VII. Wise ende maniere hoe Christus hem selven gaf in den heilighen Sacramente

Soe wie dronken wil werden van minnen, hi sal aensien ende merken en̄ verwonderen ‧ij‧ punte van minnen die ons Christus bewijst heeft inden heilighen Sacramente, die soe groet sijn en̄ soe diep, datse nyeman te gronde begripen noch verstaen en mach. Dat ierste punt leert ons dat Christus ghegeven heeft onser sielen sijn vleysch in spisen, en̄ sijn bloet in dranke. Al selc wonder van minnen en was noyt daer te voren ghehoert. Nu es der minnen nature altoes gheven en̄ nemen, minnen en̄ ghemint werden, en̄ dit is beide in yeghewelken die mint¹. Christus minne die is ghierich en̄ milde²: al gheeft hi ons al dat hi heeft en̄ al dat hi is, hi nemt ons oec weder al dat wi hebben en̄ al dat wi sijn; en̄ hi eyst ons meer dan wy gheleysten moghen. Sijn hongher is sonder mate groet³: hy verteert ons al uut te gronde⁴; want hi is een ghierich slockaert en̄ heeft den mengerael⁵: hi verteert dat merch uut onsen benen, Nochtan gonnen wijs hem wale, en̄ soe wijs hem meer ghonnen⁶, soe wy hem bat smaken⁷. En̄ wat hi op ons teert, hi en mach niet vervult werden, want hi heeft den mengerael en̄ sijn hongher is sonder mate: en̄ al sijn wi arm, hi en achtes niet, want hi en wilt ons niet⁸ laten⁹. Ierstwerf bereyt hi sine spise, en̄ verbernt in minnen al onse sonden en̄ ghebreken. En̄ alse wi dan ghesuvert sijn ende in minnen ghebraden, soe gaept hi alse die ghier diet al verslocken wilt. Want hi wilt onse sondelike leven verwandelen en̄ verteren in sijn leven, dat is vol gracien en̄ glorien, die ons altoes bereyt is, willen wi ons selfs vertyen en̄ die sonden laten. Mochten wi sien die ghierighe ghelost die Christus heeft tote onser salicheit, wi en mochten ons niet onthouden wi en souden hem in die kele vlieghen. Al luden mine worde wonderlike, die mynnende die verstaen my wel. Jhesus minne is van soe edelen aerde, daer si teert, daer wilt si voeden. Al verteert ons Jhesus te male in hem, daer vore gheeft hi ons hem selven, en̄ hi gheeft ons gheesteliken hongher en̄ dorst sijns te ghesmaken met ewigher lost. Hi gheeft ons gheesteliken hongher, en̄ onser herteliker liefden sijn lichame in spisen. En̄ alse wi dien in ons eten en̄ teren met ynnigher devocien, soe vloyet uut sinen lichame sijn gloriose heete bloet in onse nature en̄ in alle onse aderen, en̄ alsoe werden wi ontfunct in minnen en̄ in herteliker liefden tot hem, en̄ al doervloyet lijf en̄ siele met loste en̄ met gheesteliken smake. Soe gheeft hi ons dan sijn leven vol wijsheden, waerheden en̄ leringen hem na te volghene in allen doechden. En̄ dan leeft hi in ons, ende wi in hem. Hi gheeft ons oec sine siele met volre ghenaden, op dat wi altoes staende bliven met hem in minnen, in doechden en̄ in sijns Vader love¹⁰. En̄ boven al dit vertoent hi ons en̄ gheloeft¹¹ ons sine gotheit in ewich ghebruken: wat wonder eest dat si jubileren die dit ghesmaken en̄ bevinden? Doe die coninghinne van Oestlande¹² aensach die rijeheit, die ere en̄ die glorie des conincs Salomons, doe ghebrac haer gheest van groten wonder, en̄ si quam van haer selven ende viel in ommacht. Nu merct dan Salomonne sine rijcheit en̄ sine glorie, hoe cleine dat si was jeghen die rijcheit en̄ die glorie die Christus selve is, ende ons bereet heeft inden heylighen Sacramente. Want al moghen wi ontſaen al dat sijnre menscheit toebehorende es en̄ in onsen gheduere bliven¹³; alse wi aensien sine godheit die wi voere ons hebben inden Sacramente, soe verwondert ons soe sere, dat wi ons selven moeten onthoghen inden geeste in overweseliker minnen, ofte wi vielen in ommachte van wondere en̄ van ongheduere¹⁴ voir die tafele ons Heren. Maer met devocien en̄ met herteliker liefden eten wi en̄ teren die menscheit ons Heren in onse nature; want liefde trect in haer al dat si mint, en̄ met al selker liefden trect en̄ teert onse Here onse natuer in heme, en̄ vervult ons met sijnre ghenaden. En̄ dan wassen wi groot, en̄ onthoghen ons selven in ene godlike liefde boven redene, daer wi met onsen gheeste eten en̄ teren en̄ gheerigen¹⁵ met bloter minnen in sine godheit. Siet, daer ontmoeten wi sinen gheest, dat is sine minne, die sonder mate groet is, die onsen gheest en̄ alle sine werke verbernt, en̄ verteert, en̄ trekt met hare in enicheit, daer wi ghevoelen raste en̄ salicheit. Siet, aldus selen wi altoes eten en̄ werden gheten, en̄ met minnen op en̄ nedergaen, en̄ dit is onse leven inder ewicheit. En̄ dit meinde Christus doen hi sprac tote sinen discipulen: ‘Met begherten heb ic begheert desen Paescen met u tetene eer ic doghe¹⁶.’ Pascha betekent ons Christum dien wi eten inden Sacramente¹⁷, ghelikerwijs dat die Apostelen met Christo inden avont etene alle te gader ontfinghen dat heylighe Sacrament als andere spise, die den lichame voet. En̄ inden Sacramente ontfine een yeghewele den lichame ons Heren, alse sine ewighe spise, overmits ghelove, minne en̄ begherte. Want ghelove en̄ minne, dats die mont der sielen daer si mede ontfinghen en̄ aten den lichame ons Heren Jhesu Christi met al sinen leden, niet nader groſheyt¹⁸ des lichamen alsoe hi daer ter tafelen sat¹⁹ (die grofheit hadde hi verborgen in die substancie sijns lichamen ende oec inden Sacramente; want sijn lichaem was doen noch sterſelie: hadden sine mit haren tanden ghebeten, het soude hem wee ghedaen hebben); maer hi gaf hem boven nature dat minlike leven sijns vleyschs en̄ sijns bloets, sijnre sielen en̄ sijnre godheit: en̄ dat was hare gheestelike spise en̄ oec die sine, ende onser alre. Nochtan bleef hi in hemselven al dat hi was, onghedeilt en̄ onverwandelt in sijnre naturen. Hi gaf hem al die substancie die hi ontſaen hadde vander maecht Marien sijnre moeder: dat was sine menschelike nature. Hi gaf hem selven altemale en̄ onghedeilt in twee manieren, dat was sinen lichame onder die ghedaente van broede, ende sijn bloet onder die ghedaente van wijn, en̄ in yeghewelken is hi al en̄ onghedeylt. Want sine lichame is een levende onthout sijns bloets²⁰ en̄ sijn bloet is een levende onthout sijns lichamen, en̄ die siele is hare beider leven: en̄ dese drie te gader sijn een leven onghedeylt, dat Christus is, ende dat hi sine discipulen gaf, en̄ ons allen ghelaten heeft inden Sacramente. Want ghelikerwijs dat alle die hostien die alle priestere voir hem hebben inder consecracien, die sijn alle een substancie en̄ ene brootheit²¹ onghedeylt²², alsoe sijn si nader consecracien, een substancie des lichamen ons Heren, diemen niet deylen en mach. En̄ aldus sprekie van den wine, dienmen consacreert in dat bloet ons Heren. En̄ hier omme een yeghewele dropel vanden kelke, ofte yeghewelc broxken vander consacreerder²³ hostien, hoe cleine dat si, daer scijn van brode is, daer is Christus altemale, gheheel, alse inden hemel. Want al sijn die stucken en̄ die hostien ghedeylt in allen landen in menigher wijs, dat Sacrament is een, en̄ Christus is een en̄ onghedeelt in al dat Sacrament al ertrike dore. Want ghelikerwijs dat des menschen siele leeft in alle sine lede en̄ in yeghewelken lede, al onghedeilt en̄ sonder stat, alsoe leeft die gloriose lichaem ons Heren in al dat Sacrament al ertrike dore, onghedeylt en̄ sonder stat, op dat hi ghemeen sijn moghe allen sinen leden, dat sijn alle die ghene die sijns begheren in kerstine ghelove. En̄ hi is yeghewelken al in eenre sonderlingher wijs, na dat hijs behoeft en̄ begheert. En̄ dit heetmen communie, dat is ghemeyninghe; want wi ontfaen alle den lichame ons Heren ghemeyne inden Sacramente, en̄ yeghewele sonderlinghe al dat die andere ontfaen inder ghemeinheyt²⁴. En̄ al ist dat die priestere, inder Missen, dat heylighe Sacrament ontfaen in tween manieren, si en ontfaen doch niet meer dan die leken; want al is die consecracie ghedeilt in den kelke en̄ inder hostien, Christus is altemale en̄ onghedeylt in yeghewelken. Nu mochte enich onghelovig sot mensche dincken en̄ pensen aldus: dat Sacrament dat Christus consacreerde, dat aten die Apostelen die doen bi hem waren altemale: wat eest dan dat die papen nu maken? Te deser questien antwoerde Christus selve, doen hi sprac te sinen discipulen alte hants na sine consecracie: ‘Alsoe dicke, sprac hi, als ghi dese dinghe doen selt, soe seldijt doen in ghedinkenisse mijns²⁵’ dat is mijnre minnen, mijnre passien en̄ mijnre doot, en̄ dat ic ghewarich God en̄ mensche bin, ende alles machtich in hemel en̄ in erde. Dese woerde ontfinghen die Apostele vanden monde ons Heren alsoe alse hise meinde: dat was alsoe alse sijn prophecie, en̄ sijn ghebod, en̄ sijn godlike macht die hi hem gaf en̄ haren navolgheren, dit ambacht te doene tote inden lesten dach²⁶. En̄ hier omme, alte hants na sine opvaert, doen si den heylighen Gheest ontſaen hadden, die hem leerde alle waerheit, doen begonsten si dit ambacht der Missen inden persoen ons Heren Jhesu Christi. En̄ sijn gheest sprac doer haren mont inder consecracien: dit is mijn lichaem, en̄ dit is mijn bloet. En̄ si ordinierden bisscoppe en̄ priestere van sinen weghen en̄ in sinen name, en̄ gaven hem die macht die si van Gode ontſaen hadden priesters ambacht te pleghene in alle die werelt. En̄ aldus is die heylighe Kerke in Christo gheſondeert, ende Christus leeft met hare, en̄ is een met hare van beghinne, en̄ si sal staende bliven met haren dienste tote inden lesten dach. En̄ inder consecracien des heylichs Sacraments soe sijn alle priesters willeghe instrumente²⁷ ons Heren Jhesu Christi, en̄ hi sprect doer eens yegheweles mont, en̄ doir hare alre mont: dit is mijn lichaem, en̄ dit is mijn bloet. En̄ yeghewelc priester consacreert den lichaem ons Heren ghewaerlic, ende alle priestere niet meer dan den selven lichaem inder waerheit²⁸. En̄ hier mede latic dat ierste punt van minnen, dat ons Christus bewijst heeft ende gheleert inden heylighen Sacramente. Dat ander punt van minnen dat hier na volghet, dat merken wi daer hi sprect inder consecracien: ‘Dit is die kele mijns bloets, die omme u en̄ om vele menschen uutghestort sal worden, in verlatenissen der sonden²⁹.’ Dese woerde sprac hi, doen hi sijn bloet consacreerde in dranke sinen Apostelen en̄ ons allen, en̄ daer na te hants nutstorten woude en̄ sterven van minnen omme onser alre sonden. Meerre minne en was noyt ghehoirt, dan dat die Gods Sone sijn leven gaf inder doot, en̄ cochte ons met sijnre doot jeghen die gherechticheit sijns Vader³⁰, op dat wi ewelic met heme leven souden. Hi offerde hem en̄ ons, met sijnre oetmoedigher doot, der ghenadicheit sijns Vaders. En̄ die Vader heeft ons met hem ontfaen in dat hemelsche erve sijns Soens. En̄ hier omme heeft Christus sine consecracie ghedeilt, op dat wi ghedenken selen den kelc sijnre passien, dien hi van minnen dranc, daer hi ons mede verloste vander ewigher doot, en̄ cochte ons, jeghen sinen Vader, leven³¹ der gracien en̄ der glorien. En̄ dit leert ons die consecracie sijns heylichs bloets. Maer die consecracie des lichamen ons Heren bewijst ons groetheit sijnre minnen, in dien dat³² hi ons gheesteliken³³ spisen en̄ voeden wilt met hem selven, op dat hi in ons leven mach en̄ wi in hem, ghelikerwijs dat voren gheseit is. Hi is van minnen ghestorven om onse leven, en̄ hi leeft in ons, op dat wi eweliken levende bliven in hem. Siet dit sijn ‧ij‧ punten van minnen, die sijn soe groet, datse nyeman en mach te gronde versinnen³⁴. Ende altoes alse wi Misse horen ofte ten Sacramente gaen, soe selen wi ons hier mede verbeelden en̄ sijnre minnen ghedincken, op dat wi ons selfs vergheten, en̄ in sijnre eren alre vreemder minnen vertyen. En̄ als ons doghen en̄ liden toecomt, soe selen wi sijns doghens en̄ sijns lidens ghedinken, en̄ hem navolghen in ghehoirsamheden en̄ in ghelatenheden ons selfs al tote der doot. En̄ alsoe selen wi sijnre minnen ghesmaken, daer hi ons in vercoren heeft en̄ ghemint inder ewicheit sonder beghin.