VIII. Vier punten vander ewigher minnen Gods

Nu vindie vier punten vander ewigher minnen Gods, die sijn soe hoghe en̄ soe groet, datter alle die heylighe Scrifture van beghin in ghewortelt is. Dat ierste punt is dat God den mensche van minnen ghescepen heeft tote sinen beelde en̄ tot sijn ghelikenisse. Dat ander punt is dat die Sone Gods, die ewighe wijsheit, van minnen aenghenomen heeft menschelike nature, en̄ heeft die ghebeelt mit sijnre persoenlicheit¹. Dat derde punt is dat die selve Sone Gods, Jhesus Christus, van minnen ghestorven is, ende heeft ons verlost met sinen preciosen bloede, en̄ ghedwaghen² inder dopen³ van al onsen sonden. En̄ alsoe heeft hi ons, boven onse nature⁴, met hem gheënicht inden gheest sijnre minnen. Dat vierde punt sijnre minnen is dat hi ons heeft ghegeven sijn vleysch en̄ sijn bloet, en̄ al dat hi van onser naturen ontfaen heeft, en̄ al dat hi is God en̄ mensche, in spisen en̄ in dranke, op dat hi in ons, ende wi in hem ewelic leven⁵. Nu merct dese ‧iiij‧ punten mit groten ernste: ic salse u noch bat verclaren. God hevet die werelt ewelic ghemint, alsoe dat hi ons ghegeven heeft sinen enighen Sone in dese vier wisen. Inden iersten leert ons die heylighe Scrifture dat God die hemelsche Vader heeft alle menschen ghescapen tot sinen beelde en tot sinen ghelikenisse⁶. Sijn beelde dat is sijn Sone, die ewighe wijsheit sijns selfs: daer in leven alle dinc⁷, sprect Sinte Jan. Al dat ghemaect is⁸, dat was leven in hem; ende dat leven en is anders niet dan dat beelde Gods, daer God ewelic alle dine in bekint heeft, en̄ oec oersake is alre creaturen⁹. En̄ aldus is dit beelde, dat die Sone Gods is, ewich, vore alle ghescapenheit¹⁰. En̄ tote desen ewighen beelde sijn wi alle ghemaect¹¹. Want naden edelsten deele onser sielen, dats eyghendom onser overster crachte, daer sijn wy ghemaect als een levende ewich spiegel Gods, daer God sijn ewighe beelde in ghedruct heeft, en̄ daer nemmermeer ander beelde in comen en mach. Altoes blijft die spieghel voir dat aenschijn Gods; en̄ daer omme wert hi gheëwicht¹² metten beelde dat hi ontfaen heeft¹³. In desen beelde bekende ons God, eer wi ghescapen worden, in hem selven, en̄ nu inder tijt gescapen tote hem selven¹⁴. Dit beelde is weselic en̄ persoenlic in allen menscen, en̄ yeghewelc mensche hevet altemale gheheel en̄ onghedeilt, en̄ alle menschen en hebbens onder hem allen niet meer dan een mensche¹⁵. En̄ aldus sijn wi alle één, verenicht in onsen ewighen beelde, dat Gods beelde is en̄ onser alre oirsprone, ons levens en̄ ons ghewerdens, daer onse ghescapen wesen ende onse leven sonder middel in hanet, als in sijn ewighe sake¹⁶. Nochtan en wert onse ghescapenheit niet God, noch dat beelde Gods creature. Want wi sijn ghescapen toten beelde, dat is dat beelde Gods tontfane; en̄ dat beelde is onghescapen, ewich, die Sone Gods, Dit beelde is inden wesene Gods, wesen en̄ weselic; en̄ inder naturen, die selve nature¹⁷. Die nature is vruchtbaer, vaderlicheyt en̄ vader. Inder vruchtbare naturen es die Vader inden Sone, en̄ die Sone inden Vader. Mer inden Vader is die Sone soenlic en̄ ongheboren, alse een inblivende vrocht sijnre naturen¹⁸. En̄ daer hout haer die nature vaderlic, altoes te ghebaerne; en̄ soenlic sonder onderlaet¹⁹ gheboren te werdene: maer in die gheboirte es die Sone een ander persoen, ewich uutgaende ute den Vader, ende die heylighe Gheest, die derde persoen, uutvloyende als een berrende gloet haerre beyder minnen²⁰ in allen creaturen die daer toe bereet sijn. Dat overste onser sielen es altoes bereet, want het is al bloet en̄ onghebeelt, altoes siende en̄ neyghende in sijn beghin. En̄ daer omme eest een ewich levende spieghel Gods, altoes sonder onderlaet ontfaende die ewighe gheboirte des Soens²¹, dat beelde der heiligher Drivoldicheit, daer hem God in bekent al dat hi is na wesen en̄ na persone²²; want dat beelde is int wesen wesen, en̄ in yeghewelken persoen al dat die persoen is in naturen²³. En̄ dit beelde hebben wi alle als een ewich leven, sonder ons selven, voir onse ghescapenheit²⁴; en̄ in onse ghescapenheit is dit beelde overwesen ons wesens ende ewich leven²⁵. Ende hier uut heeft die substancie onser sielen ‧iij‧ eyghenscape, die een sijn inder naturen. Die ierste eyghenscap der sielen es onghebeelde weselike bloetheit: daer mede sijn wi ghelijc, en̄ oec gheënicht, den Vader en̄ sijnre godliker naturen²⁶. Die ander eyghenscap mach heten die overste redene der sielen, dat is een spiege- like claerheit: daer in onfaen wi den Sone Gods, die ewighe waerheit²⁷. Inder claerheit sijn wi hem ghelijc, maer inden ontfane sijn wi een met hem²⁸. Die derde eygenscap noemen wi die vonke der sielen, dat is natuerlike ingheneychtheit²⁹ der sielen in haren oirspronc: daer in ontfaen wi den heylighen Gheest die minne Gods³⁰. Inder inneyghinghen sijn wi ghelijc den heylighen Geeste; mer inden ontſanc werden wi een gheest ende een minne met Gode³¹. En̄ dese drie eyghenscape sijn eene onghedeilde³² substancie der sielen, een levende gront, eyghendom der overster crachte³³. Dese ghelijcheit metter eninghen is in ons allen van naturen; maer si is den sondare verborghen in haren eygenen gronde, overmits grofheit³⁴ der sonden³⁵. En̄ hier omme, willen wi ghevoelen en̄ bevinden dat rike Gods, dat in ons verborghen es, soe moeten wi hebben een doechsam leven van binnen, en̄ wel gheoerdent van buten, in rechter caritaten, Christum navolghende in alre wijs, alsoe dat ons gracie, minne en̄ doechde verheffen moghen in dat overste ons selfs, daer God in leeft en̄ regniert. Want die salicheyt, die God is, die en moghen wi niet bescouwen noch ghevoelen in natuerliken lichte, met gheenre const noch met geenre behendicheit, sonder die ghenade Gods. En̄ hier omme heeft God die overste crachte onser sielen ghescapen sijn ghelijc te ontfane, dat is sine gracie en̄ sine gaven: daer in werden wi vernuwet en̄ verhaven boven nature, ende hem ghelijc in minnen en̄ in doechden. En̄ overmits overnatuerlike ghelijcheit die wi met Gode hebben in gracien en̄ in doechden, soe wert onse memorie verhaven in onghebeelde bloetheit, en̄ onse verstaen in eenvoudighe waerheit, en̄ onse wille in godlike vriheit: en̄ alsoe sijn wi Gode ghelijc overmits gracie en̄ doechde, en̄ met heme gheënicht boven ghelijc in salicheden³⁶. En̄ dit is dat ierste teyken van minnen dat God bewijsde menscheliker naturen, daer hi ons maecte tot sinen ghebeelde en̄ tot sijnre ghelikenissen³⁷. Maer doen Adam, die ierste mensche, onghehoirsam was, alsoe dat hi brac dat ghebod ons Heren, doen wart hi onghelijc overmits die sonde, en̄ verboerde dat paradijs en̄ den inganc in dat rike Gods, en̄ wi alle met hem. En̄ hier ute wies dat ander teken van minnen, dat God ons allen bewijst heeft: dat is dat hi sinen enighen Sone gheseint heeft in onser naturen, alsoe dat hi is een mensche met ons, ende onser alder broeder. Hi heeft hem ghenedert en̄ ons ghehoecht, hem ghearmt en̄ ons gherijct. Hi heeft hem versmaet en̄ ons gheëert. Maer al heeft hi hem ghenedert, hi en heeft hem niet ontedelt; want hi bleef al dat hi was, ende nam ane dat hi niet en was. Hi bleeſ God en̄ wart mensche, op dat die mensce God worde³⁸. Hi heeft hem ghecleet met onser alre menscheit, alse een coninc die hem cleet metten clede sijnre familien³⁹ ende sijnre knechte, alsoe dat wi alle met heme sijn van énen clede menscheliker naturen. Maer hi heeft die siele en̄ dien lichame, die hi ontfine vander reinder maghet Marien, boven al sonderlinghe ghecleet met enen conincliken clede, dat is sine godlike persoenlicheit. Dat cleet en behoirt nyemene toe van naturen dan hem alleen, want hi is God en̄ mensche in een persoen. Maer selen wi daer met hem gecleet sijn, dat moet sijn overmits sine gracie, dat wi hem alsoe sere minnen, dat wi ons selfs verlochenen connen, en̄ overliden onse ghescapen persoenlicheit: soe werden wi gheenicht sinen persone, der ewigher waerheit⁴⁰. Want ghi weet wel dat wi alle van naturen gheboren sijn kynder der abolghen⁴¹, manslachtich⁴² en̄ lantbrekere⁴³ in dat rike Gods⁴⁴, overmits den iersten mensche, die Gode onghehoirsam was en̄ verloes die genade die hi ontſaen hadde tote onser alre behoeſ die van hem gheboren souden werden in menscheliker naturen⁴⁵. En̄ om dese sonde te beteren⁴⁶, soe sende ons die Vader sinen Sone, ende die Sone ontfinc onse nature, ende die heylighe Gheest volbracht die gheboirte in onser menscheit⁴⁷. En̄ dit en was ons⁴⁸ niet ghenoech die sonden te verghevene⁴⁹; want die Vader woude die sonde wreken na gherechticheit. En̄ hier omme leverde hi sinen Sone te stervene omme die sonden, ende die Soen was hem ghehoirsam tote der doot, en̄ die heylighe Gheest volbrachte dat were in minnen. En̄ dit is dat derde punt van minnen, dat ons die Sone Gods verlost heeft met sijnre doot, gecocht⁵⁰ en̄ betaelt voir dat anschijn sijns Vader met sinen preciosen bloede: alsoe dat wi leven overmits sine doot. Hi heeft ons ghewasschen in die fonteine, die uut sijnre siden liep, van bloet en̄ van watere; want wy sijn verlost met sinen bloede, en̄ metten watere gheenicht met sinen gheeste in minnen: en̄ aldus bliven wi altoes in hem, want wi sijn in hem een gheestelic leven. En̄ dit betekent ons dat water datmen metten wine inden kelc doet, daermen consacreert sijn bloet; want metten watere, dat gheenicht is metten wine inder consecracien, soe verstaen wi Christus vole dat met hem gheenicht is, en̄ leeſt in sinen bloede: en̄ dit leven en mach niemen hebben noch ghevoelen dan gelovighe kersten menscen, die met Christo gheenicht sijn in sijnre minnen. En̄ hier volghet na dat vierde punt van minnen, dat Christus sinen uutvercoren vrienden die in hem leven ghelaten heeft. Dat punt merken wi in dien, dat hise voet en̄ onthout met edelre spise en̄ dranke, dat is sijn vleysch en̄ sijn bloet, dat hem alleen van rechte toebehoirt. Want hi sprect selve: ‘Die et mijn vleysch en̄ drinct mijn bloet, die woent in my en̄ ic in hem; ende hi en sal niet sterven, maer hi sal ewelic leven⁵¹.’ Dat is te verstane gheestelie, alsoe die enghelen en̄ die heylighen leven, die Christum eten en̄ drinken sonder tant en̄ sonder mont. Want Christus is dat levende hemelsche broet, dat die Vader in die werelt gesonden⁵² heeft, dat wi met minnen eten en̄ teren in onsen gheeste, ghelikerwijs dat die inghelen en̄ die heilighen doen inden hemel, en̄ ghelikerwijs dat Christus selve met sijnre minnen ons allen verteert in hem. Die aldus teren en̄ werden verteert, die hebben een ewich salich leven in Christo, en̄ si moghen altoes eten en̄ drinken, alsi met minnen haers liefs ghedinken. Nochtan begheren si meer dat heylighe Sacrament, en̄ si sijn hebbeliker en̄ bereeder daer toe dan ander⁵³ menschen; want si minnen wise en̄ oefeninghe der heyligher Kerken, alsoe alst Christus gheordiniert en̄ geset heeſt te sijnre eren en̄ in orboren sijns voles. En̄ hier omme sijn si altoes wassende en̄ toenemende in gracie en̄ in allen doeehden, van binnen en̄ van buten, want al dat si van binnen hebben inden gheeste, dat ontſaen si oec van buten inden heylighen Sacramente: en̄ aldus sijn si heylich inden ontfane, en̄ noch heyligher inden hebbene, en̄ alre heylichste hebbende en̄ ontfaende⁵⁴. Maer die dat heylighe Sacrament onweerdelic in doodsonden ontfaen, die veroerdelen hem selven. En̄ diet oec niet en ontfaen inden geeste, noch inden Sacramente, die sijn doot voir Gode, want si leven in bloter naturen sonder ghenade. Hoe wi ontſaen selen, ende eten ende gheten werden, dat hebbie hier voren gheseit.