V. Van vijf punten des heilighen Sacraments

Voert seldi weten hoe wi onfaen selen den selven Sone Gods, in lijf en̄ in siele, inden heilighen Sacramente. Dit leert ons die joedsche wet in figuren en̄ die kerstene wet met der heiligher Scrifturen¹. En̄ boven naturen en̄ scrifturen, en̄ boven allen twivel, soe verheft ons kersten ghelove, en̄ versekert ons in die ghenade Gods². En̄ ons leert oec die Scrifture en̄ die oefeninghe der heyligher Kerken³, die ghestaen heeft van beghinne der heyligher kerstenheit, en̄ die en mach niet dolen. En̄ ons leert oec menich exempel dat ons die heylighen bescreven hebben. En̄ hier omme willie u segghen ‧v‧ punten van desen heylighen Sacramente, die orberlic sijn gheweten allen kerstenen menschen. Dat ierste punt sal sijn van dien tiden dat onse Here hem selven gaf sinen discipulen⁴ inden Sacramente. Dat ander punt is vander materien en̄ formen des Sacraments⁵. Dat derde punt, wise en̄ maniere hoe hi hem selven gaf. Dat vierde punt, sake en̄ waeromme dat hi hem selven gaf bedect en̄ verborghen inden Sacramente, niet openbaer inder formen, alsoe hi doe was en̄ nu is inden hemel. Dat vijfte sal sijn onderseeet der personen die ten heylighen Sacramente gaen, sommighe in ewigher salicheit en̄ selke tote hare verdoemenisse. Nu verstaet die tijt en̄ die figure van onsen Sacramente. Doen God, overmits Moysesse, die kynder van Israel leyde uut Egijpten lande, dat was opten viertiensten dach vander Aprilscer manen⁶, die altoes in die Merte beghint, dat waren die ierste paeschen der Joden. Doen gheboet Moyses van Gods weghe dat men in yegeweles huus soude eten een lam ghebraden, en̄ metten bloede vanden lamme souden sy bestriken die doerstile vanden huus en̄ den overdorpel, en̄ daermede worden si bescermt vander gadoot⁷ en̄ van alre qualen. Want inder selver nacht dode onse Here alle die ierste gheboerne in al Egypten van menschen ende van beesten. En̄ Moyses leyde dat vole ons Heren uut Egypten doer die Roede Zee in die woestine, daerse onse Here spijsde ‧xl‧ jaer met hemelschen brode. En̄ hier mede was beteykent onse Sacrament. Alle teekenen en̄ figuren der Joden sijn volbrocht; en̄ onse Sacramenten selen bliven tote in dat eynde der werelt, en̄ dan selen si oec vergaen: maer die waerheit die daer in verborghen is, dat is ewich leven, dat sal bliven inder ewicheit. Nu verstaet, wanneer een groot coninc of een wijs lanshere varen wilt in pelgrimagien⁸ in verren lande, soe roept hi sine ghenoten te gader en̄ beveelt hem sine lant, sijn vole, sijn kynder en̄ sine familie, dat si al dat regeren en̄ bewaren in payse en̄ in vreden tote dier tijt dat hi weder comt in sijn lant. Alsoe ghelikerwijs Christus, die ewighe wijsheit Gods, conine der coninghen en̄ heer alre heren, doen hi sine pelgrimagie gedaen hadde in dese ellendighe werelt, doen woude hi varen in sijns Vaders lant, en̄ ten lesten daghe weder comen ten ordele. En̄ hier omme, voir dien dach dat hi sterven woude, doe stichte hi ene grote ſeeste dat was een avont eten. En̄ daer toe node hi die meeste princen der werelt, dat waren sine Apostelen; want hi woude hem besetten en̄ bevelen sine Sacramente, sijn vole en̄ sijn rike⁹. In deser ſeesten was bereet een paeschlam, dat si alle te gadere aten na wise der joedscher wet; en̄ dit paeschlam was een voirgaende figuer van onsen Sacramente. Ende hier mede nam die figure einde, die ghestaen hadde veertien honderd en̄ ‧lxxxvj‧ jaer, dat was van die tijt dat Moyses dat joedsce volc leyde uut Egypten lande. En̄ in deser feesten gaf Christus der joedscer wet haren uutgane, want dit waren hare leste paeschen; en̄ hier begonste hi onse wet en̄ onse ierste paescen. En̄ hi was sonder mate machtich, wijs, rike en̄ milde. En̄ al was hi bedruct in der naturen, hi was nochtan in den gheeste een liberael blide weert¹⁰, en̄ hi hadde sonderlinghe lieve gaste, dat waren sine Apostelen. En̄ want hi des anderen daghes sterven soude en̄ van hem sceyden, soe woude hi maken sine testament, en̄ dat woude hi laten sinen Apostelen en̄, overmits hem, allen ghelovighen tote inden lesten dach. Dit testament heeft hi vaste beseghelt met sijnre doot, en̄ alle die Apostelen na hem. Dit testament dat hi ons ghelaten heeft, dat is hi selve inden Sacramente en̄ al dat hi verleysten mach God en̄ mensche¹¹. En̄ hier omme is dese feeste groet, want sy is salich en̄ ewich, en̄ Jhesus Christus van Marien gheboren, coninc hemelrijcs en̄ ertrijcs, die heeft dese feeste gesticht. En̄ hi is oec van sinen hemelschen Vader uutvercoren ierste bisscop der kerstenheit. En̄ hier omme dede hi oec die ierste Misse, die noyt¹² ghedaen was, daer hy sine priestere wide en̄ bisscope consacreerde, ghelikerwijs dat die prophete Moyses die ierste sacrificie dede in die ierste wet, daer hi Aaronne en̄ sine sonen consacreerde, en̄ widese priestere en̄ bisscoppen te sine, en gaf hem macht en̄ ghewout Gods volc te regeerne, tote dier tijt dat Christus quame. En̄ hier omme, doen Christus comen was en̄ hi ons ghedient hadde ‧xxxiij‧ jaer, God en̄ mensche, doen gaf hi orlof der joedscher wet, want si was figure, en̄ doen begonste hi selve die ierste sacrificie in kerstene wet, want hi was die ierste bisschop. En̄ daer in consacreerde hi sine priesters en̄ sine bisscope, en̄ hi gaf hem en̄ haren navolghers sine macht, datse sine vole regeren en̄ ordinieren souden in gheesteliken state, tote opten lesten dach dat hi weder comen sal ten ordele. En̄ hi begonste dat ambacht onser Missen te vespertide¹³.