Sectio 6, art. 33: UTRUM OMNIA APPETANT PACEM

Status quaestionis. Hoc aflirmat Augustinus {Dc Civit. Dci, 1. XIX, c. 12 et 14). Attamen muiti appetunt bella et dissensioues, imo quajdam pax videtur mala. nam Christus dixit: « Non veni mittete pacem ».

Respondetur: Omne appetens appetit pacem, quia. appetit tranquille pervenire ad id quod desiderat.

Ad f"-i Hoc est verum etiam de agentibu» quas coguitione carent, tendunt ad connaturaliter consequendum finem eornm naturalem.

Ad %"*": Imo bellantes quterunt per bella ad pacem aliquara pervenire perfectiorem quam prius haberent.

Dubium: Sed quare Christus dixerit : « Non veni mittere- pacera. sed gladium » (Matth.. x. 34).

Hesp. ad 3am: Distinguuntur pax vera et pax appaiens. Pfflse vera non potest esse nisi in bonis verum bonuni diligentibus, quift malum non potest quietare appetitum nisi apparenter. Et pax vera habetur imperfecte in via, prout principalis motus anima? quiescit iu Deo, iuter varias repugnantias intus et extra ; in patria vero hsec pax vera plenissime habctur. Paciftemns seu abusus pacis confundit pa ccm veram cum falsa et semper damnat bellum non agnoscens veritatem axiomatis: a Si vis paccm para bellumn.

Quid est gladius de quo loquitur Christus dicens : « Xon veni mittere paeem sed gladium »?

ftesp. S. Thomas in Uatth, (x, 34): « Iste gladius est verbum Dei... ; quidam enim crediderunt, et quidam non. Et ideo fit bellum ». Pax inter bonos et malos esse non potest, quia pax ordinatam im portat concordiam, qu«e cum raalis haberi non potest. Cf. S. Thomaui in Ep. II Tvm., c. 2, lect. 4, m.

Est error liberalismi sicut et pacitismi velle constituere pacem iutcr bonos et malos, absque principio ordinis, et sic pax ista est talsa, quia non potest esse tranquillitas ordiuis sine principio ordinis. Dicunt hanc. paceni esse unionem sacram, et nihil est minus sacrum quam unio ista sic facta abstrahendo a Deo, a fide, .-. reUgione et ab omui sacro proprie dicto. Propterea liberalismits non sufficit ad agendum ; et quando oportet agere, si populi nou redeunt ad principia christiana, descendunt ad radicalismum in negatione, deinde ad socialismum qui ponit societatem loco Dei, et denique ad communismum materialisticum et atheum. Ita Donoso Cortes in sua Relatione : De principio gcneratore crrorum noslri temporis.

dk EmecriBus caritatis

Akt. lU. - UTRUM PAX SIT PROPRIUS EFFECTUS CARITATIS scil. ita ut uounisi a caritate supernaturaii produci possit. Vitletur qnod non: 1° Quia gentiles aliquaudo habent pacem. quamvis non babeant gratiam sanctiticantem, nec earitatem. 2° Quia per oppositum quidam sacri doctores inter se disseuscrunt, ut S. Augustinus et S. Hicronymus, ut S. 1'aulus et Barnabas.

Conclusio est: Pax v-era est proprius effeetus caritatis. Hoc indfc&tnr in Pt. cxvm, 105: « Pax multa diligentibus legem tuam », et sic probatnr :

Ad pacem requiritur unio appetituum nostrorum et uuio aliis uominibus. Atqui duplex unio per se producitur sec. quod diligimus Deum super omnia et proximum sicut uosipsos. Ergo pax procedit positive a caritate, sed causatur etiam u justitia, prout justitia removet oi-ca-siones litigiorum et tumultuum (ad '4m'), et II*-II". q. 180, a. 2. ad 2,"n.

Ha*: est metaphysica pacis, prout pax reducitur ad summuni priucipium : ordv agentium debet correspondere ordini finium; scil. ut voluntas uostra et voluntates aliorum liomiuum efficaciter tendant ad linein ultimum et in eo pacem inveniant, requiritur supernaturalis inlluxus caiitatis proveniens a Deo auctore gratise. Hoc est principium argumenti apologetici ex mirabili vita Ecclesiaa, sec. unionem caritatis inter christianos. (Cf. De Revelatione, t. II, pag. 10). Oiiristus dixerat (Joan., xax, 35) : a Cognosient... quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis in invicem ».

Koboratur hoc urgumeutum si consideratur pax sanctorum etiam inter persecutiones ; tunc in illis apparet « pax Dei quw exsuperat omnem sensuvi , et custodit corda vestra et intelligentias yestras in CUristo Jesu... ». S. Tbomas dicit circa hsec verba ad Phil. (rv, T) : « Cor nostrum. ab omni perturbatione non potest esse alienuni uisi per Deum... Secuudum quod est in sancti6 in via, pax exsuperat omnem sensum humanum non liabentium gratiam ». Et ad minus isti non habentes gratiam debent dicere considerando pacem martyrum : « Hoc est mirabile, hoc non potest provenire nisi a causa occnlta, altissima et bona, quie Deus est; digitus Dei est hic ». Uevera enim, etiam pro soia ratione qus diligenter vevum inquirit, apparet ex effectibus diflerentia inter pacem Christi quam mundus dare non potest, et pacem niundi.

S. Thomas vn Joan., xiv. lect. 7, dicit in duo diflerunt pax sanctorum et pax mundi. « Primum quanturn ad finem, nam pax mundi ordinatur ad quietam fruitionem temporalium, duin pax sanctorum ordinatur ad bona ajterna (nec essentialiter minuitur in temporalium privatioue). Secundo vero i>ax mundi est simulata, quia tantnm exterius ; pax vero Christi est vera, quia interius et exterius ». Hemanent quaidani difficultates :

1* Difficultas : Oeutiles sine gratia et caritate aliqnando babuerunt pacem.

DK pach t»3

Resp. ad Im: Sine gratia non potest esse vera pax, sod solum apparens, quia non potest esse consensus effU-ax voliintatum in ul timo fine.

2* Difficultas: Sed inter sauctos doctores Cllit quaudoqne dis sensio. v.g. inter Augustinum et Hierouymum.

Resp. ad 2'aa: Ad amicitiam uon pertiuet coucordia in opinio nibus, sed cvncnrdia in bonis conferentibus ad vitam, prawipue iu magnis quia dissentire in aliquibus parvis quasi uou videtur dis sensus. Dissensio iu opiuionibus repuguat solum paci perfectw, uon vero paci vmperfecUz quuj habetur in via ».

Unde non debemus sub preetextu caritatis acceptare opiniones qiiiB nobis non videntur fundata;, uec veritatem minus tirmiter de. fendere ; firmitas in defensione veritatis non est contra caritatem ; alioquin caritas perdueeret ad mediocritatem univeisalem, et magna iugenia ut S. Thomas deberent ad caritatem servaudam aiuplecti opiniones inferiorcs. Hic esset pacitismus et caritanismus, uon vera pax eorum de quibus dicitur « Beati pacifici ».

Ar.T. IV. — UTRUM PAX SIT VIRTUS.

Respondetur: Non est virtus specialis, sed est effeclus caritatis, qnla causatur ex dilectione Dei et proximi. Sic datur prasceptum : « Pac-em habete inter vos ». F,t eUam pax ponitur inter beatitudiues. qu» suut actus virtntis perfecte. Ponitur etiam inter fructus Spi ritus Sancti et augetur cum caritate.

□e vitiis oppositis.

Paci opponuutur plura vitia, de quibus infra q. 37, scil. :

— in corde : discordia ;

— in oie : contentio;

— in opere: schisma, bellum, rixa. seditio.

□ iscordia importat disgregationem quamdam voluntatuiu in (iiversa; per se procedit ex intentione deliberata dissentiendi a bono Dei vel pioximi, sic est peccatum mortale. Principaliter diwordia Dritur ex inani gloria, secundario ex invidia.

Contentlo qiiie cst impugnatio veritatis scit* est ex geneix» suo peccatum mortale; non vero si est solum immoderata impugnatio falsitatis cum quadam acrimonia. Contentio est filia inanis gloria'..

Schisma iq. 39), ponitur pariter iuter peccata contra caritatem prout est volttntaria separatio suiipsius ab unitate Ecclesise, dum aliquis renuit subesse PapiE, et communicare membris Ecclesia>.. sic est speciale peccatum oppo.situm unitati Ecclesi», et dicitur Scis-

UK VITUS PACl 0FP0SIT1S nura aniniaiom. — Intidelitas sec. se est graviua peccatum scuismate, iiam jieccatum direete contra Deum revelantem est gravius quam liectatum contra proximum, contra spirituale bonum multitudinis. Conveuiens est tamen quod schisroatici excoramunieentur.

Sacerdotes sehismatici et etiam hseretici conservant potestatem MiK ramentalem quoad validitatem, non vero quoad liceitatem, sed amittunt potestatem jurisdictionis, quia jurisdictio confertur per simplicem injunctionem hominis. Sic possunt valide consecrare, non autem uhsolvere.

De bello. B. Thonuw de bello tiactat in q. 40. — Art. 1: « Ad bellum /«*tu»« . inquit, tria requiruntur : 1° Auclotitas principit cuins mandato bellum est gereuduni, non pcrtinet enim ad persuuam privatam. 2" Vaasa justa., ut scil. illi qui impugnantur propter aliquam culpam impugnationem mereantur. 3° Intentio recta bellantium, nam bcllum justum ex duabus prioribus conditionibus redderetur illicitum si esset. ait Augustinus, "uocendi cupiditas, uici scendi crudelitas. feritas rebellandi. libido domiuuudi ". Circa boc Hannez scripsit longum commentarium.

In bellu justo depia^dans hostes non peccat nec tenetur resti tuere, nisi pugnet principaliter propter prajdam (IP-II**, q. 66. a. 8, ad 3""l. in responsione ad objectiones ostenditnr quod non omne bnh lum ent injustum.

Art. £. Clericis nou licituni est bellare iu propria persona, quia deputantur nuijori servitio Dei, et bellica exercitia multum impe diunt. animvm a contemplatione divinorum et laude Dei, et oratione pro popuio. Insuper iis qui deputantur ad ministerium altaris in quo sub sacrajuento repnesentatur passio Christi. uon competit effundere sanguinem. sed magis esse paratos ad propriam sauguinis etfusioucm pro Christo. Sic clericus effundens sanguinem, etiam sine peceato, fit irregularis.

Attamen clerici possunt bello iuteresse de licentia superioris. ut juste pugnantibns spiritiialiter subveniant suis exhortationibus et absoiationibns.

Art. .'{. Utrum xit licitum in belli-t uti inxidiis.

KvspowUtur : MendaciuiH cst semper el de se illicitum . nude nullos debet hostes falleie. ut ait Ambrosins: « Quwdam jura beliorum et jcedera etiam inter ipsos hostes sunt servanda «. Sed ea quae ad impugnandos iuimicos paramus, sunt eis occultanda, et talis occultatio pertinet ad rationem insidiarum. Cnde principium bolutionis est: scienter loqui contra veritatem semper est illicitum. sed licitum est quaudoque co?lare quamdam veritatem.

Arl. !,. Non licet bellvin yerere in jesto, nisi imminente neces, sitale, pro tnenda repnblica.

OB RISA BT SBDITIONB

De rixa agitur in q. 41. Rixa est contradictio in factis, scil. mutua percnssio sine auctoritate publica. Rixa ex parte invadentis injusle est semper peccatum mortale, sed in defendente nullum est peecatnm de se. Tamen in defendente potest esse peccatum veniale ex levi motu odii, vel etiam peccatum mortale quando proprie ex odio contra impugnantem insurgit, non solum ad sese defendendum, sed ad eum occidendnm vel graviter lasdendum. Bixa oritnr proxime ex ira, sed ex concnpiscentia sicut ex radice prima, et occasionaliter ex jac.tantia. Odium et discordia sequuntur ex rixa m rixantibus.

Item duella sunt absolute illicita. jure naturali, jure divino positivo et jure ecclesiastico (cf. Conc. Trident., sess. 25, cap. 19. et damnationem plurhim projiositionum laxistarnm, qui volehant in qnibusdam circumstantiis excusare duellum a jieccato. ad servundum honorem inter milites. Cf. Denz., 1102, 1491 sq. : 1939 sq.). Est pro perpetrautibus duellum. ant cooperantibus excommnnicatio lat* sententise, Romano Pontifici reseiratse.

De sedttione denique agitur in q. 42: Seditio est speciale peccatum. scil. mutua impngnatio inter partes multitudinis, vel prseparatio ad puguam ; seil. <:um una jhm-s c.ivitatis vel populi excitatur iu tumultum coutra aliam. Unde est peccatum contra unitatem et pac.em temjioralem niultitndinis. sieut schisma contra nnitatem spii itijalem.

Seditio de se est scinjier peccatum mortale et giuvius quam rixa, nicut bonum commune est altius bono privato.

Objectio: Attamen laudatur qui multitndinem libeiat a jmteslate tyrannica. quod tieri nequit sine aliqua dissensione multitudinis.

Respondetur: Perturbatio vegiminis tyrannici seu injnsti uon habet rationem seditionis. qnia regimen tyrannicum non ordinatur ad bonnm commiine. Attamen in eversione regiminis tyranuici vitandum est ma jus malinn quod posset ex ista, eversione evenire. Nou licet occidere tyrannos regiminis (non usurpatione), nisi per publicain potestatem, licet principatus eorum sit injustus. Tyrannus vero usurpatione regni uon est iirinceps. sed injustus invasor. Cf. S. Thomam. 11 Sent.. d. 44. q. 2, "a. 2, ad 5um.

Cf. c.ontr» se<Iitionem Qyllabum Pii IX, pr. 63 et 64.

QU.ESTIO XXX.

DE MISERICORDIA ln hac qua:stioiie detenuiuatur objectum formale et lnaturiaie hujusee virtutis, eius detinitio et relatio ad alias virtutes. Hac qua>stio est magni momenti ad ostendendum misericordiam esse perfectionem simpiiriter simplicem Deo attribnendam. sic illustratur id (|iiod de misericordia divimi clicitur JP, q. 21.

Aet. I. — UTRUM HALUM SIT PROPRIUM MOTIVUM AD MISERICORDIAM.

Videtur quod non : 1° Quia uialum culpse potius provocat ad iu dignatiouein ; et ex alia parte malum pcena; est debitum pro culpa, qu» est maliim voluntarium puniendum.

Conclusio K. 'rhonue est: Malum iiwoluntariuni est molivum ad misericordiaiu . Ratio est quia liiijusmodi maium pertiuet ad in.ij.-e riam, quw est objectnm circa quod versatur misericordia.

Etenim misericordia etymologice dicitur a miseria et corde, prout aliquis Uabet miserum cor super tristitiam alterius. Rt iu no bis homiuibus ratione sensibilitatis nostrai, misericordia non est sine tristitia de miseria aliena.

S. Thonius notat quod sunt tria mnla involuntnria, qnffi provo ca-nt plus minusve miscricordiam, scil. : 1* mala quai contrariantur apjtetitui naturali, nt fames, magna fegritudo; 2° mala quw contra riantur directe volnntati, v.g. cnm aliquod malum fortuito evenit, ubi spevabatur bouum ; 3° prwsertim mala qtur affiigunt justos, qui seinper sectati suiit bona.

Ad yul": Culpa cum sit voluntaria, provocat potius iudignationem (|iiam misericordiam, sed potest tamen esse ptena alteriiis peccati pra-cedeutis et esse quodammodo contra voluntatem peccantis ; sic Chrisliis miserkordiam liabuit pro peccatoribux, sicut Pater pro tilio pvodigo.

Ad 2"".' Si pioximus sit ita intimus ut sil aliquid uostri, ut parentes nostri, nmi solum habemus misericordiaiu. sed dolorem de eius tiistitia, taii(|uam de vuluere proprio.

DE MISEBICORDIA

I!estat igitur, quod miseria sublevanda seu malum involun tarium proximi est proprium objectum et mothum misericordur. Sic in psalmis dicitur : « Miaerere mei, Domine, quoniam infirmvs sum; respice in me et miserere mei, quia pauper sum,... quoniam tribulor miserere lnei, Domine, qnia conculcavit me homo ». Misericordia motus est Pater tilii prodigi, videndo miseriam eius.

Corollarium : SiO specialiter sublevanda miseria generis humani lapsi fuit objectum proprium et motivum misericordiai Dei qui dedit Filium suum pro redcmptione nostra. Sic solvitur difficilis objectio scotistarum contra doctrinam thomisticam de motivo incarnatioiiis, cf. III*, q. 1, a. 8: « Cum in S. Scriptura ubique incarnationis ratio ox peccato primi bominis assignetur, convenientius dicitur Incarnatiouis opus ordinatum esse a Deo in remedium contra peccatum ».

Objectio ista est: Perversum est ordinare nobilius ad minus perfectum. Atqui incarnatio est quid nobilius redemptione generis hiunani. Ergo perversum est ordinare incarnationem ad redemptiouem nostram.

Respondelur: Dist. majorem : tanquam ad fincm inlermcdiuni perfectivum subordinaudo nobilius ad minus perfectnm, concedo; ad tinem intermedium perfectibilem et ex misericordia, nego.

Sic Deus voluit Christum, ut Salvatorem, seu ut victorem peceati, dasinonis et mortis, ad manifestandam bonitateni divinam.

ltem ille qui ex miserieordia ministrat infirmo, non ideo plus diligit intirmum quam se.

Sic Redemptio potest esse proprie motivum Incarnationis, etiam in explicatione Salmanticensium et pluriuin aliorum thomistarum, (pii dicunt Deus permisit peccatnm originale propter hoc majus bonnm quod est Incarnatio redemptiva. Cf. III*, q. 1, a. 3, ad 3um.

Etenim redemptio nostra adiinplenda fuit motwum M isericordUc divituv, uam actus misericordi® est sublevare proximnm a miseria. « Rario miserendi est miseria proximi sublevanda ». Sic Deus voluit Incarnationeiu ut redemptivam, « propter nos homines, propter nostram salutem » ut dicitur in Symbolo.

Hoc decretum voluntatis divinse magis pertinebat ad Misericordiam quam ad aliam perfectionem divinam, v.g. quam ad Jnstitiam vel liberalitatem. Imo ut dicemus a. 4: « Misereri. maaHme superioris est et in hoc s-ummc manifestatur ekis bonitas et potentia ». Cf. I*. q. 21, ». 4.

Aiit. II. — UTRUM DEFECTUS SIT RATIO MISERENDI EX PARTE MISERENTIS.

Status qujestlonis scil. utrum defectus ipsius niiserentis sit ra tio miserendi. Videtur quod non : 1" Quia proprium Dei est misereri et in Deo nullus est defectus. 2° Quia tnnc graviores pecoatores esseut mugis misericordes, e contra sunt duri.

3» — (.-.iiwicoii-LtcuHoe - Dt vlTtullbvs theoloolcls

DB EFFECTIBCS CARITATIS

Responsio S. Thoma; est de misericordia iit est w hominibus: scil. : Semper defectus est ratio nwerendi, prout aliquis defectum alterius reputal sxjum propter unionem amoris, vel propter possibilitatem shmilia patiendi.

Ratio est quia misericordia in homine est compassio super miseriam alienam, et aliquis compatitur vel dolet de aliena miseria, in quantum reputat eam ut proprium malum, vel propter unionem amoris, vel propter possibilitatem similia patiendi.

Sic dicitur (ad Rom., xn, 15) : « Gaudere cum gaudentibus. iiere cum flentibus ».

Ad 1°"': « Deus (absque tristitia) non miseretur nisi propter amorem, in quantum amat nos, tanquam aliquid sui ». S. Thomas notat propterea quod « senes et sapientes qui considerant se posse in mala incidere, et debiles et formidolosi, sunt magis misericordes. B contrario autem 11 1 i qui se reputant esse felices et in tantum potentes quod nihil mali putant se posse pati, non ita commiserantur ». Similiter superbi non miserentur quia contemmmt alios.

Hajc omnia sunt vera de misericordia prout est compassio et habet tristitiaj passionem annexam ; sed in art. sequenti ostenditur quid est misericordia ut est virtus distinct» a passione commiserationis sensibilis.

Abt. III. — UTRUM MISERICORDIA SIT VIRTUS.

Slatus qusestionis. — Videtur quod: 1° Quia commiseratio impedit rectum judicium. 2° Quia ei opponitur quandoque justitia vindicativa. 3° Quia si esset virtus, esset solum specialis effectus t:aritatis et non specialis virtus.

Responsio: Dolor de miserieordia aliena ut est passio appetitus sensitivi non est virtus, sed misericordia , ut est principium motus voluntatis regulaUv a reota ratione et dirigentis passionem, est virtus. (Legere art. et concl. Bannez). Hasc virtus prtesertim sublevat aliemim a sua miseria.

Hsjc virtus se habet ad conimiserationem sensibilem sicut oastitas ad pudorem. Sie misericordia potest esse in Deo, imo proprium est Deo misereri quia est aotus purus, omnipotens et bonus et potest homines a miseria liberare. Dum e contra commiseratio sensibilis est propria potius debilibus et formidolosis.

Ad 3um et ad l^ro; Ostenditur quare misericordia est virtux moralis, tlistintta a virtute theologica caritatis. 1° Nam motivum eius immediate non est Deus ipse, sed miseria proximi a qua sublevandus est. S. Thomas dicit ad 31"": « J/isericordia respic.it quamdam specialem rationem, scil. miseria-m eius cums miseretur». Sic differt a gaudio et a pace quaj nihil addunt supra rationem boni quod est objectum earitatis. 2° Misericordia versatur sicut plures alite virtutes morales oirca passiones et in eis constituit medium.

I-E M I SERICORDIA nam, ut ait Bannez, visa miseria proximi consurgit in nobis motuit appetitus anticipans judicium rationis, quo nimis aut non sati-s afficimur interdum ad sublevandam miseriam proximi. Sic eadem virtus reducit ad mediuni et nimiam compassionem sensibilem et oppositum motum qui vocatnr nemesis, sec. quem aestimamus miserum tRgna puti.

AlW. IV. - UTRUM MISERICORDIA SIT MAXIMA VIRTUTUM.

Status qusstionis. — Videtur quod ita est : 1" Quia prajfertuireligioni sec. illud : « Misericordiam volo, non saerificium ». 2° Quia,. ut ait Ambrosius, omnis summa disciplinaj christiante est in misericordia ct pietate. 3« Virtus est qiise facit bonum tiabentem. et hoc excellenter facit miserieordia.

Attamen ex altera parte S. Paulus ponit caritatem super misericordiam, dum dicit postquam de misericordia locutus est: « superomnia caritatem habete » {Col., m, 14).

Solvitur difficultas triplici conclusione. (Legere art.).

1» Conclusio : Sec. se misericordia maxima est. Ratio est quia,' pertinet ad illam, quod defectun aliorum sublevet, quod est maxime superioris. « Vnde mtiereri proprium est Deo, et in hoc ma&ime divitur eius omnipotentia. manifestari », prout non solum tunc facit aliquid ex nibilo, sed ex malo quod permisit majus bonum educit, ut constat pi-a?sert)m in conversionibus. (Lege Cajetanum circa pra»sentem urticulum).

Imo S. Thomas dicit I*, q. 21, a. 3 : « Tristari de miseria alterius non competit Deo, sed repellere miseriam alterius, 7ioc maxime ei compctit ». Et « dum misericorditer agit, non facit aliquid contra suam justitiam, sed aliquid sotra eam... sicut si aliquis offensam in se commissam simpliciter remittat, dat plus quam debitum ». Item si rex ex miseiicordia facit gratiam reo ad mortem juste damnato, facit aliquid non contra sed supra jnstitiam.

Imo S. Thomas, ibid., a. 4, dicit: « Opus divinai justitUe semper pmsupponit opus miserivordia: (seu bonitatis) et in eo fundatur ». Oreaturis enim non debetur aliquid (in ordine naturali et supernaturali) nisi propter primum donum quod a bonitate divina gratuitoaceepcrunt... Et sic in quolibet opere Dei apparet misericordia quan tum ad primam radieem eius, cuius virtus salvatur in omnlbus consequentibus et etiam vehementius operatur, sicut causa prima vehenientius iuiluit qnam causa secunda. Unde (in Ep. Jac, ii, 13) dicitur: « Misericordia superexaltat jndicium ».

2" Conclusio : Sed quoad habentem misericordia non est maxima omnium virtntum nisi in eo qui est maximus, scil. in Deo; in nobis caritas esl altior. Ratio est quia ei qui supra se aliquem habet, me lius est conjungi superiori per caritatem, quam supplere defectum inferioris per misericordiam. Sic vita contemplativa qua; nos uuit

DB BFFECTIliUS CAKITATIS

Uco altior est quam vita activa qua? vacat opevibus misericordia? erga pauperes, a?grotos, etc. Item ad legere.

3a Conclusio: Inter omnes virtutes qwr sunt primario ergu proximum, potissima est misericordia. Iiatio est, quia supplere defectum alterius est superioris et melioris. Sic homo misericors est ad imaginem Dei intinite boni. Ut dictuni est I*, q. 21, a. 2: « Uum Ueus misericorditer agit, nou agit eontra justitiam, sed supra » : « misericordia superexaltat judicium » (lip. Jacobi, ii, 13).

Occasione responsionis ad lm" quairitur utrum misericordia in nobis sit altkrr religione. Hoc videtur affirmari in bac responsione ad l«">, ubi dicitur quod quaudoqne misericordia prajeligenda est cul tui externo Uei, sed in 11*11", q. 81, a. 6, dio.itur: religio pneeminet inter virtutes uiorales.

Bannez respondet : religio est absolute nielior, quia magis nos eonjungit Deo'; sed quandoque opera religionis, ut auditio niiss» dio dominica, omittenda suut propter subventionem intirmi, qui est in necessitate. Sio iutelligitur verbum Osea? : « Misericordiam volo, nou sacrificium » in quo agitur de oultu extemo, ut explicatur ad 1°"', quia cultus internus est maxime necessarius ut conservemuv in gratia : « oportet enim semper orare et non deficere ». Item ad 2,B" lcgere: sumnia disciplina christiauae est pietas quoad interiora, et misei icordui quoad exteriora opera.

Sic clare apparet quid sit misevicovdia ut vivtus movalis a earitate impevata, reduceus ad medium rationis diversos motus sensibilitatis visa miseria aliena, et quomodo tribuenda est Ueo, ut quid proprium Ueo bono et omnipotenti : sublevare ereaturani a suamiseria.

Si velimns, ut ostendit Billuart, misericovdiam detinire, non solum prout est in nobis cum passione adjuncta, sed generaliter ut attribui possit Deo, diceudum est: Est voluntas seit affectus alienom miseriam sublevandi, sic repevituv in Deo.

Objectum igituv et motivum misericordiai est misevia alterius sublevanda vel repellenda, seu malum quod sit illi aliquo modo involuutarium. Cf. art. 1.

H*c vivtus, ut est in nobis, et prout moderat etiam passioues nostvas, scil. nimiuni affectum vel tardiorem affectum sublevaudi miseriam alienain, definiri potest: virtus incHnans roluntatvm ad alieim miserm compassionem el sublevationem.

Ad quamuam virtutem moralem oardinalem veduci potest misericordia? Non ad fortitudinem, nec ad temperantiam, sed ad justitiam, quas est ad alternm ut sic ; sed de ea 8. Thonias tractat in tr. De caritate propter magnam afflnitatem quum habet. oum cai-itate. ex euius visoeribus nascitur.

i Slc Chrlstus (MabO., xiv, 7) defendit Magdaleuam quu" effundit alabastnim nngucntl, diccns : « Bonum opus operata est in me, semper onim pauperes hnbetia voblscum... me antom non semper habetie ».

QU.ESTIO XXXI. DE BENEFICENTI A

Nunc agitur de tribns exterioribus actibus caritatis, qni sunt beneficentia, eleemosyna qua; est quajdam pars benefioentiae, et correctio fraterna, « quas est qnaedain eleemosyna ».

ART. I. — UTRUM BENEFICENTIA SIT ACTUS CARITATIS, au liberalitatis, an justitia? distribtitiv», au misericordiae.

1" Conclusio est: Beneficentia est actus caritatis.

Katio est qnia caritas est amieitia, atqui ad amicitiam pertinet benevolentia et beneticentia- erga amicum, nam voluntae est effectiva eorum qua? vult, si facultas adsit. Ergo benefacere proximo est effectus earitatis. Aliis verbis: benevoleutia est forma affeotiva caritatis, beneficentia eius forma effectiva. Voluntas enim amat bonum et postea vult illud eflicere.

2" Concluslo est: Sed bonum quod fao.imus proximo, potest per tiuere ad aliam virtutem sub aliqua speciali ratione, scil. si est debitum, hoe pertinet ad justitiam; si est ad eius miseriam siMevanilam-, hoc pertinet ad misericordiam.

Ad !<"".■ Non possumus tamen benefaoere Oeo; sed eum hono rare et glorificave.

Ad 2m": Liberalitas regulat non tam donnm externum, quam internam passionem retinendi divitias, ut bomo sit facile emissivus divitiarum.

ART. II. — UTRUM SIT OMNIBUS BENEFACIENDUM etiam peccatoribus et inimiois patrias.

Concluslo: Beveficentia debet se extendere ad omnes, pro loeo tamen et tempore, sec. illud (ad Gal., vi, 10) : « Uum tempus habemns, operemur lxmum ad omnes ».

DE EFFECTIB0S CARITATIS

Ratio est: quia dilectio caritatis se extendere debet ad omnes, >ut supra dictum est, sed actus virtutuni sunt sec. debitas circumstantias limitandi.

Objectio: Non possumus benefaoere superioribus, sed solum infcrioribus.

Respondet S. Thomas in corp. : « Gradus (superioritatis) in bomiuibus non sunt immutabiles, sicut in angelis; unde homo qui est nobis superior sec. aliquid potest esse nobis iuferior sec. aliud ».

Ad Est aliquod beneficium quod possumus omnibus inipendere: scil. orare pro omnibus fidelibus et infidelibus.

Ad 2""1: Subveniendum est etiam peccatoribus, prawertim in casu necessitatis, et inimicis patriae, v.g. ne fame aut siti pereant. jiisi sec. ordinem justiti».