Nn. 1178–1200

1178. 2° Species. (a) Ratione causce, irregularitas est vel cx defectu, vel ex delicto : prior oritur ex aliquo naturali vitio quo quis inhabilis est ad ordines suscipiendos aut exercendos; posterior oritur ex culpa personali, quae ministerium sacerdotale dedecet. Hinc prior non est poena, nec supponit delictum proprium, ac proinde incurritur etiam ab insciis ; posterior, quamvis non sit poena, ad instar po37ice contrahitur, ac culpam supponit.

' Ibid. ad 2. — Distinctius etiam in decreto 11 aug. 1860 dicitur : " Verba Pontificalis noctiirnmn talis diei intelligi de unico nocturno feriali, vel de primo Dominicse, ut in Psalterio., i. e. duodecim psalmorum cum suis antiphonis de tempore, quem Episcopus ordinans deslgnare potest, vel ipsius diei, quo habet ordinationem; vel alterius prc; suo arbitrio ".

(b) Ratione effectuuni, irregalaritas est totalis, quando ah omni ordine et officio ordinis excludit; partialis, quando ab aliquo tantum orame aut aliqua sacri ministerii functione prohibet : ita ."^acerdos qui sine culpa polUce caret, a celehratione missne, sed non a confessionibus audiendis excluditur.

1179. 3° De subjecto irregularitatis et impedimenti.

(A) li omnes masculi contrahere possunt irregularitatem aut impedimentum qui legi ecclesiasticae subduntur. Unde nondum baptizati ^, pueri ante septennium completum, non sunt subjectum irreguiaritatis, quia Ecclesiae legibus non Hgantur.

(B) Multiplicari possunt irregularitates et impedimenta " ex diversis eorumdem causis, non autem ex repetitione ejusdem causae, nisi agatur de irregularitate ex homicidio voluntario " -. Quando petitur dispensatio, singula indicanda sunt 3.

(C) Ut contrahantur irregularitates et impedimenta, quaedam conditiones requiruntur : (a) Ut sint certa; nam si est dubium grave et priidens de eorum existentia, stricte loquendo non incurruntur, sive agatur de d.^}o\o juris, sive de dubio/a^//; nam odiosa sunt restringenda. — In praxi tamen melius est dispensationem petere ad cautelam.

(b) Ut actio, prcpter quam contrahuntur, sit externa et co?isuvi mata in sua specie ; et insuper graviter culpabilis^ si ex delicto ori tur : quamvis enim non sint poense, ad instar poen?e latae sententix' incurruntur.

1180. (D) Qiiceritur uiiiu iguoraiitia ab irrcgularitatc et ijHpedimento excuset? " Ignorantia irregularitatum sive ex deHcto sive ex defectu atque impedimentorum ab eisdem non excusat " 4.

II. De irregularitatibus ex defectus.

1181. 1° Ex dcfcctu nataliuuL : " IHegitimi, sive iUegitimitas sit pubHca sive occulta, nisi fuerint legitimati vel vota solemnia professi ".

Ratio propter quam haec irreguhu-itas statuta est, triplex praesertim affertur : (a) reverentia clericali dignitati debita;

' Codex, c. 986. — ' Codex, c. 989. — 3 Codcx, c. 991. ^» Code.\ c. 988. — 5 Codex^ c. 984.

nam, ut ait .S". l/iomas^y " quia obscuratur hominis claritas ex \itiosa origine, ideo etiam de illegitimo toro nati a susceptione ordinum repelluntur, nisi cum eis dispensetur, et tanto difficilior est dispensatio, quanto eorum origo est turpior''; (b) periculum ne filii paternam incontinentiam imitentur; (c) ut paterna incontinentia aliquo modo puniatur. — Hinc non expedit dispensationem concedere, nisi illegitimi filii specialibus dotibus pra^fulgeant.

1182. 2^ Ex defectu corporis : " Corpore vitiati qui secure propter debilitatem, vel decenier propter deformitatem, altaris ministerio defungi non valeant. Ad impediendum tamen exercitium ordinis legitime recepti, gravior requiritur defectus, neque ob hunc defectum prohibentur actus qui rite poni possunt ; — qui epileptici vel ainentes vel a daemone possessi sunt vel fuerunt; quod si post receptos ordines tales evaserint et jam Hberos esse certo constet, Ordinarius potest suis subditis receptorum ordinum exercitium rursus permittere ".

1183. Ouare irregulares sunt :

(A) Propter impotentiam vel debilitatem : (a) Morbo gravi et insatiabili laborantes, quo inhabiles sunt ad rite quaedam officia ecclesiastica obeunda : ut suni paralytici, qui vasa sacra tenere aut sacras species frangere non valent; qui propter cubiti rigorem brachium flectere nequeunt ^; epileptici, seu morbo caduco laborantes, saltem quamdiu adest probabile periculum relapsus; abstemii, qui vinum bibere nequeunt sine periculo QwomQ.ndi\ ; possessi aut obsessi a diabolo.

(b) Mutilati, qui carent pede, brachio, manu vel tribus ultimis digitis in quacumque manu; aut indice vel poUice, ita ut hostiam frangere non possint; claudi qui sine baculo ad altare accedere et stare nequeunt; nimium claudicantes, etiamsi baculo non indigeant, qui pedem habent varum, seu incHnatum versus pedem alterum; qui amputatum pedem habent, quamvis utantur artificiali pede; hodie tamen, cum artificiales pedes tam apte disponantur ut eis utentes decenter functiones sacras obire valeant, post susceptos ordines haec irregularitas non amplius urgenda videtur 3.

3 Clerico professo Ordinis Fratrum Minorum, qui pede mechanico deambulabat, a S. C. Co^icitii, 5 maii 1865, permissum est ordinariap. Gasparri, n. 265.

(c) Ccnci, qui facultate visiva in utroque oculo carent; imo ccr.cU' tientes^ qui decenter legere nequeunt in missali; uno oculo carentes, praesertim sinistro, qui dicitur oculus canonis, si sine deformitate missae canonem legere non possunt; sed, si oculus sinister est bonus, et ejus visiva potentia sufficiens ad decenter legendum in missali, nulla cst irregularitas, nisi, judicio mcdici, potentia visiva, (juamvis sufficiens hic et nunc, post aliquod tempus sit defectura.

(d) Surdi ex utraque aure, qui vocem respondentis ministri minime audiunt; si vero surditas sacerdotio suscepto superveniat, non impedit missae celebrationem.

(e) Muti aut baibutientes, qui verba integra proferre neciueunt, vel nonnisi modo inintelligibili aut ridiculoso.

1184. (B) Vxo)iQ,x deformitatem, irregulares sunt omnes generatim qui ita sunt deformes, prcesertim vultu, ut absque dedecore, aut fidelium risu vel horrore sacrum ministerium exercere nequeant; V. g. (a) qui faciem ustulatam aut valde maculatam habent; quibus abscissa sunt labia, nares, vel aures, nisi hic ultimus defectus capillis tegi possit; (b) leprosi, aut alio morbo nimis repugnante laborantes; (c) monstruosi, enormiter gil?l?osi, pygmcei, aut qui crura habent adeo distorta ut ne veste quidem talari hic defectus tegi valeat; quibus unus oculus erutus est, nisi difformitas demissis palpebris vel oculo vitreo tegatur : quod hodie facillimum est.

In his omnibus casibus, quando dubitatur utrum quis sit irregularis, res Episcopi judicio relinquitur, qui sententiam feret, postquam Magister caeremoniarum sedulo expenderit ac retulerit quomodo candidatus clericalia munia exercere valeat.

1185. 3° Ex defectu sacranienti : " Bigami, qui nempe duo vel plura matrimonia valida successive contraxerunt ".

Quare bigamia interpretativa vel similitnditiaria non amplius est irregularitas.

1186. ^ Ex defectufanm : " qui infamia juris notantur '. Jamvero infamia juris est poena vindicativa ^ qUcE casibus jure expressis statuitur^.

Haic autem poena in Chdice, et quidem ipso facto decernitur contra : (a) eos qui species consecratas abjecerint vel ad malum finem abduxerint aut retinuerint 3; (b) eos qui cadavera vel sepulcra mortuorum ad furtum vel alium malum finem violaverint 4; (c) eos qui violentas manus

' Codex, c. 2291, n. 4. — = Codcx, c. 2293, § 2. 3 Code.v, c. 2320. — •* Codc.v, c. 3328.

injecerint in personam R. Pontificis, S. R. E. Cardinalis vel Legati R. Pontificis ^ ; (d) duellantes eorumque patrinos^; (e) bigamos, i. e., eos qui, obstante conjugali vinculo, aliud matrimonium, etsi tantum civile, attentaverints; (f) laicos legitime damnatos ob delicta contra sextum cum minoribus infra aitatem sexdecim annorum commissa, vel ob stuprum, sndomiam, incestum, lenocinium 4.

1187. Praeterea, ex Codice ut infanies declarari debent : apostatae, ha^retici et schismatici obstinatiS; necnon clerici in sacris qui enormia committunt deHcta contra castitatem ^,

Irregulares etiam sunt ad alterutrum delictum vere cooperajites (ad sensum canonis 2209), ideoque mandantes vel opem proximam praestantes ut crimen patretur, judices ac testes injusti, crimen aut modum illud patrandi consulentes.

1188. 50 Ex defectu lenitatis : " Judex qui mortis sententiam tuHt;qui munus carnificis susceperint eorumque voluntarii ac immediati ministri in exsecutione capitaHs sententiae"7, Itaque testes, accusatores, procurator generaHs qui sententiam mortis requirit, judex instructionis vel jurati irregularitatem non incurrunt.

III. De irregularitatibus ex delicto.

1189. DeHcta qua^ irregularitatem pariunt debent esse gravia, post baptisinuiu perpetrata (excepto delicto baptismi iHicite ab acathoHcis recepti extra casum extremae necessitatis), et externa, sive pubHca sive occulta.

1190. Irregulares autem sunt ex deHcto^ : " 1° Apostatae a fide, haeretici, schismatici ". Nomine haereticorum veniunt non solum qui in haeresi baptizati fuerint, sed cathoHci qui vera fide defecerint, etiam post eorum conversionem.

" 2° Oui praeterquam in casu extremae necessitatis, baptismum ab acathoHcis quovis modo sibi conferri siverunt";

proinde iteratio etiam illicita baptismi non amplius irregularitatem constituit.

1191. " 3° Qui matrimonium attentare aut civilem tantum actum ponere ausi sunt, vel ipsimet vinculo matrimoniali aut ordine sacro aut votis religiosis etiam simplicibus ac temporariis ligati, vel cum muliere iisdem votis adstricta aut matrimonio valido conjuncta " ;

" 4° Qui voluntarium homicidium perpetrarunt aut fetus humani abortum procuraverunt, effectu secuto, omnesque cooperantes " ; hodie igitur non ampHus distinguitur inter fetum animatum et inanimatum.

1192. " 5° Qui seipsos vel alios mutilaverunt vel sibi vitam adimere tentaverunt ".

Mutilatio autem proprie dicitur abscissio alicujus inenibri quod propriurn et a ceteris distinctuni officiuni habet. Ita manus, brachium, pes, oculus, Hngua, ambo testiculi in viro, membrum virile, etc, sunt totidem membra; non autem unus vel duo digiti, pars hnguae, etc, quia, iis ablatis, non tolHtur facultas res apprehendendi aut loquendi. Strictior est autem Ecclesia quoad eos qui seipsos mutilant quam quoad eos qui aHos mutilant, — ita ut abscissio etiam articuH digiti reddat irregularem.

1193. " 6° Clerici medicam vel chirurgicam artem sibi vetitam exercentes, (sine indulto apostoHco) si exinde mors sequatur"; agitur de clericis jam a prima tonsura.

1194. " 7° Qui actum ordinis, clericis in ordine sacro reservatum, ponunt, vel eo ordine carentes, vel ab ejus exercitio poena canonica sive personaH, medicinaH aut vihdicativa. sive locaH prohibiti ". Ita irregulares sunt v. g., subdiaconi evangeHum cantantes in missa cum stola, sacerdotes caHcem consecrantes sine speciaH delegatione.

IV. De simplicibus impedimentis.

Ex Codice sunt simpHciter impediti ^ :

1195. " 1° FiHi acathoHcorum, quamdiu parcntcs in su > errore permanent;^

2° Viri uxorem habentes;

' Code.i\ c. 987. — = Quod intelligi debet etiani de eo cujus pater vel mater tantum est acatholicus, etiamsi matiimonium mixtum cum dispensatione celebiatum fuerit {A. A. 5., XI, 478).

3° Oui officium vel administrationem gerunt clericis vetitani cujus rationcs reddere debeant, donec, deposito officio et adniinistratione atque rationibus redditis, liberi facti sint;

4° Servi servitute propriedicta ante acceptam libertatem;

5°0ui adordinarium militare servitium civili lege adstringuntur, antequam illud expleverint ^ ;

6° Neophyti (i. e. neo-conversi) donec, judicio Ordinarii, sufficienter probati f uerint ;

7° Oui infamia facti laborant, dum ipsa, judicio Ordinarii, perdurat".

V. De cessatione irregularitatum et impedimentorum.

1196. 1° Triplici modo cessare possunt irre^ularitates' : (a) cessatiofie caiiscE quoad impedimenta simplicia; (b) professione religiosd quoad irregularitatem ex defcci!i natalium; (c) dispensatione quoad irregularitates et impedimeina.

1197. 2° Quis dispensare possit? (A) 5. Pontifex in omni irregularitate dispensare valet. Quaedam tamen sunt in quibus raro dispensat, nempe : (a) irregularitates ex bigamia, (b) ex homicidio voluntario, nisi omnino sit occultum, (c) ex defectu corporis valde notabih.

1198. (B) Ordinarius perse vel ahum dispensare potest : i) in omnibus irregularitatibus ex delicto occulto provenientibus, excepta ea quse oritur ex homicidio voluntario, exceptisque ahis ad forum contentiosum deductis ^ ; 2) in irregularitatibus dubiis, duhiojurissiutfacti, sive ex de/icto sive e^x. defectu oriantur;et si postea constiterit irregularitatem certo contractam fuisse, aha dispensatione opus non erit.

Potestate delegiUd seu vi Indultorum Episcopi amphores solent obtinere facultates.

' Iinpediti dicuntur, etiam quoad tonsuram, ex Covimiss. ad Cod. iiiterpret. 3 jun. 19 18, qui ad militiam forsan vocabuntur, sed de facto non sunt vocati, vel quia astate impares sunt, vel quia, examine recte peracto, ad tempus inhabiles sunt declarati. Quare, in regionibus in quibus experientia compertum est adolescentes ad perseverandum in sua vocatione receptione tonsuras et minorum ordinum maxime juvari, indulta a S. Sede enixe petenda sunt.

1199. Ex Codice \ quilibet confessarius ab omnibus irregularitatibus ex delicto occulto provenientibus, exceptis homicidio et irregularitate quavis dcducta ad forum judiciale, dispensare potest in casibus occultis urgentioribus in quibus Ordinarius adiri nequeat et periculum immineat ^ravis damni vel infamiae, sed ad hoc duntaxat ut p?Knitens ordines jam susceptos exercere licite valeat.

1200. De modo petendi dispensationem. In precibus pro irregularitatum ac impedimentorum dispensatione, omnes irregularitates ac impedimenta indicanda sunt; secus dispensatio generalis valebit quidem etiam pro reticitis bona fide (excepto homicidio aliave irregularitate ^d forum judiciale deducta), non autem pro reticitis in mala fide. Si agatur de irregularitate ex homicidio voluntario, etiam numerus dehctorum exprimendus est sub poena nulHtatis concedendae dispensationis 2.

" Dispensatio, in foro interno non sacramentah' concessa, scripto consignetur; et de ea in secreto Curiae hbro constare debet " 3.

InDc;c Herum alphabp:ticus.

Absentia diuturnaconjugis non est sufficiens mortis indicium, nisi aliis suffulta probationibus, 590.

Absolutio sacramentalis : historia absolutionis, 116; forma rubricalis, 119; verba ad validitatem et liceitatem requisita, 119; modus quo proferri debet, 121; absenti collata, 123; per telephonium, 123; absolutio deprecativa, 116; conditionata, quoad vahditatem, 124; quoad Hceitatem, 126.

Absolutio a 7'ese7'vatis^ 253; a casibus episcopahbus, 253; a casibus papahbus, 255; conditiones ad hanc absolutionem, 256; forma adhibenda, 257.

Absolutio qiiandojiam concedenda, 291; quando neganda, 292; vel dififerenda, 293.

Absolutio com^plicis in peccato turpi, 342 : quandonam sit invahda, 345; quandonam ihicita, 346; qua excommunicatione plectatur, 347.

Acatholici : utrum absohn possint in articulo mortis? 337; acathohci baptizati impedimentis dirimentibus ecclesiasticis subjiciuntur, 576; acathohcorum matrimonia cum cathohcis, vide matrimonia mixta et dispa7'itas cidtfis.

Actus heroicus caritatis^ 403 ; ejus privilegia, 404.

Adoptio legahs, quatenus impedimentum matrimonii, 615.

Adulterium ut causa separationis a toro et mensa, 479 ; ut impedimentum dirimens, si committitur cum promissione vel attentatione matr^monii, 634; aut cum conjugicidio 635.

^grotorum cura et visitatio, 338; confessio, 339; pii afifectus afgrotis suggerendi, 341.

JEtas ad matrimonium requisita, 580; astas superaduha feminae, causa dispensationis matrimoniahs, 669; aetas ad varios ordi nes requisita, 738.

Affinitas quatenus est impedimentum dirimens : notio et origo, 616; ejus extensio, 619; modus computandi gradus afifinitatis, 619; muhiplex afifinitas, 622; superveniens afitinitas quatenus tohit jus petendi debitum, 622; dispensatio ab afifinitate, 622.

Altaris privilegiati indulgentia,

Alumni Regulariinn convictores. et alumni Seminarioru7n quoad confessionem et absolutionem, 243-

Amentia, quatenus est impedimentum matrimonii, 579; ut est irregularitas, 744.

Americanse leges de Matrimonio, 697.

Amor Dei perfectus et imperfectus, 88; amor Dei initiahs utrum requiratur in attritione? 95; amoi spei ad justificationem sufificit in Sacramento P^nitentiae, 93 ; amor spei et gratitudinis, juxta quosdam, ad justificationem, absque reah susceptione sacramenti, suflEicit, 92.

Anglicse leges de Matrimonio, 697.

Angustia loci., una e canonicis causis pro dispensatione matrimo- I nian, 609.