IV. Hoe men dat Sacrament ontfaen sal

Dese taſele dat is die outaer¹ Gods, daer wi onfaen levende spise die ons levende maect, en̄ ghesteret in allen doghene², en̄ die ons verwinnen doet alle onse vianden en̄ al dat ons letten mach. En̄ hier omme sprect Christus selve tote allen menschen: ‘Het en sy dat ghi edt mijn vleesch ende drinct mijn bloed, ghi en hebt gheen leven in u³.’ Hi sprac voirt: ‘Die edt mijn vleesch en̄ drinct mijn bloet, hi heeft dat ewighe leven; want hi woent in my en̄ ie in hem⁴.’ En̄ dat onderlinghe in wonen, dat is dat ewighe leven. En̄ omme dat wi hier leven moeten in eenen gheesteliken stride, soe behoeven wi die spise⁵, die ons ghesterken moghe, alsoe dat wi al stridende verwinnen en̄ al verwinnende striden. En̄ dit is verborgen hemelsch broet, dat niemene ghegeven en wert dan die al stridende verwint, en̄ dat oec nyeman en weet dan diet ghesmaect en̄ ontfaet⁶. Nu hoirt mine woerde, en̄ merct die sentencie en̄ den sin. Wildi ontfaen den lichaem⁷ ons Heren inden Sacramente, alsoe dat⁸ Gode eerlic si en̄ u salichlic: soe suldi hebben vier punten in u, die Maria die moeder Gods in haer hadde en̄ oeſende, doen si onsen Here ontfine. En hier omme seldi sijn haer discipule⁹ en̄ haer cameriere, en̄ sitten te haren voeten, op dat si u leren moghe¹⁰ met haren exempelen hoe ghi leven selt, want si is overmeestersse alre doechden en̄ alre heylicheit. Dat ierste punt dat Maria hadde, en̄ dat ghi hebben moet, dat is reynicheit. Dat ander is ghewarighe bekennisse Gods¹¹. Dat derde is oetmoedicheit. Dat vierde is vriwillighe begheerlicheit¹². Nu merct dan dat ierste punt, dat is reynicheit, in uwen spieghel Marien. Si was reyne, vanden beghinne dat si ontfaen was, van allen ghebreken en̄ van allen neyghinghen toe ghebreken, beide daghelike en̄ dootlike¹³. En̄ hier omme sprac die bode Gods, die inghel Gabriel, tote hare aldus: ‘God gruete u, vol gracien¹⁴, die Here is met di¹⁵.’ Al dat vol gracien is, dat is reyne; en̄ al dat reine is, dat is vol gracien. En̄ hier omme, wildi vol gracien sijn en̄ onsen Here ontſaen, soe moeti met Marien reine sijn. Proeft dan en̄ merct dat anschijn uwer consciencien, en̄ al dat ghi daer in vint dat Gode mishaghen mach, dat beclaecht en̄ belijt, met oetmoedigher herten, voir Gode en̄ voir uwen priester. En̄ al dat ghi meest weecht¹⁶, en̄ dies ghi u meest vermijdt¹⁷ en̄ scaemt¹⁸, dies en vergheet niet, noch dies en laet u niet ontbliven¹⁹; mer wroecht²⁰ u selven als uwen doot viant: soe suldi suver en̄ reine werden. Van anderen ghebreken, die daghelijcs sijn en̄ ghemeyne, en̄ dies hem nieman ghehoeden en mach, daer ave hebt corte woerde en̄ sijt onbecommert²¹; maer hebt groten rouwe en̄ bitterheit van herten van al uwen sonden, en̄ hebt groten wille altoes wel te doene en̄ u te hoeden van allen sonden daghelijcs en̄ dootlijcs. En̄ boven alle dine, hebt grote ghelove²² ende minlic betrouwen in Gode, want dat sijn die dinghen²³ die sonden vergheven, alsoe alse onse Here sprac inder Ewan- gelien te menigher stat: ‘Dijn ghelove heeft dy ghesont ghemaect²⁴.’ En̄ dit is dat ierste punt hoe ghi reyne selt sijn met Marien onsen Here te ontfaen. Maer boven alle dinc seldi u hoeden van langher biechten met vele woerden; want dat soude u oncusten²⁵, en̄ dolende en̄ scrupeloes maken. Want hebdi vele woerde in uwer biechten dier gheen noot en is, als van daghelijcs²⁶ sonden, en̄ wildi u selven custen met uwen doen meer dan met betrouwen in Gode, soe blijfdi altoes onverlicht en̄ ongheleert van Gode. Ende soe en condi niet bekennen ondersceit tusschen groot en̄ cleine, tusschen meerre en̄ mindere uwer ghebreke. En̄ alse u yet ontblijft dat ghi pleecht te biechtene²⁷ na uwer costumen²⁸, dies nochtan gheen noet en is, soe sidi verbeelt, bedruct ende bedroeft, alse ofte ghi niet ghebiecht en waert²⁹, en̄ lichte vele meer³⁰. Want in uwe consciencie, daer met rechte in sijn soude hope, ghelove en̄ minne te Gode, daer is in anxt en̄ vrese, en̄ eyghen natuerlike minne uwes selfs. Hier voir moeti u hoeden, wildi reine sijn, en̄ bliven met Marien in hare camere. Hier na volghet dat ander punt dat nyemen hebben en mach, hi en si reine van consciencien, en̄ dat is ghewarighe bekennisse Gods³¹. Dat hadde Maria boven allen menschen die ye gheworden, naest haren Sone, die selve die wijsheit Gods is. Nochtan doen dinghel die bootscap brachte Marien, wart si³² versaecht³³, en̄ peinsde wat groeten dat dat sijn mochte³⁴. Doen sprac die inghel: ‘En ontsiet u niet, Maria, want du heves gracie vonden³⁵ vore den Here. Du sels ontfaen en̄ ghebaren³⁶ eenen Sone. En̄ ghi selt sinen name heten Jhesus. En̄ hi sal sijn groet voir den Here³⁷. En̄ hi sal sijn gheheten die Sone³⁸ des alre oversten. En̄ de Here (dats die hemelsche Vader) die sal hem gheven den stoel Davids sijns vaders (dat is die macht David), en̄ hi sal regneren in Jacobs huys in ewicheit, en̄ sijns rijcs en sal gheen einde sijn³⁹.’ Doen sprac Maria tote den inghel: ‘Hoe sal dit ghescien, want ic en bekenne ghenen man (dat is, ic sal reyne bliven⁴⁰)?’ Doen antwoerde die inghel: ‘Die heylighe Gheest sal van boven neder comen in di, en̄ die cracht⁴¹ des alre oversten sal dy bescinen. En̄ daer om, dat heylighe dat van di geboren sal werden, sal heten die Sone Gods. Ende siet, Elisabeth, dine nichte, si heeft ontfaen enen sone in hare outheit: ende dit is die seste maent hare die geheyten is ondrachtich, want Gode en sal geen dine sijn ommoghelic⁴².’ Doen Maria dese woerde hoerde en̄ wel verstont, doe was si gheleert vanden inghel, ende noch vele meer vanden heyligen Gheest. Doen sprac si: ‘Siet hier die deerne⁴³ ons Heren⁴⁴.’ Doense God verhief ten hoechsten, doen sette si haer ten nedersten, en̄ dat leerde haer die wijsheit Gods. Want hoecheit en mach niet staende bliven dan in nederheit. Dit tuucht wel der inghelen val die uten hemel vielen. Want wat⁴⁵ is hogher dan die Sone Gods? En̄ wat is nederre dan die knecht Gods en̄ alle der werelt⁴⁶? dat was Christus⁴⁷. En̄ wat is hogher dan die moeder Gods? En wat is neerder dan die deerne Gods en̄ alle der werelt? Dat was Maria. Si gaf oec haren wille over in die vriheit Gods met groter begheerlicheit, en̄ sprac voirt toten ingel: ‘My ghescie na dinen woerden⁴⁸.’ Doen die heylighe Gheest dat verhoirde, dat bequam der minnen Gods⁴⁹ soe wale, dat si Christum sant in Marien sale, die ons verlost heeft van alre qualen. Siet aldus sijn wi gheleert van Marien en̄ vanden inghel, hoe wi ontfaen hebben den Sone Gods in onser naturen.