Nn. 1131–1177
3° De mutuis juribus et officiis conjugum. " II matrimonio im pone ai coniugi la obbHgazione reciproca della coabitazione, deUa fedelta et della assistenza. — II marito e capo deHa famigHa : la mogHe segue la condizione civile di lui, ne assume il cognome, ed l obbHgata ad accompagnarlo dovunque egH creda opportuno di fissare la sua residenza. — II marito ha il dovere di proteggere la moglie, di tenerla presso di se e somministrarletutto cio che e necessario ai bisogni deHa vita in proporzione deUe sue sostanze. La mogHe deve contribuire al mantenimento del marito, se questo non ha mezzi sufficienti. — L'obbHgazione del marito di somministrare gH ahmenti alla mogHe cessa quando la mogHe, allontanatasi senza giusta causa dal domiciHo coniugale, ricusi di ritornarvi"^.
4° De impedimentis matrimonii. (a) " Non possono contrarre matrimonio 1' uomo prima che abbia compiuto gH anni diciotto, la donna prima che abbia compiuto gH anni quindici"".
(b) " Non puo contrarre altre nozze chi e vincolato da un matrimonio precedente "^
(c) " Non puo contrarre nuovo malrimonio la donna, se non decorsi dieci mesi daHo sciogHmento o daH'annuHamcnto del matrimonio precedente, eccettuato il caso espresso neU'articolo 107, (impotenza). Cessa qucsto divieto dal giorno chc la donna abbia parlorito'"^.
(d) "In Hnea retta 11 matrimonio e victato fra tutti gli ascendenti e discetidenti lcgitimi o naturah e gH affini deUa medcsima linea -
' Art. 93-95. — ' Art. joo-ioi. — 3 Art. 130-133. * Ait. 55. — * Art. 56. — ^ Art. 57.
In linea collatcrale il matrimonio e vietato i°tra le sorelle e i fratelli legittimi o naturali, 2° tra gli affini nel medesimo grado, 3°tralo zio e la nipote, la zia ed il nipote"'.
(e) " II matrimonio ^ proibito : tra Tadottante, Tadottato e i suoi discendenti ; tra i figli adottivi della stessa persona ; tra 1' adottato ed i figli sopravvenuti all' adottante; tra 1'adottato ed il coniuge deir adottante, e tra 1' adottante ed il coniuge dell' adottato "^
(f) •' Non possono contrarre matrimonio gli interdetti per infermiti di mente "^.
(g) " Chi fu in giudizio criminale convinto reo o complice di omicidio volontario commesso, mancato o tentato sulla persona di uno dei coniugi non puo unirsi in matrimonio colFaltro conmge"\
(h) " II figlio che non ha compiuto gli anni venticinque, la figlia che non ha compiuto gli anni ventuno non possono contrarre matrimonio senza il consenso del padre e della madre. Se i genitori sono discordi, e sufficiente il consenso del padre. Se uno dei genitori e morto o nelP impossibilitk di manifestare la propria volonta, basta il consenso dell' altro. Al matrimonio del figlio adottivo che non ha compiuto gli anni ventuno, e necessario, oltre il consenso dei genitori, il consenso dell' adottante. — Se il padre e la madre fossero morti o nella impossibilita di manifestare la loro volonta, i minori degli anni ventuno non possono contrarre matrimonio senza il consenso degli avi e delle avole : seTavo e 1'avola della medesima linea sono discorai, basta il consenso dell' avo. 11 disparere tra le due linee equivale a consenso. — Se non esistono genitori, ne adottante, ne avi ne avole, o se niuno di essi e nella possibilita di manifeslare la propria volonta, i minori degli anni ventuno non possono contrarre matrimonio senza il consenso del consiguo di tamiglia"5.
(i) "II matrimonio contratto in contravvenzione agli articoli 55, 56, 58, 59, 60 e 62, puo essere impugnato dagli sposi, dagli ascendenti prossimi, dal pubblico ministero e da tutti coloro che vi abbiano un interesse legittimo ed attuale. Dalle stesse persone puo essere impugnato il matrimonio celebrato dinanzi ad un uffiziale non competente dello stato civile o senza la presenza dei voluti testimoni. Decorso un anno dalla celebrazione del matrimonio, la domanda di nullita per incompetenza dell' uffiziale dello stato civile non e piu ammessa"^
(j) " II matrimonio puo essere impugnato da quello degli sposi, del quale non sia stato libero il consenso. Quando vi fu errore nella persona, Tazione di nuUita puo essere promossa da quello degli sposi che fu indotto in errore. — Non e piu ammissibile la domanda di nuUita per le cause expresse nell' articolo precedente, se vi fu
DE LEGE GIVILT QUOAD MATRIMONIUM. 717 coabitazione continuata per un mese dopoche lo sposo ha riacquistata la sua piena liberta o conosciuto 1'errore " '.
(k) " L' impotenza manifesta e perpetua, quando sia anteriore al matrimonio, puo essere proposta come causa di nullita dalPallro coniuge"^
- 50 De separatione a toro et mensa. (a) " La separazione p'.ii' essere domandata per causadi adulterioedi volontario abbandono, e per causa di eccessi, sevizie minaccie e incriurie gravi. Non e ammessa l'azione di separazione per 1'adulterio del marito, se non quando egli mantenga la concubina in casa o notoriamente m allro luogo, oppure concorrano circostanze tali che il fatto costituisca una ingiuria grave alla moglie. — La separazione si pubeziandiodomandare contro il coniuge che sia stato condamnato ad una pena criminale. tranne il caso che la sentenza sia anteriore al matrimonio e l'altro conmge ne fosse consapevole. — La moglie puo chiedere la separazione quando il marito, senza alcun giusto motivo, non tissi una residenza, od avendone i mezzi, ricusi di fissarla in modo conveniente alla sua condizione"^.
(b) " La reconciliazione estingue il diritto di chiedere la separadone; essa induce pure 1' abbandono delladomanda che fosse stata proposta " \
Nullum hucusque permittitur divortium plenum.
V. Praecipuae leges civiles de Matrimonio in Germania^
N. B. "§ 15S8. Die kirchlichen Verpflichtungen in Ansehung der Ehe werden durch die Vorschriften dieses Abschnittes nichtberiihrt ".
- i°De Sponsalibus. " § 1297. Aus einem Verlobnisse kann nicht auf Eingehung der Ehe geklagt werden. Das Versprechen einer Strafe fiir den Fall, dass die Eingehung der Ehe unterbleibt ist nichtic".
1 135. 2" De impedimentis matrimonii. ( A) Inipedinieuia diniiieniia. (a) De/etins solenifiitaiis :'' § 1324. Eine Ehe ist nichtig, wenn bei der Eheschliessung die im § 1317 vorgeschriebene Eorm nicht beobachtet worden ist. Ist die Ehe in das Heirathsregister eingetragen worden und haben die Ehegatten nach der Eheschliessung zehn Jahre oder falls einer von ihnen vorhergestorben ist, bis zu dessen Tode. iedoch mindestens drei Jahre, als Ehegatten miteinandergelebt, so istdie Ehealsvon Anfangan giiltiganzusehen. Diese Vorschrift fmdet keine Anwendung, wenn bei dem Ablaufederzehn
' Ait. 105-106. — ' Art. 107. — 3 Art. 150-152. — < Art. 153. •■» Summarium novie legis civilis de rebus matrimonialibus, in Gerniania vigenti.s, legere est ap, /V//, Canoniste, XXI II, 1900, p. 321-331.
Jahre oder zur Zeit des 'lodes des einen Ehegatten die Nichtigkeitsklnge crhoben ist ".
(b) Defenus hahilitaiis. "§ 1325. Eine Ehe ist nichtig, wenn einer der Ehegatten zur Zeit der Eheschliessung geschaftsunfahig war oder sich im Zustande der Bewusstlosigkeit oder voriibergehender Storung der Geistesthatighet befand. — Die Ehe ist als von Anfang an giiltig anzusehen, wenn der Ehegatte sie nach dem Wegfalle der Geschaftsunfahigkeit, der Bewusstlosigkeit oder der Slorung der Geistesfahigkeit bestiitigt, bevor sie fiir nichtig erklar*. oder aufgelost worden ist. Die Bestatigung bedarf nicht der fiir die Eheschhessung vorgeschriebenen Form ".
(c) Liganien : "§ 1326. Eine Ehe ist nichtig, wenn einer der Ehegatten zur Zeit der Eheschhessung mit einem Dritten in einer giiltigen Ehe lebte".
(d) Consajiguinitas et affinitas : "§ 1327. Eine Ehe ist nichtig, wenn sie zwiscnen Verwanaten oder Verschwagerten dem Verbote des § 1310 Abs. i zuwider geschlossen worden ist".
(e) Crimen : "§ 1328. Eine Ehe ist nichtig, wenn sie wegen Ehebruchs nach § 1312 verboten war. Wird nachtriiglich Befreiung *7on der Vorschrift des § 131 2 bewilHgt, so ist die Ehe als von Anfang an giiltig anzusehen ".
(f) Defe^us cetatis : " § 1331. Eine Ehe kann von dem Ehegatten ingefochten werden, der zur Zeitder Eheschhessung oder im Falle jes § 1325 zur Zeit der Bestatigung in der Geschaftsfahigkeit beschrankt war, wenn die Eheschhessung oder die Bestatigung ohne Einwilligung seines gesetzHchen Vertreters erfolgtist".
(g) Errortt dolus : " § 1332. Eine Ehe kann von dem Ehegatten angefochten, werden, der bei der Eheschhessung nicht gewusst hat, dass es sich um eine EhescHessung handle, oder dies zwar gewusst hat, aber eine Erklarung, die Ehe eingehen zu wollen, nicht hat abgeben woHen. — § 1333. Eine Ehe kann von dem Ehegatten angefochten werden, der sich bei der EheschHessung in der Person des anderen Ehegatten oder iiber solche personHche Eigenschaften des anderen Ehegatten geirrt hat, die ihn bei Kenntniss der Sachlage und bei verstandiger Wiirdigung des Wesens der Ehe von der Eingehung der Ehe abgehalten haben wilrden. — § 1334. Eine Ehe kann von dem Ehegatten angefochten werden, derzur Eingehung der Ehe durch arghstige Tauschung iiber solche Umstande bestimmt worden ist, die ihn bei der Kenntniss der Sachlage und bei verstandiger Wiirdigung des Wesens der Ehe, von det Eingehung der Ehe abgehalten haben wiirden. Ist die Tauschung nicht von dem anderen Ehegatten veriibt worden, so ist die Ehe nur dann anfechtbar, wenn dieser die Tauschung bei der EheschHessung gekannt hat. Auf Grund einer Tauschung iiber Vermogensverhaltnisse findet die Anfechtung nicht statt".
(h) Metus: " § 1335. Eine Ehe kann von dem Ehe^attQn ange-
DE LEGE CIVILI QUOAD MATRIMONIUM. 719 fochten werden, der zur Eingehung der Ehe widerrechtlich durch Drohung bestimmt worden ist ".
N.B. " § 1343. Wird eine anfechtbare Ehe angefochten, so ist sie als von Anfang an nichtig anzusehen.
Die Nichtigkeit einer anfechtbaren Ehe, die im Wege der Klage angefochten worden ist, kann, solange nicht die Ehe fiir nichtig erklart oder aufgelost ist, nicht anderweit geltend gemacht werden ".
- (B) Impediinenta vnpediefttia. (a) Defe61;us setatis : '• § 1303. Ein Mann darf nicht vor dem Eintritte der Volljahrigkeit, eine Frau darf nicht vor der Vollendung des 16*°" Lebensjahres, eine Ehe eingehen. — Einer Frau kann Befreiung von dieser Vorschrift bewiUigt werder. ".
(b) Defedus consensiis parentum : § 1305. Ein ehehches Kind bedarf bis zur Vollendung des einundzwanzigsten Lebensjahres zur Eingehung einer Ehe der EinwiUigung des Vaters, ein unehehches Kind bedarf bis zum gleichen Lebensalter der EinwiUigung der Mutter. An dfe SteUe des Vaters tritt die Mutter, wenn der Vater gestorben ist oder wenn ihm die sich aus der Vaterschaft ergebenden Rechte nach § 1701 nicht zustehen. Ein fiir eheUch erklartes Kind bedarf der EinwiUigung der Mutter auch dann nicht, wenn der Vater gestorben ist. — Dem Tode des Vaters oder der Mutter steht es gleich wenn sie zur Abgabe einer Erklarung dauernd ausser Stande smd oder wenn ihr AufenthaU dauernd unbekannt ist".
(c) Affinitas et consanguifiitas illicitce : "§ 13 10, 2°. Eine Ehe darf nicht geschlossen werden zwischen Personen, von denen die eine mit EUern, VoreUern oder AbkommUngen der anderen Geschlechtsgemeinschaft gepflogen hat.
§ 1310» 3°. Verv/andtschaft im Sinne dieser Vorschriften besteht auch zwischen einem uneheUchen Kinde und dessen Abkomm- Ungen einerseits und dem Vater und dessen Verwandten andererseits ".
(d) Cognatiolegalis :^^% 1311. Wereinen Anderen an Kindesstatt angenommen hat, darf mit ihm oder dexsen AbkommUngen eine EUe nicht eingehen, solange das durch die Annahme begriindete RechtsverhaUniss besteht ".
(e) Quadani specialia quoad viduas, minores, milites^ hafina : "§ 1313. Eine Fiau darf erst zehn Monate nach der Auflosung oder Nichtigkeitserkliirung ihrer friiheren Ehe eine neue Ehe eingehen, es sei denn, dass sie inzwischen geboren hat. Von dieser Vorschrift kann Befreiung bewiUigt werdcn.
§ 1314. Wer ein eheUches Kind hat, das minderjiihrig ist oder unter seiner Vormundschaft steht, darf eine Ehe erst eingehen, nachdem ihm das Vormundschaftsgcricht ein Zeugniss dariiber ertheiU Uat, dass er die im § 1O69 bezeicUnctcn VcrpflicUtungen erfiiUt hat oder dass sie ihm nicht obUegen. - Ist im FaUe der fortgesetzten
Giitergemeinschaft ein antheilsberechtigter Abkommling minderjrihrig oder bevormundel, so darf der iiberlebende Ehegatte eine Khe erst eingehen nachdem ihm das Vormundschafsgencnt em Zeugniss dariiber ertheilt hat, dass er die in § 1493 ^bs. 2 bezeichneten Verpflichtungen erfiillt hat oder dass sie ihm nicht obhegen.
§ 1315. MiUtarpersonen oder solche Landesbeamte, fiir dienach den Landesgesetzen zur Eingehung einer Ehe eine besondere Erlaubniss erforderhch ist, diirfen nicht ohne die vorgeschriebene Erlaubniss eine Ehe eingehen.
Auslander, fiir die nach den Landesgesetzen zur Eingehung einer Ehe eine Erlaubniss oder ein Zeugniss erforderhch ist, diirfen nicht ohne diese Erlaubniss oder ohne dieses Zeugniss eine Ehe eingehen.
§ 1316. Der Eheschhessung soll ein Aufgebot vorhergehen. Das Aufgebot verhert seine Kraft, wenn die Ehe nicht binnen sechs Monaten nach der Vollziehung des Aufgebotes gesclossen wird.
Das Aufgebot darf unterbleiben, wenn die lebensgefahrHche Erkrankung eines der Verlobten den Aufschub der Eheschhessunf nicht gestattet.
Von dem Aufgebote kann Befreiung bewilhgt werden ".
- 3° De divortio. (a) Adulterium, bigamia et peccatum impuritatis contra naturam sunt sufficiens causa divortii, dummodo tamen alter conjux his criminibus non consenserit vel cooperatus fuerit : " § 1565. Ein Ehegatte kann auf Sheidung klagen, wenn der andere Ehegatte sich des Ehebruchs, oder einer nacn den §§ 171, 175 des Strafgesetzbuches strafbaren Handlung schuldig macht.
Das Recht des Ehegatten auf Scheidung ist ausgesclossen, wenn er dem Ehebruch oder der strafbaren Handlung zustimmt, oder sich der Teilnahme schuldig macht".
(b) "§ 1566. Ein Ehegatte kann auf Scheidung klagen, wenn der andere Ehegatte ihm nach dem Leben trachtet".
(c) "§ 1567. Ein Ehegatte kann auf Scheidungklagen, wenn der andere Ehegatte ihn bosheh verlassen hat. Boshche Verlassung hegt nur vor : 1° Wenn ein Ehegatte, nachdem er zur Herstellung der hausHchen Gemeinschaft rechtskraftig verurtheilt worden- ist, ein Jahr lang gegen den Willen des anderen Ehegatten m boshcher Absicht dem Urtheile nicht Folge geleistet hat; 2° Wenn ein Ehegatte sich ein Jahr lang gegen den Wihen des anderen Ehegatten in bosHcher Absicht von derhausHchenGemeinschafttern gehalten hat und die Voraussetzungen fiir die oifentHche Zustehung seil Jahresfrist gegen ihn bestanden haben. — Die Scheidung ist im FaUe des Abs. 2 N° 2 unzulassig, wenn die Voraussetzuugen fiir die offenthche ZusteUung am Schiusse aer mundUchen VerhandHing, auf die das Urtheil ergeht, nicht mehr bestehen".
(d) ** § 1568. Ein Ehegatte kann auf Scheidung klagen wenn de* andere Ehegatte durch schwere Verletzung der durch die Ehe be- griindeten Pflichten oder durch ehrloses oder unsitthches Verhalten eine sotiefeZerriittung des ehehchen Verhaltnisses verschuldet hat, dass dem Ehegatten die Fortsetzung der Ehe nicht zugemuthet vverden kann. Als schwere Verletzung der Pflichten gilt auch grobe Misshandlung".
(e) "§ 1569. Ein Ehegatte kann auf Scheidung klagen, wenn der andere Ehegatte in Geisteskrankheit verfallen ist, die Krankheit wahrend der Ehe mindestens drei Jahre gedauert und einen solchen Grad erreicht hat, dass die geistige Gemeinschaft zwischen den Ehegatten aufgehoben, auch jede Aussicht auf Wiederherstellung dieser Gemeinschaft ausgeschlossen ist.
N. B. " § 1570. Das Recht auf Scheidung erlischt in den Fiillen der § 1565 bis 1568 durch Verzeihung ".
" § 1571. Die Scheidungsklage muss in den Fallen des § 1565 bis 1568 binnen sechs Monaten von dem Zeitpunkt an erhoben werden, in dem der Ehegatte von dem Scheidungsgrunde Kenntniss erlangt. DieKlage ist ausgeschiossen, wenn seit dem Eintritte des Scheidungsgrundes zehn Jahre verstrichen sind. Die Frist lauft nicht,solange die haushche Gemeinschaft der Ehegatten aufgehoben ist. Wird der zur Klage berechtigte Ehegatte von den anderen Ehegatten aufgefordert, entweder die hausUche Gemeinschaft herzustellen oder die Klage zu erheben, so lauft die Frist von dem Empfange der Aufforderung an. Der Erhebung der Klage steht die Ladung zum Siihnetermme gleich. Die Ladung verhert ihre WirkungjWenn der zur Klage berechtigte Ehegatte im Siihnetermine nicht erscheint oder wenn drei Monate nach der Beendigung des Siihneverfahrens verstrichen sind und nicht vo/her die Klage erhoben worden ist. Auf den Lauf der sechsmonatigen und der dreimonatigen Frist finden die fiir die Verjahrung geltenden Vorschriften der §§ 203, 206 entsprechende Anwendung ".
- 40 De separatione quoad torum et habitationem. " § 1575» 1° Der Ehegatte der auf Scheidung zu klagen berechtigt ist, kann statl aut Scheidung auf Aufhebung der ehehchen Gemeinschaft klagen. Beantragt der andere Enegatte, dass die Ehe, falis die Klage begriindet ist, geschieden wird, so ist auf Scheidung zu erkennen.
§ 1586. Wird nach § 1575 die ehehcheGemeinschaft aufgehoben, so treten die mit der Scheidung verbundenen W^irkungen ein, die Eingehung einer neuen lUie ist jedoch ausgeschlossen. Die Vorschriften iiber die Nichtigkeit und Anfechtbarkeit der Elie finden Anwendung, wie wenn das Urtheil nicht ergangen wiire.
" § 1575» 2° Fiir die Klage auf Auflielbung der ehehchen Gemeinschaft gelten die Vorschriften der §§ 1573-1574. — § 1576, Ist aul Aufhebung der ehehchen Gemeinschaft erkannt, so kann jeder der Ehegatten auf Grund des Urtheils die Scheidung beantragen, es sei denn, dass nach der Erlassung des Urtheils die ehehche Gemein- schaft wiederliergestellt worden ist. Die Vorschriften der § 1570bis 1574 finden keine Anwendung; wird die Ehe geschieden, so ist der fiir schuldig erkliirte Ehegatte auch im Scheidungsurtheile fiir schuldig zu erkliiren ".
II39. Juris civilis expositionem et Tra6latum de Matriinoiiio concludimus his Leonis XIII verbis ^ : " Quae cum ita sintjOmnes gubernatores administratoresque rerum publicarum, si rationem sequi, si sapientiam, si ipsam populorum utilitatem voluissent, malle debuerant sacras de matrimonio leges inta6las manere, oblatumque Ecclesise adjumentum in tutelam morum prosperitatemque familiarum adhibere, quam ipsam vocare Ecclesiam in suspicionem inimicitia^, et in falsam atque iniquam violati juris civilis insimulationem ".
Encycl. Arca)unn.
De Ministro
De Subjecto.
De Irregula ritatibus.
- Ad complenda ea quai diximus in Tractatu dogmatico De Ordine, exponendai manent practicae quaestiones de niinisiro et subjecto Ordinis, necnon de irregularitatibus,
De proprio Episcopo quoad ordinationem.
De regulis servandis ad licitam ordinationem.
De vocatione ad statum sacerdotalem.
De litteris dimissoriis et testimonialibus.
]3e setate ordinandorum.
De titulo ordinationis.
De obligationibus in ordinatione injunctis.
De irregularitatibus in genere.
De irregularitatibus ex defectu.
De irregularitatibus ex delicto.
De cessatione irregularitalum.
Art. I. De Ministro Ordinis legitimo.
- Ad validitateni ordinationis : a) minister ordinarius est omnis et solus episcopus consecratus : b) minister extraordinarius, ille est qui, licet charactere episcopali careat, a jure vel a Sede Apostolica per indultum potestatem accepit aliquos ordines conferendi '.
Ad liceitateni ordinationis : a) Pro Episcopatu^ solus minister est R. Pontifex, vel episcopus de mandato pontificio;2 b) pro ceteris ordinibus : i) quoad clericujn a Romano Pontifice ordinatum, minister est ille qui obtinuit a Sancta Sede facultatem ordinandi3; 2) quoad scccu/ares.c^t proprius cpiscopus per se, vel per alium qui obtinuit legitinias litteras dimissorias^; 3) quoad religiosos privilcgiatos, regulariter e[)iscopus dicTecesis in qua sita est domus rcligiosa ad cujus familiam pertinet ordinanduss.
Codex, c. 951, 957. — =* Code.x^ c. 953. — 3 Codcx, r. 95: Codex, c. 955. — 5 Codex^ c. 965.
Ut ordinatic) licita sit, i° conferri debet ab Episcopo proprio, aut dc ejus licentia; 2° et quidem servatis canonicis regulis.
I. De Episcopo proprio.
- S. Pontifex est Episcopus proprius totius Ecclesia.% proindeque non solum valide, sed etiam licite ordines conferre potest ubique terrarum, sive per se, sive per delegatuni. — Episcopus autem non potesty//;r proprio ordines conferre nisi suis subditis : " Unusquisque a proprio Episcopo ordinetur aut cum legitimis ejusdem litteris dimissoriis " ^.
Jamvero " Episcopus proprius, quod attinet ad ordinationem Scecularium, est tantum Episcopus dicecesis in qua promovendus habeat doniiciliuni und cuni origifie, aut simplex domiciliuni sine origine; sed in hoc altero casu promovendus debet animum in dioecesi perpetuo manendi jurejurando firmare, nisi agatur de promovendo ad ordines clerico qui dioecesi per primam tonsuram jam incardinatus est, vel de promovendo alumno qui servitio alius dioecesis destinatur... vel de promovendo reHgioso professo " 2...
Ex hoc canone Episcopus propiHus, quoad ordinationem, ille est in cujus dioecesi ordinandus domiciliuni ca7tonicunt habet, quod acquiritur comnioratione in dioecesi vel conjunctd cum aninio ibi peipetuo manendi, si nihil inde avocet, \g\ protractd ad decennium completum.
Si domiciHum cuni origine conjungitur, plane sufficit; si vero sine origine, xqo^\x\.mx juramentum quo promovendus manifestet intentionem in dioecesi perpetuo manendi. Ex canone 93, § i, minor retinet domiciHum ilHus cujus potestati subjicitur, v. g., parentum. Si vero hi canonico domiciHo carent, s\w q familiali sive acquisito, quia v. g., nuHibi commorati sunt decem annis vel cum animo manendi, setate minores etiam primam tonsuram recipere nequeunt, usquedum majores facti domiciHum sibi constituerint in aHqua dioecesi ; ad quod duo requiruntur : commoratio in aHqua dioecesi, et animus ibi perpetuo manendi. — Possunt igitur seminarium ingredi dicecesis cui incorporari intendunt, ibique commorari cum animo perpetuo manendi in dioecesi, et juramentum emittere cum Hcentia et approbatione Episcopi hujus dioecesis.
I145. Insuper, ratione incardinationis ille fit Episcopi subditus qui, e propria dioecesi rite dimissus, in dioecesi hujus Episcopi canonice Incardinatus est ^ Recepta autem prima tonsura, clericus ita dio^^cesi ad quam pertinet incardinatur, ut discedere nequeat nisi ad normam Juris. (Can. 111-117.)
*' Vicarius ac Prcefectus Apostolicus, Abbas vel Proelatus nullius, si charactere episcopali polleant, Episcopo dioecesano asquiparantur quod pertinet ad ordinationem. Si episcopaH charactere careant, possunt nihilominus in proprio territorio conferre primam tonsuram et minores ordines tum propriis subditis ssecularibus... tum aHis qui Htteras dimissorias jure requisitas exhibeant ; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta irrita est " ^.
" Abbas regularis de regimine, etsi sine territorio nullius, potest conferre primam tonsuram et ordines minores, dummodo promovendus sit ipsi subditus vi professionis saltem simpHcis, ipse vero sit presbyter et benedictioneir, abbatialem legitime acceperit " 3.
II. De regulis canonicis ad licitam ordinationem statutis.
Ordines conferri debent : 1° gradatint, non pei saltum; 2° servatis interstitiis ; 3° proprio teuipore ac loco, 40 praevio examine.
I" De ordinatione per singulos gradus \ (a) Juxta sacros canones, ordinandus non debet superiorem ordinem recipere, praetermisso inferiore, seu ordinari nequit per saltuin : " Ordines gradatim conferendi sunt ita ut ordinationes per saltum omnino prohibeantur " 5. Nam omnino decet ut nemo ad superiora ascendat nisi prius in inferioribus exercitus fuerit. Quamvis tonsura non sit ordo, nuUi tamcn permittitur ordines suscipere, nisi prius fuerit prima tonsura initiatus, quia hrec est pmjambukuTi ac pr^eparatio ad ordines.
' Codcx^ c. 956, 969. — ' Codcx, c. 957. — 3 Cfldcx, c. 964. * DccrctaL, lib. V, tit. XXI ^, cap. unic. ; Codc.\ c. 977; Canonistic in b. tit. ; Icard, II, n. 325-326; Gasparn\ n. 495-499. s Codcx, c. 977.
(b) Attamen ordines, per saltum recepti, validi sunt, excepto forsan episcopatu. Etenim singuli ordines in se completi sunt, et suos effectus producunt independenter ab aliis; imo presbyteratus in se eminenter continet ac confert omnes facultates ac gratias in diaconatu, subdiaconatu et minoribus ordinibus collatas. — Dictum est excepto episcopatu, de quo inter theologos controvertitur; alii contendunt episcopatum non esse ordinem a presbyteratu distinctum, sed solum ejus complementum, ideoque non valide suscipi nisi prius suscepto presbyteratu; alii autem tenent episcopatum esse ordinem distinctum, in quo eminenter continetur ordo sacerdotalis, et ex antiquis documentis constare aliquando hunc ordinem fuisse collatum, ceteris ordinibus praetermissis. In /rajc/ autem quilibet ordo praetermissus debet conferri.
(c) Graviter peccat Episcopus scienter conferens ordinem superiorem, inferiore praetermisso. Clericus per sal~ tum scienter promotus non solum graviter peccat, sed prohibetur ministrare in ordine irregulariter suscepto et ad altiorem ascendere. (Coc/ex, c. 2374).
I150. 2° De interstitiis. Juxta Tridentinum ^, interstitia inter varios ordines servari debent, ut " promoti in receptis ordinibus, secundum Episcopi pra^scriptum, sese exerceant "2 et, dum de gradu in gradum ascendunt, in eis cum a^tate vitae meritum et doctrina major accrescant. " Interstitia primam tonsuram inter et ostiariatum vel inter singulos ordines minores prudenti Episcopi judicio committuntur; acolythus vero ad subdiaconatum, subdiaconus ad diaconatum, diaconus ad presbyteratum ne antea promoveantur, quam acolythus unum saltem annum, subdiaconus et diaconus tres saltem menses in suo quisque ordine fuerint versati, nisi necessitas aut utiHtas Ecclesiae, judicio Episcopi, aHud exposcat.
" Nunquam tamen, nisi de pecuHari Hcentia Romani Pontificis, minores ordines cum subdiaconatu, duove sacri ordines uno eodemque die, reprobata quavis contraria consuetudine, conferantur; imo nec primam tonsuram conferre Hcet una cum aHquo ex ordinibus minoribus, neque omnes ordines minores una simul " 3.
' Tridejit., sess. XXIII, cap. 11, 13, 14, de Refoiniat. ^ Codex, c. 978, §1.-3 Codex, c. 978, § 2, 3.
3° De tempore et loco ordinationis. (A) De tempore : " Consecratio episcopalis conferri debet intra Missarum solemnia, die dominico vel natalitio Apostolorum. Ordinationes in sacris celebrentur intra Missarum solemnia sabbatis Quatuor temporum, sabbato ante dominicam Passionis, et Sabbato sancto. Gravi tamen causa interveniente Episcopus potest eas habere etiam quolibet die dominico aut festo de praecepto. Prima tonsura quolibet die et hora conferri potest; ordines minores singuHs diebus dominicis et festis duplicibus, mane tamen " ^.
(B) De loco ordinationis : (a) " Episcopus extra proprium territorium, sine Ordinarii licentia, nequit Ordines conferre, in quorum collatione pontificaHa exercentur " 2, salvo tamen privilegio CardinaHum qui facultatem habent " pontificaHa cum throno et baldachino peragendi in omnibus ecclesiis extra Urbem, Ordinario praimonito, si ecclesia sit cathedraHs " 3.
1153- (b) " Ordinationes generales in Cathedrali ecclesia, vocatis praesentibusque ecclesiae canonicis, pubHce celebrentur; si autem in aHo dioecesis loco, praesente clero loci, dignior, quantum fieri poterit, ecclesia adeatur. Non prohibetur autem Episcopus, justa suadente causa, ordinationes particulares habere in aHis etiam ecclesiis itemque in oratorio domils episcopaHs aut Seminarii aut reHgios3e domCis. Prima tonsura et ordines minores conferri possunt etiam in privatis oratoriis " "^.
- 4^ De praevio examine. (a) QuiHbet promovendus sive saecularis sive rehgiosus debet praivium ac dihgens examen subire circa ipsum ordinem suscipiendum. (b) Promovendus ad sacros ordines in ahis quoque de sacra theologia tractationibus, ab Episcopo designatis, examinetur. (c) Regulariter, hoc examen recipit loci Ordinarius qui jure proprio ordinat aut dat dimissorias Htteras. (d) Nomina promovendorum ad singulos sacros ordines pubHce denuntientur in parceciaH cujusque candidati ecclesia, et quidem die festo de priecepto inter Missarum solemnia aut aha die et hora c]uibus major popuH frequentia in ecclesia habeatur.
' Coi/e.v, c. 1006. — ^ Codex\ c. 1008. 3 Codex, c. 239, 15°. — ■» Codex, c. 1009.
(e) Omnes fideles obligatione tenentur impedimenta ad sacros ordines, si qua norint, Ordinario vel parocho ante sacram ordinationem revelandi. (f) Ordinarius autem alias percontationes pra^scribere potest, pro sua prudentia et conscientia ^
- Corollarium. Ex quo sequitur Episcopiiin tenen indigfios a sacris oniinibus repellere. Quo efficacius id pra^stare valeat, Codex Episcopo (vel Superiori religioso) permittit " suis clericis ex quavis causa occulta quoque, etiam extrajudicialiter, ascensum ad ordines interdicere, salvo jure recursus..." ~.
Art. II. De subjecto ordinationis.
- Praenotanda. (A) Ad z^<2//</<? suscipiendos ordines, requiritur ut quis sit : (a) masculini sexiis, cum mulieres semper in Ecclesia a sacris ordinibus prohibitae fuerint;(b) baptizatus, cum baptismus sit janua omnium sacramentorum ; (c) ut in adultis sit ifitentio saltem habitualis expressa ordinem recipiendi, cum nullus adultus possit sine exphcita voluntate, graves sacerdotii obhgationes contrahere.
Ex Codice, c. 214, "Clericus qui, metu gravi coactus, ordinem sacrum recepit nec postea, remoto metu, eamdem ordinationem ratam habuit saltem tacite per ordinis exercidum, volens tamen per talem actum obligationibus clericalibus se subjicere, ad statum laicalem, legitime probata coactione et ratihabitionis defectu, sententia judicis redigatur, sine ulHs caeHbatus ac horarum canonicarum obHgationibus. — Coactio autem et defectus ratihabitionis probari debent ad normam cc. 1993- 1998".
Quoad eum vero qui ante legitimam setatem ordines sacros suscepit, hsec dicenda videntur : si aetatem discretionis, cum ordo major ipsi confertur, non habeat, nec postea, cum ad aetatem convenientem pervenerit ut juxta leges Ecclesiae votum solemne emittere possit, sciHcet ad vigesimum primum annum, ordinationem ratam habuerit, ad statum laicalem reducitur absque obHgatione ceeHbatus a Sacra Congregatione Sacramentorum, quod extendi potest ad eos qui post usum rationis, sed ante pubertatem, ordinem sacrum receperunt, imo forsan ad ihos qui bona fide ante setatem canonicam ordinati sunt 3.
(B) Ad licitam vero ordinum susceptionem, requiruntur multae conditiones : (a) status gratice, cum Ordo sit sacramentum vivorum;
3 Maroto, Institutiones Juris Canonici, 1921, I, n. 736.
(b) Confirmationis receptio : " Prima tonsura non initientur, qui sacramentum Confirmationis non susceperint " ^ probabilius sub levi tantum, juxta S. Alphoiisum (n. 786); (c) immunitas a censuris et irregularitatibus ; (d) mores congruentes; (e) debita scientia. Aliae sunt conditiones de quibus paulo fusius dicendum est : 1° vocatio divina; 2° litterse dimissorice et testimoniales ; 3° cetas canonica; 4° titulus ordinatiojiis. 5*^ Pauca addemus de obligationibus in ipsa ordinatione injunctis.
I. De vocatione ad statum clericalem ^.
- 1° Ejus notio et necessitas. (A) Vocatio sacerdotalis spectari potest ex parte Dei, et ex parte Ecclesiai. — Ex parte Dei definiri potest : actus ProvidenticB supernaturalis, quo Deus aliquos prce aliis ad sacerdotiuni per Ecclesiani vocandos disponit eosque dotibus congruis exornat ad sacerdotii officia laudabiliter obeunda.
(a) Est actus Frovidentice superfiaturalis ; si enim Deus omnia entia, sed prsesertim creaturas rationales ad finem proprium dirigit, maxime et speciatim de iis curat quos ministros Ecclesi?e futuros esse praenoscit, cum ab eorum agendi ratione pendeat non solum ipsorum salus, sed etiam bonum Ecclesiae et animarum. Et sane, cum status sacerdotalis sit supernaturalis dignitas et ad finem supernaturalem tendat, clericalis vocatio ad Providentiam supernaturalem spectat.
(b) Qiio Deus alicpios prce. aliis per Ecclesiam vocandos disponit; non enim omnes ad sacerdotium destinantur, sed ii solum quos Deus ab aeterno, ex sua bonitate ac libera voluntate, absque ullo priieviso merito, in sua mente seligit ad hoc munus sacerdotale.
(c) Eosque congruis dotibus exornat... Cum enim Deus sit sapiens et providus, quos eligit ad sublimia et ardua sacerdotii munera, iis ab ?eterno paravit omnes dotes ad ha^c munera digne ac laudabiliter obeunda necessarias, sive naturales, ut corpus et ingenium aptum, sive supernaturales, ut donum continentiai, zelum animarum aliasque virtutes, sine quibus vocatus sacris ministeriis idoneus non esset. — Hsec tamen vocatio non tollit humanani Hbertatem, sed solum eam juvat ac perficit; sicut igitur homo divini\j gratiae resistere potest, ita pariter divinam vocationem mediaque ad eam sequendam divinitus prceparata respuere valet, ita agendo ut
- Trident.j sess. XXIII, cap. 4 dc Rcforuiat.
= Hallier, op. cit., col. 357-396; Habcrt^ De Ordinc, IIP Pars, cap. i; S. Atp/tojis.., n. 802-803; /^w^, II, n. 316-319; (Jasparn\ n. 1 10- 119; 'Jronson, Meditations ecclesiastiqucs, 3^ Mcdit.
indigtmm vel inhabikm ad sacerdotalia muiiera seipsum reddat : tunc dicitur a?nittere vocationem, non cjuidem eo sensu quod Deus revocat aeternum decretum quo ille ad sacerdotium preeelectus fuerat, sed quia merito a clericali dignitate repellit eos qui jam neque digni neque idonei sunt. Hinc etiam qui male agendo vocationem suam amiserunt, soepe sincera conversione ac perseverantia in virtutum praxi eam recuperare valent.
Ex parte autem Ecdesice^ vocatio est actus jurisdictionis supernaturalis, quo Superiores ecclesiastici seligunt et assumunt quos idoneos et divinitus vocatos judicant ad statum clericalem. Cum enim vices Dei gerant in terris, ejus decreta, relate ad ministrorum Ecclesiae vocationem, explorare ac authentice interpretari valent.
- (B) Divina vocatio necessaria est ad ordines licite suscipiendos eorumque munera rite obeunda.
Scriptiird constat : (a) Christi agendi ratioite : ipse enim speciali cura discipulos ad se vocavit quos destinavit ad speciale munus homines sanctificandi : "Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum " ^ ; deinde inter discipulos, quosdam elegit quos et apostolos nominavit^; et in ultima Ccena aperte mentem suam duodecim apostolis declaravit, dicens : " Non vos ine elegistis^ sed ego elegi vos, et posui vos ut eatis et fructum afferatis, et fructus vester maneat " 3. Ex quo infertur eos qui ad munus praedicandi Evangelium deputantur, non a seipsis, sed ab ipso Christo eligendos esse : ipsi enim debent a Christo mitti, sicut et Christus a Patre missus est 4.
(b) Modo agendi et loqiiendi Apostolorum : cum enim eligere vellent unum ex discipulis in locum Judae, statuerunt duos, Joseph et Mathiam, et orantes dixerunt : " Tu, Domine, qui corda nosti omnium, ostende quem elegeris ex his duobus unum, accipere locum ministerii hujus et apostolatus " 5. Pariter, quando Saulus et Barnabas ad ministerium apostoHcum consecrati sunt, ab ipso Spiritu Sancto designati fuerunt : " Ministrantibus autem illis Domino, et jejunantibus, dixit ilHs Spiritus Sanctus : Segregate mihi Saulum et Barnabam, in opus ad quod assuinpsi eos " ^.
(c) Apertd dedai-atione auctoris Ep. ad HebrcEos : hic enim de sacerdotio N. Legis ex professo disserens, ait : " Nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron. Sic et Christus non semetipsum clarificavit ut pontifex fieret; sed qui locutus est ad eum : Filius meus es tu, ego hodie genui te"^ Qu^ii propositio, utpote universaHter negans, nullam patitur exceptionem. Revera si quae exceptio admitti posset, sane pro Christo, qui plenus erat gratiae et veritatis, et in quo omnes thesauri sapientioe et scientiae erant absconditi; jamvero, teste Apostolo, Christus seipsum non clarificavit, i. e. dignitatem et gloriam sacerdotii non ambivit, neque usurpavit, sed ad eam a Patre evectus est. Ergo divina requiritur vocatio.
(d) Ex Codiee, cc. 1353 et 1363, impHcite, sed clare constat : '' divinceque i7t eis vocationis germen foveant.''
- Rat. Theologica confirmatur. (a) In Tr. de Ecclesid probatum est nullum habere potestatem docendi et regendi in rebus spiritualibus, nisi a Deo missus fuerit, mediantibus eis qui successores sunt Apostolorum : illi enim et quidem soH potestate docendi ac regendi gaudent. Porro qui non vocati a Deo, nec a Superioribus ecclesiasticis electi, sese ingerunt in sacrum ministerium, sane dici nequeunt a Deo missi; in ovile ovium non intraverunt per ostitmt, sed aHunde; siquidem Christus ipse est osdum, et si quis per ipsum non introierit, i. e. ab eo non vocatus, fur est et latro. Fur autem non venit nisi ut furetur, et mactet et perdat^; seu, aHis verbis, qui non est a Deo vocatus, non solum reus est usurpationis, sicut fur et latro, sed etiam fit aHis causa ruinse spirituaHs.
(b) Divina Providentia suaviter ac fortiter omnia regit ac moderatur, pra^sertim in ordine supernaturaH, et distribuit officia, digri tates et honorum gradus secundum consiHum sapienti?e suas; ita lamen ut cuicumcjue datur aHquod munus, eidem pariter conferantur graticX, virtutes ac dona ut rite officia statils adimplere valeat. Si quis proinde ad sacerdotium divinitus eHgitur, eo ipso ipsi parantur grati?e ac dotes quibus munera clericaHa laudabiHter obire possit. Si vero minime a Deo vocatur, ex una parte multa officia, et quidem multo magis ardua quam ea quje HdeHbus incumbunt, sub poena peccati mortaHs, adimplere debet; et ex altera, caret iHis spcciaHbus gratiis quaj moraHter necessarise sunt ad hujusmodi munera
rite exercenda, et iis solis conferuntur, ex lege Dei generali, qui legitime vocati sunt.
(c) Quod facilius intelligitur si praecipua officia sacerdotis breviter percurruntur : hic enim mediator est inter Deum et homines, offerens preces et sacrificia Deo pro plebe christiana, divinaque sacramenta dispensans; atqui nemo mediatoris partes assumere potest, nisi admittatur a partibus quarum interest; nemo potest mediator esse apud Deum, nisi prius ipsi acceptus fiat; nullus divina mysteria dispensare potest nisi divinitus electus fuerit. — Insuper sacerdos est veluti/r^^^ divimts, et pro Christo legatione fungitur, tanquam Deo exhortante per illum ^ ; porro nemo potest Dei verbum tanquam potestatem habens annuntiare, nisi auctoritatem a Deo accipiat, nemo legatus divinus esse valet nisi ab ipso Christo deputetur. Et ita de ceteris officiis.
^ I160. 2° Signa divincB vocationis. Hic non agitur de signis extraordinariis, quibus Deus modo praeternaturali suam voluntatem manifestat; sed de signis ordinariis^ quibus divinum decretum viro prudenti innotescere potest. Ra^c autem tria sunt : idoneitas ad sacrum ministerium; Intentio recta seu supernaturale desiderium recipiendi sacerdotium eo fine quo institutum est a Christo; electio a superioribus ecclesiasticis regulariter facta. Ratio est quia, quando Deus ad aliquod munus hominem eligit, eum idoneum facit ut officia eidem adnexa implere valeat; ac simul gratia eum movet ad hoc munus amplectendum ob finem a Christo institutum; et quando agitur de clericaH statu, ad quem electio requiritur, superiorum mentes ita flectit ut vocatos eligant.
I161. (A) Idoneitas in eo consistit ut quis, tum ex parte corporis tum ex parte animae, immunis sit a vitiis quae eum inhabilem reddunt ad ecclesiastica munera, simulque pra^ditus ilHs dotibus qua^ ad ea rite obeunda necessariae sunt.
Jamvero inter vitia, quasdam sunt congenita vel tam penitus radicata, ut vix corrigi possint, ideoque aliquem ineptum reddant ad sacerdotalia munera. Talia sunt : (a) ingenium obtusum et plumbeum, scientiae ecclesiasticae acquirendae minime idoneum; vel carentia rectitudinis judicii^ quae saepe magis nocet quam ignorantia; (b) agrestis etferox indoles^ contentionibus ac rixis dedita, quae gre-
DK ORDINE. 733 gis oves fugabit potiusquam alliciet, et discordias seminabit; (c) levis et instabilis indoles quae eo ipso quod ad omnem auram versatilis est, onera sacerdotii, quae perpetua sunt ac constantiam requirunt. diu portare non valebit; (d) mollis et ignava^ quae fortitudine ac patientia caret necessariis ad superandas difficultates saepe in sacro ministerio occurrentes; (e) iracunda etebriosa; nam, ut ait Habert^^ " iracundia et vinolentia nonnunquam referendce sunt ex parte ad vitia naturae, vixque penitus abradi queunt ".
Alia autem sunt vitia, quae aliquem indignum quidem reddunt sacris ordinibus, quamdiu perseverant, sed, quia corrigi possunt, utpote voluntaria, non in perpetuum a sacerdotio arcent; talia sunt peccata contra castitatem aliasque virtutes; videlicet qui ea commiserunt debent tamdiu probari, quamdiu necesse est ut fundata spes habeatur eos in eadem vitia non esse relapsuros; diuturnitas autem et natura probationis a multis circumstantiis pendent, quas exponere longius esset ^.
Neque sufificit immunitas a vitiis, sed requiritur sanctitas vitce ; juxta .S. Thoniam^i, ad ministerium altaris " requiritur major sanctitas interior, quam requirat etiam religionis status"; secundum S. Alphonsuiii (n. 803), Episcopus, antequam sacros ordines conferat, certus fieri debet " non solum quod initiandus non fuerit malus, nempe quod non fuerit rixosus, non dederit scandalum, frequentando ludos, pravas conversationes, etc, sed etiam quod vitam agat spiritualem, sit assiduus in Ecclesiis, sacramenta frequentet et orationem, vivat a saecularibus segregatus, sociis morigeratis comitetur, studio vacet, modesta utatur veste, etc. " — Nec dicatur non inveniri in suf^cienti numero clericos qui talibus virtutibus sint ornati; nam " Deus numquam ita deserit Ecclesiam suam,quin inveniantur idonei ministri sufficientes ad necessitatem plebis, si digni promoverentur et indigni repellerentur" 4; aliunde " melius est pauciores habere ministros, sed probos atque utiles, quam plures qui nequidquam sunt vaHturi " 5.
I162. (B) Requiritur insuper INTKNTIO RIOCTA, qu;\j non consistit necessario in quadam sensibiH adspiratione sub-
• Habert, 1. cit., § III. — = Cfr. .S\ Alphons., lib. VI, n. 63-77; Vindic. Alpho7is., p. 778-785. — 3 5. Thom., 1. 2., q. 184, 11. 8.
jecti, sed in siipeynaturali ac deliberatd voluntate recipiendi sacerdotium qiiale a Christo institutum est ^ Ouiie intentio supernaturalis esse debet :
(a) Ratio?i€ ol^jecti, i. e. versari circa munera sacerdotii quatenus Dei gloriam et salutem animarum promovere possunt. Unde qui cupiunt sacros ordines suscipere, (juia temporalia commoda ambiunt, lucrum, honores, quietam vitam, etc, minime ostendunt se a Deo vocari. E contra si quis ad sacros ordines accedit, quia cupit sacrificium missae offerre, sacramenta ministrare, parvulos catechizare, infirmos visitare, etc, quatenus haec omnia ad Dei glofiam ac fidelium sanctificationem tendunt, signa divinoe vocationis exhibet.
(b) Ratione motivi^ quod primario et principaHter debet esse seria st efficax voluntas orandi, laborandi et seipsum impendendi propter Deum et salutem animarum, juxta illud ApostoU : " Ncn enim qucero quae vestra sunt, sed vos... Ego autem libentissime impendam et superimpendar ipse pro animabus vestris, licet plus vos dili gens, minus diligar " ^. Divina igitur vocatione carent qui eo solum fine sacerdotium suscipiunt, quo pinguius et commodius vivant; vel quo pluris sestimentur, aut prseesse valeant. — Si vero quis tum propter animarum sanctificationem, tum propter temporaha comtnoda statum sacerdotalem ambiat, vocatio divina erit si prior inten- :io praevaleat; sed ordinandus conari debet ignobiles fines paulatim 2xcutere; et sane eo certior erit illius vocatio quo liberior ab omni terrenarum rerum cogitatione. — Zelus autem animarum, quo movetur, debet esse efficax, i. e. non in sola phantasia existere, sed operi bus manifestari, nempe orationibus, laboribus, virtutumque actibus Deo oblatis pro proximi sanctificatione, peccatorum, haereticorum ac infidelium conversione.
(c) Ratione modi; cum enim Deus suaviter simul et fortiter o[)erari soleat, hsec intentio sacerdotium accipiendi debet esse suavis^ animae pacem minime disturbans, Superioribus obedire parata, ac proinde a vanis anxietatibus Hbera : et fortis, i. e. efficaciter movens ordinandum ad virtutes ecclesiasticas adipiscendas scientiamque theologicam assidue colendam; necnon constans; si enim solummodo fugax, videtur esse signum transeuntis fervoris potiusquam divinae vocationis, quae ex se permanens est.
' Haec intentio, quamvis sincera et deliberata, non excludit quamdam reluctantiam ex humilitate, sacerdotii oneribus aliave caust ortam, quas ceteroquin divina gratii et piis confessarii hortationibus siiepe superabitur. — ' // Cor.^ XII, 14-15.
Ne sibi illudat candidatus, necesse est ut consilium exquiral a sapiente confessario, cui cordis sui abscondita aperiet de sua interna aptitudine et intentione, quique rem judicabit secundum leges de discretione spirituum : imprudenter enim ageret qui proprio judicio ordines reciperet.
- (C) ELECTIO A SUPERIORIBUS ECCLESIASTICrS regulariter facta. Nemo siquidem jus ullum ad ordinationem habet antecedenter ad liberam electionem episcopi, qui, sive per se, sive per delegatos, quales sunt Seminarii directores, de candidatorum idoneitate sive absoluta sive relate ad suam dicecesim authentice judicat, eosque eligit quos suae dioecesi utiles fore judicat. Haec autem canonica electio non creat divinam vocationem, nec aptitudinem aut rectam intentionem, sed supponit haec omnia jam esse in candidato ^.
Quid vero, si spirituaHs moderator et Episcopus, de aHcujus vocatione dubitant? Cum ad primam tonsuram et minores ordines sufificiat vocatio probabilis, ordinandus potest hos suscipere, et interea voluntatem Dei melius scrutari. Quando autem agitur de sacris ordinibus, "episcopus sacros ordines nemini conferat quin ex positivis argumentis morahter certus sit de ejus canonica idoneitate,.." -. — Insuper quo efficacius indignos a sacris ordinibus removere valeat, potest ex quavis causa occulta quoque, etiam extrajudiciaHter, ascensum ad ordines interdicere, salvo jure recursus 3 .
- 3° ObHgatio clericalem vocationem sequendi.
(A) Quando extraordinaria adsunt vocationis signa, et quidem certa, vel quando intercedit positivum S. Pontificis pntceptum, post maturam rei considerationem, adest obHgatio
' Quam doctrinam ita proponit specialis Cardinalium Coininissio \\ decreto 20 Junii 1912, a Pio X approbato {A. A. S.^ IV, 485), ubi dcclaratur " neminem habere unquam jus ullum ad ordinationem anteccdenter ad liberam electionem episcopi... nihil plus in ordinando, ut rite vocetiir ab episcopo., requiri quam rectain intentioneni simul cum idoneitate in iis gratiie et natune dotibus reposita, ct per eam vitus probitatem ac doctrinai sufficicntiam comprobata, qu;i: spem fundatam faciant fore ut sacerdotii munera rccte obirc ejusdcnniuc obligationcs sancte servare qucat...'\
Theol. Mor. T. — 23 sub gmvi statum sacerdotalem ample6lendi : nam in hoc casu, voluntas Dci ita certo manifestatur, ut sit vere imperativa. Id docet 6^. T/ionias^ relatc ad episcopatum, et ratio quam afifert valet etiam quoad presbyteratum : " Sicut ad inordinationem voluntatis pertinet quod aliquis proprio motu feratur in hoc quod aUorum gubernationi praeficiatur, ita etiam ad inordinationem voluntatis pertinet quod aliquis omnino contra superioris injun6lionem, pra:^di6lum gubernationis officium linaliter recuset, propter duo : primo quidem, quia hoc repugnat caritati proximorum, quorum utiHtati se aliquis debet cxponere pro loco et tempore...; secundo, quia hoc repugnat humilitati, per quam aHquis superiorum mandatis se subjicit". — Episcopus autem nuHi absolute praicipere debut ordinum susceptionem, nisi gravis urgeat Ecclesia^ necessitas. cui aHter providere non possit.
(B) Ouando communia tantum sunt vocationis signa, nec uHum habetur Superiorum. mandatum, suadet quidem christiana prudeutia ut quis judicio superiorum obsequatur, sed non datur stricta obHgatio sub gravi. Nam vS^. Pcenitentiaria-, 27 aug. 1829, declaravit non esse cogendum ad suscipiendos sacros ordines clericum, qui, Hcet a suis superioribus electus, et a confessario dignus sacro ministerio judicatus, obtemperare iUorum monitis renuebat, humihtatis causa, vel timore periculorum. Ratio est quia nemo sub gravi tenetur amplecti statum, cui annexa est praxis evangeHcorum consiHorum, nisi clare constet de voluntate Dei hanc obHgationem imponentis ; atqui, positis solum ordinariis vocationis divinae signis, prudenter quidem, sed non certo constat de voluntate Dei absoluta.
(C) Graviter peccat qui sacros ordines suscipit, quando conscius est se non esse divinitus vocatum, vel temere accedit sine debita investigatione, aut cum gravi dubio de vocatione : Deo enim et Ecclesi?e injuriam facit, et seipsum animasque sibi committendas ruinai spiritualis periculo exponit, ut constat ex dictis de necessitate vocationis. Attamen de propria salute non debet desperare ; sed, peracta de peccatis paenitentia, orationibus et clericalium virtutum exercitatione a Deo ulteriora gratiae auxilia indesinenter petat ; suis obligationibus rite satisfacere omnibus viribus studeat; et Deus,
qui nullum, etiam gravissimi peccati reum, dummodo psenitentem, vult perire, ei gratias suppeditabit quibus adjutus munera sua implere ac seipsum salvum facere valeat.
II. De litteris dimissoriis et testimonialibus.
i"" Litterae dimissoriae eae sunt quibus proprius Ordinarius ^ alium delegat ad suos subditos ordinandos. Semel datae, non exspirant morte concedentis; sed re adhuc integra, non solum ab ipso concedente, sed ab ejus successore revocari aut limitari possunt 2.
2° De litteris testimonialibus. (A) Notio. Litter^ testimoniales propriae dictcC impedimenta canonica respiciunt 3. Hujusmodi litterae ab ipso Ordinario vel Superiore religioso dari debent; hinc si clericus extra dicecesim studia peregit, non sufficit testimonium rectoris Seminarii, aut sacerdotis cui candidatus extra seminarium commendatus fuerit, de bonis ejusdem candidati moribus, nec testimonium baptismatis et confirmationis pro promovendo ad primam tonsuram, nec testimonium ultimae ordinationis, nec testimonium de peractis studiis 4.
(B) Necessitas. (a) Regula generalis est h'tteras testimoniales obtinendas esse ab Ordina?'io illiiis loci i^i qiio ordinandus tanto tciiipore moratus est ut ibi canonicuin impedimentuin contrahere potuerit. Jamvero tempus " quo promovendus potuit canonicum impedimentum contrahere est, regulariter, pro mihtibus trimestre, pro ahis, semestre post pubertatem ; sed Episcopus ordinans pro sua prudentia exigere potest Htteras testimoniales etiam ob brevius commorationis tempus, et ob tempus quod pubertatem antecessit " 5.
(b) "Si.loci Ordinarius neque per se neque per alios promovendum satis noverit, ut testari possit eum, tempore quo in suo territorio moratus est, nuUum canonicum impedimentum contraxisse aut si promovendus per tot dioeceses vagatus sit ut impossibile \el nimis difficile evadat omnes Htteras testimoniales exquirerc, provideat Ordinarius saltem per juramcntum supplet(M-ium a promovcndo pr.Testandum " ^.
Cf. Code.v, c. 958. — - Code.\ c. 963. — 3 Code.x., c. 993, 4°. Codex, c. 993. — 5 Coite.v., c. 994.
Ex Codicc : suspensionem per annum ab ordinum collatione Sedi Apostolicce reservatam ipso facto incurrunt : i° qui alienum subditum sine Ordinarii proprii litteris dimissoriis ordinaverint ; 2° qui subditum proprium sine testimonialibus ordinaverint in casibus su})ra enumeratis ^
III. De aetate ordinandorum.
- (A) Juxta Codicem, (a) nemo ad primam tonsuram promoveatur ante inceptum cursum theologicum 2.
(b) Quoad sacros ordines^ haec in Codice statuta sunt : " Subdiaconatus ne conferatur ante annum vicesimum primum completum ; diaconatus ante vicesimum secundum completum; pr^sbyteratus ante vicesimum quartum completum " 3.
(c) Ut quis idoneus habeatur ad Episcopatum, debet, inter alias quahtates, esse annos natus saltem triginta " 4.
- (B) Solus R. Pontifex potest pi'oprid potestate super defectu aetatis dispensare. Pro subdiaconatu nunquam conceditur dispensatio; pro diaconatu, raro; pro presbyteratu, facile, si solum tredecim menses deficiunt; raro, et nonnisi gravi de causa, si decem et octo vel viginti deficiunt ad legitimam a^tatem.
IV. De Titulo ad ordinationem requisito.
- 1° Notio et origo. Titulus ad ordinationem requisitus dicitur cautio qud providetur clerico de sufficienti ac perpetud sustentatione ; ne secus, cum ordinis dedecore, mendicare, aut sordidum quaestum exercere cogatur.
In primaevis temporibus nemo ordinabatur nisi certae adscribere tur ecclesiae, cui perpetuo esset addictus, ut ex ea haberet unde vitam honeste sustentaret , unde clerici dicebantur de titulo talis vel talis ecclesiae, sicut hodie Cardinales etiam nominantur ad titulum alicujus ecclesiae. Aliquando tamen ordinabantur clerici qui nulli ecclesiae adscripti erant, et vagi aut acephali vocabantur. Cum vero hi augerentur in dedecus status ecclesiastici, Conc. Lateranense III statuit ut presbyteri vel diaconi, absque titulo ordinati, Episcopi expensis alerentur, donec alicui ecclesiae adscriberentur; quod Itmocentius III 2id subdiaconos extendit. — Tridentinum vero ren) magis explicite determinavit, statuendo ut titulus ordinarius ordi-
nationis esset beneficium, et ex titulo patrimonii vel pensionis non admitterentur nisi illi quos Episcopus necessarios vel utiles ecclesiae suae judicaverit. Titulus requiritur pro sacris ordinibus, non autein pro minoribus.
- 2° Varii ordinationis tituli ^ Duplex distinguitur titulus : ecclesiasticus Qt patrimonia/is.
(A) Ecclesiasticus titulus multiplex est : beneficii, paupertatis^ mensce conimunis, servitii ecclesice, missionis.
(a) Titulus beneficii est jus perpetuum percipiendi fructus ex bonis Ecclesiae propter officium aliquod spirituale, ecclesiastica auctoritate constitutum. Ut quis lioc titulo ordinetur, debet beneficium actu pacifice possidere, atque ex eodem reditum sufficientem ad honestam sustentationem oercipere, juxta taxam in qualibet dioecesi determinatam. Hic vero beneficium resignare non potest, nisi facta mentione quod ad illius beneficii titulum sit promotus;.neque ea resignatio admitti debet, nisi constet quod aliunde commode vivere possit, ita ut aliter facta resignatio nulla sit -.
(b) Paiipertatis titiiliis in religiosa professione est positus, vi cujus o^\ solemnia vo.2i m probata Religione emiserunt, vel ex reditibus bonorum, si quae ipsa Religio possideat, vel ex piis fidelium largitionibus, omnia communia habent quibus ad vitam alendam indigent3. Proinde ille titulus non competit iis qui vota simplicia emiserunt, exceptisy^.??/;///^-, qui vi speciaHs privilegii post emissa tria vota simplicia ad sacros ordines promoveri valent. Imo " suspen sionem per annum a collatione ordinum ipso jure incurrit, qui aliquem ad ordines majores sine titulo canonico promoverit...'^
(c) Titutus menscc comnumis reHgiosis competit qui vota simplicia perpetua emiserunt s.
(d) Titulus servitii ecclesice, et in locis -S. C. de Propaganda Fide subjectis, titulus missionis, quibus suppleri possunt tituU supradicti, ita tamen ut ordinandus, jurejurando interposito, se devoveat perpetuo dioecesis aut missionis servitio ^.
- Titulus missionis adhiberi ncquit nisi ex speciaH indulto S. Sedis, "et in eorum duntaxat favorem, qui animi
' Expositionein hujusmodi titulorum desumimus prircipue ex cit. instr. 5. C. de Prop. Fide. -; Tfident.., sess. XXI, cap. 2 de Reformat. — Code.\ c. 979. 3 Codex, c. 982, § I. — -* Codex., c. 2373, 3°. ■! Codex, c. 982, § 2. — ^ Codex., c. 981.
indole et docilitate, intentionis rectitudine, aptitudine ingenii, profectu in sacris studiis, morum integritate, ac rerum mundanarum contemptu, spem faciant sese strenuos futuros fore evangelii praecones; super quo eorumdem superiorum conscientia districte oneratur" ^ li omnes qui titulo missionis ordinari volunt, tenentur prius juramentum emittere, quo spondeant missioni cui destinati sunt vel destinabuntur se fore perpetuam operam daturos. Hinc qui hoc juramentum emiserunt, non possunt de una dioecesi in aliam transire absque licentia S. Sedis; quod tamen pro Anglid et Statibus Amer. Foederatis ita moderatum est ut liceat, intra eamdein provinciam ecdesiasticain, in aliam dioecesim transire, de consensu utrius- (|ue Ordinarii -. — Nequeunt pariter, sine S* Sedis licentia, ullam Religionem aut Congregationem regularem ingredi 3.
I174. (B) Titulus patrimonialis ille est qui consistit in bonis certis, stabilibus et frugiferis, non tamen ecclesiasticis, quai judicio Episcopi ad congruam sustentationem clerici sufficiant4. Huic similis est titulus pensionisy i. e. jus ad ccnsum, per aliquam personam laicam aut ecclesiasticam vel per communitatem solvendum, et super bonis stabilibus fundatum, quod sufficiat ad honestam sustentationem.
~ S. C. de Prop. Fide^ 18 aug. 1885 et 30 nov. 1885, ap. Collect. P. F.^ n. 1181-1182.
3 Haec est formula juramenti praestandi ab iis qui tituto 7nissio7iis ordinantur : — Ego N., filius N. et N., dioecesis N., spondeo, et juro, quod postquam ad Sacros Ordines promotus fuero, nullam Religionem, Societatem, aut Congregationem regularem, sine speciali Sedis ApostolicK licentia, aut S. Congregationis de Propaganda Fide, ingrediar, neque in earuni aliqua professionem emittam.
Voveo pariter et juro, quod in hac dicecesi aut vicariatu, vel in missione cui S. Sedi vel 5. C de Prop. Fide me destinari placuerit, perpetuo in divinis administrandis laborem meum ac operam, sub omnimoda directione et jurisdictione R. P. D. pro tempore Ordinarii, pro salute animarum impendam; quod etiam pr^estabo, si cum prsedictse Sedis Apostolicae licentia Religionem, Societatem, aut Congregationem regularem ingressus fuero, et in earum aliqua professionem emisero.
Item voveo et juro, me prasdictum juramentum et ejus obligationem intelligere, et observaturum. Sic me Deus adjuvet et ha^c Sancta Dei Evangelia.
N. B. Qui hoc juramentum emittunt, indulgentiam plenariam defunctis applicabilem lucrari possunt non solum prima vice, sed singulis annis si illud renovant anniversaria die praestiti juramenti.
(a) Necesse non est ut bona, ex quibus patrimonium vel pensio constituatur, sint immobilia, dummodo quoad fructuum certitudinem immobilibus aequiparentur; hinc, juxta Gasparri^ n. 606, titulus ordinationis constitui potest ex censibus publicis {rente publique, Stade boiids). Haec bona in aliena dioecesi sita esse possunt. — Non sufficit autem aliquid incertum, ut spes futurae successionis, pensio facultativa, bona mobilia quge facile perire valeant, aut hypothecis gravata.
(b) Tridentiniwi vetat (1. cit.) ne patrimonium aut pensio sine licentia Episcopi alienari, aut extingui, vel remitti possit, donec clerici hoc titulo ordinati beneficium ecclesiasticum sufficiens sint adepti, vel aliunde habeant unde vivere possint.
(c) Qui patrimonium vel pensionem obtinent, non possunt ordinari nisi, judicio Episcopi, id requirat Ecclesiae necessitas vel utilitas.
V. De obligationibus in ipsa ordinatione injunctis \
1175« I11 ^ f'- d^ Variis statimin obligatiojiibus agimus de clericorum officiis : hic tamen exponere juvat obligationes in ipsa ordinatione ab Episcopo injunctas.
Ante ultimum Evangelium, Ordinans his verbis ordinatos alloquitur : " Singuli ad primam tonsuram, vel ad quatuor minorc^ ordines promoti, dicite semel septem psalmos pcenitentiales, cum litaniis, versiculis et orationibus ". — Ad subdiaconatum vel diaconatum, nocturnum talis diei. — Ad presbyteratum vero ordinati, post primam vestram missam, tres alias missas, videlicet unam de Spiritu sancto, aliam de beata Maria semper virgine, tertiam pro Fidelibus defunctis dicite, et omnipotentem Deum etiam pro me orate ".
(a) Non constat obligationem illas preces recitandi esse sub peccato; quidam tenent eam ligare sub gravi, quia materia gravis est; alii sub levi; alii dicunt hanc esse obligationem decentiw, non autem sub peccato. Quidquid sit, ordinati qui sensu gratitudinis et religionis non omnino carent, numquam has preccs omittent.
(b) " Pro Nodurno talis dici intelligendus est nocturnus fcriaUs, vel primus Festi, aut DominicLe in Psalterio, prouti ordinatio in feria, festo, aut Dominica habita sit " ^. Attamen Episcopus ordi-
' Pontif. Roiii., Dc ordiiuit. i^resbytcri, circa tincni ; ^*. Alphons.^ n. 829; Hilar. .Sc.vlcn, ). 620; J-lpIicincridcs IJturi^:cu\ RonKc, \I, 1897, PP- o^j^ 370 sq.
' Hic agitur dc litaniis Sanctoruni, cuni vcrsiculis ct orationibus qux' eas sequuntur.
nans jus habet injsjngendi alium a noctuinc diei quem Pontificale designat'. wSub nomine nocturni veniunt a?iiiphonce. &t psalmi, non autem invitatorium Venite^ neque probabilius lectio?ies ^. — Si Episcopus solum recitaverit verba Pontificalis " ?iocturmim talis diei ", ordinati non possunt eligere nocturnum qui eis placuerit, sed tenentur ad nocturnum ferialem diei ordinationis.
(c) Neosacerdotes non tenentur tres missas praescriptas applicare ad intentionem Episcopi; proindec^ue stipendium pro eis accipere possunt. Nec dicendas sunt priusquam rubricae votivam missam celebrare permittant; imo, justa de causa, ulterius licet differre eas.
Art. III. De Irregularitatibus.
- Ab ordinibus arceri possunt candidati tum propter censuras 3, tum propter irvegularitates, de quibus nunc agendum est.
I. De irregularitatibus in genere.
- 1° Notio. (a) In Codice distinguuntur irregularitates/r^/;7V dictce, quce ex se sunt perpetuae, ab inipedivientis simplicibus quae non sunt perpetua et ab ordinibus non arcent nisi quamdiu perdurant.
(b) Irregularitas proprie dicta est impedimentum ex se perpetuum seu inhabilitas prohibens ne quis ordines suscipiat aut exerceat 4, jure canonico statutum propter reverentiam divini ministerii.
Chapter 25 of 73