Skip to the text

I. Hoemen verstaen sal sijn leringhe

Lieve geminde in onsen Here1, ic hope ende ghetrouwe hem, sonder twifel, dat hi u voirsien, gheroepen, vercoren en̄ ghemint heeft inder ewicheit, niet allene u, maer oec alle die ghene die proſessie doen ghewarichlic, voir sijn gloriose aenscijn, in sijn convent2. En̄ dat sijn alle die ghene die vrilie en̄ ongheveinsdelic verkiesen ewelic hem te dienene, te lovene, en̄ te minnene. En̄ dit is hem een ghewarich getughe en̄ een seker teiken3 datse God inder ewicheit voirsien, vercoren en̄ gheroepen heeft van vrier goetheit met sinen gheminden vrienden4 in sijn convent. Mer sidi noch novicia, so nemt die ordine an, en̄ doet proſessie in minnen en̄ in ghewarigher heylicheit. Verkiest ongheveinsdelic5, met vrier herten, en̄ dan seldi ghevoelen dat ghi van Gode ewelic vercoren sijt. Want omme sine uutvercoren gheminde heeft hi ghesent sinen enighen Sone, die met hem een is inder substaneien en̄ met ons een inder naturen6. En̄ hi heeſt ons gheleeſt, en̄ gheleert, en̄ ghemint tote der doot. En̄ hi heeſt ons verlost en̄ ghevrihet van al onsen vianden en̄ van al onsen sonden. En̄ dit heeſt hi ons allen ghemeyne ghedaen, en̄ ghemeyne ghegeven ende ghelaten alle sine Sacramente. En̄ hier omme, wildi hem7 in min- nen verkiesen, dat si u een teyken dat ghi van ewecheit vercoren sijt. En̄ op dat8 ghi hem dies ghelovet en̄ wale betrouwet, soe heeſt hi u ghegeven en̄ ghelaten sijn vleysch en̄ sijn bloet in spise9, en̄ in drane, in enen doorgaenden10 smake alle uwer naturen11, en̄ die smake sal u voeden en̄ spisen tote in dat ewighe leven. Want hi wilt12 in u leven en̄ wonen, ende hy wilt selve u leven sijn, God en̄ mensche13, en̄ altemale uwe sijn, eest dat ghi altemale sijn wilt sijn, en̄ in hem leven en̄ wonen als een hemels godlic mensche. En̄ dit is die ordine en̄ die maniere ewigher minnen, dat ghi sine sijt ende niet uwes selſs14, en̄ hem leeſt ende niet u selven. En̄ aldus heeſt hi uwe gheweest15, en̄ u gheleeſt16 ende blijft uwe17 inder ewicheit18. En̄ hier omme leeft ende loeft, meint en̄ mint, ende dient hem19, te sijnre ewigher eren20, niet omme loen noch omme gherieſ, noch omme smaec noch omme troest, oſte om enighe dinc dat u daer aſ ghewerden21 mach22. Want gherechte minne en soect des haers niet: en̄ daer omme heeſsy Gode en̄ alle dinc; want si met gracien nature verwint. En̄ hier omme gheeſt Christo uwen brudegom al dat ghi sijt, en̄ al dat ghi hebt en̄ vermoghet. En̄ dit doet met vrier milder herten; en̄ dan sal hi u weder gheven al dat hi is, ende al dat hi vermach: soe en saechdi noyt soe bliden dach. Want hi sal u23 openen sijn gloriose minnende herte, ende die binnenste sijnre sielen al vol glorien, gracien, en̄ vrouden en̄ trouwen; ende daer in seldi verbliden en̄ wassen, en̄ toenemen in herteliker liefden. Die opene wonde sijnre syden, die sal sijn uwe poerte in dat ewighe leven, en̄ uwe ingane in dat levende paradijs dat hi selve is. Daer seldi ghesmaken vrucht ewichs levens, die ons ghewassen is op dat hout des crucen, die wi verloren in Adams hoverde, ende nu ghewinnen in die oetmoedighe doot ons Heren Jhesu Christi, die ons levende paradijs es. Want in hem, ende ute hem, vloyet die fonteine der ewigher ghesontheden24, en̄ ute sinen wonden vloyet balsame, medeeine van alre qualen25. Die roke is soe stare, dat hi verdrijft alle die serpente der duvele, en̄ verwect die ghestorven sijn in sonden, en̄ gheeft gracie en̄ ewich leven. In die binnenste26 ons Heren Jhesu Christi vloyen honich vloede27, boven alle smaec en̄ soeticheit diemen gedinken mach. Moechdi daer in comen, en̄ sijns ghesmaken en̄ ghevoelen, soe verwindi lichtelic die werelt, u selven en̄ alle dinc. Want hi sal u wisen den wech der minnen te sinen Vader, dien hi selve ghinc, en̄ die hi selve is. En̄ daer inne sal hi u vertoenen hoe sine menscheit ene weerdighe offerhande is sinen Vader28. En̄ dese menscheit heeft hi u ghe- gheven, met al dien dat hi gheleden heeft, dat ghi29 coenlic daer mede te hove comt voir sinen hemelschen Vader. Want hi heeft den pays ghemaect, en̄ wi sijn vri. En̄ hier omme seldi Christum, uwe offerhande, presenteren en̄ offeren, met oetmoedigher milder herten, alse uwen scat30 daer ghi mede verlost sijt en̄ ghecocht. En̄ hi sal u mit hem selven offeren sinen hemelschen Vader, alse sine gheminde vrucht daer hi omme ghestorven is: en̄ die Vader sal u met sinen Soen ontſaen in een minlic omhelsen31. Siet, daer werden alle sonden vergheven ende alle scout betaelt, ende alle doechde volbracht, en̄ lief met lieve in minnen beseten32. In desen besittene seldi u bevinden en̄ ghevoelen levende in minnen, en̄ minne in u: en̄ dit is die oirsprone gherechter heylicheit. Want men en comt ten Vader, dan overmits den Sone en̄ sine passie en̄ sine doot, en̄ die gheoefent in minnen. Die anders opclymmen en̄ ingaen willen, die sijn bedrogen, en̄ dat sijn dieven en̄ mordenaren die behoren alle ten helschen viere. Maer heeft u die Sone met hem in sijnre doot gheoffert sinen Vader, soe sidi behelst in minnen, en̄ minne is u ghegheven als een pant daer ghi mede ghecocht sijt Gode te dienen, als een werdere33 daer ghi mede gheërft sijt in dat rike Gods. En̄ God en can sinen pant niet ghequiten, want die pant is al dat God selve is en̄ vermach34. Siet, dese pant ende dese werdere dat is die heylighe Gheest, die is uwe bruutscat en̄ uwe duwarie, of scat35, daer u Jhesus uwe brudegom mede gheërft heeft in sijns Vaders rike. Nemt dan ware met groten ernste dat ghi vaste hout ende besit uwen pant en̄ uwe duwarie, in enicheit der minnen, met Jhesum36 uwen gheminden brudegom. Want in enicheit der minnen werden altoes van nuwes herboren37 die Gode eerlic leven en̄ dienen. En̄ dat sijn ·iij· partien van menschen, daer alle die familie die Gode dient in bevaen is. Dierste partye dat sijn goetwillighe doechsame menschen, altoes verwinnende en̄ stervende den sonden. Die ander partie dat sijn ynnighe, rike, levende menschen volbringhende hoecheit alre doechden38. Die derde pertye dat sijn verhavene verclaerde menschen, altoes in minnen stervende en̄ vernieutende in enicheit met Gode. Dit sijn drie state, ofte drie ordine, daer alle wisen en̄ heylicheden in gheoefent werden; en̄ alse dese drie state te gader comen in enen mensche, soe leeft hi naden lieſsten wille Gods. Nu meret dan die drie state en̄ die levene39 met haren ondersceede. Ic salse u tonen en̄ verclaren, op dat ghi u selven wel bekennen moecht, en̄ niet beter noch heyligher en waent sijn40, dan ghi sijt.

Footnotes

  1. De schryver rigt het woord tot de kloosterzuster aen wie hy zyn werk opgedragen of gezonden heeſt. Zie onze Voorrede. ↩

  2. G. alleen, en̄ sijn convent. ↩

  3. D. kwalyk, trecken. ↩

  4. Dit woord ontbreckt in H en in M, en is ook niet vertaeld by Surius. ↩

  5. Surius vertaelt: Eligas Deum tuum libero corde absque fictione. Doch deze vertaling is door niet een onzer Hss. gewettigd. ↩

  6. A, G, H, M. in onser naturen. ↩

  7. Dit hem komt niet voor dan in D. Surius vertaelt: Si igitur ex amore illum eligere statuis. ↩

  8. H. alleen, En̄ om dat. ↩

  9. A, G, I, M. in spisen. ↩

  10. D. alleen, in een doergaende. ↩

  11. Sur. cum gustu quodam omnem naturam tuam penetrante. ↩

  12. H, M. Want hi wil. - Men ziet duidelyk dat in H de t door eene vreemde hand uitgeschrapt is. ↩

  13. H. alleen, u God en̄ mensche sijn, kwalyk. ↩

  14. D. alleen, u selfs. ↩

  15. H, M.u gheweest. ↩

  16. D. alleen, uwe gheleeft. ↩

  17. H, M. en̄ blivet u. ↩

  18. Sur. ita enim et ipse tibi fuit et vixit, et manet tibi in aevum sempiternum. ↩

  19. Dit pronomen komt alleen voor in D en I. ↩

  20. H. En̄ hier om, weest en̄ leeſt, meynt en̄ minnet, en̄ dient te sijnre ewigher eren. - M. Ende hier om, weest ende levet, dienet ende minnet tot sijnre ewigher eren. ↩

  21. A, G, H, I, M. werden mochte. ↩

  22. Sur. Et tu igitur ipsi sis, vivas et servias; ipsum amore ac intentione prosequaris, idque ad illius aeternum honorem, non autem praemii causa, neque ob commodum, aut gustum, aut consolationem, aut rem quamcunque, quam indè consequi possis. ↩

  23. Dit pronomen ontbreekt in H en M. ↩

  24. A, G. de fonteyne ewigher ghesunden. H. ewigher ghesonden. M. ghesonde. I. kwalyk, die fonteyne der eewegher sonden. ↩

  25. H, M. medicine alre qualen. ↩

  26. H. In den bynnenste. ↩

  27. D. kwalyk, honich vloyende. Sur. Caeterùm in intimis Domini Jesu mellis manant ftumina. ↩

  28. I, M. sinen hemelschen Vader. ↩

  29. D. kwalyk, dat hi. ↩

  30. I, M. kwalyk, alle uwen schat. ↩

  31. Aldus D. alleen. Al de andere Hss. behelsen. ↩

  32. Sur. et dilectus cum dilecto in amore possidetur. ↩

  33. A, G. weerdere. H. waerder. M. kwalyk, waer. Het woord heeft de zelfde beteekenis als het fransche arrhes. Zie Kiliaen op waerder. Ook vertaelt Surius: et etiam arrhae loco. ↩

  34. Sur. Nee potest Deus redimere pignus suum, quippe quod ipsemet totus est et quicquid ipse potest. ↩

  35. Deze beide woorden, of scat, staen alleen in D. ↩

  36. A, M. met Jhesu. ↩

  37. H, M. verboren. ↩

  38. Sur. Altera pars, homines sunt interni, locupletes, vividi, virtutum omnium perſectionem et celsitudinem prosequentes atque colentes. ↩

  39. D, H, M. kwalyk, leven. Het is een pluralis. Surius: Sed jam tres hosce status vel vivendi genera, eorumque discrimina sive distinetiones animadverte. ↩

  40. H. kwalyk, en maeet. M. en acht te sijn. ↩

Chapter 2 of 26