III. Dit is vander ander pertien van menschen in een voirtgaende leven

Ende hier omme¹, leven wi in doghen sonder verkiesen², soe selen wi altoes winnen en̄ niet verliesen: en̄ dit meret aldus. Doen hem Christus overgaf inden wille sijns Vaders, in dien overghevene was die minne soe stare en̄ soe heet in sinen geeste, en̄ die anxste soe groet inder naturen, dat uut sinen live vloyede bloedich zweet tote inder erden. In sinen willighen overgheven heeft hi ons ghecocht met sijnre minnen hem te dienene ende sinen Vader. En̄ mit sijnre passien en̄ met sijnre doot, heeft hi voir ons onse scout betaelt ende vergouden. En̄ hier omme moeten wi van node sine sijn³, salich inden hemel ofte verdoemt inder hellen. Die hemelsee Vader heeft ons van nieute gescapen: met rechte selen wi sine sijn. Die Sone Gods heeft ons verlost met sijnre doot: met rechte selen wi den sonden sterven, ende hem dienen en̄ leven. Die Vader en̄ die Sone metten heylighen Gheest hebben ons ewelic ghemint en̄ met minnen beseten: met allen rechte souden wi weder minnen⁴. Die drie Persone sijn een God, een substancie en̄ een nature, en̄ hier omme is haer dienst ghemeyne: die den eenen dient hi dient den anderen, en̄ die den enen versmaet hi versmaet den anderen. Nu sprect Christus in die Ewangelie⁵ die sinte Matheus bescrijft aldus: ‘Salich sijn die ghene dien⁶ honghert en̄ dorst nader gherechticheit⁷.’ Dats recht, dat wi Gode gheven dat wi hem sculdich sijn. Doen Christus sinen wille overgaf inden wille sijns Vaders, daer mede cocht hi ons, en̄ met sijnre doot betaelde hy voir ons. Eest dat wi heme alsoe volghen willen, soe moeten wi ons eygens willen vertien, en̄ leven sinen wille⁸: en̄ alsoe wert sijn coep in ons ghestadicht⁹. Wi moeten oec onse sinne dwinghen, en̄ onse nature verwinnen, en̄ ons cruce draghen, en̄ volghen Christum na. En̄ alsoe ghelden wi hem die scout die hi voir ons betaelt heeft, en̄ overmits sine doot en̄ onse willighe penitencie, werden wi hem gheënicht en̄ sine ghetrouwe knechte, en̄ behoren te sinen rike. Mer daer wi ons eygens willens sterven in sinen wille, en̄ sijn wille ons wille wert, daer sijn wi sine discipulen en̄ sine uutvercorene vriende. Voertmeer, daer wi verhaven sijn overmits minne, en̄ onse ghedachte bloet en̄ onghebeelt staet alsoe si ghescapen is van Gode, daer werden wi ghewracht vanden geeste Gods, en̄ daer sijn wi die sonen Gods¹⁰. Meret die woerde en̄ die sentencie, en̄ leeft¹¹ daer na. Doen Christus, die Gods Sone, van minnen omme onsen wille sterven woude, doen gaf hi sijn leven in die handen sijnre viande tote in die doot, en̄ alsoe was hi een ghehoirsam knecht sijns Vaders en̄ alle der werelt. Hi gaf oec sinen eyghen wille inden wille sijns Vaders, en̄ also wrachte hi¹² die hoechste gherechticheit, ende leert ons¹³ alle waerheit, en̄ verhief sinen gheest in een ewich salich ghebruken¹⁴. En̄ doen sprac hi: ‘Het is al voldaen¹⁵. Vader in dinen handen bevelic minen gheest¹⁶.’ En̄ in dat selve veers antwoerde die prophete David in yeghewelcs goets menscen persoen, die Christum alsoe na volghet, en̄ sprac: ‘Here, God der waerheit, du heves my verlost¹⁷.’ Want wi en moghen ons selven niet verlossen; mer alse wi Christum navolghen (alsoe alsic voren bewijst hebbe) met alle dien dat wi vermoghen, soe werden onse werken met sinen werken gheënicht, en̄ veredelt overmits sine gracie. En̄ alsoe heeft hi ons verlost, niet in onsen werken, maer in sinen werken, en̄ in sijnre¹⁸ verdienten heeft hi ons vri ghemaect en̄ verlost. Mer selen wi dese vriheit ghevoelen ende besitten, soe moet sijn gheest onsen gheest verbernen in minnen, en̄ versinken¹⁹ in dat abys sijnre ghenaden ende sijnre vrier goetheit. Aldaer wert onse geest ghedoept en̄ vri ghemaect en̄ gheënicht met sinen geeste. Siet, daer sterft eyghenheit ons willen inden wille Gods, alsoe dat wi anders niet ghewillen en connen noch en moghen, dan dat God wilt²⁰, want die wille Gods is worden onse wille: en̄ dit is die wortele rechter caritaten. Daer wi van nuwes ghcboren werden uten gheeste Gods, daer is onse wille vry, want hi is een metten vrien wille Gods. En̄ daer is onse gheest, overmits minne, verheven en̄ opghenomen in enen gheeste, in eenen wille, in eene vriheit met Gode. En̄ in dese godlike vriheit es des menschen gheest in minnen verhaven boven sine eyghene nature, dat is boven pine en̄ arbeit en̄ onwille²¹, boven anxt ende sorghe en̄ vrese der doot en̄ der hellen ende oec des vagheviers, ende boven alle zwaerheit die ghevallen mach in lijf en̄ in siele, in tijt en̄ in ewicheit. Want troest en̄ ontroest, gheven en̄ nemen, sterven en̄ leven, en̄ al dat ghevallen mach in lieve en̄ in lede, dat blijft al onder die minlike vriheit daer des menscen geest gheënicht is den gheeste Gods. Siet, dese menschen sijn arm van geeste, die niet eyghens en hebben behouden²²; en̄ hier omme sijn si salich, want die minne Gods is haer leven. Si sijn noch meer salich, want si sijn saechte en̄ oetmoedich: en̄ hier omme, hoe sere dat die nature bedruct en̄ beswaert is, sy hebben altoes vrede van herten en̄ van gheeste. Si sijn ten derden male salich, want si clagen en̄ bewenen hare daghelicsche valle in ghebreken, en̄ alre menschen sonden, en̄ dat God soe onbekint is, en̄ soe onghemint en̄ ongheëert na sine hoghe weerdicheit. En̄ hier uut wast die vierde salicheit, dat is honger en̄ dorste, en̄ ewich vierich lost dat God ghemint sy en̄ gheloeft van allen creaturen in hemel en̄ in erde. En̄ hier ute comt die vijfte salicheit, dat is een hertelic, oetmoedich, milde begheren dat God sine graeie en̄ sine ghenade late vloyen in hemel en̄ in erde, opdat si alle vervult werden met sinen gaven, en̄ hem ewelic danken en̄ loven. En̄ hier uut comt die seste wise die salich is²³, dat sijn die ghene die, met reinre onverbeelder herten, die gracien en̄ die gaven Gods onfaen, en̄ daer mede op gherecht staen in dancbaren love: die sijnt²⁴ die Gode scouwen. Ute desen scouwene wast die sevende wise der salicheit, dat is een minlic inkeer²⁵ in Gode en̄ in godliken vrede, navolghende herte en̄ syn²⁶, lijf en̄ siele, met alden crachten, en̄ met alle den ghenen die salich sijn ofte salich moghen werden: dat is al aenhanghende en̄ navolghende den minliken inkeer in Gode, en̄ in dat ghesichte godlics vreden²⁷. Die dese wise in hem bevinden, die sijn salich, en̄ dat sijn pays makeren; want si hebben pays met Gode, en̄ met hem selven, en̄ met allen creaturen. En̄ hier omme heten sy die sonen Gods. Ende van hem sprect die Prophete aldus: ‘Ghi sijt gode en̄ sonen des alre oversten²⁸.’ Maer hy sprect voirt te hans aldus: ‘Ghi selt sterven als menschen, en̄ ghi selt neder vallen als een vanden princen²⁹.’ En̄ hier mede versteetmen die leste wise die onse salicheit volmaect³⁰; want ghelijc dat wi in die cracht³¹ ons Heren Jhesu Christi opgaen in dat ghesichte godlics vreden, daer wi sonen Gods sijn, alsoe moeten wi oec met heme nedergaen in armoeden, in ellenden, in becoringhen, in striden jeghen ons vleesch, jeghen den duvel en̄ jeghen die werelt: en̄ in striden³² moeten wi leven ende sterven alse arme menschen, ghelikerwijs dat Christus die levende Gods Sone dede, die een prince is boven alle creaturen. Hi is mede comen, ja neder ghevallen onder die voete alre sondaren, in armoede, in ellenden, in honghere, in dorste, in becoringhen, in versmaetheden, in stride, in node, in confusien, in scanden en̄ in alle die zwaerheit die hi van buten en̄ van binnen liden mochte: en̄ hier in bleef hi ghehoirsam en̄ sachtmoedich als een lam. En̄ omme ons te behoudene in sijn rike, soe is hi ghestorven alse een arm ellendich mensce. Nochtan willen wi salich werden, en̄ ewelic mit hem bliven, soe moeten wi ons selven behoeden in sijnre ghenaden: dat is, dat wi onse vleysch en̄ onse nature souden pinen en̄ crucen, met wederstane becoringhe³³, quaden wille en̄ quade ghelost die in ons op staen mochten jeghen die ere Gods, alsoe dat wi altoes moghen op gaen met onsen Here Jhesum Christum te sinen hemelschen Vader alse vrye sonen, en̄ oec met hem neder comen in doghene, in becoringhe en̄ in alle zwaerheit alse sine ghetrouwe knechte. En̄ al waren wi alsoe gheleeft³⁴ en̄ gheoefent in dogheden, dat wi mit Christo inkeren mochten altoes alse wi wouden, nochtan souden wi persecucie doghen; want wi sijn ongestadich ende menichſoudich van ghepensen en̄ van invallenden beelden, alsoe langhe als wi hier leven inder tijt. Ende hier omme sprect Christus: ‘Salich sijn die persecucie doghen om die gherechticheit, want dat rike der hemele is hare³⁵.’ Dat rike der hemele dat is Christus levende in ons met sijnre gracien. En̄ dat rike Gods doecht cracht³⁶, en̄ inder cracht Christi, die in ons leeft ende met ons strijt, soe winnen wi dat rike ende gegripent. En̄ alse ons die menscen vloeken en̄ vermaledien, en̄ persequeren en̄ al quaet van ons spreken te onrechte en̄ met loghenen, omme dat wi Gode dienen: in dien daghen selen wi ons verbliden, sprect Christus³⁷, want ons loen is vol en̄ overvloedich inden hemel. En̄ nieman en sal ghecroent werden dan die wittelic ghestreden heeft³⁸. En̄ hier omme ist beter met Christo in tribulacien en̄ in doghen te sine, dan sonder hem te sine in bliscapen en̄ in weelden. Want hi sprac doer den Prophete: ‘Die mensche die in doghene is, want hi ghehoept heeft in my, ic salne verlossen en̄ ic salne bescermen, want hi heeft minen name bekent. Hi heeft my ane gheroepen, en̄ ic salne horen. Met hem bin ic in doghene: ic salne verledighen³⁹ ende glorificeren⁴⁰.’ En̄ op een ander stat sprect die prophete David: ‘Here, du heves ons ene tafele bereet jeghen alle die ghene die ons tribulacie en̄ doghen aen doen⁴¹.’