Nn. 935–985

2° Error circa personaui existit quando quis contrahere volens cum una, v. g. Magdalena, ducit aliam, v. c^. Mariam.

Error circa personam, sive vincibilis, sive invincibilis, sive antecedens, sive concomitans, jure naturali dirimit matrimonium, nisi intentio contrahentis sit nubere personce pnesenti qucEcnnique sit ^

Etenim matrimonium est contractus cum persona determinata, et persona ipsa est vere contractus objectuni, proindeque ad ejus substantiam spectat: jamvero qui errat circa personam, et ducit Mariam, quam putat esse Magdalenam, non consentit in personam cum qua contrahit, sed in aliam, proindeque vitiatur consensus. Ita quando Jacob nupsit Liae, putans eam esse Rachel, matrimonium fuit nullum, quamvis postea illud ratum habuerit novo consensu.

Exceptio pariter intelHgitur; nam, si quis ducere veht muHerem prsesentem, quaecumque sit, in pra^sentem personam vere consentit, quamvis erronee existimet eam esse CaeciHam, dum revera est Agnes.

3° Error circa personae qualitates vel fortunam per se non invalidat matrimonium. Nam consensus matrimoniaHs/^r j-^ terminatur in personam ipsam; et, quamvis ejus quahtates promptiorem et pleniorem reddant consensum, tamen eum non determinant; ideoque consensus existit, etiamsi hic quaHtates desint. — VaHde igitur contrahit qui ducit personam quam putat esse nobilem, divitem, virginem, — dum revera est plebeia, pauper, corrupta ~.

Dictum est/^r se^ c\\vdi per ciccidens error circa (lualitates vel fortunam invalidat matrimonium in triplici casu :

(a) Si quis putat aliam partcm essc liberam, dum hi"ec est serva, ut infra exponetur.

(b) Si consensus datur sub exi^licita conditione illius ([ualitatis, V. g. volo duccre Mariam, dummodo sit nobilis, ut constat ex dictis ubi de conditionali consensu, n. 699.

' " Enor circa personam invalidum rcddit nialrinioniuin ". {Codc.\ c. 1083.)

" Error circa qualitatcni pcrsona^, ctsi dct causam conlractui, niatrinionium irritat tantum : i'' si crror qualitalis rcdundct in crrorcni pcrsonie; 2" si pcrsona libera matrimoniuni contraliat cum j^crsona quain liberani pulat, cuni conlra sit serva servitutc |)ropric dicta. "

(c) Si erior qiialitatis redundat in crrorem persona?; (juod fit, quando qualitas ita est detcrminaliva personoe, ut contrahcns ducere nolit nisi personani tali qualitate praeditam; v. g. Titius vult contraherecum primogenita Petri, sibi ignota; de fadto ducit Rosanr. qui) falso se dicit Petri i^rimogenitam; contra(^his est invaliduG, cum revera consensus Titii alligetur (lualitati primogenitce Petri^ qu?e in casu deficit'.

Ex dictis igitur constat errorem in his variis casibus nuptias irri tn.vej//re Hat//ra/i, ideoque csse impedimcntum indispe)isal)ile.

III. De impedimento conditionis servilis-.

1° Hoc impedimentum existit quando homo liber ducit personam servilis co/iditionis, putans eam esse liberam. — Si veio hujus servilem conditionem cognoverit, et voluerit tamen eam accipere, nuptiae validDe sunt. Unde hoc impedimentum ad errorem reducitur. Proinde matrimonium inter duos servos validum esse potest.

Servitus, de qua agitur, est servitus proprie dida^ non autem conditio eorum qui voluntarie ad servitium aliorum se obstringunt. Et cum servitus jam non existat apud christianas gentes, hoc impedimentum ad praxim non spe6lat nisi in .Missionibus.

2° Hoc impedimentum multo probabiHus est jiiris ecclesiastici lantum, quia error in quo fundatur, versatur solum circa quahtates pcrsonse; proinde non ligat infideles. Merito autem Ecclesia illud statuit, quia conditio servilis, quamvis non excludat essentialia matrimonii bona, eis tamen adversatur. quatenus servus non potest, invito domino, cum conjuge habitare, nec prolem rite educare.

IV. De impedimento vis et melus^.

1° Notio. Vis et metus unlcum censentur esse impedimentum:visest coa(^tio//^j^j"/V<3',dum metusoritur acoa(5lione ;;/^;'rt//.*utrumque perte^Slae h'bertati consensus nocct.

' Bange7i. H, iS, rem illustrat exemplo. Comes A ducere volebat unicam filiam comitis B, sibi ignotam; de fa^fto contrahit cum muliere cubiculari hujus fili^e, quas fingit se esse filiam comitis B : contracflus est invalidus.

"" Decretal. Hb. IV, tit. 9, de conjugio servorum; S. Tkom., Supplem. q. 52; Reiffenst.., Schmalzgr.^ aliique Canonistae in tit. 9 lib. IV; Sanitu'2, lib. VII, disp. 19; S. Alphons., 1017-1023; Carriere, II, n. 636- 638; Ball. P., n. 611-619, ed. 3; Feije, n. 119-124.

3 5. Thom., Supplem., q. 47, a. 1-4; Sanchez, lib. IV; Reiffenst., iib. IV, tit. I, n. 325-341; Schmalzgr., ibid., n. 384-432; S. Alphons.. n. 1045-1047; Carriere, n. 766-785; Ball. P., n. 111-1^2, ed. 3; Feijt, n. 125-144; Ma7iselia, p. 12-16; Gasparri, n. 805-826; Genicot, n. 490.

(a) Vis jure natiirali matrimonium invalidat; quando talis est cui resisti non possit; v. g. si quis physice cogat Semproniam ad exterius exprimendum, signo capitis matrimonialem consensum, deficit interior consensus, idcoque jure naturali invalidum est matrimonium. Quandoque tamen vis sumitur pro coa^lione niorali et tunc a metii non difTert.

(b) Metus est " trepidatio mentis, instantis vel futuri periculi causa ". Duplcx est ratione iittensitatis : gravis vel levis, prout trepidatio mentis multum perturbat mentem vel non ; generatim grave malum gravem trepidationem inducit, prresertim quando apprehenditur ut imminens. Gravis est absolute^ quando tale est malum ut possit serio perturbare etiam constantem virum; /'^Az/zW, quando malum imminens, attentis omnibus circumstantiis sexus, aitatis, indoh's, graviter turbare valet pcrsonam de qua agitur.

2° Conditiones requisitae ut metus matrimonium invalidet. Jure canonico quatuor conditiones requiruntur : inetus relative gravis^ — a caus^ extrinsecd et liberd incussus, — injuste, — ad extorquendum consensum. {Codex, c. 1087.)

(A) Metus gravis relaie ad personam contra/ientem ; unde in singuhs casibus judex explorare debet utrum necne metus gravem mentis trepidationem causaverit.

Jamvero metus gravis censetur quando hgec duo simul concurrunt : mahmi grave relate ad personam de qua agitur, et persuasio ilhid esse imminens. (a) Mahmi debet esse grai/e relaie ad personain contrahefiieni. Quaedam sunt mala qu?e ut gravia pro omnibus a jure habentur, qualia sunt mors, mutilatio, cruciatus corporis, exihum, incarceratio, amissio hbertatis, amissio omnium bonorum temporalium vel notabihs partis eorumdem, amissio magni hicri ad quod jus habetur, infamia juris aut facti, comminatio stupri, excommunicatio injusta, ahaque hujusmodi maha qute non sohmi ipsi personos impendent, sed etiam ejus parentibus, consanguineis, afifinibus aut domesticis. \x.c omnia pra^sumuntur gravia ctiam rclate ad iUam personam, nisi, attenta ejus indole, contrarium constet; ita comminatio carceris pro paucis diebus parum movet virum perditissimum jam pluries in carcere detentum; inclusio temporanca in monasterio parum terrct puellam sohtudinis amantem. — Insuper aha sunt mala,qUcX hcct in se levia, gravia sunt relate ad retatem, sexum vcl indolcm personc-e; unde judex, ad judicandum de gravilalc timoris, ad tria pra^scrtim atlcndct : ad persona?n quce ininatu)\ utrum sit irascibihs, violcnta ac magna au6loritate polleat; ad personain aii inetus injicitur^ utrum sit pavida, tremebunda; ad minas ipsas^ utrum talis sint naturne ut personam valde afficiant.

(b) Insuper malum grave apprehendi debet ut inuninens; si enim sit remotum, vel facile pr?ecaveri possit, sive proprio marte sive amicorum ope; vel si persona minitans non possit aut salteni non soleat minas executioni mandare, metus non censetur gravis, cum facile despiciatur.

Hinc etiam metus reverentialis, quo quis parentum vel domini indignationem timet, quamvis absint verbera et minas, aliquando gravis habetur, prresertim si tahs indignatio sit diuturna. Sed in foro externo non prccsumitur gravis, nisi accesserint jurgia, min^ aut saltem preces importunae et instantissimae'.

In dubio autem utrum metus fuerit gravis an levis, censetur esse levis, quia causa matrimonialis est favorabih's, ct in dubio standum cst pro valore matrimonii ^. AHunde si metus fuisset gravis in foro interno, matrimonium validari potest h'berum consensum postea praebendo.

(B) Metiis incnssus a causd extrinsecd et liberd, non autem a causa intrinsecd vel necessarid ; hinc valet matrimonium initum metu inferni^ ut quis suae conscientire consulat, — vel metu inortis aut viorbi, v. g. si quis a medico didicit matrimonii usum sibi necessarium esse ad sanitatem servandam. In his enim et simihbus casibus, contrahens non ab aho, sed a seipso ad nuptias impeUitur, quatenus intelhgit rationi consentaneum esse connubium ehgere ad majus malum vitandum.
(C) Injtiste incussus; jamvero ita est, si malum quod ahus minatur non proportionatur deh6lo. Si enim juste metus incutiatur, minando justam poenam, hbertas consensus etsi destruatur, juste destruitur et convenit ihum qui poena dignus est hbertate privari. " Ipse sibi metum infert" {U Annibale).

(a) Ita vahdoe sunt nuptiae, si judex competens, servato juris ordine, stupratorem comminatione carceris cogit ad ducendam mulierem quam vi cognovit-; pariter si quis, post sponsaha cum

' De quo vide casum Principis de Monaco, ap. AHa S. Sedis, XII, p. 403 422; aliosque casus ap. Ada, XI, p. 338-347; XXXII, p. 727- 745; XXXIII, p. 130-160; ex quibus constat non facile probari metum in foro externo. — ' Codex^ c. 1014.

3 Lex hujusmodi de facto existit in muhis Americce Statibiis; quando casus occurrit, sacerdos sedulo juvenis voluntatem exploret ; sunt enim qui simulent consensum. ut carcerem evadant, absque intentione nu-

} uella contra6ta, vel copulam sub promissione nuptiarum obtentam, sub excommunicationis poena eamdem ducere compellitur; aut si juvenis, cum puella fornicans deprehensus, a patre inducitur, sub comminatione accusationis apud judicem, ad contrahendum cum ea.

(b) E contra nullum est matrimonium, si pater stupratori dicat : nisi ducas fiHam meam, te occido (quia jus non habet occidendi); si judex, secundum a6la et probata, juvenem cogit ad contrahendum cum puella, quia putatur sedu(?tionis reus, dum revera innocens est; aut si alio injusto modo, ex metu carceris, privationis officii, etc, quis compellitur ad nubendum.

(c) Quando metus juste incutitur in se, sed non quoad 7nodum, quia videlicet ordo juris non est servatus, controvertitur utrum nuptiae sint vahdae; probal)iUus affirmatur, quia tunc injuria fit potius legi quam personre l?es?e,

(D) Metus iiicussus ad extorquenduin consensuni, " a quo (metu) ut quis se liberet, eligere cogatur matrimonium " cum tali persona (can. 1087).

(a) Certo invalidum est matrimonium quando metus incutitur sive ab altero contrahente sive a tertia persona, directe in ordine ad matrimonium ; v. g. si Caius dicit Marthae : nisi mihi nubas, te occidam; vel si Titius Martha^ dicit : nisi Caio nubas, te occidam ; nam in utroque casu cogitur innocens eligere matrinioniuni, et non est pro eo alia via se liberandi.

(b) Si vero metus infertur propter ahud motivum, v. g. si pater mortem minatur stupratori in vindidliam offensae, et hic stupratam puellam ducere promittit, probabilius valent nuptiae; cum tamen quidam probabilitcr contradicant, res in praxi dubia manet. — Pariter dubium est matrimonium, si ineatur metu gravis mali injuste illato ob finem a matrimonio diversum; v. g. si mulier infirma con- Irahat cum medico, vel medici filio, quia timet ne secus medicus eam curare -^c^uset, dummodo tamen ad id non teneatur ex justitia; si enim ex iv.stitia tcneretur, et noUet eam curare nisi sub conditione matrimonii, nuptioe invalidae cssent.

N. B. In omnibus casibus dubiis, judicium ferri debct a judice in forc externo, proindecjue ejus sententia expe(^tanda est.

9^3- 3^' Quo jure metus matrimonium dirimit? (A) Si trepidatio mentis ita tollit libcrtatis usum ut non sit sufficiens libcrtas ad peccatum mortale,//^/^ naturali invalidat matrimonium, quia consensus non est libcr.

bendi; serio moneantur id esse sacrilegium, et eos teneri vel abstinere a nup*."iis, vol serio consensuni dare. Cfr. Aincr. i\ccii's. Revicw, XVIIl, 1898, p. 530.

(B) Si vero, ctiam sub inetii, voluntas ea libertate gaudeat quju ad peccatum mortale sufficiat, prout saepe contingit, controvertitur; (a) quidam, cum S. Thonid^ affirmant impedimentum ^jure naturali procedere, quia matrimonium est vinculum perpetui amoris, ad quod requiritur plenus et perfectus consensus, eo magis quia contractus semel initus est indissolubilis; (b) multi cum Sanchez^ tenent illud esse solum jiiris ecdesiastici, quia libertas ex tali metu minuitur, sed non tollitur. — Ouidquid sit, in praxi Ecclesia non solet in eo dispensare, sed vult ut renovetur consensus, vel ut dissolvatur matrimonium.

Corollarium. Si impedimentum metCis sit ptibHcum^ non revalidatur matrimonium cohabitatione et carnali copula^; sed necesse est ut consensus renovetur, et quidem coram parocho el testibus. Si vero impedimentum sit occultiim^ revalidari potest copula libere habita et consensu, absque solemnitatibus, dummodo solemnitates prius servat?e fuerint.
N. B. Parentes, domini, magistratus aliique cogentes ad matrimonium graviter peccant, et ab Episcopo puniri possunt. Sed excommunicatio olim lata contra dominos et magistratus qui subditos vel alios cogunt quominus libere matrirnonium contrahant, amplius non viget.

§ III. DE IMPEDIMENTIS QU/E afficiunt habilitatem CONTRAHENTIUM ABSOLUTE.

Quatuor sunt : inipotentia (de qua in Supplemento); ligainen, votiini et ordo.

I. De impedimento ligaminis ^

1° Notio. Ligamen, de quo agitur, est vinculum matrimoniale ex aliis nuptiis ortum et nondum solutum.

' Ita ex Tride7it., sess. XXIV, cap. 9 de Reformat. matrim.

Decretal.^ lib. IV, tit. 4 de Sponsa duorum; Sanchez, lib. VII, disp. 80; Schmalzgr., 1. IV, tit. 4, n. 1-28; 5. Atphons., n. 1060; Carriere, n. 804-808; Feije, n. 438-447; Batl. P., n. 765, ed. 3; Mansetta, p. 97-124; Gasparri,xi.(ii^-(i2)^\ LeJtmk.^ n. 740-742; Genicot^ n. 492-493.— Codex^ c. 1069, de hoc impedimento statuit : " Invalide matrimonium attentat qui vinculo tenetur prioris matrimonii, — quanquam non consummati, salvo privilegio fidei. — Quamvis prius matrimonium sit irritum aut solutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud contrahere, antequam de prioris nullitate aut solutione legitime et certo constiterit ".

Hoc inipedimcntiim dirimit subsequcns matrimonium jure divinOy cum, ex dictis, polygamia sitjure divino prohibita.

Hinc etiam Infideles eo ligantur, et, quando ad fidem convertuntur, unam tantum uxorem retinere possunt : haec debet esse regulariter/r/;;zrt uxor legitima; sed, (juoniam in (|uibusdam regionibus primam reperire impossibile est, conversus remanere potcst cum uxore baptizata tanquam cum uxore legitima, quamvis non sit [)rima. Insuper conjux conversus, quando non potest infidelem l)artem invenire et interpellare, permittitur alias nuptias inire, quce. validce sunt, etiamsi postea innotuerit aliam partem ad veram fidem tempore secundi matrimonii conversam fuisse. Utrum id fiat vi privilegii Fau/ini, vel potestate R. Pontifici concessa solvendi matrimonium in infiflelitate contractum et post bapdsma non consummatum, controverdtur, ut supra, n. 733, expositum est.

Quoad fideles autem, hoc impedimentum est indispensabile, quando oritur ex matrimonio rato et consiunniato.

2° De probationibus requisitis ad novum matri" rnonium ineundum. Qui primum inivit matrimonium non potest aHud contrahere, nisi prius sohitum fuerit. Hoc lutem solvi potest quadrupHci modo : privi/egio PauIino,dQ ijuo supra (n. 729); — dispensatione S. Pontificis^ vel profesuone religiosd, quando matrimonium non fuit consumma- :um (supra, n. 742) : quo casu exhiberi debet authenticum cestimonium dispensationis a S. Pontifice concessae, vel professionis rehgiosae alterius partis, cum probatione juridica non-consummationis matrimonii; — declaratione authenticd invaliditatis primi matrimonii; — vel tandem vwrte alterins conjugis; de his duobus posterioribus modis pauca adnotanda sunt.

(A) Ut prius matriuKjnium authentice declarctur ijivaliduni, regulariter duplex debet esse sentcntia judicialis nuUitati favens, ex Constit. Bened. XIV Dci niiscrationc ct ex c. 1986- 1987. Attamen, cx c. 19(90-1992, matrinioniuni poterit ab Ordinario dechirari nuHum, cuni intcrventu tamen dcfensoris vincuH matrimoniahs, quin opus sit secunda sententia, et absque solemnitatibus in Constit. Dti Miseratione statutis : (a) quando agitur dc impcdimento disparitatis cultus, et evidenter constat unam partcm csse baptizatam, et altcram non fuisse baptizatam ; (b) quan^h:) agitur de impedimento liganiinis, et certo constat primuni conjugem csse lcgitimum et adhuc vivere; (c) quando ai^itur de iO)iS(Higiii)iitatc et affifntatc, aut etiani de cogtiatio)ie spi)-ituali, aut de impedimento ordinis vel voti solemnis castitatis; dummodo ex cei'to et authentico documento evidenter constet de existentia hujusmodi impedimentorum super quibus Ecclesi.x auctoritate dispensatum non fuerit ^ Item si forma praescripta in can. 1094 servata non sit ubi servari debebat, nullus processus judicialis requiritur, nec interventus defensoris vinculi, sed casus resolvendus est ab Ordinario, vel parocho, consulto Ordinario {CoDiniiss. Pont., 16 oct. 19 19).

(B) In casu Diortis printi conjugis, rpquiritur vioralis certitudo de ejus obitu, ita ut graviter peccet qui novum matrimonium contrahit sine tali certitudine, etiamsi de fa6to prior conjux defun^lus esset.

Ad hanc autem certitudinem obtinendam, non sufficit sola conjugis absentia per plures annos, nisi alia accedant positiva indicia. Hinc, juxta Instruct. 6". Officii^, 13 mai 1868, hfec methodus sequenda est : (a) imprimis docu))ientu))i authenticw^i obitus dihgenter exquiratur ex regestis paroeci?e vel xenodochii vel mihtine, vel, si haberi nequeat ab ecclesiastica audtoritate, a Gubernio civih loci in quo persona obierit. (b) Si tale documentum haberi nequit, audiantur testes, saltem duo, jurati, fide digni, qui de fa6to proj)rio deponant, defun6tum cognoverint, ac sint inter se concordes quoad locum et causam obitCis ahasque substantiales circumstanlias. (c) Interdum unus testis admittitur, dummodo sit immediatus, omni exceptione major, ejusque depositio ahis gravibusque adminicuhs fulciatur; aut, si extrinseca adminicula desint, ejus testimonium sit ex omni parte congruum et verisimile. (d) Si non sunt testes oculati, accipi potest testimonium eorum qui, c?eteroqu;n fide digni, testificantur se, tempore non suspedto, mortem conjugis ex ahis audivisse, dummodo eorum di6ta alus m casu occurrentious circumstantiis respondeant. (e) Si ne unus quidem reoeriturtestis, quahs supra, probatio obitiis ex conje6turis, praesumptionibus, indiciis et adjundtis quibuscumque caute investiganda est, qu?e haberi poterunt a conjundtis, amicis, vicinis et notis utriusque conjugis*.

*• De quibus lege cit. Instru(ft., vel Feije, n. 444. — Ita, ex decreto vS". OJficii, 20 ]\i. 1898 (ap. A^a S. Sedis, XXXI, p. 252), facuhas concessa est Episcopis Itahs concedendi documentum hbertatis uxoribus militum, qui apud Aduain in Africa pugnaverunt, et quorum nulla supererat memoria, non obstantibus investigationibus a Gubernio pera^tis.

Neque, si opiis fuerit, prcetereuncla erit investigatio per publiras ephemerides, datis eorum diredori omnibus necessariis personne indiciis, nisi prudentia id prohibuerit. Non permittatur autcm novum matrimonium nisi maxima prohabilitas, seu moralis certitudo obtineatur.

Igitur, in praxi, parochus novis nuptiis assistcre potcst, nulhl petita Ordinarii licentia, dummodo ccrto moralitcr constet de obitu prioris conjugis. Si vero res sit dubia, ad Episcopum recurrat, qui et ipse, quando res iniplexa videtur, casum S. Sedi exponat.

3° De ratione agendi post secundum matrimonium initum. (A) Si quis de fa6lo secundas nuptias inierit cum probabili ac serio dubio de morte prioris conjugis, debitum quidem rcddere tenetur alteri conjugi, qui in bona fide versatur, sed petere non potest, quia a^quiparatur posscssori malae fidei. Si tamen dubium leve fuerit, et, inquisitione fa6la, nullum probabile indicium inventum fucrit quod prior conjux supervixerit, debitum reddere ac peterc licet, quia tunc habetur maxima probabilitas, qu3e morali certitudini aiquivalct.

(B) Si ambo conjuges bona fidc contraxcrint, et dubium postea supervenerit, dih*gcnter rcs investigari debet; sed, si, inquisitione fa61;a, dubium manct, dubitanti h'cct pctere ac reddere debitum; cum enim sit possessor bonai fidei, jure suo non cst privandus, doncc certo moraliter constet possessioncm esse injustam ^

(C) Si tandem certo morahter constat priorcin conjugcm adhuc vivere, sccundum matrimonium nullum est, idc:.que dissolvi debct; et ad priorem conjugem rcvcrtendum est. — Attamcn proles, ex secundo matrimonio genita, ut legitima habetur, propter bonam fidem parentum.

' Ita infcrri polest ex lesponso S. ('>l/;i/i, 22 m.nt. 1S65, ad 2**'". ap. CoIUlI. Paris,^ u. 973, et ex hisiiucl. .V. C. Frop. /, 1792, ibuL, n. 971.

II. De impedimento voti '.

r* Notio. Duo sunt vota qu.x' matrimonium non solum illicitum, sed etiam invalidum reddunt : —

(A) Votnin solenine eastitatis perfecta.- in Ordine religicxso ut solemni approbato valide emissum : " Si quis dixerit clericos in sacris ordinibus constitutos, vel regulares castitateni solemniter professos, posse Matrimonium contrahere, contractumque validum esse... A. S." 2. (a) Illud votum debet esse soleinne, non simplex, proindeque vota simplicia, qu.ne in Ordinibus religiosis post novitiatum emittuntur, per triennium duratura, non dirimunt matrimonium. (b) Emitti debet in Ordine religioso ut solenini approbato; antiquitus non erant nisi Ordines hujusmodi; sed hodie multa^ sunt Congregationes, praesertim mulierum, in quibus non emittuntur nisi vota siniplicia, quae-matrimonium quidem prohibent (supra, n. 895), sed non irritant. (c) Validuni esse debet, i. e. Hbere emissum, et servatis de jure servandis ad vaHditatem rehgiosae professionis.

(B) Vota simplicia scholasticoriLni et coadjutorum Societatis /estt, post biennium novitiatus emissa, vi speciaHs privilegii 2i G?'egoj'io XIII concQss\3>-^ potest tamen GeneraHs ab eis dispensare.

Utrumque ita sancivit Codex, c. 1073 • " Item invaHde matrimonium attentant reHgiosi qui vota solemnia professi sunt, autvota simpHcia, quibus ex speciaH Sedis ApostoHca^ pmecepto vis addita sit nuptias irritandi ".

2° Poenae contra Regulares matrimonium attentantes. Excommunicationem latae sententiae Sedi ApostoHcae simpliciter reservatam incurrunt Regulares vel Moniales post votum solemne castitatis matrimonium contrahere, etiam mere civiliter, preesumentes, nec-

' 5. Tkoj?t., Supplem., q. 53, a. 2 ; Decretal.., 1. IV, t. 6, Qui clerici vel voventes matrimonium contrahere possunt ; Canonistce in hunc titul., Sanchez^ lib. VII, disp. 25-26; S. Alphons.., n. 1024- 1026; Carriere., n. 640-663; Ball. F., n. 620-623, cd. 3; Feije., n. 514-530; Gasparri^ n. 564-576.

3 Constit. Ascendente Domino.^ 25 maii 1584. Hoc privilegium ad alios Ordines non extenditur. Nota tamen vota simplicia Jesuitarum non dissolvere matrimonium ratum antea contractum.

non omnes ciim alic^ua ex prcnedictis personis matrimonium c(jntrahere praisumentes \ Attamen, cum dicatur prcEsumentes^ ab hac censura excusat ignorantia etiam crassa seu supina^.

3'' Quo jure votum solemne dirimat matrimonium? Communiter hodie traditur, contra paucos anti([uos Canonistas, votum solemne non dirimere matrimonium jure naturali, sed sohim jiire ecdesiastico. Nam (a) votum simplex matrimonium non irritat; at(iui ipsa solemnitas voti certo a jure ecclesiastico oritur, non autem^ a jure naturali. (b) Aliunde historia constat hoc impedimentum successive inductum esse in Ecclesiam ; ita tempore Gregorii Magfii^ cautum est ut monachi regulae desertores ad monasterium etiam inviti reducerentur; initio saec. XII, decretum est in Conc. Laterafiensi I ut irrita forent eorum conjugia; et in Lateranensi II, 1139, idem declaratum est quoad monialium connubia 3. (c) Tandem Ecclesia aliquando in hoc impedimento dispensat; ita Pius VII cum multis monachis ac monialibus solemniter professis dispensavit, ad revalidanda matrimonia sacrilege inita tempore Gallicai perturbationis.

Solus pontifex potest a voto solemni castitatis dispensare. Sed Codex concedit Ordinariis facultatem dispensandi super impedimentis etiam publicis juris ecclesiastici (excepto sacro Presbyteratus ordine et afifinitate lineai rectae matrimonio consummato), proindeque etiam voto solemni castitatis, urgente mortis periculo, remoto scandalo ^.

III. De impedimento ordiniss.

1° Notio et existentia. Ordo sacer scu inajor, validc ct libcrc susccptuSy dirimit subsequeiis inatrinioniujn^ salteni in Ecclesid Latind. Ita ex Tridentino superius (n. 950) allato 6.

Sed hujusmodi lex multo antiquior est Conc. Tridentino. Cum cnim Christus et Apostoli, tum verbis tum exemplis continentiam laudavissent, a primis Ecclesii\i temporibus nuilti clerici virgini-

5 .V. Thomas, Supplcin., (|. 53, a. 3-4; Pccrc/a/., 1. I', lit. 6, Oui clcrici vel voventes matrini. contrahcrc possunt ; C(i/iojiis/u\ \\ h. tit.; Sanche::;, lib. VII, disp. 27-31; .S". Atphons., 1058-1059; Ctrricrc, n. 787-802; Batt. /, n. 763; Ic/yc, n. 504-513; Casparri., n. 577-595-

^ " Invalidc matrimonium attcntant clerici in sacris ordinilnis constituti ". {Co(/c.v, c. 1072.)

tatem servarunt, uxorati paulatim a statu clericali remoti sunt, aut, post susceptos ordines sacros, ab uxoribus separati vixerunt; et ita, sensim et sine sensu lex coelibatus consuetudine introducta est, ac ordo sacer ut impedimentum dirimens habitus est. Et merito; nam, ut fusius exponitur in Tr. de Variis Statuum Ol>/igatio?ii/fi/s, omnino decet ut clerici majores a matrimonio abstineant, tum quia status continenti?e pro Deo susceptus perfectior est statu matrimoniali, tum quia virginitatem colentes se totos totasque vires suas Dei servitio et animarum saluti devovere possunt, cum domesticis curis non sint irretiti. — Juxta S. T/ioma?n, matrimonium clericorum apud Latinos dirimitur non sohim vi ordinis, sed etiam ex voto continentia; sacris ordinibus annexo ^

Dicitur (a) ordo sacer, i. e. in Ecclesia Latina^ subdiaconatus ahicjue ordines superiores. Hinc clerici minores possunt vahdc nubere, sed uxorem ducendo a statu clericah decidunt praecipuaque clericaha privilegia amittunt.

(b) Sa/tem in Ecc/esia Latind; nam, quamvis apud Maronitas et Italo-Graecos ordo sacer dirimat subsequens matrimonium, contro vertitur utrum idem dicendum sit relate ad omnes Orientales. 1'robabihor videtur sententia afifirmans. Unde si qui schismatici, matrimonio post sacram ordinationem contracto, convertuntur, [)uniri quidem debent, quia contra canones nupserunt, sed quaestio de vahditate eorum matrimonii ad S. Sedem referri debet.

(c) Ordo sacer matrimonium subsequens dirimit, non autem antea contractum, etsi ratum tantum, sed solum ejus usum prohibet in Ecclesia Latina; apud Orientales, clerici in sacris, episcopis exceptis, uti possunt matrimonio prius vahde contracto.

(d) Ordo /i/fere susceptus: nam, si quis invitus ordinem suscipit, ordinatio est invalida, nec uham parit obhgationem; si sub metu gravi, vahda est ordinatio, sed ad statum laicalem, legitime probata coactione et ratihabitionis defectu, sententia judicis reduci potest, sine uhis caehbatiis ac horarum canonicarum obhgationibus, ut constat ex Codice, can. 214. Coactio autem et defectus ratihabitionis probari debent ad normam can. 1993- 1998.

' Supp/em.., q. 53, a. 3. — Revera Bonifacius VIII (cap. unic. de 'oto, in 6") ait : " Declarandum duximus ihud solum votum dici debere so/enme., quantum ad post contractum matrimonium dirimendum, quod soiemnisatum fuerit per susceptiojiem sacri ordi^tis, aut per professionem "...

^ Apud nonnuhas Orientales Ecclesias, subdiaconatus inter minores ordines computatur, sed ubique diacQnatUs ut ordo sacer habetnr. Cfr. Gasparri., n. 591.

955- 2^^ Quo jure matrimonium dirimat? Jure ecclesiastico tantum; nam jus divinum, quamvis virginitatem laudans, eam tamen Ecclesiai ministris non pnxcepit. Hinc S. Pontifex, et quidem solus, ab hoc impedimento dispensare potest; id tamen facere non solet, nisi gravissima de causa : v. g. ad bonum publicum; ita Casimirus, diaconus et Cluniacensis monachus, rex Poloniie factus, a Beitedicto IX dispensationem obtinuit, ut uxorem ducere posset; — vel ad vitanda majora incommoda, prout factum est tempore Galhcanai perturbationis quoad clericos qui civihter nuptias inierant ^. — Praeterea, Codex facultatem concedit Ordinariis dispensandi cum diaconis et subdiaconis, non autem presbyteris, in articulo mortis, ut vahde ac hcite matrimonium contrahere possint, ad consulendum conscientiae et, si casus ferat, legitimationi prohs ^. .

f Poenae contra hujus legis violatores latae. Excommunica- 'tionem lat?e sententiae Sedi Apostolicae simpHciter reservatam incur. runt clerici in sacris constituti qui matrimonium contrahere priesumunt, necnon personoe cum eis contrahercpraesumentes, ut supra (n. 951) dictum est de Regularibus.

§ IV. DE IMPEDIMENTIS QU/E habilitatem CONTRAHENTIUM RELATIVE AFEICIUNT.

Sex dantur impedimenta hujusmodi : cog/iatio, affinita^, honestas publica, cultits disparitas, raptus et crinien. Cognatio autem triplex est : naturalis, seu consanguinitas, quae a generatione carnah; spiritualis, quai ex regeneratione per baptismum; /egalis, quai ex adoptione oritur : de quibus seorsim chcendum.

' Attamen /'//^.s- ^V/noluit rcwalidarc matrinioniuni 'l^rllcvrand, Kp's copi Augustodunensis. Revera subdiaconis ct diaconis ruro, prcsb) - teris rarissime, Episcopis nunquani dispcnsatio conccditur. Quotics conceditur, injungitur ut clcricus in statuni laicalcm rcdactus ordincs susccjnos nuUatcnus excrccrc i)ossit; oljlii;aii() ar.lcin brc\ iarii in alia opcra bona commutatur.

I. De impedimento consanguinitatis \

1" Notio. (A) Consaiii^uinitas (sanc^uinis unitas) cst propinquitas personarum ab eodem stipite, seu progenitore, descendentium; seu fusius vinculum existens i^tter personas, quaruni una desccndit ab alid, vcl qme anilxe ab eddeni, tanquani a coniniuni et p]'oxinui stipite, per car?ia/eni generationcni dcsce7idu7it.

(B) Dechiratur. (a) Consanguinitas existit tum inter personas, (luaruni una descendit ab alia, sive iiiimediate ut filia a patre, sive inediate, ut neptis ab avo; tum inter personas, quae a communi stipite descendunt, quamvis non una ab alia, sicut frater et soror, qui ab eodem patre oriuntur, consobrinus et consobrina, ab eodem avo.

(b) Communis stipes potest csse vel pater, vel mater; nec ad consanguinitatem requiritur ut ambo ab eodem patre et matre descendant.

(c) Requiritur tamen ut stipes sit proximus, non autem omnino remotus; nam virtus stipitis eo debilior efificitur quo per plures generationes derivatur; ideoque, si stipes est valde remotus. personne ab eo dimanantes jam non sunt consanguineae nisi lato sensu.

(d) Carnalis generatio, sive licita sive illicita, est veluti fundamentum hujus consanguinitatis, et medium quo sanguis communis transmitdtur; unde duplex est consanguinitas .• legitima et illegitima.

(C) Tria igitur in consanguinitate distinguenda sunt : stipeSy linea, gradtis. (a) Stipes est persona (sive pater, sive mater) a qua tanquam a radice consanguinei originem ducunt : ita fratres communem stipitem habent patrem.

(b) Linea est series personarum, quae ab eodem stipite oriuntur. Duplex est : recta et collateralis ; prior est series

' S. Thonias, Supplem., q. 54; Dccretal., 1. IV, t. 14, De consanguinitate et affinitate; Caiioiiistce., in h. lit.; Sunches, 1. VII, disp. 50-53; .V. Aiphofts.., n. 1029- 1030; Carrih-e., n. 664-677; Ball. P.., n. 654-665, ed. 3; Feije^ n. 347-369; Konings., n. 1 580-1 585; Scavini., III, n. 781, et adnotat., n. 889-891; N^otdi^i, n. 96-103; Gasparri, n. 662-684; Maiisella, p. 32-41; Deshayes., Nouvelle Methode pratique pour la rccherclie des empechements de Consanguinite, Paris, 1898.

personarum, quarum una ab altera de.scendit, ideoque complectitur ascendentes, quales sunt pater, avus, proavus, etc, et descendentes, nempe filius, nepos, pronepos, etc. Vide arborem genealogicani. — Linea coUateralis, seu obliqiia aut transversalis est series personarum, qua^ ab eodem sti[3ite descendunt, sed non una ab altera; v. g. frater et soror, consobrinus et consobrina, etc. Quai linea est cBqualis, quando consanguinei a communi stipite aequaliter distant, ut frater et soror, consobrinus et consobrina; incBqualis autem, quando unus magis et alter minus a communi stipite distat, V. g. avunculus et neptis.

(c) Gradus est mensura distantiae inter personas consanguineas et communem stipitem a quo originem ducunt; ita frater et soror sunt in primo gradu consanguinitatis collateralis, quia uno gradu a communi stipite distant.

2 De computatione graduum. Non idem est modus computandi hos gradus in jure canonico ac in jure civili Romano aut plerisque modernis civilibus legibus I. Methodum canonicam tradimus, quai dicitur etiam Tetctonica, seu Gennanica, quia Ecclesia eam a Germanis recepit.

(A) In linea rectd, tot sunt gradus quot generationes, seu aliis verbis tot sunt gradus quot personce, solo denipto stipite; ita pater et fiha sunt in primo gradu, avus et neptis in secundo gradu, proavus et proneptis in tertio gradu, etc.

(B) In Hnea collaterali cequali, personae eo gradu distant inter se quo distant a communi stiiM'te, seu tot sunt gradus quot personce in und iined, denipto stipite ; v. g. fratcr et soror (in schemate Maria et Joannes) sunt in primo gradu; eorum fiHi (i*auHis et Anna) in secundo; eorum nepotes (Rosa et Marcus) in tertio; eorum autem prc^nepotes (Titus et Teresia), in cjuarto; ut exhibetur in sequenti schemate :

In linea recta jus canonicuni et civile consentiunt; secl in linea collatenili, niagnum est discrimen ; siquidem, juxta jus Romanum, tot sunt giadus quot sunt gencrationes ex utrdquc parte, ita frater et soror, jure civili, sunt secundo gradu; frater et neptis ex sorore sunt in teitit>, frater et filia neptis in cjuarto, etc. Cfr. Gaspurri, n. 664.

(C) In linea collaterali incvquali, personae eo gradii distant inter se quo illarum remotior distat a communi stipite, seu tot sunt gradus quot persoUcTe in linea longiore, dempto stipite; ita in superiori schemate Joannes et Rosa sunt in tertio gradu, quia remotior persona, nempe Rosa. tribus generationibus distat a Petro, communi stipite; Paulus et Teresia sunt in quarto gradu, quia Teresia quatuor gradibus a Petro distat. — Attamen, juxta stylum Canci!laria:?, aliquando necesse est, quando dispensatio petitur, exprimere etiam gradum propinquiorem; quod ita exponitur : Joannes et Rosa consanguinei sunt in tertio gradu iiiixto ^ cum primo, seu in tertio tangente primum lineae

' Hic operc^} pretium est notare clausulani " //^ gradu siinplici el mixto^\ quLe in facultatibus S. Sedis frequenter invenitur, triplici sensu adhiberi. Ssepius designat, ut in casu nostro, aliquem consan guinitatis gradum mixtum cum aliquo gradu remotiore. Aliquandu vero per gradum sijnp/icem excluditur multiplicitas numerica ejusdtin impedimenti, dum per gradum mixttun intelligitur impedimentum multiptex ex eodem capite. Tandem gradus simptex quando |ne excludit concursum impedimentorum specie distinctoruni^ dum mixtu^ significat in casu esse plura impedimenta specie distincta. — Sensus proinde cx contextu determinandus est.

collateralis inaequalis; Paulus et Teresia consanguinei sunt in quarto gradu inixto cum secundo, seu in quarto tangente secundum, etc.

Quo facilius intelligantur gradus consanguinitatis, hic subjicimus arborcDL consangmnitatis, et noniina cojtsanguineorum usque ad quartum gradum.

(a) In medio lineae rectse invenitur littera N. qUcX personam reprcxsentat, cujus cognatio qucxritur; supra N. reperiuntur in linea recta ejus ascendentes, et infra ejus descendentes, si adsint ; cum plures esse possint, numero plu ali utimur, v. g. avi, avite, filii, filise, etc. E linea recta deducuntur lineai obliqucne seu collaterales : ex parte dexird, in qua ponuntur sorores, collocantur consanguincce foeminae et per foemineum sexum conjuncti mares; ex parte sinistrd, in qua ponuntur fratres, coUocantur consanguinei mares, et per sexum masculinum conjunctae foeminDe. Numeri, I, 2, 3, 4 exprimunt gradum consanguinitatis inter N. et personas in cellulis collocatas.

(b) Quandoinvestigatur duarum personarum propinquitas, nomen unius in cella N. scribi debet, et postea inquirendum est in qua cellula inveniatur altera persona; v. g. si sit ejus sororis filia, hujus nomen scribi debet in cellula infra sororem (vide arbore??i); et ita facile constabit illas esse consanguineas in secundo gradu tangente primum.

(c) Ubi lineas conjunguntur, ibi stipes communis habetur; ita in priiefato casu lineae conjunguntur in cellula ' lineae rect^e, supra N.

(d) Si persona, de qua dubitatur utrum sit conjuncta cum N,, non reperiatur in una ex cellulis arbo?'is^ exinde infertur eam non esse consanguineam infra quartum gradum; nam omnes personae, in (juarto gradu cum N. conjuncta:, ibi iCD^riuntur.

' Numeri i, 2, 3, 4 gradum consanguinitalis indicant intcr N. et varias pcrsonas in scheniate allcgatas.

DE IMPEDIMENTIS MATRIMONIl. COl

Nomina consanguineorum usque ad quartum gradum.

o c

Wrji^^^nO ^ >W "^ > ^' > (^ '^ 'T3'-3>T3>^^-/2r:l >>-T:'ij:72:"J''^ >> — -U>>'--'-3r g^g^g-S-gSS^ Sdp^^p^RS 3o3S2S?S3 g'g'33.^"4»l-.=;:^jrc!oi.5^i>

■ui-OOOOCOTj CA^TjT^^NNCr^Tl CATjC^-DNNC^T] ^^TJ^-OVyriT] HH3:cs>2"-'-3j g2.5cg.^ts?. §5s5»p§ sp|»°3| Ifig-ii?;"! S-||i|§i|^

OOOHC^^ OOOOHO^-Ti a3::o>>-pT3T!-ri _;-;5:.~>>x-t30 ige^o^^- -fi^^lg^- i'^'3.3.|g.|cT S-7:-^-^-ss^s r

^ V) cd O O O O ^-^ "'^ '-^' r3 O O O O -0 -a ;/: 30 p-o^S^ aaxo^^-i^--^ ^ iiSf»!

33P-33^3- aa^^^aaS^-^ r ooilt aa a I- J q r father niothe Grand Grand Great Great a (£; ii 0 a> p 0 - 3 -1 g03 E?-^ P-ao g.

ater lutter svater smutter osvater ossnnitt n

3" De extensione impedimenti consanguinitatis.

(A) Extensio hujus impedimenti diversa fuit secundum diversa tempora : primis Ecclesii\3 steculis vigebat impedimentum in gradu primo tangente secundum, videlicet inter patruum vel avunculum et neptem, inter amitam vel materteram et nepotem, non autem in secundo aequali; labentes?ec. IV, impedimentum inter consobrinos statui incepit; postea inter sobrinos; deinde usque ad septimum gradum civilem; tandem usque ad septimum gradum canonicum; quod quidem pr^esertim statutum est ad jungendas vinculo matrimoniali, proindeque vinculo caritatis, familias vel gentes inter se dissitas. Cum tamen tam late extensa matrimonii prohibitio nuiltis difficultatibus obnoxia esset, et non pauca matrimonia invalida redderet, propter difficultatem remotos gradus cognoscendi, Conc. Laterane^ise IVhoQ. impedimentum limitavit ad quartum gradum inclusive in linea collaterali \

(B) Consanguinitas licita v^el illicita in linea i'ectd matrimonium dirimit usque in infinitum; in linea autem collaterali olim dirimebat usque ad quartuni gradum inclusive; sed ex Codice, c. 1076, dirimit usque ad tertiuin gradum, et quidem ita ut impedimentum toties tantuni viultiplicetur quoties coniniunis stipes niultiplicatur.

(C) Si ad jus niere naturale respicias, (a) consanguinitas in primo gradu lineae recta^ (inter patrem et filiam, matrem et filium), jure naturali certo matrimonium dirimit; constat ex naturali horrore quem etiam pagani ac barbari pro tali unione exhibere solent; necnon ex oppositione inter reverentiam parentibus debitam et requalitatem quae inter conjuges existere debet : " Inordinatum est, ait 5. Thonias (1. c), quod filia patri per matrimonium jungatur in sociam causa generandae prolis et educandae, quam oportet per omnia patri esse subjectam, velut ex eo procedentem .. magis reverentiae, quai debetur parentibus, derogatur si filius matrem, quam si pater filiam ducat in uxorem; cum uxor viro aliqualiter debeat esse subjecta ".

(b) Probabiliter etiam jurc naturali consanguinitas in lined rectd matrimonium dirimit in infinituni : eadem enim ratio ac supra, debita proportione, ad reliquos ascendentes

et descendentes se extendit. — Quidquid sit, in praxi Ecclesia nunquam dispensat in hac linea.

(c) In linea collaterali, probabilius jure naturali secimdario prohibettir, si non dirimitiir, connubiuin '\v\ priino gradu, i. e. inter fratrem et sororem; quia etiam Gentiles communiter ab eo abhorrent, et revera sensui moraH adversari videtur. — Quia tamen juri naturaH secundario tantum opponitur, Deus in hoc dispensare potuit, pntsertim initio generis humani, quoad protoparentum filios et filias.

Ecclesia autem dispensare non solet; imo, juxta multos ^ nunquam dispensat in primo gradu Hne^t coHateraHs. Unde, si Gentiles ad fidem conversi fratrem vel sororem duxiss^nt et simul cohabitare veHent, casus ad S. Sedem referri debe/et.

Ceteri autem gradus Hnene collateraHs matrimonium non dirimunt jure naturah', sed tantum ecclesiastico; unde in eis Ecclesia dispensare valet ac solet, non solum ob pubHcam sed etiam ob privatam utiHtatem, qua^ tamen major esse debet in proximioribus gradibus, ut infra exponetur, ubi de Dispensationibus.

4° De ratione impedimenti consanguinitatis.

Friplex praesertim est ratio propter quam hoc impedimentum statutum est : (a) bonuvi sociale, ut matrimonii vinculo coHigentur famih^oe ac civitates non sokun extranea^, sed etiam c.uteroquin dissociatie; qua^ quidem ratio pra,\sertim Medio yEvo valebat, dum sii:pe hostihtas vigeret non solum inter nationes ad invicem, sed etiam inter civitates et oppida; tunc enim maxime expediebat ut cives unius oj^picH cum civibus ahus civitatis contraherent, ad faciHus inimicitias extinguendas. HocHe quidem eadem non est sociaH"s conditio; nihilominus lex hujusmodi diffusioni amicitiit favet.

' Lehmk., n. 756; Sa/iti\ lit. 14,11. 12, exinde concludunt fratreni et sororeni, qui ante haptismuni niatrimonium contra.xerunt, esse separandos; ex adverso Sa/nhes, 1. VII, d. 52, n. 12 et GiOi'iiu\ I, j^ 2ck) n. I putant eos in pristino matrimonio relinciui posse.

(b) Bonum vioralc; nam, si consanpruinei facile intcr sc nubcre posscnt, frcqucns occasio daretur concupiscentiai in- (lulgendi; siquidcm, ex una parte, sa?pe consanguinei sub eodem tc^lo vivunt, eidem assident mcnsit, ac frequenter se mutuo invisunt; ex alterA, facilius peccata committuntur inter eos quibuscum futurum contrahcndi matrimonium spcs fovetur; unde valde expcdit ut ablata spe matrimonii refrenetur amor carnalis inter consanguineos.

is) Bomini etiam physiaim piolis: cxperientia enim constat matrimonia intcr consanguincos, nisi ambo sint omni corporali vitio expertes, et viribus ac juventute florentes, vel parum foccunda esse, vel ex eisdem sa^pe oriri filios surdos aut mutos, vel idiotas, aut ca^cos, aut deformes, vel nervoso morbo laborantes. Si enim duo conjuges, iisdem defe6tibus ac morbidis tendentiis vexati, simul conferunt ad generationem prolis, hujusmodi vitia in sobole generatim dupHcabuntur; dum conjuges, e diversis famihis orti, ita in invicem influxum exerunt, ut pars sanior alterius debiHtatas vires suppleat; unde mehoratio ac perfe6lio proh's multo efficacius obtinetur, vitando uniones praesertim frequentes inter membra ejusdem famihasi.

^ 967. 50 De multiplici consanguinitate. Multiplex potest esse consanguinitas, sive ex uno sive ex pluribus stipitibus oriens; quod re6le intehigerc necesse est, cum singula hujusmodi vincula constituant impedimentum necessario exprimendum ad vahdam dispensationem obtinendam.

' Juxta Do(fiorem Bemis^ deceni per centum surdo-mutorum, quindecim per centum idiotarum, et quinque per centum ca?corum qui in publicis nosocorniis inveniuntur in Siatibus Avier. Fcederatis^ orti sunt e consobrinis parentibus. Ex 757 matrimoniis inter consobrinos, 256 fuere ex quibus surdo-muti, casci et idiotas procreati sunt. (Ap. Cooke^ Satan in Society, p. 182-18.^). Juxta Lefebvre, (Les Maria^es consanguins, ap. Rev. des Quest. Scienti/., I, 1877, p. 240,249) ex 460 connubiis inter consobrinos nati sunt IQ59 filii, quorum 9 surdo-muti, 36 idiotae fuerunt; quae proportio multo major est quam pro matrmionns inter eos qui uonsanguinei non sunt. Cfr. Charazain, Du Mariage entre rons?nguins considere comme cause de degendrescence organique et particul. de surdo-mutite cong-enitale, Montpellier, 1859; Atten, Marriages of the Deaf in America, 1898.

(A) Prima niultiplicitatis causa sub vcteri iure erat, quando quis prolem habebat ex persona sibi consanguinea; quamvis enim unus sit stipes communis, nupturientes duplici vid ab hoc communi sti- [)ite descendunt : (juod sufficiebat ad duplex impedimentum.

In hoc schemate Petrus est stipes communis, a quo omnes alii descendunt. Supponimus Thomam duxisse Flaviam, ejus sobrinam, et cx ea genuisse Aloysium. Quo posito, Aloysius et Rosa consanguinei erant in duplici qiiarto iiequali, quia ambo descendunt a communi stipite Petro, ab eoque distant quatuor generationibus; et unus ex eis, Aloysius, dupHci via a Petro descendit, videlicet per Thomam et Flaviam. In veteri enim legislatione ex eodem stipite poterant multiplicari impedimenta dum in nova matrimonii impedimentum toties tantiim muhiplicatur quoties communis stipcs multipHcatur. ■ . . ,;. ■ ■■ ■ ■

(B) Sccinida causa cst, qiiando pci"son;u intcr sc consanguineai prolem [)rocrcarunt ex [)crsonis inter sc consanguineis, v. g., quando duo fratrcs cx uno stipite orti ducunt duas sorores ex alio stipitc, et cx eis prolcni generant.

Ut ex hoc stemmate apparet, duo fratres, Marcus el Lucas, ex stipite Petro, matrimonium contrahunt cum duabus sororibus, Maria et Anna, ex stipite Paulo; hinc Bertha et Matthaeus consanguinei sunt in duplici secundo aequali, quia uterque descendit tum a Petro, tum a Paulo, et uterque distat duabus generationibus ab utroque stipite; Jacobus et Flavia sunt in duplici tertio aequaH, quia tribus generationibus uterque distat ab utroque stipite : quod impedimentum hodie adhuc viget; olim Michael et Sophia duplici quarto «xquah Hgabantur.

(C) Tertia causa est, quando quis prolem habet ex pluribus personis inter se consanguineis, v. g. quando quis successive contrahit cum duabus sorgribus yel consobrinis et ex eis prolem generat.

DK IlvrPEDIMENTTS M ATRIMONll. 607

In hoc schemate Petrus successive ducit Agatham et Agnetem, duas sorores ex Bernardo ortas : e priori genuit Albertum, e posteriori genuit Mariam, etc. Quapropter Jacobus et Laura consanguinei sunt in tertio aequaH ex stipite Bernardo, et simul in secundo aequaU ex stipite Petro, Catharina et Lucius sunt in quarto aequaH ex stipite Bernardo, et in tertio aequali ex stipite Petro. — Sed hodie impedimentum quarti gradus non aniplius coniputattir.

Unde sedulo notanda est differentia duplex inter veterem et novam legislationem : i° in veteri matrimonium in Hnea coHateraH irritum est usque ad quartuni gradum inchisive, dum in nova, usque ad tertiuni inclusive; 2° in veteri ex eodeni stipite poterant multipHcari impedimenta dum in nova matrim.onii impedimentum toties tantum muHipHcatur quoties communis stipes niultiplicatur.

Corollarium : De ntodo i?iveniendi gradus consanguinitatis.

(A) Ouando unicus est stipes communis, et hic cognoscitur, facile conficitur arbor genca/ogica dcsccndcns, m summo chartre scribendo nomcn stipitis communis, ct infra nomina personarum hinc ct inde descendentium, uscjucchmi ad sponsos deveniatur, ut in praeviis schematibus. Ouo posito, facile computantur gradus, juxta regulas superius expositas.

(B) Crcscit vero difficultas, qiiando miiltiplcx adest consanguinitas et nupturientcs modo solum confuso cogiioscunt se esse consanguineos, quin possint varios stipitcs communes indicare.

(a) Primum du[)lex arbor gencalogica ascoideiis describenda est, una pro sponso et altera pro sponsa; videlicet in prima cella scribitur nomen sponsi, — postea nomen patris et matris ejus, — deinde nomen avorum etaviarum ex parte patris etexpartematris, et ita porro usque ad gradum tertium ex jure novo, usque ad (jiiartmn ex jure veteri. Quod quidem fit tum ex declarationibus sponsorum, tum ex regestis, scribendo nomina et cognomina, quo facilius errores vitentur.

(b) Dein collatio fiat inter utramque arborem genealogicam, ct speciali signo, v. g. eadem littera A, B, C... notentur person^ utrique arbori communes : tot enim sunt stipites quot personae communes. Attamen pro duplici stipite computandi non sunt duo conjuges, qui sunt cognationis causa : hi enim non efformant nisi unum eumdemque stipitem.

(c) Postea fit computatio impedimentorum et graduum. Jamvero quot sunt stipites communes, tot sunt impedimenta. Olim, ante Pentecosten 19 18, ex eodem stipite aliquando plura nascebantur impedimenta : si a nupturientibus ad communem stipitem duplici, vjl triplici via ascenditur, seu, aliis verbis, si duplex vel triplex linea duci potest ab uno sponso ad alium per communem stipitem, duplex vel triplex est impedimentum. Regula generalis erat tot esse impedimenta disfincta quot sunt diversi modi a spotiso ad sponsam eundi^ per continuam Iinea??i, mediante communi stipite. Ut adessent diversi modi, sufficiebr.t ut diversitas adesset in u?w ex annulis quibus sponsi connectebantur. — In computandis vinculis et gradibus attendebatur tantum stipes propi?iquior ; sed, si stipes propinquior constabat ex duobus pare?itH)us qui erant i?iter se consanguinei, ascendendum erat ad remotiorem stipitem, ex quo ipsi parentes oriebantur, dummodo esset intra quartum gradum ; v. g. si duo sponsi, Lucas et Sophia, erant in secundo gradu devincti, quia descendebant ab avis Henrico et Julia, qui et ipsi erant consobrini, utpote nepotes Petri, duplex dabatur stipes; unus proximior (Henricus-Julia), et alter remotior, scilicet Petrus; et ita tria erant impedimenta : unum in secundo gradu ex stipite Henrico- Julia, duo in quarto gradu ex stipite Petro, quia duplici via (per Juliam et per Henricum) ascendebatur a sponsis ad Petrum ', seu, aliis verbis, duplex linea duci poterat a Luca ad Sophiam per stipitem Pctrum. Ex Codice autem hic casus contingere nequit, quia impedimentum in linea collaterali non extenditur ultra tertium ^radum.

(d) Tandem, inventis variis stipitibus et computatis gradibus sxpedit desce?identem ge?iealogica??i arbore??i conficere, quo melius :onstet utrum error commissus fuerit vel non; ita enim facilius ;(radus computantur ac clarius exhibetur sponsorum genealogia.

Arl)()rem gencalogicam sponsi et sponsce, juxta mcthodum <^j-^^;/ie?ite?n, hic subjicimus^, p. 610.

' Ita ex decreto 5. Ojjicif, 11 mart. 1896, ap. f^cs/iaycs, Nouxelle Mcthode, p. 37-48.

" Hoc stemma desumitur, -paucis nuitalis, cx 0[)cre pr:vlaudato Dcshayes^ Nouvelle Mcthode, ubi exponilur mclhodus qua2 sy?nlwfica dicitur, quaeque multum prodcrit iis pra?scrtini qui frcquenter arborcm gcnealogicam delineandam habcnt.

Ci)

— ^ Josepbina Dugu#

Su-ph. Dubois l.ucia Gu^rin

_j— — ' Robertus Guirm u

, 1 losenhu'i Diihois l , Aioysia Cuerin

( 1 Rob. Guirin

Paulus Cu^riii

Anna Manin

HerrrJcus nnhois ' J"''"'

Dubois

Maria

Cutrin

PauiusGu^rin

Prud. Boucher

Ir , Oara Dubois

_j 1 Marcel. Dubois

~1 . Josephina Dugu*

Stephan. Dubois

Lucia Cuenn m (2)

, 1 Robert. Gu^rin naulusGu^rin

Prud. Uouchcr

IL f ' Pelrus Gu^rin l Annji CfMerin

( 1 Robcru Guirin

Atiaiol. Cu^rin

Benha Dubois

_j— ^ Marcel. Duboi»

lulia

Guerin

Gudrin

, ' Robert. Guerin |

Anatol. Guerio

Bcrtha Dubois

_j— ^ Marcel. Dubois

_j ' Alphons. Guirin i , Desid' Guerin

Paulus Guerin

7.oi Marlin

_j 1 F»lix Martin

Cl, oj

S U

O o o

O Q rt cu

Q O

J5 rt

•oQ Q Ji

Q Q

•Ji

Q c

Ex communi stipite D. Roberto Guerin, duodecim erant impedimentain quarto aiquali, cum duodecim viis a sponsis ascendi posset ad abavum Robertum Guerin = 12 ^ A^//;/i:nullum impedimentum.

Ex communi stipite C, Marcello Dubois^ quatuor numerabantur impedimenta in quarto oequali, cum sponsi quatuorviis descendant ab eodem abavo Marcello Dubois = 4. Nunc nullum impedimentum.

Tandem ex stipite E^ Felice Martin^ unum erat impedimentum in quarto cXquali, cum ambo sponsi una via tantum ab eodcm Felice Martin descendant ~ i. Nu nc vwxWwm impedimentum.

II. De cognatione spirituali^.

1° Notio. (A) Impedimentum cognatio7iis spiritiia- /is est propi7iquitas qucedam perso7iaruin oriens ex Baptisnio. Cum enim in Baptismo spiritualiter nascamur, qui ad hoc

' Prima via est hajc : H. Dubois^ Jul. Dubois, Jos. Dubois, Lucia Cuerin, RoiiERTUS Guerin, a quo descendimus ad Paulum Guerin, Petrum Guerin, Fr. Guerin, Juliam Gicerin.

Secunda : //. Dubois, Maria Guerin, Clara Dubois, Luc-a Guerin.. ROB. GUEKlN, Paul. Guerin, Fr. Guerin, Julia Guerin.

Tertia : eadem est ac prima, excepto quod a Paulo Guerin transimus ad Desid^"" Guerin, Adel. Gu^rin, Juliam Guerin.

Quarta : eadem est ac secunda, excepto quod a Paulo Guerin pariter transimus ad Desid^'" Guerin, etc,

Quinta : eadem ac prima, excepto quod a Rob. Guerin transimus ad Anatol. Guerin, Annam Guerin, Fr. Guerin, Jul. Guerin.

Sexta : eadem ac secunda, excepto quod a Rob. Guerin transimus ad Anatol. Guerin, etc.

Septima : eadem ac quinta, exceplo quod ab Anatol. Guerin transimus ad Alph. Guerin, Adel. Guerin, Jul. Guerin.

Octava : eadem ac sexta, excepto quod ab Anat. Guerin transimus ad Alph. Guerin. etc.

Nona : H. Dubois^ Jul. Dubois, Aloysia Guerin, Paulus Guerin, ROB. GUEKIN, Anat. Guerin, Anna Guerin, Fr. Guerin, Jul. Guerin.

Decima : eadem ac nona, excepto quod ab Anat. descendimus ad Alph. Guerin, etc.

Undecima : H. Dubois, Maria Guerin, Petrus Guerin, Paulus Guerin, RoB. Guerin, Anat. Guerin, Anna Guerin, Fr. Guerin, Jut. Guerin.

Duodecima : Eadem ac undecima, excepto quod ab Anat. Guerin descendimus ad Alph. Guerin, etc.

"5. Zy^t'-'/?., Supplem.,q. ^d; Decretal. lib. IV, tit. 11 De cognatione spirituali; Canofiistce in h. tit.; Sanchez, lib. VII, disp. 54-62; S. Alphons.., n. 1028 et n. 149; Carriere, n. 678-700; Ball. P., n. 642- 653» ed. 3; Feije, n. 409-427; Gasparri, n. 733-750- sacramentum concurrunt, ut minister et patrini, habentur tanquam patres spirituales personse baptizata^.

(B) Hoc impedimentum jam existebat .cm)OXQ /Hstiniani Imperatoris, qui illud recenset in catalogo legum civilium, et valde probabiliter consuetudine introductum fuit. Antiquo jure tres erant hujus cognationis species \ paternifas, compaternitas cifraternitas . et latiores erant hujus impedimenti limites quam jure hodierno \

975- iC)Sed Tridentinnm, vidcns ex hac prohibitionum multitudine multoties invalida contrahi matrimonia, fraternitatem abrogavit et patertiitatem ac compaternitatem Hmitavit, ita ut impedimentum spiritualis cognationis vigeret tantum :

(a) inter baptizantem et baptizatiim, dunmiodo baptizans non sit infideHs;

(b) inter baptizantem Qtparentes baptizati;

(d) mtQx patri?ios Qt parentes baptizati ".

Idem decretum fuerat de sacramento Confirmationis. Quod his verbis comprehendebatur :

Baptizans, baptizatus, baptizaticjue parentes; Levans, levatus, levatique parentes.

Ex Codice, impedimentum spiritualis cognationis viget tantum : (a) inter baptizanteni et baptizatuni ; (b) \\t^x patrinos et baptizatuni 3.

2° Conditiones ad incurrendum impedimentum.

(A) Requiritur ut baptismus valide conferatur; nam cognatio fundatur in generatione spirituali, ac proindc ubi nulla regeneratio, nullum est impedimentum,

(a) Hinc, si sokmunodo suppleantur ccereuwnice baptismi, non contrahitur cognatio. {Codex, can. 762, § 2).

(b) Si baptismus conferatur sub conditione, "neque patrinus cjui priori baptismo adfuit, neciue qui posteriori, cognationcm spiritualem contrahit, nisi idem patrinus in utroquc baptismo adhibitus fuerit" (can. 763, i:^ 2). — Num contrahat baptizans? Dubitatur.

(c) Si baptismus ex venia Episcopi in domo confertur, cum sollemnitatibus, ut fieri debet, certum est ex eo oriri impedimentum.

De ciiio vidc, pneter auctorcs allegatos, Esmcin, I, p. 362-374. ' Undc, post 'jyidentinum, hanc cognationem non contraliunt /<?/;■/nus ^\ patrina inter sc, ncc cuni Iniptizante aut confinnante.

Si baptismus modo privato, \\ casu necessitatis et absque solenmitatibus, conferatur, imj)edimcntuni certo contrahitur inter biipti/antem et baplizatum, et multo probabilius etiam inter patrinos ac baptizatur,i. Certo non incurritur ab iis qui tenent infantem, absque animo munus patrini explendi; sed si vere munus patrini suscipere intendunt, .S*. C. Co?icilii decrevit, non solum in casu particulari, sed etiam modo generali, 5 mart. 1678, illud incurri ^ Hujusmodi decretum satis aperte confirmari videtur ex Codicis can. 762, § 2, ubi legitur : "Etiam in baptismo privato patrinus, si facile haberi queat, adhibeatur; si non interfuerit, adhibeatur in supplendis baptismi ceremoniis, sed in hoc casu nullam contrahit spiritualem cognationem ".

(B) Requiritur ut minister et patrini sint baptizati; secus enim legibus Ecclesiie non subjiciuntur, nec incurrunt hoc impedimentum quod est mere ecclesiasticum.

977- (C) Quoad patrinos, ut impedimentum incurrant, debent esse valide patrini, videlicet : —

(a) Rationis usu gaudere; (b) tangere physice baptizatum : ad quod tamen non requiritur ut infantem in manus suas excipiant, sed sufficit ut digitos ponant super ejus humeros, vel alio modo physice eum tangant, tempore quo baptizatur 3; (c) interitioneni habere obetmdi munus patrini^ non autem necessario incurrendi impedimentum; hinc non contrahitur cognatio ab eo qui infantem suscipit solum materialiter, majoris commoditatis causa; hinc etiam si quis patrini munus exercet per procuratorem, mandans, non autem procurator, impedimentum incurrit, ut pluries declaravit S. C. Conciiii^ (d) designari ab ipso baptizindo ejusve parentibus vel tutoribus aut, his deficientibus, a ministro; (e) nec esse pater vel mater vel conjux baptizandi ; (f) ad nullam pertinere haereticam aut schismaticam sectam, nec sententia condemnatoria vel declaratoria esse excommunicati aut infames infamia juris aut exclusi ab actibus legitimis, nec esse clerici depositi vel degradati 5.

CoroUarium. Hinc, monente Tridentino, parochus antequam ad baptismum conferendum accedat, diligenter inquirere debet quis vel qui a parentibus electi fuerint ut

^ Ap. Gasparri, n. 738. Responsa theologorum, qui hac de re consulti sunt, legere est ap. Analecta Juris Pontif.^ ser. VIII, fasc. 72, p. 1708 sq.

DE IMPEDIMENTIS MATRIMONII. fil5 patrini; et eos solum admittere, videlicet non plures quam unum patrinum et unam matrinam, ne multiplicentur impedimenta; eosque docere quam cognationem contraxerint, ne ignorantia excusari valeant.

3° De dispensatione in hoc impedimento. Cum hoc impedimentum sit juris ecclesiastici tantum, Ecclesia semper in eo dispensare valet; sed multo difficilius inter baptizantem et baptizatum ^.
4° Discrimen inter novum et antiquum jus.

(a) Olim non solum ex baptismo, sed etiam ex confirmatione oriebatur impedimentum, nunc tantum ex baptismo.

(b) Olim erat impedimentum etiam : i) inter baptizantemet parentes baptizati; 2) inter patrinos et parentes baptizati vel confirmati.

III. De impedimento cognationis legalis^

1° Notio. (a) Cognatio legalis ^?>. propinquitas personarum oriens ex adoptione quce fit secunduni leges civiles, Adoptio autem est actus legitimus quo in filium assumitur ()ersona familise extranea.
(b) Haec cognatio a jure civili originem sumpsit; praecipue inlroducta fuit ut qui prolem non habent a natura, modo legali niios adoptivos obtinere valeant.

Jamvero m jiire roma?io duplex erat adoptio : {2l) perfecta, (juce dicitur adrogatio, qua persona extranea et sui juris, rescripto principis, transibat in potestatem et familiam adoptantis, ita ut hieres nccessarius fieret seque ac filii legitimi; (b) i?npe?-/ecfa, seu simpte.\ (\\i\ persona extranea, sub potestate patris vel avi manens, judicis auctoritate assumebatur in filium aut nepotem adoptaiitis, (^uin tamcn in ejus familiam transiret ac hieres necessarius fieret.

Nunc " Qui lege civiH i)ihal)iles ad nuptias inter se ineundas habentur ob cognationem legalem ex adoptionc ortam, nequeunt vi juris canonici inter se vaHde contrahere " 3.

' .V. TIioiii.. Supplem., q, 57; Dccreial..^ lib. IV, tit. 12, De cognatione lcgali; Ca)ionisice in h. tit.; Sanc/tes., lib. VII. disp, 63; S. At/}/io)is., n. 1027; Carricre., n. 701-704; Batt. /*., n. 624-641, e<d. 3; Feije, n, 428- 437; ITAn)iidate, I, n. 65; /fciss., ^ 39; Cj'a.spa)-)i^ n. 751-766; Ksniein, I. P- 357-362. — 3 Codex\ c. 1080.

2" Extensio. Kxiiulc iii^piirct cjiNcstioncni dc ii"ni:)cdiinento hujusinodi, olim valde implexain, hodie in hquido positam esse. Pro unaquaque gente, Ecclesia decernit ex adoptione legah oriri canonicum impedimentum diriviens pro omnibus qui lege civih inhabiles habentur ad nuptias inter se ineundas ex adoptione; impedimentum vero mere prohibens ubi lex civihs rem ita decernit. Insuper impedimentum canonicum eamdem extensionem ac civile habet. In praxi igitur recurrendum est ad Codicem civilem cujusque nationis.

In Gallid ex adoptione oritur certo impedimentum /r^/^/^^«j ; " Le mariage q^. prohibe : entre radoptant, Tadopte et ses descen- •dants; entre les enfants adoptifs du meme individu; entre radopte et les enfants, soit legitimes, soit naturels, qui pourraient survenir i Tadoptant : entre Tadopte et le conjoint de Tadoptant; et reciproquement entre Fadoptant et le conjoint de Tadopte ". {Cod. civ., 348). Non est aute^n impedimentum diri??iens, juxta comniunem jurisperitcrum sententiam. In Italid, Hispanid^ Folo?iid^ Croatid et Slavonid impedimentum ut diri??ie?is habetur.

Rado hujus impedimenti est quod omnino decet a matrimonio excludere personas quae in eadem famiUa commorantur, ne secusin periculum fornicationis incidant, ut supra dictum est de consanguinitate. Praeterea inter adoptantem et adoplatum specialis est obligatio reverentiae, quae cum conjugali aequalitate vix conciliari potest.

3° Dispensatio. Cum hoc impedimentum sit juris ecclesiastici tantum, Ecclesia potest in eo dispensare.

IV. De impedimento affinitatis^

1° Notio et origo. (A) Af^nitas est propinqiiitas quain quis habet cu?n consafiguineis i/lius peisonce qudcuin inat?'ivionitLni contraxit validuin, sive ratu?n tantu?n, sive ratuin et consu?n?natu?n ^.

(B) Impedimentum affinitatis ab Ecclesia institutum est, ad instar illarum prohibitionum, quae in Veteri Lege inveniuntur 3. Primum

' S. Tho?n.^ Suppl, q. 55; Decretat., lib. IV, tit. 14, De consanguin. et aftinitate; Ca?io?iistce., in h. tit. ; Sa?ichez., lib. VII, disp. 64-67; S. Alpho?is.., n. 1068- 1078; Carriere^ n. 828-949; Batt. P., n. 782-799, ed. 3; Feije, n. 370-383; Gasparri., n. 685-704; Ge?ticot, n. 480-482; Rosset, n. 191 2- 1982. — = Codex^ c. 97, § i et 2.

3 Levit.., XVIII, 8-18: ita v. 14 dicitur : " Turpitudinem patris tui non revelabis, nec accedes ad uxorem ejus, quce tibi affinitate conjungitur "

quidem vetitcTC sunt nu[)tiie inter virum ejusque uxoris defunctae sororem, posteca etiani inter eum ejusque uxoris defunctae consobrinam; deinde affinitas ad alios gradus, us^jue ad septimum, successive extensa est, prout ipsa consanguinitas. Imo, ante Conc. Lateran. IV, triplex erat affinitatis species, et affinitas pariebat affinitatem; sed Lateranense duas affinitatis species abrogavit, et tertiam speciem ad quartum gradum restrinxit ^ Tridentinum autem illicitam affinitatem limitcivit ad secundum gradum : Ex Codice jam non est affinitcas illicitci.

Chapter 21 of 73