum homo uou debet habere ves esteriores ut proprias, sed ut communes, ut scil. de facili aliquis eas coramimicet in nocessitate aliorum. Et Mc loquitur S. Thoma* non solum sec. considerationem caritatis, sed etiam justitiaj. Sic tenet justum medium ac culmen super individualismum et communismum :

Usus bonorum. temporaHum, non solum debet esse pos sessoris, sed etiam aliorum qui sunt in neces sitate.

Communumus « omnia debent esse commuuia ».

Proprietas individualis legitima est quoad potestatem procurandi et dispensandi.

lndividuali«mus Non omuia debent esse comrau nia, sed « cuilibet licet sua re uti et eam rotinere »

Cf. Encyclicam Leonis XIII, « Rerum novarum ».

Abt. VI. — UTRUM QUIS DEBEAT DARE ELEEMOSYNAM DE NECESSARIO.

Status qusstionis. — Videtur quod non : 1" Quia homo plus debet se diligere quam proximum. 2° Alioquin esset prodigalitas. 3° Et hoc derogaret cura; quam quis dcbet habere de se et de suis.

Scd ex altera parte dicitur : « Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quai habes et da pauperibus » (Matth., xix, 21), et in hoc non est prodigalitas, nec id derogat cura quam quis debet ha bere de se et de suis.

Solutio est per distinctionem inter necessarium ad vitam et ne ccssarium ad statum. Sic sunt tres conclusiones, scil. :

t« Conolusio: Homo non debet dare eleemosynam de suo necessario ad vitam suam et suorum, nisi propter salutem patrue vel Ecclcsia:. Quia hoc esset sibi et suis vitam snbtrahere.

2» Conclusio : tied homo potest dare eleemosynam de necessario ad suum statum, seu ad conditionem suam et suorum. De hoc non est prajceptum nisi in necessitate proximi. sed consilium dummodo servetur decentia proprii status.

3» Conclusio: In tribus casibus homo potest dare prajtermit tendo id qnod ad decentiam sui status pertinet : 1° dum mutat sta tum, per religionis ingressum ; 2° quando homo potest faciliter acqui-

I)B ELEBMOSYNA rere aliquid ojquwalens ad decentiam sui status aervandam ; 3° quando est extrema necessitas indigentis, vel magna necessitas reipublicre.

Dubium: Si indigeus est non in extrema uecessitate, sed ■in gravi necessitate, an sub mortali teneamur Uli subvenire de aliquo modo necessariis statuif Billuart et multi alii respondent aflirmative. Est sententia communior, v.g. dum proximus gravi inorbo laborat, frigore acriter affligatur.

Hoc videtur tamen esse 1" aspectu contra secundam conclusionem art. 5 in qua dicitur quod tenemur facere eleemosynam de nostro superfluo et dare indigenti in extrema necessitate. Sed. ut ait Billuart, S. Tliomas hoc loco per extremam necessitatem loquitur non solum de stricte extrema sed de gravi necessitate etiam. Cf. ibid. a. 5, ad 3um.

2um Dublum: An in necessitate communi aliorum, quilibet teneatur pro loco et tompore facere eleemosynam de superfluo statusf

Communiter respoudetur afflrmative, post damnationem hujusce propositionis laxistarum, ab Innocentio XI (Denz., 1162) : « Vix in s#cularibus invenies, etiam in regibus, superrluum statui. Et ita vix aliquis tenetur ad eleemosynam, quando tenetur tantum ex superfiuo statui ».

Item S. Tlionins infia q. G6, a. 7: « Res quas aliquis superabundanter habet, ex naturali jure debentur pauperum sustentationi ». Quod fundatur in textu Domini apud Lcc. (m, 11) : « Qui habet duas tunicas, det non habenti ». — {Deut., xv, 11) • « Preecipio tibi nt aperias manum fratri tuo egeno et pauperi ». — (I Tim., vi, 17-18) : « Divitibus hujus sajculi pra?cipe... facile tribuere et communicare ».

Ratio est quia ille qui magis diligit sibi superflua quam fratri

Aht. VII. — UTRUM POSSIT FIERI ELEEMOSYNA DE ILLICITE ACQUISITIS.

Responsio: Negative si debeant restitni (scil. si sunt acquisita per furtum) ; afflrmative si non debeant restitui, v.g. si acceptum est per simoniam, aut tanquam turpo lucrum, ut meretrices accipiunt.

ART. VIII. — QUIS POTEST FACERE ELEEMOSYNAM.

Responsio: Per se loquendo ille solus qui habet liberam administrationem suorum bonorum. Alii vero nonnisi ex permissione superioris ut religiosi. Clerici, habentes liberam administrationem bonorum ecclesiasticorum, tenentur strictius quam laici ad eleemosynas.

Non est facienda elcemosyna iis qui voluutarie sunt pauperes ex ignavia, amore otii et cupiditate lucri, hoc esset eorum ignaviam fovere.

Art. 9. — Per se loquendo propinquioribus eleemosyn<e sunt magis faciendw.

qu^stio xxxra.

DE CORRECTIONE FRATERNA

Quasritur quid sit, an sit <le praacepto, quaudonam, sec. quemnam ordinem.