Nn. 323–387

323. (B) Si confessio apud eiimdein confessariuin instituaiur, qui jam singula peccata audivit, de eis jam judicavit, €iea saltem inconfuso recordatur^ aut saltem recordatur paenitentiam pro eisdem impositam, sic distinguendum est : — (a) quando confessio fuit sacrilega, sufficit ut paenitens dicat : me accuso de sacrilegio quod commisi in tah confessione, tacendo tale peccatum, quod nunc accuso (si ex defe6lu sinceritatis sacrilega fuit), et iterum me accuso de omnibus peccatis in eadem confessione et in subsequentibus jam declaratis, necnon de sacrilegiis quce commisi, absolutionem et communionem recipiendo v. g. decies ... Ratio est quia praevia^ confessiones, quamvis invahd?e, fuerunt sacramentales; unde si confessarius recordetur saltem in confuso peccata prius accusata, notitiam habet sufficientem ad judicium ferendum.

(b) Si confessio non sacrilega, sed simpHciter itrjalida fuerit, sufficit ut psenitens modo generah se accuset de mortahbus accusatis in tah confessione, quse invalida fuit propter talem vel talem ratioriem, quam exponit.

324. Si vero confessarius non meminerit status paenitentis. nec paenitentiae injun6lae, neque haec a paenitente edoceri possit, omnes quidem fatentur absolutionem fore vahdam, quin distincSta confessio repetatur; sed controvertitur num in hoc casu confessarius liciie absolvat : negat ^. Alphofisus (n. 502) quia sacerdos debec sibi forrnare judicium, saltem in confuso, de statu paenitentis, antequam absolvat; affirmant Lugo et Ballerini\ quia sufficic ut sacerdos sciat se de iis peccatis antea judicasse et statuisse pcenitentem esse absolvendum. Quae opinio vere probabihs est, ac proinde, cum agatur de hcito, non cogendi sunt paenitentes ad distind;am contessionem iterandam.

DE PvENITENTIS OFFIGIIS. 207

325. Corollaria. (A) Si pccnitens peccata declaret confessario surdo, vel surdastro, vel distraHo, vet dormie?iti, distinguendum est : (a) si id fecerit bonctfidey valida est confessio, dummodo confessarius aliquot saltem peccata intellexerit, et tunc repetenda sunt tantum ea peccata quae constat non fuisse audita; si autem nescitur quaenam audita fuerint, confessio tota repeti debet, si brevior sit; si vero sit prolixior, non est necessario integre repetenda, quia lex integritatis non censetur obligare cum tanto incommodo. (b) Si vero quis ex itidustrid surdo, vel distradto, vel dormienti confiteatur, ut audire non possit omnia peccata, confessio /^z- se est sacrilega, propter sinceritatis defedtum, ideoque repetenda. Dicitur per se, quia si quis id fecerit propter ignorantiam, nesciens talem confessionem esse sacrilegam, idem dici potest ac de eo qui in bona fide versatur.

326. ( B) Rustici^ pueri et indo^i, qui bond fide confessi sunt peccata suasolum in confuso, non distin6le speciem et numerum explicando, valide quidem absoluti sunt, quia materialis integritas ad essentiam sacramenti non pertinet; sed quaestio est num postea suas confessiones complere teneantur, si do6liores fiant, explicando speciem et numerum omissum. Afifirmat S. Alphonsus (n. 504) cum plerisque theologis, quia secus praesens confessio non esset vere integra; negant tamen pauci cum Tamburini, Berardi, Ballerini'', propter varias rationes : (a) quia cum hi rustici soleant vitam uniformem habere, prudens confessarius e confessione Unius anni facile conjicere potest quantum in prsecedentibus annis peccaverint; (b) quia peccata in confuso accusata, prout tunc cognoscebantur, dire^le absoluta sunt, nec proinde potestati clavium subjici indigent. — In praxi igitur hi sane inducendi sunt, si fieri potest, ad praeteritas confessiones complendas; si vero id ipsis nimis onerosum videatur, non sunt inquietandi.

327« (C) Quando pcenitens frequenter in eadem mortaliarelapsus est, absque ulla emendatione, et sine ulla resistentia primis quae occurrunt tentationibus, saepe prcesumi debet pr?evias confessiones sine sufficienti dolore ac proposito facftas fuisse, proindeque repetendas; nam qui in confessione vere dolet et proponit emendationem, saltem aliquem conatum adhibet ante relapsum, et generatim per ahquod tempus a peccato abstinet. Ahter vero dicendum si per aliquod tempus perseveraverit, vel ante casum primis tentationibus restiterit'.

' Tanibur., Methodus Confess., Hb. 3, c. 2, n. 9; Berardi, n. 4522; Ball A, n. 475; Gmicot, n. 307. — Lugo autem (disp. XVI, n. 5S8] distinguit inter nuvierum et speciem : si numerus in confuso bona Hde fuit accusatus, ad nihil tenetur piL^nitens, ut dixinius supra (n. 158); si vero confusio versatur circa j/^^/V;;/, pa^nitens dodior fa^us sunni confessionem complere debet; nam in priori casu peccata, utpote specifice accusata, direde remissa sunt; in posteriori, solummodo indirecfte.

' Ita S. Alp/ionsus, n. 505 ; de quo fusiiis infra dicetur. ubi de recidivis.

2° Dc cotifcssione gencrnli ^

328. Notio et utilitas. Confessio generalis cst repetitio onininni vel plnriuni cojifcssionnni, comple6lens proinde vel totam vitam, vcl partem vitas notabilem. Necessaria, utilis i'el nociva esse potest secundum varias circumstantias.

(A) NecessaiHa cst, ac proinde regularitcr injungenda, quando certo moraliter constat plures e priEviis confessionibus invalidas vel sacrilegas fuisse, ut supra (n. 211) expositum est

(B) Utilis est ac proinde consulenda, iis omnibus qui, quamvis ad eam stri6le non teneantur, uberiores fru6lus ex ea percipere valeant, videlicet : —

(a) lis qui rationabiliter dubitajtt de valore praeteritarum confessionum, ad pacem conscientiae consequendam et tollendas animi anxietates, quoe saepe a bono retardant, dummodo tamen non sint scrupulosi.

(b) lis qui novam ac perfeclioreni vivendirationeni instituere volunt, v. g. recens conversis, iis qui statum religiosum vel clericalem ingrediuntur; nam, generalem confessionem tunc instituendo, malitia peccati multo manifestius apparet, et major in peccatum horror insurgit; humilitas ex infirmitatis nostrae cognitione multum crescit; intensior contritio ac firmius propositum concipitur; peccati occasiones melius prsevidentur ac praecaventur; majores gratia^ accipiuntur, vires proinde augentur; jucundissima pax et tranquillitas animo accedit, ac novus impetus datur ad vitam perfe6liorem ducendam.

329. (c) In qiiibnsdanL vitce periodis, quibus major gratiiE infusio desideratur, v. g. ante primam communionem, ante matrimonium contrahendum, tempore missionis publicae, spiritualium exercitiorum, vel jubila^i. In his tamen aut similibus circumstantiis non ut necessaria proponatur, praesertim iis qui generalem confessionem jam semel aut

' Praeter au61ores allegatos ubi de iteratione confessionis, cfr. Aej-tnys^ Theol. Pastoralis, n. 245-261; ^l/ar//, Tresor du Pretre, Tr. XIV, c. 10; Gojisset, n. 443-447; Gaiimc^ Manuel des Confesseurs, ch. V, a. 10, ubi (n. 428) invenies methodum instituendi <^eneralem confessionemj ex operibus S. Leona?'di a Portu Mauritio desumptam.

iterum instituerunt : his enim sufficit ab ultima generali confessione sua peccata repetere. Improbandi sunt igitur confessarii qui a novis paenitentibus regulariter exigunt generalem peccatorum accusationem, sub pr.xtextu eos melius dirigendi : hoc enim s^epe confessionem odiosam reddit, et finis intentus, scilicet animarum dire6lio, aHis modis obtineri potest. Notandum est pariter confessionem generalem, quse invitis imponitur, quando non est necessaria, saepe plus nocere quam prodesse.

ZZ^' (d) In viorbo periculoso, si vires aegroto suppetant; haud raro enim contingit ut nonnulli ex eis, qui sacrilegas confessiones antea fecerant, usque ad ultimum morbum expe6lent ad eas repetendas. Hinc benigne interrogandi sunt num anxietates habeant circa vitam pr^eteritam, aut timeant coram Supremo Judice sese sistere, et suaviter ad generalem confessionem exhortandi sunt, ut quiete et confidenter mortem obire valeant. Quandoque etiam expedit ut confessarius, ipsis ignotus, ad eos mittatur, cui Hberius, si veHnt, suam conscientiam manifestent.

331. (C) Nociva autem esse potest ac proinde regulariter prohibenda confessio generaHs : (a) scrupulosis ac ?iimis timoratis, qui jam semel confessionem hujusmodi peregerunt; nam, post quamHbet novam generalem accusationem novi angores novique scrupuH nascuntur, eo quod peccata aH*qua se non exposuisse aut non rite exposuisse timeant.

(b) lis qui vividd imaginatione praediti sunt (praesertim feminis), et simul multum et graviter contra castitatem peccaverunt, prsecipue si qua incHnatio supersit ad carnales voluptates ; nam distin6la ac minuta rccordatio istorum peccatorum, cum circumstantiis aggravantibus qua:^ tunc imaginationi naturaHter occurrerent, hos pa^nitentes in periculum interne peccandi probabiHter induceret.

332. Modus excipiendi generalem confessionem. (a) Imprimis confessarius benigne inquirat ciir p(mitms velit confessiotiem generaleni institnerey ut sciat utrum sTr*necessaria, vel utiHs tantum : si enim. necessaria sit, accuratior esse debet. Aliquando tamen detegit confessionem hujusmodi, aua^ soiummodo utiHs habcbatur, de faClo necessariam esse; hinc permittat pixinitentem ea omnia exponerc quae ejus conscientiam onerant, eumque opportunis interrogationibus benigne adjuvet.

(b) Jam ab initio paenilentem humanissimis verbis hortetur ad perfeclani sincerifafein, et suggerat ut prius ea accuset, quibus magis angitur, vel quorum accusatio magis molesta ipsi videtur, v. g. peccata contra castitatem; his enim expositis, cor paenitentis exoncratur, ac reliqua confessio facilior redditur.

333- (c) Paenitentem adjuvei discrete ac benigne interrogando^ pr?esertim si sit rudis et ignarus: si autem videat psenitentem suam accusationem ex ordine pr?eparasse, generatim eum non interrumpat multis interrogationibus, ne forsan postea turbetur, putans se ahquid omisisse. Pariter tempus sufficiens paenitenti tribuat ad ea explicanda qu?e ipsi necessaria videntur; secus hic forsan tranquillus non erit, quia dicere non potuit ea omnia quae mentem ejus angebant. — A fortiori eum non austere carpat, quando gravius peccatum accusatur, ne forte hac severitate perterritus paenitens ahquid reticeat; sed e contra paterno affedlu eum animet ad omnia candide aperienda, quum Deus sincere paenitentibus etiam graviss.ima deli6la ignoscere paratus sit.

(d) Si confessarius, de peccatis interrogando, ipse proponat numerum, v. g. numquid decies, centies id fecisti.J' generatim expedit majoreni numerum proponere quam minorem, cum facilius sit psenitenti illum minuere quam augere. Imo, si statim, proposito tah numero, assentiat psenitens, opportunum erit mox addere : nonne saepius id fecisti?

(e) Finitct peccatoriwi accusatione, suaviter dicat confessarius : nonne aliquid ahud tuam angit conscientiam? Si ita, dic, et te iterum interrogabo. — Si nihil superesse videatur, moneri debet paenitens ne disturbetur, si postea recordetur peccati gravis quod non declaravit : sufificit enim illud confiteri in proxima confessione, si nondum fuerit vahde accusatum; si vero antea fuerit valide deciaratum, illud repetere necesse non est.

334. N. B. Hic non subjicimus Catalogum peccatorum, juxta quem confessarius paenitentes interrogare valeat : hic enim, quoad formam, diversus esse debet secundum diversas regiones variasque paenitentium conditiones. Optime sane agunt juniores confessarii qui catalogum hujusmodi vernaculo idiornate sibi contexunt, paenitentium indoli accommodatum; ad quem diligentius scribendum, utihter legent opera superius indicata ubi de conscientiae examine (n. 318) et consiHum capient seniorum sacerdotum, qui, in illa regione, per longum tempus confessiones audierunt, eo magis quia in nonnulhs locis specialis loquendi modus ad tale vel tale peccatum declarandum adhibetur.

Art. III. De Satisfa6lione.

Prcenotanda de notione et speciebus.

335. Post auditam confessionem et opportunas corrcptiones ac monitiones paenitenti datas, confessarius salutarem injungit satisfa6lioneni, quae vocatur pceiiitentia sacramentalis. Satisfa6lio, quatenus est pars sacramenti, definitur : voluntaria toleratio pce?tcF, a confessario impositce, ad compensandam injuriam Deo illatam^ redimendamque poenam tcmporalem, etiam post remissum peccatum ordinarie debitam. — Distinguitur proinde ab illis poenis, quai sponte assumuntur vel a JDeo immittuntur : hae siquidem vim habent satisfa6toriam ex opere operantis, non sunt tamen sacramentales, nec proinde operantur ex opere operato. ^^yJl^^

Duplex distinguitur satisfa61;io : (a) satisfa6tio in voto^ quae nihil aliud est nisi sincera voluntas acceptandi et implendi paenitentiam a confessario injungendam; haec est pars essentialis sacrani(?nti, juxta Thomistas, vel saltem necessaria dispositio, juxta Scotistas, ita ut si deesset, sacramentum, juxta utramque scholam, esset invalidum; (b) satisfa6lio in re, qua^ est ipsa a6lualis adimpletio paenitentiae injun6tae : haec non est pars essentialis, aut necessaria dispositio, sed solum pars integralis sacramenti, ita ut, si desit, sacramentum non sit invalidum, sed solum incompletum; hinc peccata, per absolutionem remissa, non reviviscunt, etiamsi voluntarie paenitentia omittatur, sed in hoc casu novum peccatum committitur, ut patebit ex infra dicendis. Probata ahbi (n. 149) necessitate satisfa6lionis, quatuor exponenda manent : — i" Obligatio paenitentiam sacramentalem imponendi;

2° Qualitates hujus p?enitentiae;

3° Commutatio ejusdem;

4'' Ejus adimpletio.

§ I. DE OBLIGATIONE P^NITENTIAM IMPONENnii.

336. I. Existentia hujus obligationis. Confessarius regulariter tenetur satisfactionem, seu psenitentiam, injungere paenitenti quem absolvit. Certum cst.

' Trtdeni. sess. XIV, cap. 8; Rituale, Ordo ministr. Sacr. Pasnitenliie; Suircz, disp. XXXVIII, sea. 3; Lugo, disp. XXV, n. 47-58;

1° Prohaiiir. (A) Hoc enim aperte docet Tridentinuin (1. c.) : '' Dcbent ergo Sacerdotes Domini, quantum spiritus et prudentia suggesscrit, pro qualitate criminum et paenitentium facultate, salutares et convenientes satisfa6liones injungere : ne, si forte peccatis conniveant, et indulgentius cum p^nitentibus agant, levissima quaedam opera pro gravissimis deli6lis injungendo, alienorum peccatorum participes efificiantur".

(B) Idem constat ex variis co?tfessarii niuneribus. (a) Quatenus ininister sacramenti, non solum omnia quae ad ejus essentiam spe6lant, sed etiam ejus integritatem procurare debet : secus non esset fideb's sacrorum minister; atqui satisfa6lio, ex di6lis, est pars integralis sacramenti, quum ad pcenam temporalem peccato debitam exstinguendam vel minuendam intendatur. (b) Ut7>^<^^,r, peccatum poena convenienti punire tenetur; secus aequitas laederetur, cum ordo divinae justitiae aliquam reparationem exigat pro peccato. (c) Ut medicus, debet paenitentis jam infli6la vulnera curare et futura prsecavere; atqui utrumque fit salutares poenas imponendo; nam opera paenitentialia, juxta Tridentinum (cap. 8), " medentur quoque peccatorum reliquiis, et vitiosos habitus male vivendo comparatos, contrariis virtutum a6lionibus tollunt "; aliunde cautiores et vigilantiores in futurum paenitentes efificiunt, quum non tam facile ad peccata redeant, ex quibus poenam experti sunt.

337. 2° Declaratur. Dixi tamen '' regula.riter'\ q^'^ per accidens non tenetur confessarius satisfa6lionem injungere, quando paenitens moraliter non potest eam adimplere, v. g. si sit sensibus destitutus, vel morti proximus et simul valde debilis; quo ultimo casu tamen melius est levem injungere paenitentiam, V. g. pe61;oris percussionem, a6lum amoris Dei, invocationem SS. Nominis Jesu, saltem corde, aut solummodo patientiam in doloribus ferendis. — Pariter si scrupu-

Salmant.,\, 15-25; Lacroix, n. 1229-1250; Billiiari, Diss. IX., art. 2; Stoz, lib. II, n. iio-iJi; Elbel-Bierbaum, conf. IX, n. 223-224; S. Alpko7is.,r. 506 sq.; Kenrick, n. 99; Marc, n. 171 5-1718: Konings, n. 1391; Miiller, % 126; Lehmk., n. 353-355; Baller. P., n. 478 sq.; Hitar. a Sexten, § 39; Ghiicot, n. 311; Ami du clerge, t. XXII (1900) p. 906-907.

losus scepius bicvi temporis intervallo rcdit cum novis culpis, ex oblivione omissis, et absolvitur, necesse non est novam imponere prcnitentiam, quando confessarius judicat eam, qu3e jam injun(51:a est, sufficere pro hac nova absolutione. Sed plerumque non expedit absolutionem tam frequenter scrupulosis impertiri. — Ouidam etiam dicunt eamdem paenitentiam imponi posse pa^nitenti qui, statim post absolutionem, peccatum accusat ex oblivione omissum^; quia judicare potest eam sufficere etiam pro novo peccato recens accusato; quod vere probabile putamus, quoties hoc peccatum substantialiter non mutat statum conscientiae pa^nitcntis. Attamen contradicit 6^. Alphonsus (n. 513), quia non potest idem opus, jam injun6lum per modum satisfa6lionis, iterum imponi eodem titulo. Unde melius est in praxi levem saltem imponere p3enitentiam,dummodo prsevideatur paenitentem libenter eam accepturum esse.

Diclum est etiam ^^ pcenitenti qnein absolvit'\ quia, si nulla datur absolutio, necesse non est pa^nitentiam injungere, cum sacramentum non conficiatur; id tamen valde utile est, ut paenitens sic meh'us ad absolutionem prceparetur ac brevior imponi possit satisfa6lio, quando suam confessionem complebit.

338. II. Gravitas hujus obligationis. (A) Si agitur de peccatis viortalibns nondiini declaratis, ha^c obHgatio per se gravis est; nam in hoc casu gravis fit injuria sacramento, — necnon pa^nitenti qui gravioribus poenis tcmporaHbus luendis obnoxius manet, et remedio opportuno contra futura peccata privatur.

(B) vSi vero agitur de vetiiatibns tantum, vel de mortalibus jam declaratis, pro quibus pienitentia olim injundta et adim[)leta fuit, controvertitur; nonnuUi dicunt obligationem etiam in hoc casu esse gravem, ne mancum remaneat sacramentum; probabilius tamen cum Liigone'^ alii tenent confessarium tunc non peccare morlalitcr, si, secluso contemptu, pa^nitentiam non injungat; nam non videtur esse giavis deordinatio levia absolvere pcccata absque uUa satisfa(^tione, quum sacramentum in hoc casu incompletum maneat solummodo in re levi. — Cneterum ha^c controversia ad praxim vix refert; nam prudens confessarius non voUuUarie omittet levem

paenitentiam in hoc casu imponere, et,.si ex oblivione omittat, nullum peccatum committit.

339. III. De tempore quo imponi debet. Rcgulariter loquendo pasnitentia ante absolutionem injungi debet, ut constat cx Rihiali Roiuano, secundum quod satisfa6lionis impositio sequitur opportunas correptiones et praecedit absolutionem. Et merito; nam judicialis ordo postulat ut reus, satisfa6lionem promittat antequam absolvatun Si tamen ex oblivione omissa fuerit, statim post absolutionem injungi potest, quia tunc moraliter absolutioni unitur. Si vero hic defe6lus nonnisi post paucos dies advertatur, in proxim^ contessione paenitentia imponi potest, quae ad peccata in utraque confessione declarata extendatur; non autem ccrtum est exinde integrari sacramentum, quod incomplctum fuerat propter satisfa6lionis defe6lum, quia jam deficit unio morah's inter absolutionem antea datam et impositionem paenitentiae. Quidquid sit, paenitentes de hoc non sunt inquictandi, cum satisfa6lio in re ad validitatem absolutionis non requiratur.

§ 11. De QUALITATIBUS SACRAMENTALIS P^NITENTI/E^

I 340. I. Principium : Confessarius debet, pro qualitate I criminum et paenitentium facultate, salutares et conve- I nientes satisfactiones injungere. Certum est ex Triden- tino superius (n. 336) allegato.

1° Hujusmodi satisfa6tiones W^/^/^j- esse debent, i. e. ad salutem et spirituale bonum paenitentis promovendum aptae; ideoque tum vindicativce, ad punienda et expianda peccata praeterita, tum mediciuales, ad praecavendos futuros relapsus. «v^^-MQfcC^ Jamvero omne opus supcrnaturah*ter bonum pcenale est seu vindicativum, quum arduum sit opera nostra ad Deum referre. Ut autcm sit medicinale, animae vulneribus debet mederi et vitiosos habitus, male vivendo comparatos, contrariis virtutum a6lionibus tollere. Ouapropter curet con-

• S. Thofn.^ Supplem., q. 15; Suarez^ disp. XXXVIII, se6l. 4-6 Lug^o, disp. XXV, n. 60-67; Salmant., cap. lo, n. 26-47; Lacroix^ n. 1233 sq.; Billuart, 1. c; S. Alpho7isus, 1. c. ; Lehink..^ n. 355-362; Ballerini P..^ 1. c; Hilarius a Sexten., . c. : Genicot, n. 312 sq. ; Notdin, n. 289 sq ; Aini du Clergt\ 1. c, 1048 sq.; Gaume, Manuel, n. 402 sq.

fessarius " quantum fieri potest, ait Rituale, ui contrarias peccatis psenitentias injungat : veluti avaris eleemosynas, libidinosis jejunia, vel alias carnis affli6liones, superbis humilitatis officia, desidiosis devotionis studia". Quod tamen non est ita intelligendum ut pro singulis peccatis ab eodem paenitente accusatis diversae satisfa6liones injungantur, sed ut pro peccato graviori, in quod frequentius paenitens relabitur, contraria imponatur paenitentia.

341. 20 Debent esse cqnvenientes, i. e. pro^ortionatae gravitati criminnin, gnantijj^^cencB qu3e manet exsolvenda, n ec n o n facultati pcen iten iin ni .

(A) Gravitati criminuin proportionatae : ad hoc enim confessarius tenetur ut judex et medicus. Hinc graviter peccat confessarius qui, absque justa causa, levem injungit paenitentiam pro peccatis certo mortalibus^; si enim sunt dubie gravia, non requiritur gravis satisfa6lio, cum in dubio odiosa sint restringenda.

Jamvero, juxta hodiernam disciphnam, gravis censetur pcenitentia quge respondet operi quod sub gravi ab E_cdesia-irAiponitur vel imponi potest, v. g. missam semel.audire, jejunare, recitarerosarium imo et t^rtianx_ rosarii partem, seu quinque decades, officium B. M. Virginis legere, vel septem Paenitentiales Psalmos, Litanias San6torum cum sequentibus orationibus, viam crucis obire, meditan vel pium librum legere vel alia opera perficere per quadrantem. Levis autem pcenitentia censetur psalmus Miserere vel unus e consuetis psalmis, Htania Lauretana vel SS. Nominis Jesu aut SS. Cordis, a6ius fidei, spei et caritatis, quinquies Pater et Ave. Attamen paenitentia iii se levis potest fieri gravis si pienitens non semel, sed pluries eam recitare debet.

Si non unum, sed plura mortalia commissa sunt, regulariter gravior injungi debet pcenitentia, et quidem^e^.^ravior quo plura et graviora sunt peccata; non tamen proportione arit/iwe/ied, ita ut pro centum mortalibus centuplo major sit; si res enim ita se haberet, jam morahter impossibile esset paenitentiam adimplere.

342. (B) Proportionatae qnantitati pcenoi^ quae exsolvenda manet : —

(a) Posito quod contritio veliementior fuerit, eo ipso minuitur poena temporalis exsolvenda, ideoque minor esse potest pasnjtentia. Ex

' Juxta VAnnibale (n. 347), tunc tantum confessarius peccat mortaliter quando tevissinias pro gravissiniis peccatis pitMiitentias injungit.

hoc tamen noii sequitur nullam injungendam csse satisfaLLio::em, quando dolor est valde intensus, quia nescit confessarius utrum itn vehemens cit ut totam temporalcui painam deleat. Ahunuequi ita est dispositus hbenter gravem p?enitentiam accipiel.

(b) Levior etiam injungi potest satisfa6tio temppre.Jubilrci, vel occasione indulgentiae plenarins lucrandae, quia indulgenTiis exstinguitur vel minuitur temporahs pcena. Imo olim quidam theologi contendebant in his circumstantiis omnino omitti posse sacramentalem pcenitentiam : quod tamen improhsirunt Be7iedi^?/s XI Fei Leo XII, monendo ahquam poenitentiam jubileum hicraturis imponendam esse'.

(c) Quidam san6ti levem pasnitentiam injungere solebant, quia ipsi pro pcenitentibus jejunio, macerationibus ahisque arduis operibus satisfaciebant; quod fieri potest; nam, vi communionis sanaorum satisfa6liones unius alteri prodesse possunt.

343. (C) Proportionatae facidtati pcenitmtiurn, seu, ut ait Rituaie, '\habita ratione status, conditionis, sexus, aetatis et dispositionis pa^nitentium "; aliis verbis, secundum eorum vii^es et dispositiones.

(a) Secundum p?enitentis vires; ita cegrotis levis pssnitentia injungenda est, quia graviorem adimplendi capaces non sunt; si vero spes affulgeat recuperandse sanitatis, expedit ut ahud opus injungatur conditionate (i. e. si convaluerit) perficiendum. Quando segroti sunt valde debiles, confessarius laudabiHter eos adjuvat ad statim poenitentiam adimplendam; secus eam obUvisci possent. — Ita pariter non sunt imponenda jejunia pueris aut junioribus, qui robusti non sunt, vel opificibus continuo labore defatigatis; nec prolixa^ orationes aut peregrinationes famuhs et anciUis, aut etiam muUeribus sub potestate viri constitutis; nec eleemosynae pauperibus; nec uUum opus quod cum officiis proprii status pugnet.

Neque injungi debent pcenitentias perpetUce, v. g. ingressus in reUgiosum ordinem, — aut ad diuturnum tempus, v. g. ad annum, ad quinque menses, etc. quia tales pcenitentise anxietatem generant, et, post aUquod tempus, in obUvionem facile cadunt; et si id facerent varii confessores, innumeris vincuUs Ugarentur psenitentes, magno curn animarum detrimento. Neque intricatae esse debent psenitentiae; secus enim obUvioni dabuntur. — Hinc, si prnescribatur recitatio alicujus orationis per sex vel 0(5to dies, expedit p^nitentem monere ut, si, hanc recitare una die omiserit, possiteam subsequenti die recitare, ut ita vitentur anxietates. Uno verbo, nil nimis arduum imponatur sive in se, sive relative ad varios psenitentes; v. g. regulariter non jubeantur pueri veniam a parentibus

' Benedid. XIV, Constit. Inter prceteritos; Leo XII, Const. Caritau Christi.

DE P^NITENTIS OFFIGHS. 217 petere ob inobedientiam vel ob furtula, ne confessio ipsis odiosa reddatur.

344. (b) Secundum dispositiones pcBnitentis ; videlicet non injungatur satisfaclio quam paenitens probabiliter non accipiet vel non perficiet; v. g., non jubeatur, per modum paenitentiai, inimicos invisere vel veniam ab eo quem offendit petere, quando praevidetur id omnino ipsi repugnare.

Hinc, admonentibus S. Carolo Borroumo et S. Francisco Salesio^ aliquando juvat eum interrogare an possit pasnitentiam sibi impositam peragere; alioquin eam confessarius minuet vel mutabit. " Tutius est, ait Gersonius'', cum parva p?enitentiaqure sponte suscipitur et verisimiliter adimplebitur, ducere confessos ad purgatorium, quam cum magna non implenda prsecipitare in infernum". Experientia enim constat multos aconfessione deterreri timore nimiam pcenitentiam accipiendi^.

II. Gausae minuendi paenitentiam.

Ex jam di6lis constat causas esse quas excusent a paenitentia peccatis proportionata injungenda, sive modicani pro gravibus deli6lis imponendo, sive vmins gravcin quam multitudo peccatorum mereatur. Eas exponere juvabit.

345. 1° Ex parte pcsnitentis, praecipuse sunt : (a) infipnii^s corporalis, vel dcbilitas mentis, ex qua fit ut nonnisi segre proportionatam psenitentiam implere possit.

(b) Infirniitas ni07'alis, ex qua valde timetur ne pa^nitcns, quamvis sufficienter attritus, gravem paenitcntiam non persolvat; tunc autem expedit ut, praeter leve opus supererogatorium injun6lum, aliud addatur quod sit jam aliunde

' 6". Car. Borroni.^ Instru6l. Confess. ap. ASla Eccles. Milan., t. I, p. 655-656 ed. Lugdunensis, 1683; ^- Franc. 5(rr/<?j., Avertissement aux Confesseurs, CEuvres, t. VI, p. 143 ed. Vives.

3 Ad rem S. Thojnas, Suppl, q. 18, a. 4 : " Et quia poenc-e satisfacfloriae infligendae medicinas sunt, sicut rnedicinse in arte determinatas non omnibus competunt... ita poenas satisfadlorias in canonibus determinatiE non conipetunt omnibus, sed variandic sunt secundum arbitrium sacerdotis divino instincflu regulatum. Sicut ergo medicus aliquando prudenter non dat medicinam ita efficacem quiu ad morbi curationem sufficiat, ne propter debilitatem natura: majus periculum oriatur, ita sacerdos divino instincl.u motus non semper totam poenam qua: uni peccato debetur, injungit, ne infirmus aliquis ex magnitudine pcena^ desperet, et a piT^nitentia totaliter recedat ". Cfr. 6". Alphonsus, n. 510, cum aucfloritatibus ibidem allegatis.

pr3Escriptum, v. g. missae auditio die dominica, abstinentia a carnc dic Vcneris.

(c) Extraordinaria cofttritio, qy\k poena lucnda minuitur, ut supra.

(d) Spes fundata a//iacm/i^eccatpirin. ^d^vcqucj^ sacramentorum usum, si minor injungatur pcTenitentia, cum per receptionem Pa:nitenticT£ et Eucharistia: minuatur poena temporalis peccatis debita ; aut eum inducendi ut voluntaric sibi majores pcenas infligat.

346. 20 Ex_^a7jtecon/essajy'i, voluntas pro pctnitentibus satisfaciendi, qualis erat in quibusdam san6lis, v. g. 5. Francisco Xaverio, qui cruentis flagellationibus pa^nitentium deli6la expiare solebat.

3° Ex parte Ecclesice, quai in quibusdam occasionibus indulgentiam plenariam concedit sive in forma ordinaria, sive sub forma Jubilaei, per quam poena peccato debita ex integro solvi valeat, positis poncndis.

In his autem variis casibus expedit pa^nitentes monere de insufiflcientia operis injun6li, ut voluntarie aliis modis satisfaciant.

III. CoroUaria.

Ex his inteUigi datur 1° quale opus per modum satisfa6lionis injungi possit, et 2° quaenam sint praecipuae paenitentic-E imponendae.

347. 1° Paenitentia sacramentah's potest esse quodHbet 0£us boriujn et supernaturale : (a) sive externuvi, sive internuin, quia, quamvis dubitetur utrum opus mere internum, v. g. meditatio, ab au6loritatc humana injungi valeat, haec difficultas in casu non verificatur, cum sacerdos in sacro tribunali non humanam, sed divinam exerceat au6loritatem.

;j>^ K Nec dici potest a6lum mere internum non esse materiam

"A ^ lyi^ sensibilem sacramenti; nam hujusmodi a6lus efficitur sensibihs per impositionem sacerdotis et paenitentis acceptationem. — Convenit tamen generatim rudibus et indo6lis aliquod opus externum injungere, cum a6lus mere interni ipsis sint difficiliores.

348. (b) Publicum d,ut privatunt; confessarii tamen " pro ^^jj^ , i peccatis occultis, quamtumvis gravibus, manifestam pa^ni- tentiam non imponant ", ut re6le ait Ritiiale ; secus enim facile gravis peccati commissi suspicio oriretur, et ita sigillum confessionis violaretur ; v. g. si uxor jubeatur duobus vel tribus diebus post confessionem jejunare, vir suspicabitur eam gravitcr peccasse. Pro peccatis autem publicis publicum opus injungi potest, praesertim si qua?dam reparatio necessaria sit ad scandalum tollendum, ut fit v. g. quando quis matrimonium contraxit coram praecone acatholico. Aliquando tamen, etiam pro publicis deli6lis, prudentia suadet relu6lanti non imponendam esse publicam paenitentiam, ne sic peccatores a sacro tribunali deterreantur, praesertim cum saepius reparatio scandali alio modo fieri possit, v. g. publica sacramentorum receptione, missae auditione vel ecclesiae visitatione^

349. (c) Opus supererozatoriii m vel alias debituin ; nam etiam opus aliunde praeceptum est ex natura sua satisfa6lorium et ejus valor satisfa6torius ad efficaciam sacramentalis satisfa6lionis potestate claviym elevari potest. Attamen generatim expedit opera supererogatoria injungere, ut paenitentibus occasio praebeatur plura bene operandi. Hinc opus per modum satisfa6lionis impositum non censetur esse idem ac illud quod jam lege praescribitur, nisi id expresse declaretur a confessario, v. g. si iniungatur missae auditio, intelligitur paenitentem teneri missam audire extra tempus praescriptum. — Si vero explicite imponatur opus alias praescriptum, v. g. auditio missae die dominica, ejus culpabilis omissio duplex erit peccatum, quia duplex violatur praeceptum, unum generale per modum legis impositum, alterum particulare per modum mandati. — Potest etiam prsescribi cessatio ab aliquo opere bono, pro brevi temporc, non quia talis cessatio bona est in se, sed quatenus occasionem praebet alias virtutes colendi, praesertim obedientiam et luimilitatem.

350- (d) Injungi potest etiam opus conditioiatiiin, v. g. oratio dicenda vel confessio instituenda sub conditione relapsCls. Certum est hoc esse licitum, si simul alia paeni-

' Cfr. ^S". Alphons.^ n. 512; Cioiii, I, n. 39. — Neque imponeiuk\i sunt satisfa(fliones quir pa:nitentem aliorum ludibrio exponant, v. g. brachiis extensis in ecclesia orare, vel publice veniam petere.

220 PARS ALTERA MORALIS. CAPUT L tentia absoluta prescribatur. Juxta paucos^ id etiam licet si sola injungatur; nam, ut aiunt, spccialis conatus adhibitus ad cavcndum a lapsu est sufficicns pajnitentia. Haec tamen ratio solida non vidctur; nam hic conatus non fuit elevatus ad efficaciam sacramentah's satisiaclionis cx co quod sacerdos orationem pra^scripserit sub conditione relapsus. Unde communem sententiam. prudentes confcssarii sequentur.

351« 2° Frcecipuce autem pcentfe?iticc q.\2& injungi possunt ad qua- U- tuor capita reducuntur : cjeanqsynamjejjiniujn^ orgjionejn ^. pcitien- //Vzwjn poenis a Deo infli^lis. ""

(A) Probatur. Etenim, (a) ut refte arguit S. T/tomas% satisfa6tio debet esse talis per quam aliquid nobis subtrahamus ad honorem Dei ; atqui non habemus nisi tria bona, sc. bona anim^, bona corporis et bona fortun?e; ex bonis quidem fortunce subtrahimus ahquid per eleemosynam ; ex bonis corporis, per jejunium: ex bonis animse, per orationem, qua facuUates nostras Deo submittimus. (b) Praeterea tres sunt peccatorum radices, nempe concupiscentia carniSj concupiscentia oculorum et superbia vitse; atqui contra concupiscentiam carnis ordinatur jejunium; contraconcupiscentiam oculorum ordinatur eleemosyna; contra superbiam vitae, oratio.

His tamen poenis, sponte susceptis, addi debent, juxta Trident. (can. 13), poenai a Deo infli6lse et patienter toleratae : saepe enim Dominus permittit nos variis vexari adversitatibus, aerumnis, animi vel corporis doloribus, quibus patienter toleratis, prsesertim in unione cum Christo, amphssimam satisfaciendi opportunitatem habemus. Igitur patientia in adversis etiam tanquam sacramentahs poenitentia injungi potest.

352. {B) Exponitur. (a) Sub nomine^/«?^;;/^i'>'-'2<^ comprehenduntur omnia caritatis opera, sive corporaha, sive spirituaha; corpoi-alia, v. g. invisere infirmos, pauperes, in hospitahbus aut in carcere detentos; iisdem servire et adjutorium prsestare; cibum esurientibus dare, potum sitientibus, vestimenta nudis, hbertatem captivis; — spiritualia, v. g. ignorantes erudire, christianam do(5trinam docere, eis qui dubio laborant consihum pr?ebere, dehnquentes corrigere, moestos consolari, injurias condonare, ahorum defedlus patienter ferre, pro ahis orare.

Quoad eleemosynas autem, haec notentur verba Ritualis : " Paenitentias pecuniarias sibi ipsis confessarii non apphcent : neque a paenitentibus quicquam tanquam ministerii sui praemium petant, vel accipiant ".

353- (b) '^oxmn^jejunii inteUiguntur omnes a6tus mortificationis sive externi sive interni, quales sunt : jejunium sive integrum (quod

' Balleri?ii P..^ n. 524; Gchiicot, n. 314. ' .S*. Thomas.^ Supplem., q. 15, a. i et 3.

hodie frequenter imponere non expedit), sive partiale, partem jentaculi vel coenje subtrahendo; ~ abstinentia a carnibus, vel a certo cibo, sed prsesertim ab inebriante potu; — moderatio in somno, ludo', venatione, conviviis; — abstinentia a choreis et theatro, ab inutilibus et periculosis colloquiis; mortificatio nimiae curiositatis in visu, auditu, in legendis hbris vel fohis publicis; — interiores a6tus obedienti?e, humilitatis, caritatis, etc.

354- (c) Orationis nomine intelhgi possunt : prcces proprie diHce^ V. g. recitare quinque Pater et Ave, a6lus fidei, spei et caritatis, rosarium, htanias, quosdam psalmos, hymnos, preces matutinas et vespertinas, Officium B. M. Virginis, vel partem Breviarii; orationes jaculatorias ex corde dicere; missam audire; — inentales orationes, videlicet aliquam peragere meditationem de novissimis, vel de Passione Christi vel de ahis fidei mysteriis; piam le6lionem alicujus capitis Scripturae sacras, pr^sertim Evangehi, vel optimi hbri de Imitatio7ie C/wisti^ etc, cum ahqua meditatione super ea quae leguntur; — oblationem sui ipsius et omnium aduum summo mane et saepius per diem repetere; — praxes ad oratio7ieni accedentes, ut sunt visitatio ecclesiarum, exercitium viae crucis, concionis auditio, frequens sacramentorum receptio, confessio sacramentahs statim post lapsum.

355- (d) Tandem patie7itia speciahter injungi potest, per tempus determinatum, iis qui multurn laborant, aut acerbos dolores sustinentjvel persecutionem patiuntur; tunc expedit brevem a6tumresignationis suggerere, v. g. In 77ia7ms tuas, Do77iine, co77i77iendo spiritu7n meu77i; non mea vohmtas, sed ttta fiat; pro te, o Jesu, pati et contemni.

356. 3° Ut illae p?enitenti2e sint 77iedici7iales, prudens confessarius eas sehget quae vitiis paenitentis magis dire6te opponuntur, juxta illud : contraria contrariis cura7itur. Quaedam exempla subjicimus quoad peccata capitaha : (a) Superbis injungi potest attenta consideratio propriae miseriae et infirmitatis, propriorumque peccatorum, ut exinde facihus a6tum humilitatis ehciant; iis qui de suis quahtatibus ac meritis gloriantur meditanda proponet h?ec aut simiha verba : "Quidautem habes quod non accepisti.? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis " ' ?

\yi) Avaris 2,0, bonum ahenum detinentibus quasdam eleemosynas aut restitutionem imponet, simul cum meditatione mortis, qua3 nos ab omnibus separat, aut paui^ertatis Christi.

(c) Luxuriosis praescribi potest proximarum occasionum fuga, sensuum mortificatio, otiositatis devitatio, frequens pcjenarum inferni consideratio, oratio ad B. Virginem quai incipit : O Do7nina inca...

(d) Gulosis et ebriosis : subtra6lio aliqua cibi ac potils, abstinentia a potu inebriauto, fuga cau.ponarum vcl sociorum quibuscum -nebriari solent.

(e) Invidiosis: reparatio damnorum quae invidia sua aliis intulerunt, oratio pro iis quibus invident, aliqua meditatio vel pia lecSlio de niotivis caritatis.

(f) Iracujidis : per aliquod tempus tacere quando oriuntur primi irae motus, fuga occasionum, mortificatio superbiae quas saepe ad iracundiam movet, consideratio malorum quae frequenter ex ira sequuntur.

(g) Pigris et acediosis : consideratio brevitatis hujus vitas ac proinde necessitatis bonum operandi, dum tempus est; assiduitas et perseverantia in quibusdam precibus per aliquod tempus recitandis, major conatus per duos vel tres dies.

Haec quidem per modum exempli'; cetera invenies apud au(5tores Theolof^ice. asceticcs.

§ III. De COMMUTATIONE P^NITENTI^2

Quando paenitentia injun6la moraliter adimpleri nequit, 3ub quibusdam conditionibus mutari potest.

357. I. Principium : Sacramentalis paenitentia jam injuncta, just^ de causa mutari potest, non quidem ab ipso paenitente, sed a confessario auctoritatem habente. Certum est.

i^ Mutari non potest etiani in perfe^liorein ab ipsopcznitente; nam mutatio paenitenti^e importat novum judicium, quod ferri non potest nisi a judice; aliunde nullum opus potest slevari ad dignitatem et efficaciam satisfa6lionis sacramentalis nisi au6loritate ipsius ministri.

2° Mutari potest sive ab eodein confessario sive ab aliojurisdiclioneui habente; nam paenitentia injungitur per modum legis particularis; porro lex mutari potest sive a legislatore sive ab ejus successore, sed in sacramentali confessione.

Controvertitiir utruni p(Enitentia imposita a superiore ob casus reservatos possit ab inferiore conunutari. Affirmant nonnuUi probabiliter cum Vasquez^: nam, ablata reservatione per superioris absolutionem, quilibet confessarius potest de his peccatis ferre judicium ac proinde novam imponere paenitentiam. Multi autem probabilius negant cum Lugone et S. Atphonso''; nam accessorium sequitur principale; atqui judicium in causa principaH, sciHcet in peccatis

' Cfr. Ami du Clerge\ t. XXII, 1900, p. 1049-1050. "" Suarez^ disp. XXXVIII, se(5l. 10; Lugo, disp. XXV, n. 95-113; Salmant.^ n. 71-99; aliique audlores superius allegati.

3 Vasquez, q. 94, a. 2, dub. 3., n. 9; Etbet-Bierb., n. 242; Batt. P., n.533. * Lf/^^Oy n. 104; 6". Alphons.., n. 529.

DE PvENITENTIS OFFIGIIS. 223 reservatis, ad superiorem solummodo spe6tat; ergo pariter judicium de accessorio, nempe de paenitentia. — Attamen S. Alpho7isus concedit id fieri posse si gravis accedat causa et non sit facilis accessus ad superiorem : tunc enim merito praesumitur superioris consensus. Quod admitti potest, propter eamdem rationem, si paenitens nonnisi relu6lanter superiorem adiret.

358. II. Conditiones ut paenitentia mutari possit.

1° Moralis unio esse debet inter paenitentiae commutationem et absolutionem; nam elevatio alicujus operis ad dignitatem satisfa6lionis sacramentalis fieri nequit, etiam a ministro, nisi quatenus est judex, seu quatenus absolutionem profert.

Hinc (a) idem confessarius certo potest paenitentiam mutare statim post absolutionem, antequam psenitens discedat, quia judicium jam prolatum adhuc moraliter perseverat. Imo graves au6tores, ut Lugo^, probabiliter tenent id posse fieri, extra confessionem, etiam post notabile tempus, dummodo confessarius peccatorum recordetur saltem in confuso; nam etiam in hoc casu psenitentia moraliter unitur cum absolutione : si enim absolutio hodierna potest uniri cum confessione fac^ta ante 0(5to dies, mutatio paenitenti^e, etiam post 06I0 dies, cum absolutione praeterita morahter etiam unitur: nec judicium omnino completum dici potest, nisi sententiae executione, seu paenitentiae adimpletione. Contradicit tamen 6". Alphonsus (n. 529, dub. 3) quia, si tale adsit intervallum, novum fit judicium novaque requiritur absolutio ut pasnitentia mutari possit. Hanc opinionem sequi expedit saltem relate ad eos qui frequenter confitentur; si agatur vero de iis qui nonnisi raro sacrum tribunal accedunt, Lugonis opinio potest, absque scrupulo, in praxim adduci, quum hic non agatur de validitate sacramenti.

(b) Si vero commutatio paenitentiae ab alio confessario petatur, hic eam mutare nequit nisi in sacro tribunaH, post ahquam confessionem auditam, et cum nova absolutione : secus nulla unio esset inter satisfa6lionem et absolutionem.

359. 2° Ad commutationem faciendam requiritur insuper stifficiens cognitio statils pcenitentis : secus nova peienitentia ncc proportionata nec medicinalis esse potest.

Unde si paenitens euindem confessarium adeat, qui saltem in con-* fuso status pienitentis recordetur, necesse non est confessionem repetere; si alium adeat confessorem, probabihus opus non estintegram repetere confessionem, sed sufficit vel declarare paenitentiam jam prius impositam, vel summariam confessionem instituere : hoc enim sufficit ad statum paenitentis cognoscendum relate ad pcenitentiam injungendam.

360. 3° Requiritur etiaimjas/a causa, qu.x potest esse vel notabilis utilitas pcnenitentis, vel difficultas in executione prioris prenitentice. Unde fieri potest mutatio, etiamsi non postuletur a psenitente, dummodo tamcn hic consentiat; potest siquidem mutationi obstare, si eam ut gravamen 3pe6lat.

Fa6la autem commutatione, multo probabilius peenitens potest, si velit, satisfa6lionem prius injun6lam eligere, quia commutatio, utpote paenitenti favens, sub hac conditionc fieri censetur : nisi paenitens ad priorem redire veHt ^

S, IV. DE ADIMPLETIONE 1VENITENTI/E2.

Dicemus tum de obligatione tum de modo pa^nitentiam implendi.

I. De obligatione paenitentiam adimplendi.

361. 1° Existentia Jmjus ohligatioriis : Panitens tenetur acceptare et adimplere paenitentiam rationabiliter sibi injunctam a confessario. Certum est.

Etenim (a) Conc. Lateranehse IV, post enuntiatam legem annucX confessionis, addits: " etinjun6lam sibi paenitentiam studeat pro viribus adimplere ". AHunde, teste Tridcntino (supra, n. 336), confessarius jus et officium habet paenitentiam imponendi; atqui tale jus inutile esset, nisi paenitens teneretur eam acceptare et implere. (b) AHunde paenitens obHgatur, non secus ac confessarius, ad integritatem sacramenti procurandam ; atqui, ex di6lis, paenitentia sacramentaHs est pars integrans sacramehti ; ergo.

362. Corollaria. (a) Hcec tanien obligatio non urget si confessio iftvalida sit, vel absolutio data non fuerit : tunc enim sacramentum non existit, nec proinde uHa ex eo oritur obHgatio.

Attamen, si confessarius medicinalem quamdam paenitentiam imponat, tanquam futur?e absolutionis conditionem, perfici debet,

^Suarcz, disp. XXXVIII, seft. 7-9; Lugo, disp. XXV, n. 68-94; Sat?nant.,w. 48-70; Lacroix, n. 1273 sq.; S. Atphonuis, n. 515-527; ceterique auclores jam ailegati.

DE PvENlTENTIS OFFICIIS. 225 non quidem ut pars integrans sacramenli, sed ut praeparatio ad absolutionem. Idem dici debet, si paenitentia prsescribatur in confessione, quam absolutio non sequitur, eo fine ut minor injungi possit tempore quo absolvitur pasnitens, prout sa^pe fit : tunc enim impleri debet ratione absolutionis non acceptDe, sed accipiendae.

(b) Si pcBnitens existimet satisfa6lioneni niniis onerosani esse, rogare potest ut mutetur vel minuatur, et rcgulariter confcssarius ejus dcsiderio acquiescet. Si tamen confessarius eam moderari nolit, pa^nitens potest sine absolutione recedere, et alteri sacerdoti peccata sua confiteri, vel pa^nitentiam acceptarc ct ab ah'o confessario postulare ut eam commutet.

363. 2^ Gravitas Jiujus obligationis : Paenitens tenetur sub gravi ad implendam paenitentiam quae legitime sub gravi injungitur. Certum est.

(A) Probatur. Etenim confessarius, ut judex, potestatem habet pra^cipiendi sub gravi ea quae in re gravi ad jntegritatem sacramenti pertinent; atqui pa^nitentia ad integritatem sacramenti speftat, et quidem in re gravi, quando pro grav^ibus deli6lis imponitur; ergo.

364. (B) Declaratur. Jamvero confessarius censetur sub gravi obligare, quando satisfa6lionem gravem imponit pro m.ortalibus peccatis nondum accusatis, nisi contrarium dicat; nam gravitas obligationis gravitati materiai proportionari debet.

Potest tamen confessarius, juxta communiorem sententiam, pro gravibus peccatis gravem painitentiam sub levi tantum imponere, quia quiiibet legislator potest gravem materiam praescribere sub levi. Id tamen non expedit, juxta S. AlpJionsujn (n. 518), nisi quando jam alia i)aenitentia sub gravi imposita est; tunc addi potest alia gravior sub levi, ad consulendum pDenilentis infnmitati.

Quando paenitentia levis est, sub levi tantum obligat. Si vero satisfadlio in se gravis pro venialibus vel mortalibus jam remissis imponatur, probabilius sub levi tantum obligat, quia confessarius censetur noluisse sub gravi obligare; aut si voluit, poteslatem suam excessit, quum pa^nitentia gravitati peccati proportionari dcbeat. Excipitur tamen casus quo gravis [):enitentia injungitur pro levibus peccatis, qua; ad mortalia valde disi^onunt, ut pericuhmi istud removeatur; hocautem fit non i)er modum salistadlionis pro peccatis, sed ad urgendam naturalem obhgationem proximas occasiones vitandi.

22e PARS ALTERA MORALIS. CAPUT I.

365. Corollarium. Qiii culpabilitcr oniirtit sive partcin sive circui)istantiai)i pcenitenticc, pcccat graviter vel non, prout hiiic pars aut circumstantia notabilis est vel non. Ad dijudicandum autem utrum sit notabilis necne, inquirendum est utrum, omnibus attentis, in se aut relate ad paenitentem gravem aut levem molestiam causet, ex judicio prudentum; V. g. si quis jubeatur rosarium recitarc corain iinagine B, VirginiSy hddc circumstantia levis est; si jubeatur recitari bracJiiis extensis^ gravis esse videtur. In praxi, hujusmodi circumstantiae nonnisi cum magna circumspe6lione imponantur.

II. De modo psenitentiam adimplendi.

366. 1° Principiuin : Paenitentia eo modo persolvi debet, in se aut in suis circumstantiis, quo a confessario injuncta est. Certum est.

Paenitentia enim imponitur pcr modum praecepti ecclesiastici, proindeque tanquam lex ecclesiastica adimpleri debet tum in se, tum in suis circumstantiis.

367. 20 Corollaria. (A) Quoad tentpus (a) paenitentia adimpleri debet tempore assignato, vel, si nullum tempus statutum fuerit, quamprimum moraliter : id enim requirunt Intentio confessarii, integritas sacramenti ipsumque paenitentis bonum. — Non autem stri6le requiritur ut ante absolutionem vel communionem impleatur.

(b) Peccat igitur graviter qui gravem paenitentiam sub gravi impositam, absque ratione, per longum tempus differt. Quodnam vero tempus sitlongum disputant theologi; dilatio per tres aut sexmenses multis videtur esse gravis, dum quidam putant eam esse gravem, solummodo quando sic paenitens exponitur periculo eam omnino omittendi. — Etiam quando determinatum est tempus a confessario, dilatio brevis non erit grave peccatum. — Si vero paenitentia levis sit, nulla dilatio, quantacumque sit, grave erit peccatum. Omnibus vero suadendum est ut, statim post pera6lam confessionem, adimpleatur, ne forte in obHvionem cadat.

(c) Si p^nitentia tempore statuto persoluta non fuerit, remanet onus eam quamprimum peragcndi, cum tempus non ad finiendam, sed ad urgendam obligationem praescriptum fuerit.

368. (B) Stri6le loquendo paenitentia valide impleiur, juxta communem sententiam, ab eo qui versatur tn statupeccati mortalis ; nam paenitentia, etiam in hoc statu adim- pleta, est opus bonum et pcenale, ideoque sufPicit ad satisfaciendum pra^cepto.

Attamen, juxta S. Alphonsum (n. 523), qui ita agit, venialiter peccat, quia ponit obicem uni ex effedlibus sacramenti, scilicet remissioni poenre. Sed Lugo ' valde probabiliter tenet id ab omni culpa vacare; verum est quidem paenitentiam in hoc casu non esse satisfa^toriam de condigno; sed statim ac peccator, statum gratiae recuperando, removet obicem, satisfa6tio suum producit effecftum, i. e. remissionem poenae.

Qui, dum pnenitentiam implet, veniahter peccat, v. g. distradte preces injun61:as recitando, non privatur frud;u satisfatlionis ex opere operato, quia veniaie peccatum non impedit remissionem poen?e temporalis ahis peccatis debitae^

369. (C) Regulariter satisfa(51:io per ipsiiin pcenitentein, non autem per alium, praestanda est, nisi de consensu confessarii; est enim pars integralis sacramenti, ac proinde ab ipso psenitente perfici debet, sicut contritio et confessio; hinc ab Alexandro VII damnata ha^c propositio 15 (24 sept. 1665) 3 : " Painitens propria au6toritate substituere sibi alium potest, qui loco ipsius paenitentiam adimpleat ". — Confessarius tamen potest permittere ut satisfa6lio per alium praestetur, quando agitur de eleemosyna; controvertitur autem utrum id permittere valeat quoad alia opera, ut jejunium, peregrinationem etc, justa accedente causa4. Quidquid sit, id non expedit, saltem generatim, et si quis paenitentiam persolvere nequit, melius est ut alia imponatur quam perficere valeat.

370. (D) Coiitrovertitur utruni opus injunnuui debeat perjici ex intentione pienite?itiajn adimplendi. (a) Negant non pauci cum Lugone'^; nam eo ipso quod perficitur opus a confessario impositum et a paenitente acceptatum, ad dignitatem et efficaciam sacramentalis paenitentiae attingit, etiamsi ex mera devotione peragatur et non ex intentione satisfaciendi.

(b) Affirmant multi alii cum Vasquez et Lacroix^; nam, ut aliquod

' Lu^Oy disp. XXV, n. 40, cum audloribus ibi allegatis.

^Ap. Denzing., n. 986; cfr. Viva^ in Propos. XV; Vacant, Di<ft. de Thdol. I, 738.

< Affirmat Suarez, disp. XXXVIII, sec^. 9; negat Lui^^o, disp. X.W, n. 82. —^Lugo, disp. XXV, n. 34.

^ Lacroix, n. 1286, cum au(floribus ibi ailegatis; Berardi^ I'raxls n. 4547-

THRor.. MoR. I. — 8 opus possit esse satisfadlio sacramentalis, oportet ut a paenitente cum sacramento connc(ftatur explicite, vel implicite; atqui nonnisi vi intentionis cum sacramento conne6litur; ergo.

Judicio nostro, res sic componi potest : si quis opus a confessario impositum perficit, non cogitans quidem de paenitentia persolvenda, sed tamen illud opus non ordinans in alium finem, vere pnenitentiam implet, vi intentionis quam habuit satisfadlionem acceptando; si vero positive hoc opus ordinat in ahum finem, v. g. ad praeceptum aliquod adimplcndum, paenitentia non impletur, cum psenitens positive ah'quid ahud intendat; ita v. g. si rosarium imponatur ei qui quotidie illud recitat, paenitens potest arbitrio suo eUgere ut primum rosarium devotionis causa, secundum autem tmquam paenitentia sacramentalis dicatur.

371. (E) Sz quis injtinctcE pcenitenticB oblitus fuerit, etiaui culpabiliter, non tenetur confessionem repetere, ut aliam accipiat pa^nitentiam, juxta communem sententiam ^; nemo enim tenetur sua peccata repetere quando jam fuerunt directe remissa : hoc enim gravissimum esset onus; ideoque paenitentia^ adimpletio ut moraliter impossibilis haberi potest. Si quis vero culpabilis oblivionis reus sit, satis erit hoc peccatum negligentiae accusare. Tenetur autem eumdem confessarium adire, si commode possit, ac praesumat eum adhuc memorem esse paenitentiae : hoc enim grave onus non est; non autem stri6le tenetur ab alio confessario commutationem paenitentiae postulare, quamvis id laudabile sit, ipsi paenitenti utile ac proinde commendandum.

' Cfr. Lu^o, disp. XX V, n. 87; S. Alpnons., n. 520, cum auctoribus ibi allegatis.

ciJ cfj cL) cAj cL)

Gaput t|.

Dicemus 1° de potestate in confessario requisita; 2° de cjusdem officiis.

Art. I. De Potestate in confessario requisita.

372. Praenotanda. Jure divino duplex potestas in ministro requiritur non solum ad licite, sed etiam ad valide ministrandum Pa^nitentiae sacramentum, videlicet potestas ordinis q. jurisdictionis ; jure ecclesiastico, jurisdictio conferri nequit nisi iis qui idonei fuerunt reperti {Codex, c. ^/7 ).

Duplex potestas ordinis et jurisdi61ionis omni tempore necessaria fuit, ut supra di61um est, n. 72-92; et, antc Tridentinnni, ad validam sacramenti administrationem sufficiebat, juxta communem sententiam ^ Sed Patres Tri dentini, timentes ne quandoque jurisdi6lio concederetur iis qui ad audiendas confessiones idonei non sunt, decreverunt nuUum confessiones saecularium audire posse, nist ab Ordinario approbatum : " Decernit tamen san6la Synodus nullum, etiam regularem, posse confessiones sascularium, etiam sacerdotum, audire, nec ad id idoneum reputari, nisi aut parochialc bcneficium, aut ab Episcopis per cxamcn, si illis videbitur esse neccssarium, aut alias idoneus judicctur, ct approbatioucni^ quae gratis detur, obtineat^". Quic quidem verba non solum de liceitate, sed etiam de Vciliditatc absolutionis ab omnibus intelliguntur; Concilium enim dcclarat nullum, nisi approbatum,/w.y^ confessiones sa:cularium audire, nec ad id idoneuui esse.

' Pauci quidem dixerunt, etiam ante Trutcniinuni, npprobationem necessariam fuisse iis qui delegata jurisdi(5lione tantum fruebantur; sed hoc nullo solido argumento probare valent, ut videre est ap. Suarcz^ disp. XXVIII, sec^t. 3, n. 2-4.

'' Sess. XXIII, cap. 15 de Refoimatione.

230 PARS ALTERA MORALIS. CAPUT H.

373. Duo Igitm (juxta can. 872) ad validam administrationem sacramenti in ministro desiderantur : ordo sacerdotalis et jurisdictio quam prajcedere debet judiciuni idoneitatis. De priori satis alibi dictum est : de posteriori dicendum est sequenti ordine : —

De judicio idoneitatis praevio;

De jurisdictione sive ordinaria sive delegata;

De jurisdictione quam Ecclesia supplet;

De jurisdictione regularium;

De jurisdictione quoad moniales;

De limitatione jurisdicdonis, seu casuum reservatione.

§ I. De judicio idoneitatis pr^vio.

Exponemus 1° ejus notiojzem; 2^ necessitateni ; 3° niodum illud proferendi.

374. I. Notio. Judicium idoneitatis est judicium autJienticum Ordinarii de idoneitate sacerdotis ad excipiendas confessiones.

Dicitur : (a) judicium, id est actus intellectus, externis tamen signis manifestatus ; (b) authenticum, seu a legitimo superiore prolatum, et quidem modo auctoritativo ; legitimus autem superior in hac materia est Ordinarius, seu ille qui episcopalem, vel quasi-episcopalem jurisdictionem habet, proindeque vicarius generaHs, vicarius capitularis (in Statibus Foederatis administrator dioecesis), aut praelatus regularis quasi-episcopaH potestate in ahquo territorio gaudens; (c) de idoneitate sacerdotis...^ nempe de dotibus requisitis ad utiHter confessiones excipiendas; quae dotes sunt praecipue, ex parte intehectus : scientia, qua principia ac regulse theologiae moraH's noscuntur; necnon prudentia, ad eadem particularibus casibus appHcanda; ex parte voluntatis : morum integritas ac pietas.

375- Quod hodie vocamus judicium idoneitatis, usque nunc approbatio dicebatur ^ ; sed jam Codex non loquitur de approbatione quasi de actu positivo praemittendo, sed tantum de judicio idoneitatis quod saepe episcopus tantum profert actu ipso quo tribuit jurisdictionem. Unde putamus huic notioni approbationis non esse immorandum.

^ Suarez, disp. XXVIII; Lugo, disp. XXI; Salmantic., cap. 11, n. 86-110; Lacroix, n. 1485-1547 ; Billuart^ diss. VI, a. 5 ; Elbel-Bierb., Confer. XI, n. 278-287 ; .S". Alphons., n. 542-552 ; L^ehmk., n. 379 sq., Kenrick, n. 121 sq. ; Hilar. Sexten, p. 326-334 ; Baller. /*., n. 546-587 ; Noldin, n. 329-333; Vacant^ Dict. de Theol., I, 1700- 1707.

Jampridem simid conferebantur approbatio seu judicium idoneitatis et jurisdictio. Exinde factum est ut haec verba promiscue sumantur; imo in quibusdam Pontificiis Constitutionibus approbatio designat non solum judicium de idoneitate, sed etiam licentiam seu facultatem audiendi confessiones, proindequc jurisdictionem.

376. II. Necessitas. i° Juxta Codicem (can. Zjj^ judicium idoneitatis necessarium est omnibus confessariis, etiam regularibus, ad confessiones licite audiendas : " Tum locorum Ordinarii jurisdictionem, tum Superiores religiosi jurisdictionem aut licentiam audiendarum confessionum ne concedant, nisi iis qui idonei per exanien reperti fuerint, nisi agatur de sacerdote cujus theologicam doctrinam aliunde compertam habeant ". Quae lex merito condita est, ut a sacro tribunali arcerentur ministri inhabiles et indigni.

2° Doctores et lectores S. Theologi^e ab hac lege non eximi expresse declaratum est a Pio V ^. Qui vero parochiale beneficium obtinent, cui adnectitur cura animarum, speciali approbatione non indigent; nam eo ipso quod ad hoc munus deputantur, implicite idonei agnoscuntur ad audiendas confessiones. Aliunde in parochum assumi non debet qui non sit doctrind et prudentia prseditus (can. 453), et Ordinarius ad novum pcricnliun doctrince adigere potest parochum, imo et Canonicum de quorum idoneitate enascuntur dubia^,

30 Regulares exempti hodie indigent approbatione ad excipiendas confessiones Regularinni sui ordinis^; sed in

' Constit. Ronuiiii Pontificis^ 8 aug. 1571.

• "Sipost concessam jurisdictionem aut licentiam prudenter dubitent num probatus a se antea sacerdos pergat adhuc idoneus esse, eum ad novum doctrinic periculum adigant, etsi agatur de parocho aut canonico pirnitentiario" (Can. 878).

3 Regulares exempti ii sunt qui vota edunt solemnia, ut Franciscaui, Dominicani^ Bencdictijii^ et etiam quaxlam Congrcgationes hoc speciali privilcgio gaudentes, ut Cotigreg. SS. Rcdctnptoris. — De iis omnibus qua: ad Rcgularium api^robationem spectat, fuse disserit Piat Montcnsis, Pra^lcct. Juris Regularis, Tornaci, 1898, t. II, p. 170-205 ;cfr. ()mpcndiuin cjusdcm operis, auctorc K ai? Appcltcrn. 1903, p. 549-560.

232 FARS ALTERA MORALTS. GAPUT II.

hoc casu de eorum idoneitate judicent Supcriores religiosi

377. III. Modus quoconfertur. 1° Approbatioobtineri debet ab Ordifiario loci i7i qiio confcssio cxcipitur, non autem ab Episcopo paenitentis vel confessarji. Id certo hodie constat e pluribus Pontificiis Constitutionibus ^, etex Codice, c. 874 et Syy. Quod quidem sapienter statutum est; nam approbatio supponit cognitionem non solum sacerdotis approbandi, sed etiam fidelium pro quibus approbatur; porro hanc cognitionem habere censetur solus Episcopus loci ubi confessiones audiuntur. — Hinc sacerdos in una dioecesi approbatus non potest vaHde absolvere in aha, nisi ab Episcopo hujus dicecesis approbetur. — Ex quo pariter sequitur Episcopum approbare posse non solum suos subditos, sed etiam extraneos sacerdotes, ad confessiones excipiendas in sua dicecesi.

378. Ordinarius autem loci potest id facere sive pcr se sive /?er alimn ad id speciaHterdeputatum,v.g.,per archipresbyteros, aut vicarios foraneos, aut per Superiores Regularium relate ad subditos suos, etc. Res enim tota judicio Ordinarii committitur, ex Codice (can. Sj']').

379. 2° Episcopus approbationem conferre potest vel pnvvio exaniine^, vel absque examine, quando aHunde idoneitatem confessarii novit; patet ex Tridentino declarante

' Ita Constit. Urbani VIII Cu7n sicut accepiinus., 12 sept. 1628; Clementis X J>V//^r;/^?, 21 jun. 1670; Innocentii XII, 19 apr. 1700, Cutn sicut 71071., Libi hasc leguntur : " Confessarii tam sseculares quam regulares... nullatenus confessiones audire valeant sine approbatione Ordinarii et Episcopi dioecesani toci i7t quo ipsi pcc7iitc7ites degu7it et coTifcssarios etigunt... nec ad hoc suffragari approbationem semel vel pluries ab aliis Ordinariis locorum..." Cfr. Constit. Bened. XIV, Apostolica htdutta., 5 aug. 1744-

• In multis locis, nullum aliud exigitur examen ab iis qui in Seminariis theologije studio operam dederunt, nisi illudquod ante sacros ordines, praesertim presbyteratum, jam subierunt. Quoad alios, haec notentur verba Kenrick^ n. 126 : " Ea apud nos obtinuit consuetudo, ut sacerdotes aliunde advenientes, et idonea secum afferentes testimonia, et regulares, examini non subjiciantur, sed omnes lege Tridentina tenentur ; et pta7ie expcdit ut in dies disciplina hdc in re arctior servciur : quo pacto errores plurimi evitarentur ".

sacerdotem approbari posse ab Episcopis " per examen, si illis videbitur esse necessarium, aut (si) alias idoneus judicetur ", et ex Codice superius allegato n. 376. Regulares ipsi ad hoc examen subeundum cogi possunt. — Tum Scxculares, tum regulares ad novum examen obligari possunt, si id opportunum judicaverit Episcopus ^

380. 3° Ordinarius approbationem revocare non debet ei qui vere idoneus permanet, cum in hac re ts.n quam judex agat, qui juxta veritatem judicium ferre tenetur; peccat igitur, si eam absque causa revocet aut suspendat 2. Attamen is, cui etiam injuste approbatio negata fuit, non potest valide absolvere, cum ei etiam negata fuerit jurisdictio, sine qua absolutio invalida est 3. — Ca^teroquin Episcopus non tenetur cuilibet idoneo conferre jurisdictionem : hoc enim ejus arbitrio relinquitur.

381. 4° Approbatio liinitari potest quoad tempus, locum aut genus personarum quarum confessiones approbatus excipere permittitur : res enim tota judicio Episcopi committitur.

§ II. DE JURISDICTIONE SIVE ORDINARIA SIVE DELEGATA4.

382. Jurisdictio ordinaria ea est quae ipso jure adnexa est officio; delegata ea est qua^ commissa est personae (can. 197).

I. De Jurisdictione ordinaria.

1° De iis qui ordinariam jurisdictionem habe7it.

383. Principiniii : li omnes jurisdictionem ordinariam obtinent quibus confertur officium cui ipso jure adnexa est. Certum est.

Hi autem sunt ^\ Ponti/ex pro tota Ecclesia, S. R. E. Cardinales, Ordinarius loci pro suo territorio, pro sua parochia,

3 Ex antiquo jure constabat e\ clamnatione propositionis \y^ ab Alexandro VI I^ 24 sept. 1665, apud Doizing.., n. 984 ; cfr. / /Vvr, op. cit. in propos. XIII ; Vacant, Dict. de Theol., t. I, p. 72,(i-72>7-

^ S. T/ioni., Supplem., q. 8, a. 4-5 ; Suarez., disp. XXV-XXVI ; Iuoo^ disp. XIX ; .Salniant.^ cap. 11, n. 4-85 ; Latroix^ n. 1548-1 574 ;i)V////^^r/, diss. VI, a. 2-3; 6". Alphons.^ n. 537-569; Marc, n. 1749- 1752; Lelunk., n. 372-386; Konings., n. 1393- 1394; Ballerini P., n. 588 sq. ; Ifaine, q. 71-72; Gtffiicot^ n. 325-329; Notdin^ 334-344.

ParocJiHS, aliique qui loco parochi sunt, insuper et canonicus [).enitentiarius ecclesi^e quoque collegiatit et Superiores religiosi exempti pro suis subditis i.

(A) Pontifex pro universali Ecclesia, et quidem pro utroque foro, ut probatum est in Tr. de Ecclesid, n. 198-202, omnes Cardiiiales (et non tantum Pcenitentiarius major, ut olim), pro foro interno, et ubique terrarum 2. — Nuntii aut Delegati Apostolici, jam non habent nisi jurisdictionem delegatam, juxta tenorem sui mandati.

384« (B) Ordinarius loci, ideoque qui hoc nomine designantur : Episcopus pro sua dioecesi, in utroque foro, dependenter tamen a Rom. Pontifice, qui ejus jurisdictionem Hmitare potest; vicarii generales, item in utroque foro, dependenter tamen ab Episcopo, ita ut, eo mortuo, horum facultates eo ipso expirent; mortuo Episcopo, vicarius capitularis, (in Statibus Foederatis administrator dicecesis), pro utroque foro.

Insuper, ex Codice, c. 401, " Paenitentiarius canonicus tum ecclesiae cathedraHs tum ecclesiae coHegiaHs obtinet a jure potestatem ordinariam, quam tamen aHis delegare non potest, absolvendi etiam a peccatis et a censuris Episcopo reservatis, in dioecesi extraneos quoque, et dioecesanos extra territorium quoque dioecesis ".

385. (C) Parochus in sua parochia, in foro interno tantum; quae potestas competit parochis amovibiHbus, qui in GaHia succursalistce dicuntur; item vicariis qui plena potestate paroeciaH sunt praediti, nempe vicariis oeconomis, substitutis et ah'quando adjutoribus, nunquam autem coadjutoribus 3.

386. (D) Superiores religiosi exempti, sciHcet abbates, praepositi generales, provinciales ac superiores locales jurisdictionem habent a jure^ et ad normam Constitutionujn, ordinariam in suos subditos; nam vi sui officii, ipsis cura incumbit animarum suorum subditorum.

387. CoroUarium. Tribus modis paenitentes fieri possunt subditi eorum qui ordinaria jurisdictione pollent :

' Codex^ c. 873. — - Codex^ c. 873 et can. 239, § i, n. i. — ^ Codex^ can. 451, § 2, 2° et can. 473, 474, 475, 476. — ^» Codex, c. 873, § 2.

(A) Ratione domicilii aut quasi-domicilii ; videlicet ii omnes qui domicilium vel quasi-domicilium habent in aliqua dicecesi, aut parochia, eo ipso subjiciuntur ordinaria^ jurisdictioni Episcopi hujus dioecesis vel parocho hujus loci. Jamvero domicihum acquiritur commoratione in aliqua paroecia aut quasi-parcecia, aut saltem in dicecesi, vicariatu apostoHco, praefectura apostoHca; quae commoratio vcl conjuncta sit cum animo ibi perpetuo manendi, si nihil inde avocet, vel sit protracta ad decennium completum^; quasi-domiciHum autem commoratione uti supra, qu^ vel conjuncta sit cum animo ibi manendi saltem per sex menses, vel sit reapse pertracta ad majorem anni partem (seu ad sex menses)2. — Qui duo habet domiciHa, vel domiciHum in uno loco et quasi-domiciHum in altero, utriusque Ordinarii vel parochi ordinariae jurisdictioni subjicitur.

(B) Ratione privilegii status, squ cooptationis : (a) qui sunt de famiHa CardinaHum, reputantur eorum subditi; hinc Cardinales eHgere valent in confessarium, tam pro se quam pro sua famiHa, quemHbet sacerdotem, qui, si jurisdictione careat, eam ipso jure obtinets; (b) pariter novitii, domestici ac perpetuo commensales aHcujus monasterii vel domus reHgiosae reputantur subditi superioris hujus domus.

(C) Ex Codice 4, vagi, qui nuUum domiciHum habent, et peregrini, qui aHbi domiciHum habent, sed per aHam dioecesim vel parochiam iter faciunt, necnon et cathoHci cujusque ritus orientaHs vaHde ac Hcite absolvi possunt non soKun a parochis locorum ubi pro tempore versantur, sed ab omnibus utriusque cleri sacerdotibus ad audiendas confessiones approbatis in aHquo loco, sive ordinaria sive delegata jurisdictione instructis.

20 De proprietatibus jurisdictionis ordinarice.