VI. Van materien ende formen des heylichs Sacraments

Ende ghelikerwijs dat Melchisedech, die overste priester te Abrahams tide offerde broet en̄ wijn, alse ene rechte figure en̄ oec ene materie van onsen Sacramente, alsoe nam Christus onse overste priester, in sijnre sacrificien broet in sine heylighe eersame hande. En̄ hy hief op sine oghen te sinen hemelschen Vader almachtich; en̄ dankede hem, en̄ ghebenedide dat broet, en̄ braect in stucken en̄ sprac: ‘Nemt ende edt, dit is mijn lichame¹.’ Daer na, inder selver wijs, soe nam hi den kelc met wine in sine heylighe eersame hande, en̄ dancte anderwerſ sinen Vader en̄ ghebenedide den wijn, en̄ gaeft sinen discipulen en̄ seide: ‘Drinct hier af alle, dit is die kele mijns bloets eens nuwes en̄ eens ewichs testaments, een verborghen teyken des gheloefs, die om u en̄ om vele menschen sal uutghestort worden in verlatenisse der sonden².’ Siet, aldus hebdi materie en̄ forme ons Sacraments: die materie dat is broet en̄ wijn, die forme dat sijn die woerden ons Heren daer hi sprect dit is myn lichame, ende dits mijn bloet. Want doen hi sprac dit is mijn lichame, doen verwandelde³ hi die substancie des broets in die substancie sijns lichamen, niet alsoe, dat dat broet te nieute ghinc, maer sijn ontwerden wart de lichame ons Heren⁴: niet een nieuwe lichame; mer die selve die daer ter tafelen sat, en̄ at, en̄ drane met sinen discipulen, dien hadden si oec voir hem inden Sacramente, alsoe dat sine saghen mit haren uutwendigen oghen ter tafelen sitten. En̄ dat was hem ene grote bliscap. Mer dat si saghen den selven lichame inden Sacramente met haren inwendighen oghen des gheloefs, dat was hem noch mere bliscap. En̄ niemen van hem allen en vragede hem: Meester hoe mach dit sijn? want si wisten wel, die hemel en̄ erde ende alle dinc van nieute maecte, hi mach oec wel verwandelen die ene substancie in die andere, daer hi wilt. Ende die in enen oghenblicke verwandelde alle die watere van Egypten in bloede, en̄ Loths wijf in enen steen, en̄ ute der drogher steenroetsen dede vloyen ene sterke riviere van watere, ende menich ander groet wonder dat ghescreven is in dat oude Testament ende oec int nuwe, dat hem⁵ sijn alle dinc moghelic en̄ onderdaen. Nu meret dan, alle dat broet dat hi voren hadde in sijnre consecracien, en̄ dat alle die priestere voir hebben in allen steden, in alle outaren, in alle die werelt, dat is ene nature van broede⁶; ende dat vergadert al⁷ inder consecracien als ene materie en̄ ene eenvoldighe substancie des lichamen ons Heren inden Sacramente, overmits rechte intencie ende de worden der consecracien⁸: en̄ al dat te voren broet was, dat wert die lichame ons Heren. En̄ al sijn die hostien ghedeylt in allen einden van ertrike, dat Sacrament is een en̄ die levende lichame ons Heren es een en̄ onghedeylt in al dat Sacrament. En̄ aldus suldi oec gheloven die consecracie des wijns in dat bloet ons Heren, dat is in een yeghewelken of in elken kele altemale, en̄ in allen kelken al die werelt dore niet meer dan in enen; want men macht niet deelen, noch minderen, noch meerderen. En̄ al sijn die consecracien des lichamen ons Heren en̄ sijns bloets ghedeelt en̄ onderscheiden⁹, in materien en̄ in formen der woerde, in ghedaenten¹⁰ en̄ oec in betekeninghen¹¹, en̄ al sijn twee Sacramenten: si vergaderen in één waerheyt en̄ si sijn één Christus¹². Want die levende lichame ons Heren inder hostien en is niet sonder sijn eyghen bloet; noch sijn bloet in den kelk en mach niet sijn sonder sijn lichame, daert in leeft. En̄ aldus is Christus onghedeilt en̄ altemale in yeghewelken deele des Sacraments. En̄ sonder hefsel of gheste terwen broet¹³ en̄ gheen ander dranc dan wijn en̄ een luttel waters en mach tote onsen Sacramente sijn. Dit beteykent ons dat Christus was onnosel, saechtmoedich en̄ onverhaven onder alle mensche. En̄ hi was dat edele terwen coren, dat ghestorven is en̄ ghevallen in die erde, en̄ heeft ons ghebrocht¹⁴ vele vruchten, dat is onser alre leven in kerstenen ghelove. Hi is oec die ghewarighe wijnstoc dien sijn Vader gheplant heeft in onsen wijngaert der heyligher Kerken: uut sinen wonden lopet ons balseme en̄ wijn. Die edele roke en̄ smake doet die minnende dronken sijn.