Skip to the text

XX. Vander edelheit ende vander groter macht ons Heren Jhesn Christi

Die gracie ons Heren Jhesu Christi die moet1 ons verlichten in alre waerheit, diere ons noot es. Want inden beghinne, doen sine siele ghescapen was en̄ gheënichit der wijsheit2 Gods, sine redene was soe claer, ende sine verstendenisse soe verlicht, dat sine siele bekende alle creaturen3 met onderscede, die ye gheworden oſte emmermeer werden souden4. En̄ sine menscheyt ontſine van boven, van sinen hemelscen Vader, cracht ende macht alre dinc in hemel en̄ in erde, alsoe dat hi mochte gheven ende nemen, doden en̄ levende maken, tekene ende mirakelen doen, alsoe vele als hi selve woude, sonden verlaten, en̄ gracie gheven en̄ ewieh leven. Want al dat God ghemaect heeſt was sijnre menscheit onderworpen na al sinen wille; en̄ die heylighe Gheest raste in sine siele5 en̄ in sine menscelike nature, met allen sinen gaven, en̄ maectene rike, milde en̄ overvloyende in alle die ghene die sijns behoeſden ende begherden6. Hi was oetmoedich, verduldich, sachte en̄ ontſermhertich, vol ghenaden ende vol trouwen, ghehoirsam, ghelatens willen ende onsculdich; en̄ hi gaf hem selven versmadet en̄ verworpen onder allen menschen7. En̄ hi boechde sine knien, en̄ aenbede sinen Vader; ende hi leverde hem in die doot, op dat wi salich mochten sijn en̄ ewelic mit hem leven. Hi is onse regule ende onse spieghel daer wi na leven souden. Sine menscheit is een lantaerne der claerheit Gods, die verlicht heeft hemel en̄ erde, en̄ ewelic verlichten sal. Sijn ghebenedide name Jhesus was ewelic voirsien, gheroepen en̄ vercoren, en̄ vanden enghel ghebootscapt der maghet Marien sijnre moeder, dat hi soude sijn Gods Sone en̄ haer sone, God ende mensce in een persoen. Ende alsoe is hi ons ghegeven, en̄ heeft ons gheleeſt, ghedient en̄ gheleert, ende met sijnre doot gecocht en̄ verlost, ende onse sonden afgewasscen in sijn heylighe bloet8. En̄ hi is op ghevaren boven alle hemele, en̄ boven alle chore der inghele, en̄ sit ghecroent ter rechter hant sijns Vader, ghelije heme in eren ende in machte. En̄ voir hem bughen alle knien, want hi is alre heren here, en̄ conine alre coninghen, en̄ sijn rike en heeft einde noch beghin. Nochtan spreken selke onghelovighe dore menschen, dat si Christus ofte God sijn: nochtan en hebben si wijsheit, noch die ghenade Gods, noch macht, noch doecht; en̄ hier omme behoren si wel ten helschen viere. Want ten is maer een God en̄ een Christus: hi is God en̄ mensche, en̄ nyemen meer dan hi alleen. En̄ inden lesten daghe, als hi sal ordelen goede en̄ quade9, dan selen sy wel bevenden dat si verdoemde menschen sijn en̄ niet God. Dat si oec niet Christus en sijn, dat willie u claerlike bewisen. Want die menscheit ons Heren Jhesu Christi en heeft gheen bestaen op haer selven, want si en is niet haers selfs persoen, ghelijc dat alle ander menscen sijn, maer die Sone Gods is hare onderstant en̄ hare forme10. Ende hier omme is si eenformich met Gode; ende overmits die eninghe is si wijs, en̄ machtich alles dat onder Gode is. En̄ aldus is die menscheit ons Heren ontfaen in Gode11, edel en̄ wijs, heylich en̄ salich boven allen creaturen. En̄ hi is allene erſghenoet in dat rike Gods van naturen en̄ van ghenaden, want hi is die ierste gheborne van vader ende van moeder, prince en̄ vorst alle sijnre broedere. En̄ wilt hi12, en̄ sijn wijs weerdich in sijnre ghenaden (en̄ willen wi sine wise volghen, en̄ sijnre werdicheit loven, en̄ sinen wille doen)13, hi sal ons met heme erven en̄ deylen sijns Vaders rike14. En̄ dit heeft hi ons gheloeft, eest dat wi hem dienen, dat wi selen sijn daer hi is, dat is met siele en̄ mit live in die sale15 der glorien Gods. Alsoe selen wy daer sijn ewelic met heme, en̄ yeghewele glorioes in sinen staet16 die hem toebehoirt17, ghecleet met onsen werken, gheciert en̄ volbracht18 in doechden ende in minnen. En̄ Jhesus sal ons vertonen sijn gloriose aenschijn, claerre dan die sonne; ende wi selen horen sine lieflike stemme, soetere dan enighe melodie19. En̄ wi selen sitten te sijnre tafelen, ende hi sal ons dienen alse een edel prince sijnder gheminder familien20 en̄ sinen uutvercoernen vrienden. Hi sal ons scinken die ere en̄ glorie die hi ontfaen heeft van sinen hemelschen Vader, en̄ diere selen wi hem bet ghonnen21 dan ons selven. En̄ dit meende hi doen hi sprac: ‘Vader, ic wille dat alle die ghene die du my ghegeven hebs22, dat si sijn met my daer ic bin, op dat si sien mogen die claerheit die du my ghegeven hebs23.’ Die selen wi sien, en̄ daer mede selen wi overcleet sijn boven alle onse werke en̄ boven onse verdiente24; en̄ alsoe selen wi ons verbliden en̄ glorieren in ons en̄ in heme, en̄ die bliscap sal sijn in herte ende in sin, in siele ende in lijf, vol ende overvloyende ewelic sonder einde. Ende dit is die meeste25 salicheit die wi hebben selen met onsen lieven Here Jhesu Christo in sijn ewighe rike.

Footnotes

  1. I, L, N. moet (zonder die). A en G hebben moete, een oude vorm van den optativus, waervoor wy thans moge zeggen. Wy meenen dat deze eerste volzin aldus te verstaen is: Moge die gratie.....ons verlichten, enz. Surius vertaelt nogtans anders en zegt: Enimvero ejusdem Domini nostri Jesu Christi gratia in omni necessaria nos veritate illuminari necesse est. ↩

  2. D. kwalyk, en̄ gheneycht ter wijsheit. ↩

  3. M. alleen, al nature alre creaturen. ↩

  4. D. kwalyk, gheworden soude. M. ghewerden souden. - Sur. ut anima ejus creaturas omnes tam eonditas quàm eondendas, discriminatim distinetèque cognosceret. ↩

  5. D. alleen, in sijnre sielen. ↩

  6. D. alleen, behoeven ende begheren. ↩

  7. Sur. exhibuitque sese contemptum et abjeetum infra mortales omnes. ↩

  8. M. in sinen heilighen bloede. ↩

  9. M. goet ende quaet. ↩

  10. Sur. Christi nanque humanitas non in seipsa subsistit, cùm non sit sua ipsius persona vel hypostasis, ut caeteri homines; sed Dei Filius, illius hypostasis ae forma est. ↩

  11. Sur. Est igitur Domini Jesu humanitas assumpta in Deum. ↩

  12. M. kwalyk, En̄ willen wi. ↩

  13. Wat wy hier tusschen haekjes zetten komt alleen in D voor, en moet dus als byvoegsel of inschuifsel beschouwd worden. Surius heeft het ook niet. ↩

  14. Sur. admittet nos unà secum in paterni regni haereditatem ac participationem. ↩

  15. II. inder salen. M. in den sale. ↩

  16. H, M. in die stat. ↩

  17. Sur. singuli in statu suo gloriosi. ↩

  18. perfecti, zegt Surius. ↩

  19. H, M. dan enich sanc. ↩

  20. H, M. sinen gheminden gesinde. ↩

  21. A, G, I. bat gheonnen. ↩

  22. A, G, II, I, L. heefs. M. heves. N. hebste. ↩

  23. Vglk. Joann. 17, 24. ↩

  24. Sur. eaque (claritate) ultra omnes actus ac merita nostra supervestiemur. ↩

  25. Alle de overige Hss. hebben hier minste. Surius vertaelt echter, met onzen tekst: Quae quidem praecipua beatitudo est, enz. ↩

Chapter 21 of 26