Nn. 888–934

(C) Juxta communem sententiam, missa cum benedictione nuptiali, de praecepto est, non de mero consilio, nisi rationabilis causa excuset. ProbabiHus tamen non obligat sub mortali, ut recte docet S. Alphonsus (n. 988). — Benedictio concedenda est quoties sponsa eam non accepit, sive haec sit virgo, sive sit vidua aut deflorata, etiamsi sponsus sit viduus et benedictionem prius acceperit; non autem, si sponsa sit vidua et benedictionem jam semel acceperit. Ratio est quia benedictio, prout in Missali jacet, proprie super mulierem profertur, ideoque recitari debet quoties sponsa non fuit benedicta. — Quando non datur benedictio, omitti debet missa/;'^ sponso et sponsa.

Juxta rubricas Missalis, sacerdos " postquam sumpserit Sanguinem, communicet sponsos "; proinde hsec communio fieri debet infra missam, et, juxta mentem rubricae, /^r modum sacrificii, quatenus videlicet duae parvae hostise in hac missa pro sponso et sponsa consecrari debent. Quod quidem omnino decet, sed non stricte obligat; nam benedictio solemnis dari potest, etiam quando sponsi non communicant; sed Pastores hortari debent nupturientes ut in missa nuptiali communicent.

(D) Missa votiva pro sponsis, ut jam diximus, permittiturquibusvis diebus, exceptis Dominicis, necnon festis i"^ et 2"^ classis, Octavis privilegiatis I et II ordinis, Feriis privilegiatis et Vigiliis Nativitatis Domini, Epiphr.nise et Pentecostes ^. — Ut missa votiva privata dici debet.

Diebus quibus missa/r^ sponso et sponsa prohibetur, dicenda est missa diei cum commemoratione missae nuptialis.

» Quo casu, juxta De Hcrdt, n. 282, orationes non dicantur in plurali, sed quales in Missali ponuntur.

3 S. Offic., I sept. 1841, ap. Acfa S. Sedis, XXVI, p. 635. * II Monitore eccles., XXX, 235; Cotig. Ritiium, 14 jun. 1918.

II. De tempore et loco celebrationis ^

1° De tempore. Ex Codtce, niatrimonium quovis tempore valide et licite contrahi potest^; at solemnitates tiuptiarum prohibentur tempore clauso, SQuferiato, i. e., a dominica prima Adventils usque ad diem Nativitatis inckisive; et a feria quarta Cinerum ad Dominicam Paschoe inclusive; in utroque casu tempus clausum incipit a media nocte. — Ordinarii tamen locorum possunt, salvis legibus liturgicis, etiam praedictis temporibus benedictionem nuptialem permittere ex justa causa, monitis sponsis ut a nimia pompa abstineant 3.

Ratio hujus prohibitionis est quia praefata tempora orationi et paenitentiae vel spirituali laetitiae devoventur, a quibus solemnitates nuptiarum animos distrahunt.

2° De loco. " Matrimonium inter Catholicos celebretur in ecclesid parceciali ; in aHa autem ecclesia vel oratorio sive publico sive semipublico nonnisi de licentia Ordinarii loci vel parochi celebrari poterit. Matrimonium in aedibus privatis celebrari Ordinarii locorum in extraordinario tantum aliquo casu et accedente semper justa ac rationabili causa permittere possunt; sed in ecclesiis vel oratoriis sive Seminarii sive reUgiosarum, Ordinarii id ne permittant, nisi urgente necessitate, ac opportunis adhibitis cautelis. Matrimonia vero inter partem catholicam et partem acatholicam extra ecclesiam celebrentur; quod si Ordinarius prudenter judicet id servari non posse quin graviora oriantur mala, prudenti ejus arbitrio committitur hac super re dispensare (exclusa semper celebratione Missae) " ^.

" Celebrato matrimonio, parochus vel qui ejus vices gerit, quamprimum describat in libro matrimoniorum nomina conjugum ac testium, locum et diem celebrati matrimonii atque alia secundum modum in libris ritualibus et a proprio Ordinario praescriptum; idque licet alius sacerdos vel a se vel ab Ordinario delegatus matrimonio adstiterit. Praeterea, parochus in Hbro quoque baptizatorum adnotet conjugem tali die in sua paroecia matrimonium contraxisse. Quod si conjux alibi baptizatus fuerit, matrimonii parochus notitiam initi contractiis ad parochum baptismi sive per se sive per Curiam episcopalem transmittat, ut matrimonium in baptizatorum Ubrum referatur "5. |B»^ r^ * ^^^ # e ^ ?"♦ ^ "'

' Codex^ c. 1108. Consuetudo itaque qua, in nostra regione, ipse contractus matrimonialis " tempore clauso " prohibetur, juri communi adversatur.

Gaput iit

Impedimentum matrimonii in genere est illud omne quod obstat ne matrimonium licite aut valide contrahatur. Hinc duplicis sunt generis impedimenta : (a) prohibentia, seu impedientia^ quae vetant ne matrimonium licite contrahatur, sed ejus validitati non obstant; (b) dirimentia, seu irritantia, quae vetant ne matrimonium non solum licite, sed etiam valide ineatur. Proinde diriinentia vocantur, non quia validum matrimonium dissolvunt, sed quia efficiunt ne valide ab initio contrahatur. ^v^; , _/ /. _

Art. I. De Impedimentis prohibentibus.

Ecclesiam jus habere statuendi impedimenta prohibentia certo infertur ex eo quod etiam dirimentia decer nere valeat, ut superius probatum est, n. 814. Jamvero ir Ecclesia hac potestate gaudent tum Rom. Pontifex, tum ConciHum generale, in quibus residet plena leges ferendi potestas, et quidem exclusive pro baptizatis, ita ut Episcopi impedimenta per modum legis statuere non valeant ^. Possunt tamen pro casu particulari, ad tempus, justa de causa prohibere aHquod matrimonium, et severis poenis hoc interdictum violantes punire 2. — Insuper, ex Codice, c. 1041, " consuetudo novum impedimentum inducens aut impedimentis exsistentibus contraria reprobatur ''.

Jure antiquo plura erant hujusmodi impedimenta, qua^ jam ab aula recesserunt 3.

3 Talia erant catechismus^ i. e. impedimentum cjuod contrahebatur ab eo qui pro infante respondebat, quando supplebantur citnemoniie baptismi, eodem fere modo ac patrinus hodie impedimentum contrahit spirituahs cognationis, ut infra exponetur; et ^^raviora quauiani crimina^ nempe incestus, conjugicidium, presbytericidium, infanticidium.

Hodie, cuin sponsalia non amplius sint impedimentuni prohibens, tria sunt, prcCter Ecdesice vetitjun, de quibus agemus : votuDi^ inixta religio et cognatio legalis.

I. De vetito Ecclesiae \

EcclesicE vetitujn, quod non recensetur a Codice inter « impedimenta proprie dicta^, est prohibitio aliquod determinatum matrimonium contrahendi, a legitimo superiore facta, ob gravem causam. Proinde distinguitur a lege genej^ali qua vetatur ne nuptia^ ineantur cum aliquo genere personarum.

Jamvero legitijnus supej'ior \\ casu est : (a) 5. Pontifex, qui matrimonium aHquod prohibere potest immo et " clausulam ij'j'itantejji addere " 3 in universaH Ecclesia, sive per se, sive per aHum, v. g., per Romanas Congregationes ; (b) Episcopus pro sua dioecesi; (c) pajvchus et ipse, non autem actu proprie judiciali, ob defectum jurisdictionis in foro externo : hic nempe assistentiam suam denegare potest aHcui matrimonio, quando judicat nuptias propter gravem causam iniri non posse.

CauscB, propter quas nuptiae juste vetari possunt, tres sunt praesertim, nempe : (a) fundata suspicio latentis impedimenti sive prohibentis, sive praesertim dirimentis; ita R. Congregationes aHquando hanc clausulam addunt sententiae in causa matrimoniaH, quando dubitatur de impo- matrimonium cum moniali attentatum, raptus sponsas alienas, baptism' collatio propriae proli extra casum necessitatis, pasnitentia publica, Cfr. Ctericati^ Decis. 37 de Sacr. Matrim., n. 19 sq., Ballerini /*., n. 534 sq., ed. 3; Feije, n. 548; Gasparri^ n. 433. — De origine et historica evolutione variorum matrimonii impedimentorum vide /. Freisen, Geschichte des canonischen Eherechts bis zum Verfall der Glossenhtteratur, Tubingen, 1888; cujus summarium invenire est ap. Canoniste, 1890, p. 433; 1891, p. 214; 1892, pp. 268, 344, 407, 459, 584, 705; 1893, p. 65; 1895, pp. 409, 667, etc; Esniein, op. cit., t. I. p, 203-402.

' Reiffenstuel^ Sckmalzgr.^ De Angelis, Santi ahique Canonistae, lib. IV, tit. 16; S. Alphons., n. 982; Ball. P., n. 535, 538, ed. 3; Carrikre^ II, n. 916-917; Feije, n. 549-551 ; Noldin^ n. 64.

Impedimenta proprie dicta ea sunt quas ^^zxMnX. personam inhabite?n ad contrahendum matrimonium.

teiitia alterutrius : Vetito transitu ad alias nuptias^ inconsultd S. C; (b) timor ne jus tertii laedatur, v. g. pendente lite de valore prioris matrimonii vel sponsalium, a fortiori si valida sponsalia contracta fuerunt nec dissoluta; (c) scandalum, vel aliud grave damnum vitandum.

Graviter peccat qui contra hoc Ecclesiai vetitum matrimonium contrahit; nisi tamen prohibitio fiat de levi caasa et ad tempus, vel quando sponsis certo constat rationem interdicti non ampHus subsistere : tunc enim peccatum est veniale tantum.

II. De impedimento prohibente voti^

Non omne votum prohibet matrimonium, sed solum votum quod matrimonii celebrationi vel usui opponitur. Jamvero quintuplex votum matrimonium reddit iliicitum : 1° MoX.\xvi\ perfectce castitatis ; 2° votum virginitatis ; 3° votum 7ion nubendi ; 4° votum suscipiendi ordines sacros ; 5° votum ingrediendi religionetn : de quibus seorsim dicendum.
1° De voto simplici perfectae castitatis. Hic agitur de voto siuiplici, non autem de soieinni, quod non solum prohibet, sed irritat matrimonium, ut infra dicetur, Jamvero, sive privatim emittatur, sive in rehgiosa Congregatione, consistit in promissione Deo facta perpetuo et absolute abstinendi ab omni venerea delectatione sive externil sive interna.

(A) Qui tale voluvi eniisit^ regulariter illicite inati'inioniuui conti'ahit ; nam vel intendit matrimonium consummare, ideoque votum violare; vel saltem se exponit periculo violandi votum, cum, altero conjuge postulante, debitum reddere teneatur. Dictum est regulariter^ ut excipiatur rarissimus casus quo utraque pars virginitatem in matrimonio servare intendit.

(B) Inito autem matrimonio, (a) vovens non potest absque peccato petere debitum, cum hoc sit directe contra votum; sed illud reddere potest ac debet quoties ad id con-

VS". Thoni.^ Supplem., q. 53, u. 1; Sanchcz^ lib. IX, disp. 33-34; S. Alphofis.., n. 986-987 ; Carrih\ 11-925-935; Haller. /'., n. 561-566, ed. 3; Feijc, n. 559-565; Lchinh..^ n. 719-723; Gcnicot., n. 512-513; dasparri, n. 434-441-

TuKoi,. Mou. I. 18 jugali obligatione tenetur. Ilinc, si alter conjux jus petendi amiserit, quia verbi gratia adulterium commisit, neuter petere aut reddere potest. — Kxpedit ii^itur quamprimum dispensationem a voto quaerere, ne vovens in perpetuo periculo maneat peccandi.

(b) Si alter conjux moriatur, vovens ad secundas nuptias convolare nequit, nisi dispensationem a suo voto obtinuerit. Generatim dispensatio datur solum ad matrimonium semel ineundum, ita ut nova requiratur ad alias nuptias ineundas.

N, B, Si quis votum teinpomneum castitatis emiserit, nuptias inire non potest, nisi postquam votum expiraverit; si antea nubat, idem dicendum ac de eo qui voto castitatis perpetuai ligatur, quamdiu tempus prcTefixum elapsum non fuerit.

2^ De voto virginitatis. Plerumque vovens virginitatem nihil aliud intendit nisi perfectam castitatem : quo casu applicanda sunt principia superius exposita. Presse autem sumptum, votum virginitatis consistit in promissione abstinendi ab illo primo opere carnali quo virginitas amittitur, seu a voluntarid seminis effusione pro viro, et pro muliere a copula aliisve actibus quibus sigillum virginale culpabiliter frangitur. — In praxi autem qui virginitatem vovet, communiter aut castitatem aut ca^libatum intendit : quare ejus intentio caute exploranda est.

Quibus positiSj (a) votum virginitatis graviter Lxditur primo actu consummato quo virginitas amittitur; (b) post primum hujusmodi peccatum, matrimonium licitum est, cum votum jam impossibile evaserit; (c) qui autem post votum virgo permansit, graviter peccat ineundo matrimonium, quippe qui se gravi periculo exponit contra \otum agendi; excipe casum quo ambo contrahentes virginitatem promiserunt, ut supra; (d) matrimonio contracto, debitum petere non potest, quamdiu carnis integritatem servavit ' ; sed, virginitate semel amissa, potest licite reddere ac petere debitum, cum jam voti adimpletio impossibilis evaserit; (e) mortuo consorte, si virgo permansit, voto adhuc ligatur; secus, ad novas nuptias transire potest.

3° De voto non nubendi, seu caelibatus. (a) Hoc votum directe consistit in promissione non contrahendi matrimonium; peccat

' Ita quidem objective loquendo : non pauci enim id ig7torant^ et peccant quidem nubendo, non autem debitum petendo.

igitur graviter qui cum tali voto nubit; (b) inito autem matrimonio, illud consummare potest, cum huic voto non opponatur; (c) soluto autem conjugio, votum reviviscit et secundas nuptias impedit.

4° De voto suscipiendi ordines sacros. (a) Hoc votum illicitum reddit matrimonium, cum conjugatus sacros ordines amplius recipere non possit, nisi forsan intendat, ante consummationem matrimonii, ingredi ac profiteri Religionem; sed in hoc casu uxorem decipit; (b) inito matrimonio, tenetur conjugis consensum petere ut ordines suscipere possit, positis de jure ponendis; si consensus denegetur, jam potest reddere et petere debitum, cum dire6te non voverit castitatem,et aliunde votum suscipiendi ordines impossibile evaserit; (c) si uxor moriatur, vel amittat jus petendi debitum (v. g. per votum aut adulterium), jam reviviscit obligatio voti, nisi dispensatio obtenta fuerit.
5° De voto ingrediendi Religionem. Hic agitur de voto ingrediendi Religionem cum votis solemnibus, aut Congregationem cum votis simplicibus : utrumque enim illicitas reddit nuptias. (a) Vovens non potest h'cite nubere, cum ita se exponat periculo votum frangendi vel alterum conjugem decipiendi; (b) prima consummatione matrimonii graviter peccat, quia voti adimpletionem reddit impossibilem'; sed, semel consummato matrimonio, licite reddere ac petere potest debitum, cum castitatem non voverit, et aliunde ingressus in Religionem sit impossibilis; (c) recuperata vero libertate, quia v. g. conjux mortuus est, vel jus petendi amisit, vel consentit ut vovens ingrediatur Religionem, tenetur id facere, nisi dispensatio obtineatur, aut res sit moraliter impossibilis.
Notandum. Plerumque expedit dispensationem ab his votis exquirere. Jure communi, ex can. 1309, solus Pontifex dispensare potest, ante Matrimonium, a voto/^^/^^r/^^ ac perpetiue. castitatis dMX. ingrediendi Religionetn proprie dictam ; unde Episco[)i non possunt ab eisdem dispensare jure ordinario, nisi sit periculum in mora.

Post contractum matrimonium, dispensat Episcopus ad petendum debitum : (a) si agatur de voto non reservato (can. 13 13); (b) si de casu urgenti etiam in voto reservato (can. 81); (c) item super voto reservato vi facultatum ordinarie a S. Pienitentiarid concessarum. (Cfr. de S?net, De Sponsalibus et Matrimonio, ed. 3% i, n. 231).

Insuper, vi Indultorum, saepe ampHores accipiunt facultates; ita in Statibus Anier. Fcederatis habent potestatem "dispensandi ex rationabih causa in volis sim.phcibus<:^/^//V^//>et religionis "'; quam in multis dioecesibus omnibus confessariis impertiuntur.

' Quidam tamen non advertunt se peccare matrimonium consummando, quia nubendo jam intendebant copulam babere; peccaverunt quidem nubendo, sed, rati matrimonium esse validum, non puiant maiitaleni copulam esse peccatum.

' Ap. Putzer, n. 106-107, ubi hicc facultas accurale exponitur

III. De impedimento mixtae religionis^

Mixta matrimonia, lato sensu intelle6la, ea sunt qUc-E ineuntur inter catholicum et acatholicum, sive sit baptizatus, sive non. Striflo autem sensu, impedimentum tnixtcB religionis, prout distinguitur ab impedimento disparitatis cultus, est illud quod existit inter duos baptizatos, quorum unus est catholicus, alter haereticus vel schismaticus; matrimonium reddit quidem illicitum, sed non invalidum. Dicemus : 1° de illiceitate matrimoniorum mixtorum; 2° de dispensatione ab hoc impedimento; 3° de viodo illa celebrandi.

i^ De illiceitate niatrimoniorum mixtorum.

Principium : Matrimonia mixta, absque dispensatione inita, graviter sunt illicita. Certum est.

(A) In Scripturd jam invenimus fundamenta hujus prohibitionis. (a) Sedulo enim prohibet consortium cum haereiicis : " Haereticum homincm post unam et sccundam correptionem devita"^; *' Si quis venit ad vos, et hanc do6lrinam non affert, nolite recipere eum in domum, nec Ave ei dixeritis. Qui enim dicit illi Ave, communicat operibus ejus malignis"3. Jamvero qui matrimonium cum haeretico contrahit, non solum ei ave dicit, sed cum eo intimam ct permanentem habet consuetudinem. (b) Insuper, testc Paulo4, matrimonium christianum est symbolum perfe6lie unionis Christi cum Ecclesia : mulieres viris suis subditc-e esse debent sicut Domino, et viri, diligere uxores suas sicut Christus dilexit Ecclesiam ct seipsum tradidit pro ea; jamvero si vir et uxor non sint ejusdem fidei, eorum unio valde imperfe6la est, cum non sit unio animorum in eadem fide, nec in eadem spe aut caritate; ergo nonnisi valde imperfe6le ac remote repraesentat unionem Christi et Ecclesise.

' Roskovauy^ De Matrimoniis mixtis; Feije, De Matrim. mixtis, Lovanii, 18 jy; id.^De Impedimentis, n. 566-574; Mazzei^ De Matrim. personarum diversae religionis, Romse, 1771; Carri^re, n. 753-765; Baller. P., n. 1084-1113; Gasparri, n. 442-472; Rosset, III, n. 1734- 1769; De Becker, p. 258-267; Wernz, n. 573-590; Ullathorne, An Instru(flion on Mixed Marriages; L.7mbing, Mixcd ^larriages, 107C.

(B) Concilia et Roni. Pontijices non solum modo generali consortium cum haereticis, sed etiam speciatim matrimonia cum eis stricte prohibuerunt ac severe condemnarunt. Ita Conc. Eliberitamim (an. 305) decrevit ^ : " H;€retici, si se transferre noluerint ad Ecclesiam cathoHcam, nec ipsis catholicas dandas esse puellas : sed neque Judaeis, neque haereticis dare placuit; eo quod nulla possit esse societas fideh cum infideU ". Idem statuerunt multa aha Conciha, tum particularia, tum generaHa.

Neque S. S. Pontifices aliud tenuerunt. Urbajius VIII^ 30 dcc. 1624, declaravit " catholicorum cum hoereticis matrimonia omnino fugienda esse"^; Clemens XI ^, 25 jun, 1706, eadem prohibuit, " nisi id totius Rei[)ublic3e bonum exposcat"; Benedictus XIV, 4 nov. 1741, ea vocat detestabilia connubia, quae S. Mater Ecclesia perpetuo damnavit atque interdixit, laudatque magnopere zelum illorum Antistitum qui severioribus poenis catholicos ab his sacrilegis vinculis deterrere student; Clemens VIII, 16 nov. 1763, scribit ex hujusmodi conjugiis Ecclesioe magnam cladem afferri; Fiiis VIII, 25 mart. 1830, declarat Ecclesiam a connubiis hujusmodi, qu?e non parum deformitatis et spiritualis periculi prae se ferunt, abhorrere; Gregorius XVI, 30 apr. 1841, ait : " Ipsa tanquam iUicitas planeque perniciosas semper habuit ejusmodi nuptias, tum ob flagitiosam in divinis rebus communionem, tum ob impendens CathoHco conjugi perversionis periculum, pravamque sobolis institutionem ". Quorum doctrinam confirmat leo XIII, scribens in Const. Arcanum : " Ab hujusmodi conjugiis ex eo maxime perspicitur esse abhorrendum, quod occasionem prcebeant vetitae societati et communicationi rerum sacrarum, periculum refigioni creant conjugis catholici, impedimento sunt bonoe institutioni Hberorum, et persa^pe animos impehunt ut cunctarum reHgionum gequam habere rationem assuescant, sublato veri falsique discrimine ". Quoe omnia graviter sancita sunt a Codice : " Severissime Ecclesia ubicjue prohibet ne nuitrimonium ineatur inter duas personas baptizatas, quarum altera sit catholica, altera vero sectae hieretici^; seu schismatica^ adscripta : quod si adsit perversionis periculum conjugis cathoHci et proHs conjugium ipsa etiam lege divina vetatur "^.

' Can. 16, ap. Labbc, Concilia, I, p. 973. Idcm statnit Conc. Laodiccnum (circa an. 364), can. 10, 31, ap. Labbc, I, p. 15 10-15 11.

5 Hic 0|)cr;ii prctium est notare iisdem argumentis ostcndi posse tiuam i)criculis plcna sint conjugia intcr cathohcas pucllas mita viros tiue irreligiosos.

conjuges unio, veraquc animorum concordia; vir uxorem diligere debet sicut Christus dilexit Ecclesiam, et mulier obedire viro sicut Domino. Atqui haec intima unio et amicitia vix existere potest ubi deest unitas fidei; nam amicitia i,'quales accipit aut facit, seu aliis verbis postulat ut amici idem sentiant et idem velint; jamvero ubi fides diversa cst, ibi erit animorum discrepantia non solum in rebus religiosis, scd etiam in multis qurestionibus historicis vel ethicis, qujc cum religione indivulse connectuntur, pnesertim vcro in iis qux ad prohs educationem spectant. Plxinde frequentcs oriuntur dissensiones, qu.x paccm famihai disturbant.

Quo posito, felicitas conjugum perfecta esse nequit. Siquidem vora beatitudine fruuntur quando simul orant, simul in ecclesia divinis assistunt officiis, eadem sacramenta suscipiunt, ejusdem divini convivii participes efficiuntur, seipsos invicem provocant ad praxim earumdem virtutum, eadem spe roborantur, eadem caritate uniuntur. Jamvero hcec omnia impossibilia evadunt quando conjuges non sunt ejusdem fidei : tunc enim vel quisque seorsim orat, vel alteruter contra conscientiam agit, actus religionis exercendo quos interius non approbat. — Praeterea, cum, ex dicds, ambo in multis discrepent, mutuae diffidentise virus brevi in eorum animos serpit, ac mutuus amor refrigescit, sine quo tamen non est vera conjugalis felicitas.

(b) Matrimonia hujusmodi parti catholiccB valde pericidosa sunt quoadfidem, et aliquando quoadinores. Imprimis nuptias inire cum hcTereticis est communicatio in divinis, quatenus pars cathohca sacramentum administrat haeretico, et vice versa. Praeterea cathohcus cum hseretico cjusquc famiha saepe convcrsans, non paucos crrores facile imbucrc potest, et de quibusdam veritatibus fidei dubia conciperc, aut saltem de nonnuUis actibus rehgionis erubescere, praesertim cum haud raro ignorantiam ac simphcitatem cathohcorum deridcri contingat. Periculum majus evadit quando, non obstantibus promissis tempore nuptiarum factis, vir uxorem cathohcam prohibet quin missse ahisque divinis ofificiis assistat; nec minus cst quando muhcr haerctica pcrfida suasione virum paulatim a praxi rehgionis avcrtit; nam, ut recte scribit Bellarniinus ^ : " Ea siquidem est natura

DE IMPEDIMENTIS MATRIMONll. 56i feminarum, ut multo facilius rit, ut ipsae viros pcrtraliant ad errorem, quam ut viri eas perducant ad vcritatem. " Maximum est etiam indijferentisvii periculum : quandc enim in eadem familia persona^ inveniuntur divcrsam religionem colentes, et inter eas frequcntes ac intima: habentur relationes, facile oritur persuasio varias religionum formas eadem aest/matione dignas esse. — Neque desunt pericula quoad mores ; cum, enim matrimonii abusus apud Protestante? maxime pra,^va!cat, ut ex ipsorum testimonio constat^ uxor catholica <x viro haeretico facilius ad aclus illicitos pertrahi potest.

(c) S.nepe niajora siint pericula pio filiis, qui ex hujusmodi connubiis nascuntur. AHquando pars acatholica eorum cathoHcae educationi obstat. Etiam quando cathoh'ce instruuntur, in indifferentismum facile labuntur : vident enim non eamdem religionem a parentibus coli, et exinde proni sunt ad inferendum non multum referre qua^nain religio observetur; nam si parentes ipsi de religione non idem sentiunt, quis certus esse potest de absoluta veritate religionis.-* Nonne omnes religiones aeque valent? — flaud raro pars haerctica nonnulla catholica dogmata vel praxcs deridet, et ita dubia excitat in mentibus filiorum. — Aliundc, si mater haeretica sit, verae pietatis sensus in corda puerorum vix instillare potcst; si pr.ter sit protestans, filii, etiam catholicis principiis a matre imbuti, quando adolescunt, nimis proni sun-t ad patris errorcs am[)lectendos, vel etiam s;cpius ad valedicendum omni reHgioni.

Quod (luidcm lugcnda constat cx[)cricntid; quamvis enim matrinionia mixta non scm[)cr infeliccs sortiantur exitiis, scd quandoque bonos effcctus [)roducant, sive acatholicam [)artcm ad veram ndcm trahendo, sivc [)n-ujuclicia removendo; attamcn sai[)ius majora mala mde oriuntur quam bona, praiscrtim ([uoad [^rolcm -'. Ex com[)utadone enim rccenter facta in Statil>us Amcr. Fa-dcratis, sexaginta scx ]uwQnQ^ per centum, ex his matrimoniis nati, nullam colunt rclis;io-

' Cfr. Sinclair, The Crowning sin of the Age, Boston, 1892, [). 16 sq.; /Vw.v^j, The Ethics of Marriage, New York, 1895, cli. III; Storcr, Is it I? Boston, 1868, [). 104-112.

'-' Cfr. Amcric. Kcctcs. Rcvicio, vol. I, 1889, [). 61-74; vol. II, 1891 [). 9-23.

ricin; duni, quando anibo i^arciUcs snnt catholici, solummodo oflo pc)- ceuluin rcligioni valcdicunt'.

Corollaria. (A) Gyavlter peccant catholici qiii, absqnc dispoisationc, viatriinoniuni ineuntcuni hcereticis. Ncquc consuctudo etiam longissimi tcmporis illud licitum reddit. ut plurics dcclaravit S. Scdcs, pnxsertim 5. Officium ^. 3 jan. 187 1 : •' Quamobrcm etsi jamdiu, uti affirmas, opinio isthic inoleverit, licite posse mixtas iniri nuptias absque S. Scdis dispensatione, haec tamen opinio qudlibet non obstante consuetudine, tolerari nequit ". — Quod verum cst. ctiamsi \\ casu periculum perversionis absit; nam alia sunt pericula, et insuper, ctiam cessante praecepto naturah", remanet prieccptum positivum Ecclcsise in praisumptione periculi fundatum.

Hinc, quando absque dispensatione contraxerunt, debent ad Episcopum recurrere, ut pro violatione legis satisfaciant et cautiones adhibere promittant necessarias ad periculum perversionis a se suaque proleamovendum3. Quge cautiones exigendce sunt etiam in articulo mortis \

(B) Graviter pcccant parocJii Jiujusnwdi niati-inionic etiani passive assistentes, quia contrahentium peccato cooperantur; ita decrevit .S. C. Conciliis : " Cathohcos parochos hisce matrimoniis celebrandis praesentcs esse non posse Flagitiosum. est enim eos esse tanti criminis testes, et ahquo ritu vel sua pra^sentia sacrilegum connubium confirmare ".

Passiva tamen parochi assistentia a S. Sede toleratur in quibusdam regionibus : (a) si lege civili sub gravibus poenis requiratur; (b) quoties matrimonium mixtum sine graviori damno impediri nequit, atque insuperEcclesise utilitati communique bono expedire videtur, si illud coram parocho potiusfiuam coram ministro acatho- Hco, ad quem partes facile confugerent, contrahatur^. — Caeterum in his casibus parochus ad Episcopum recurrat, et Episcopus ipse

■ Illarecensio ab ipsis Protestantibus instituta est; cfr. Association Men, New York, Noveniber 1901; Literary L)igest,]diW. 4, 1902, p. 17.

^ Ita ex Litt. Gregor. XVI, 30 apr. 1841 ad Ep. Hungaria^, ap Collea. P. F.^ n. 142S, p. ^22.

ad S. Sedem, si tempus est et ngitur de locis pro quibus h?ec declaratio data non fuit.

(C) Parochi totis virihus, hortationibus, suasionibus necnon increpationibus conari debent ne Jnijusniodi coitnubia ineantur. Patet ex Codice, c. 1064 : " Tastores a mixtis nuptiis, quantum possunt, absterreant ".

Ad rem Conc. Plen. Baltinwrense III, n. 133 : " Ad hunc autem finem assequendum maxime conducit : (a) frequens pa)-ochoru)n instruHio qua fideles edoceantur de Ecclesiae prohibitione mixtorum matrimoniorum". — Qute quidem instrudio tempore opportuno dari debet, i. e. antequam pars catholica amore capta sit erga partem acathohcam ; promde in sacro tribunali, quando confessarius novit poenitentem saepius frequentare acathohcos, — coram Sodah'tatibus juniorum, ubi constat tra6latus amatorios haberi cum lirereticis, — coram parentibus, ut ipsi proh adolescenti invigilent.

{h)^^ Praxis uniforniis eorjinidein paroclwruvi in casibus occurrentibus impediendi totis viribus, hortationibus, suasionibus, necnon increpationibus ne hujusmodi conjugia ineantur ". Quod efficax esse nequit, nisi sacerdotes deterreant juniores a nimia Protestantium frequentatione ; ideoque cathohcoe juventuti occasiones pr?ebeant simul conveniendi, et honestae recreationi vacandi, praesentibus quibusdam parentibus aut personis maturce aetatis ac virtutis probatae : nisi enim cathoHci adolescentes simul conveniant, haereticorum conventus et associationes adibunt.

(c) " Examen accuratuni de canonicis et gravibus causis, quae requiruntur pro dispensatione super hoc mixtae communionis impedimento concedenda". Quapropter parochi non semper ac facile dispensationem petentibus acquiescant; sed de causis canonicis inquirant, nec statim credant quidquid nupturientes dicunt, sed rem accurate investigent.

(D) " Post cclebratas mixtas xwx^yXXcX^s, parochi gravi conscientice onere se gravari sciant invigilandi ut proniissce a conjugibus conditiones observcntnr et ejfecluni sortiantur " ^. Nisi enim pastores id faciant, ideoque famih'as hujusmodi quandoque invisant, ssepe illae promissiones in oblivionem cadent, et liberorum reh'giosa educatio parum attendetur. — Pariter, juxta 5. Officiuni'^, quoniam in gravissimo hoc negotio nil soh'us presbyteri arbitrio cst reh'nqueadum, sacerdotcs de quoHbet mixto matrimonio contrahendo quantocius Epis-

' Ita S. C. de Prop. Fidc ad Archicp. Baltimorcnscm, 25 jun. 1884, ap. Collect. P. F., n. 1442; Code.v, c. 1064, n. 3.

copum ccrtiorcm reddant, accuratissime rclatis omnibus rcrum, locorum et personarum circumstantiis.

2° De dispensalione ab irjipediinento niixtcB religionis.

De facultate dispensandi. Attamen quando haec matrimonia pra^caveri non possunt, aut quando in aliquo casu particulari pra:videtur majora bona ex eis obventura quam mala, aut saltem sufficienter amoveri pericula, S. Pontifex ab impedimento mixtae religionis dispensare solet, justa de causa. Ipse quidem solus id praestare potest propria au6loritate, cum hic agatur de lege generali; sed facultatem dispensandi aliquando Episcopis concedit, pra:sertim in iis regionibus ubi multi haeretici inveniuntur ^.

Matrimonium mixtum cum dispensatione contra6lum, debitisque cautionibus infra exponendis, legitimum evadit, nec sacrilegum vocari potest.

De conditionibus necessariis ad dispensationem. (A) Requiritur gravis et canonica catcsa sine qua permitti nequit ut fideles gravibus fidei ac rnorum periculis sese exponant. Haec autem causa potest esse (a) quaelibet ratio ad bonum publicuui vergens, V. g. si probabiliter sperari possit familiam hcereticam, aut saltem partem acatholicam nupturientem, veram fidem amplexuram esse; si catholici sint pauci et matrimonia mixta ad removehda haereticorum prsejudicia conferre valeant; si secus magna orirentur scandala; si matrimonium mixtum unicum sit medium ut hberi, ex aho matrimonio nati, in cathohca rehgione instruantur; (b) etiam ratio boni

' Ita in Staiibus Amer. Fcederatis, Episcopi facultate gaudent '* dispensandi cum suis subditis super impedimento impediente mixtoa religionis, dummodum cautum sit omnibus conditionibus ab Ecclesia priescriptis ". Si tamen aHud sit impedimentum, v. g. consanguinitatis vel affinitatis, dispensare non valent nisi habeant Indultum cumidandi et simul facultatem dispensandi super hoc alio impedimento. Pra^terea potestate gaudent " dispensandi in matrimoniis mixtis jam contradlis, non item contrahendis, super gradibus consanguinitatis et affi. nitatis, super quibus apostolicam facultatem pro catholicis jam obtinuerunt, quatenus pars catholica, prasvia absolutione ab incestus reatu ?t censuris, cum parte acathoHca rite et legitime matrimonium contrahere de novo possit, prolemque susceptam ac suscipiendam legitimam declarandi, dummodo cautum sit conditiombus ab Ecclesia prasscriptis ". — OHm prior facultas exerceri nequibat quoad Italos, de quibus non constabat ItaHcum dunuciHum omnino deseruisse; sed illa restrictio sublata fuit decreto S. Officii, 4 maii 1887. Cfr. Putzer, n. 217; Zitdli, Dispens., p. 94.

privati contrahentiuni, dumniodo, omnibus circumstantiis seduhj inspectis, praevideri possit majora bona ([uam mala ex hoc matrimonio obventura esse; quod proesertim occurrit (juando pars catholica fide, virtute, prudentia ac fortitudine proecellit.

(B) Praeterea cautiones quaedam proescribuntur \ Pars acatholica promittere debet (a) se relicturam plenam libertatem catholico conjugi pro exercitio suce religionis; (b) universam prolem utriusque sexus in catholica religione institutam iri, etiamsi catholicum consortem prsematura morte abripi contigerit ^. — Pars autem catholica conari tenetur, juxta leges caritatis et prudentiae, conversionem alterius partis promovere.

In Codic€y c. 1061, statuitur hujusmodi promissiones fieri debere regulariter in scriptis. Si id obtineri nequeat, sufficit ut ita serio fiant ut Episcopus moralem habeat certitudinem quod fideliter adimplebuntur; quando vero, propter varia adjuncta, talis certitudo acquiri non potest, jure exigere potest ut juramento promissiones firmentur 3. Aliquando etiam expedit ut in scriptis fiant et in archivio parochiali serventur 4, ut tempore opportuno exhiberi possint iis ad quos res spectat.

3° De viodo viatrinioiiia mixta celebrandi.

(A) Etiam quando dispensatio concessa fuit, et necessariae cautiones exhibitae, jure communi parochus nonnisi assistentiam ad validitatein necessariam pr^stare potest, vitando ea omnia quae religiosum ritum sapiunt. Sacerdos igitur, cum testibus, extra ecclesiani, absque vestibus sacris, requirat et excipiats mutuum partium consensum, posteaque matrimonium in libro inscribat.

' In quibusdam regionibus, ut in Borussid^ legc civili cautum est ut liberi utriusque sexus in religione patris, aut saltem ad ejus arbitriuni cducarentur, simulque sacerdotibus interdicitur ne ullam promissioneni exigant de prole religiose instituenda ; quod advcrsatur legi canonica:. Tunc toleratur quidem ut parochi matrimoniis mixtis. absque his cautionibus initis, assistant ; sed nil facere debent quod videatur nuptias liujusmodi approbare, nec eis miscere preces aut religiosos ritus. Ita l'ius VIII, 25 Mart. 1830, ap. Collect. P. F., n. 1426.

■♦ Quod in nonnullis dioecesibus priescribitur, v. g. in Trento)U'usi 'Statuta, n. 144); in Witnii^igtonensi {"i^K.-eCiwX.Ti., n. 167); in Balti))uvensi pro viro acatholico, non auteni pro nuiliero (Statuta, n. 61).

J n (iiiil)iisdam locis permittitur ut napticTe iii sacristia aut in capelld privaia ineanlur ', ct sacerdos partes de consensu interroget eascjue matrimonio unilas declaret; ])ariter annuli benedictio et brevis allocutio de consensu Episcopi i:)erniitti potest ^.

Insuper, ubi ex hujusmodi assistentia gravia incommoda timentur, l^piscopus permittere potest assistentiam magis activam 3, cum quibusdam religiosis ritibus, exclusa semper celebratione missae ac proinde benedictione nuptiali ^ : juxta decretum S. Offic, 1 7 jan. 1872, non solum m hoc casu prohibetur missa pro sponso et sponsa, sed etiam qua^libet missa quae haberi posset tanquam complementum c;?remoni£e matrimonii 5. — Unde in his omnibus Statuta et Episcopi prascepta fideliter sequetur parochus ^.

( B ) Conjuges nequeunt vel ante vel post matrimonium, coram parocho initum, adire ministrum acatholicum, nisi hic agat partes magistratus civilis, et lex id praescribat ad effectus civiles matrimonii assequendos. Jamvero partes agit civilis magistratus, quando non in templo, sed in aula, et absque vestibus sacris, conjuges recipit et alloquitur7.

Pars catholica, qu?e matrimonium init coram acatholico ministro, uti sacris addicto, graviter peccat, quatenus in sacris cum haeretico communicat ac scandalum proebet; et incurrit excommiinicatione??i Ordinario reservatam ^. — Unde " si parochus certe noverit sponsos

Ita S. OJfic, 17 jan. 1877, ap. Gasparri., n. 463; cfr. Collect. P. F n. 1443; Staitits Sy7todaux de Paris, n. 482.

3 De queestione utrum expediat necne assistentiam activam pra^bere matrimoniis mixtis cfr. Anier. Eccles. Revieiv., VIII, 1893, p. 172-179;

■* Instruct. Aiitonelli. 15 nov. 1858, ap. Colleci. P. F.., n. 1450; Codex, c. 1102. — 5 S. Offic, 17 jan. 1872, ap. Gasparri, n. 463.

^ In Siaiibus Anier. Fcederatis, modus assistendi matrimoniis mixtis describitur apud Excerpta, ed. 8% p. 242-247 . ' Sacerdos primum, virum de consensu interroget in hunc modum : " N. N.., wilt thou take yV. N. here present for thy lazuful wife? — Sponsus respondet : "/ will. — Deinde mulierem : N. 7V., wilt thou talce N. N. here preseni for thy lawful huslumd? — Sponsa respondet : / will. — Tunc junctis invicem dexteris sibi mutuam fidem dant sequenti formula, sponsus primo dicens : /, N. N. take ihee^^ic. ut supra (n. 885, not. i). — Hisce peractis sacerdos dicet : By the authority committed to mc, I pronou?ice you tmiiedin the bo?ids of ??iairi??io?ty. — Tunc sponsus annulum imponet in digito annulari sinistrse manus sponsas, dicens : Wiih this ri?tg I thee wed., and I plight unio thee ??iy t?'oih. — Post hsec, sacerdos conjuges alloquatur verbis in Appendice additis, vel similibus...".

hanc legem violaturos esse vel jam violasse, eorum matrimonio ne assistat, nisi ex gravissimis causis, remoto scandalo et consulto prius Ordinario " ^ Si autem certo non scit eos hcereticum ministrum adituros, de lege Ecclesiae silere potest, quando prsevidet monitionem non esse profuturam, ad majora mala vitanda ^.

(C) Qua occasione qusesitum est etiam an Hceat sacerdoti catholico tanquam 7m?iistrum civilem se habere in celebratione matrimonii duorum hcereticorum ; jamvero S. Officiiim respondit^, 20 dec. 1837 : " Licet hujusmodi interventus non ita reprobetur ut nunquam licitus esse possit, communiter tamen est dissuadendus ". Attamen nuperrime Praefectus S. C. de Prop. Fide scripsit Archiepiscopo Neo-Aurelianensi, 26 jan. 1895, id licitum esse, quia sacerdos est in hoc casu tanquam testis auctorizabilis ^.

N. B. — " Absterreantur quoque fideles a matrimonio contrahendo cum iis qui notorie aut catholicam fidem abjeceru?it., etsi ad sectam acatholicam non transierint, aut societatibus ab Ecclesid damnatis adscripti sunt. Parochus praedictis nuptiis ne assistat nisi consulto Ordinario, qui, inspectis omnibus rei adjunctis, ei permittere poterit ut matrimonio intersit, dummodo urgeat gravis causa et pro suo prudenti arbitrio Ordinarius judicet satis cautum esse catholicse educationi universae prolis et remotioni periculi perversionis alterius conjugis ".

" '^ipub/icus peccator aut censurd notorie infiodatus prius ad sacramentalem confessionem accedere aut cum Ecclesia reconciliari recusaverit, parochus ejus matrimonio ne assistat, nisi gravis urgeat causa, de qua, si fieri possit, consulat Ordinarium ".

IV. De impedimento cognationis legalis.

Mult.x olim difficultates movebantur de cogjiatione legali^ utrum necne esset impedimentum, et quo gradu. Solutionis principium tradit Codex, c. 1059, decernens hac in re sequendam esse lei^em civilem, ita ut in regionibus ub! cognatione civili nuptiai redduntur illicit;e, jure canonico matrimonium sit pariter illicitum seu impedimejitum prohibens, et quidem eodem gradu ac modo : " In iis rcgionibus ubi lege civili legalis cognatio, ex adoptione orta, nuptias reddit illicitas, jure quoque canonico, matrimonium illicitum est ".

Divisio.

Sedulo i<;itur inspicienda est hac de re legislatio civilis. In Gallid adoptio legalis ut impediinentum proJiibens habetur ^

Art. II. De impedimentis dirimentibus.

§ I. PR/KN0TAN1)A DE IMPEDIMENTIS DIRIMENTIimS IN GENERE2.

Natura et divisio impedimentorum dirimentium. Quinam ea ferre possint? Quinam eisdem subjiciantur? ^ Qucenam causae ab eis excusent?

1° Natura et divisio impedimentoruDi dirimentium.

Natura. (A) Impedimentum dirimens tah's est natura,- ut matrimonium invahdum reddat : " Impedimentum dirimens et graviter prohibet matrimonium contrahendum, et impedit quominus valide contrahatur " {Codex^ c. 1036, § 2.)

(B) Impedimentum dirimens directe contractum afficit et indii-ecte sacramentum. Siquideni Ecclesia non potest substantiam sacramenti directe attingere, i. e. mutare quod Christus ipse tanquam essentiale in sacramentis instituit; proinde, posito quod consensus validus sit materia et forma sacramenti Matrimonii, non potest efficere ut christiani, qui z^rt;//<^c'consentiunt, validas nuptias non contrahant. Sed determinare ac praescribere potest conditiones requisitas ut consensus matrimoniahs sit vahdus, attento bono publico; id enim valet in spirituah ordine quod Status in rebus temporah*bus praestare potest; jamvero Status pnx^scribere potest, ob bonum pubhcum, quasdam conditiones ad contractus civiles perficiendos, quibus omissis, invahdus erit contractus; quod revera praestitit relate ad emptionemvenditionem, testamenta et al'a hujusmodi. Ergo pariter

' " Le marlage g.^. p?'ohibe : entre l'adoptant, l'adopte et ses descendants; entre les enfants adoptifs du meme individu; entre l'adopte et les enfants soit legitimes, soit naturels, qui pourraient survenir a Fadoptant; entre 1'adopte et le conjoint de 1'adoptant; et reciproquement entre Tadoptant et le conjoint de Tadopte ". {Cod. civ., a. 348.)

^ Sanches^ lib. VII, disp. 1-6; .S'. Alpho?ts., n. 978-981 et n. 1008; Carriere., n. 508-627; Feije., n. 73-104; De Angelis., 1. IV, t. I, n. 15-17; Lehmk.., n. 726-731 ; Gasparri., n. 244 sq.; De Becker, p. 49-53; Haine^ q. 94-100; Rosset^ n. 1246; Genisot., n. /(^^-^']^.: Noldin., n. 58-61.

Ecclesia determinare potest conditiones sine quibus matrimonialis consensus non erit validus.

Ecclesia autem, directe contractum attingendo, indirecte sacramentum attingit; cum enim materia et forma sacramenti sit ipse consensus matrimonialis, quoties contractus est invalidus, toties invalidum est sacramentum. Nec in hoc mutatur materia et forma sacramenti, quae semper in valido contractu consistit; sed mutantur conditiones ad validitatem contractils necessariae. Quod comparatione declaratur : si quis chimice dissolvit aquam baptismalem, eo ipso indirecte invalidat baptismum cum ea ministratum, quin tamen substantiam sacramenti mutet; ita Ecclesia, sua potestate dissolvendo consensum matrimonialem, seu potius impediendo ne hic valide praebeatur, non mutat substantiam matrimonii.

(C) Finis vero propter quem statuitur impedimentum dirimens, est modo generali ut recte cic condigne i^ieatur iiiatriuioniuvi pro bono contrahentiuni et societatis ; proindeque ut efficaciter avertantur mala atque incommoda, qua^ matrimonii sanctitatem et honestatem destruerent vel minuerent. Unde qua^dam impedimenta instituuntur : (a) propter bonum physicum aut spirituale conjugum, qualia sunt consanguinitas, praisertim in primis gradibus, affitiitas aut crinien ; (b) alia autem propter bonum publicum utriusquc societatis, civilis et ecclesiasticae ; v. g. cognatio et affinitas in remotis gradibus, ut juvenes, extra consanguineos et affines contrahentes, communi vinculo coadunent familias Cc-eteroquin dissitas; (c) alia tandem propter bonum religionis et sacramenti, qualia sunt ordo^ votum^ ligamen.
Divisio. (A) Ouindecim generatim recensentur impedimenta dirimentia, quai his versibus continentur :

Error, conditio, votum, cognatio, crimen ',

Cultils disparitas, vis, ordo, ligamen, honestas,

Aetas, affinis, si clandestinus et impos,

Si mulier sit rapta loco nec reddita tuto.

(B) Ratione auctoritatis a qua originem ducunt, imi^edimenta sunt : {a.)juris natura/is, si a Deo instituta sunt ut auctore natune, v. g. error^ impotentia et consanguinitas in primo gradu lineae recta: ;

{\i)jitris divini positivi, quando positiva lege divina statuta sunt, ut

' Triplex autem distinguitur cognatio : naturalis^ spiritualis el lCi:;alis; pariter triplex est impedimentum criviinis^ ut infra dicetur; hinc novemdecim inipedimenta a quibusdam agnoscuntur. Ex his impedimentis dirimentibus, trcdecini sunt impedimenta dirimentia proprie dicta, Cf. Code.x^ can. 1067 sq.

est Hgamen; {^)juris ecdesiastici^ quando auctoritate Ecclesi?e constituta sunt, (lualia sunt ordo^ votum, cultus disparitas, etc.

(C) Ratione extensionis, inipedimenta sunt (a) absoluta, quando matrimonium dirimunt cum qualibet persona, ex. gr. votum, ordo, ligamen; (b) re/ativa, cum nuptias invalidant solum cum certis personis, v. g. cognatio, affinitas, crimcn, etc.

(D) Ratione finis propter quem instituta fuerunt, impedimcnta sunt : (a) juris privati, quoe statuuntur propter bonum privatum contrahentium, ita ut ipsis solis competat jus et officium impugnandi matrimonium; quatuor sunt : error, conditio, metus, ifnpoicntia, quibus nonnulli, ut Lehffikuhl (n. 732), addunt ligamen; (b) jurhpub/ici, qute statuuntur propter bonum conunune, seu propter Christiani Matrimonii sanctitatem, ita ut jus et officium matrimonium impugnandi competat non solum contrahentibus, sed etiam directe judici ecclesiastico et indirecte cuilibet personae quae tale impedimentum noverit; qualia sunt ?etas, ordo, votum ceteraque praeter quinque superius recensita. {Codex, c. 197 1).

(e) Ratione j?iodi quo cognoscuntur, impedimenta sunt pub/ica vel occulta, prout probari possunt in foro externo vel non, ut infra declarabitur, ubi de Dispensationibus. {Codex, c. 1037).

(F) Ordine autem logico, quem sequemur, ad tria capita revocari possunt : (a) impedimenta quae consensum afficiunt : cetatein et avientiavi, erroreni, conditionem, viin et metum; (b) quae habilitatem contrahentium afficiunt, vel absolute : impotentiani, ligamen, votum et ordinem; vel relative : cognationem, affinitatem, honestatem publicam, cidtiis dispajitatem, raptum et crimen ; (c) quae formam contractus respiciunt, nempe clandestinitatem ^.

' S. Thomas (Supplem., q. L, art. unic.) ita logice ac philosophice exponit ordinem impedimentorum suo tempore existentium : " Potest enim matrimonium impediri aut ex parte contractus matrimonii, aut ex parte contrahentium. Si primo modo, cum contractus matrimonii fiat per voluntarium consensum, qui toliitur per ignorantiam et per violentiam, erunt duo impedimenta matrimonii, sciHcet vis, id est coactio, et error ex parte ignorantiae. Et ideo de istis duobus impedimentis Magister determinavit, ubi agebatur de causa matrimonii (Sent. IV, dist. 29 et 30). Nunc autem agit de impedimentis quae accipiuntur ex parte personarum contrahentium, quae sic distinguuntur. Potest enim ahquis impediri a matrimonio contrahendo vel simpHciter, vel respectu aHcujus personas. Si simpHciter, ut cum nulla possit matrimonium contrahere, hoc non potest esse, nisi quia impeditur a matrimoniaH actu. Quod quidem contingit dupHciter : primo quia non potest de facto, sive quia omnino non possit, et sic ponitur impedimentum impotentia coeundi : sive quia non Hbere possit, et sic ponitur impedimentum s£nntutis conditio; secundo quia non licite potest, et hoc secun-

2° Quinivn iinpedinienta dirinieiUia ferre possi^tt?

Jam probatum est supra, n. 814, Ecclesiam et quidem solam jus habere statuendi inter baptizatos impedimenta matrimonium dirimentia; sed qu.xstio est quinam in Ecclesia hac potestate gaudeant.

(A) .S\ Pojttifex Qt Concilia generalia certo possunt hujusmodi impedimenta ferre, cum suprema auctoritate in universam Ecclesiam polleant. Quod quidem praistare possunt sive per modum universre legis, sive per modum preecepti particularis ^

(B) " Consuetudo novum impedimentum inducens aut impedimentis existentibus contraria reprobatur " ^.

(C) Episcopus autem et Concilia particularia hodie potestate carent impedimenta statuendi, quamvis oHm eam exercuerint. Ratio est quia hasc est causa major, quam sibi reservavit S. Pontifex, et merito; nam si quihbet Episcopus pro sua dio^cesi impedimenta ferre valeret, jam esset maxima confusio in re gravis momenti.

l^ Quinani inipedinientis dirinientibus suhjiciantur?

(A) Certuni est onines^ etiam hicreticos et infideles, b"gari impedimentis juris 7taturalis et divini positivi, quaha sunt consanguinitas in primo gradu Hneci^ rectaj, Hgamen, etc; jus enim divinum, etiam mere positivum, omnes Dei subditos Hgat.

Certum est pariter infideles non directe attingi per impedimenta niere ecclesiastica^ cum Ecclesia de iis qui foris dum quod ad continentiam obligatur, quod contingit dupliciter : vcl quia obligatur ex officio suscepto, et sic est impedimentum ordinis ; vcl ex voto emisso, et sic impedit votum. Si autem impcditur aliquis a matrimonio non simpliciter, sed rcspectu alicujus persona:, vel hoc est propter obligationem ad alteram personam, sicut qui uni matrimonio junctus est, non potest alteri conjungi, et sic est liga)iicn niatrimonii : vel quia deficit proportio ad alteram personam, et hoc proptcr tria : primo quidem propter nimiam distantiam ad ipsam, et sic cst disparitas ciiltfisj sccundo propter nimiam propinquitatem, et sic ponitur triplex impedimentum, sciHcet cognatio^ deinde atJinitas., quiu importat propinquitatem duarum personarum ratione tcrtiiu matrimonio iuncta?, ct publiccc honestatis justitia, in qua est propinquitas duarum pcrsonarum ratione tertiiii pcr sponsalia junctiv; ; teitio proptcr indcbitam conjunctionem ad ipsam primo factam, et sic impedit criincn adultcrii prius cum ipsa commissi ". * Codcx, c. 1038. — = Codcx\ c. 1041.

siiiit non jiulicct, ac proindc pro cis lcgcs non fcnit. Infidelcs tamen indircctc per lijuc attinL^untur, quando scilicet contrahcrc volunt cum fideHbus, qui et ipsi vinculo ecclesiastico lig-antur; nam ad nullititem matrimonii sufficit ut unus e sponsis inhabilis sit ad contrahendum. {Codcx, c. 1036).

(B) Controvcrtitnr autem num Jiceretici, scJiismatici ct apostatcB, qui valide fuerunt baptizati, impedimentis mere ecclesiasticis subjiciuntur.

(a) Olim non pauci theologi et canonistae, ut Layjuann et ScJimalzgrneber\ negabant. Quamvis enim, aiebant, Ecclesia potestatem habeat hgandi fihos etiam rebelles, de fa6to hgare non vult eos qui sunt membra Societatis ab Ecclesia prorsus separatae, et nascuntur, non autem fiunt, hacretici. Non enim credibile est cnm urgere vehe leges quarum observantia impossibihs est, et ex quibus maxima damna necessario oriuntur; atqui leges ecclesiasticae matrimonium dirimentes non possunt ab haereticis servari, cum a plerisque ignorentur, et tanquam obhgatoriae non habeantur ab cis qui eas cognoscunt; ahunde si istis legibus hgantur haeretici, multa matrimonia invalida erunt : quod sane maximum est malum.

(b) Attamen, juxta hodiernos canonistas, sententia affirmativa omnino tenenda est, propter Ecclesiae decisiones. — Exceptio tamen admittitur quoad schismaticos in Oricnte degentes, qui jam per longa saecula suas particulares leges hac de re habuerunt, tacentibus R. Pontificibus.

i) Pluries enim declaravit Benedi^us XIV, sive imphcite sive exphcite, haereticos hgari canonicis impedimentis. In Constit. Matrimonia, 4 nov. 174 1, statuit matrimonia contra6la, absque Tridentina forma, inter haereticos vel inter partem haereticam et cathohcam in Belgio et Hollandia vahda esse, dnmmodo tamen non obstiterit aliiid canonicum impedimentum; ergo invahda sunt, si tale impedimentum obstiterit. Pariter in Const. Singularinobis, q febr. 1749, ad Card. Eboracensem, declarat invahdum esse matrimonium intei Jiebrceum et Jicereticam, quia " exploratum est, ait, haereticos quidem ab Ecclesiae unitate repehi, iisque bonis orbari omnious quibus fruuntur in Ecclesia versantes, 7ion tamen ab ejus auBoritate et legibus liberari".

Quod etiam constat ex agendi ralione Rom. Congregationum. Nam, quando ab haeresi vel schismate convertuntur conjuges impedimento ecclesiastico irretiti, Sedes Apostohca eorum matrimonia

^ Laymann, 1. V, tr. X, p. 2, c. 4, n. 7; ScJimalzgr., lib. I, tit. i, n. 379-380.

sanat hi radice; praeterea specialcs facultates Episcopis concedit quoad hcxreticos conversos, v. g., facultatem dispensandi in matrimoniis contractis cum haereticis conversis in secundo simpHci et mixto, id est, in secundo mixto cum tertio aut quarto; ergo supponit nuptias cum canonico impedimento initas esse invalidas.

Revera hujusmodi impedimenta, si excipias clandestinitatem (de cujus extensione infra dicetur), jam promulgata erant quando modern?e hsereticorum sectae natge sunt, ideoque vim legis habebant ubi nunc haeresis grassatur; aliunde nihil probat Ecclesiam voluisse postea haereticos ab his legibus eximere, sed e contra documenta jam allata contrarium potius evincunt. Et merito; secus enim Ecclesia favere videretur rebellibus filiis. — AHunde Codex acatholicos eximit tantum a servanda catholica matrimonii forma. {Codex, c. 1099.)

Nec dicatur exinde maxima oriri incommoda; nam sa^pe hodierni hreretici bona fide excusantur a peccato, dum matrimonium contrahunt cum impedimento canonico; si gratia sacramentali privantur, alias gratias recipere possunt, et, cum nuptias bona fide inierint, proles est legitima.

4° Qucsnani causce ab iinpediine^itis dirimentibus excusent?

(A) Ignorantia etiani invincibilis non excusat ab inipediniento dirimente, quia ex Codice, c. 16, ^^ nulla ignorantia legum irritantium aut inhabilitantium ab eisdem excusat, nisi aliud expresse dicatur ". Ouod aliunde 5. Officiuni aperte declaravit in Instruct. ad Vic. Ap. Siamensem ^, 4 jul. 1855 : " Animadvertendum est etiam, quoad impedimenta dirimentia, ignorantiam invincibilem aut bonam fidem haud sufficere ut vaHde contrahatur matrimonium. Etsi quandoque (quod tamen raro credendum est in praxi) illa ignorantia et bona fides excusare valeat a peccato, tamen nunquam efficere potest matrimonium vaHdum quod cum obice dirimcnte fuerit initum ".
(B) Neque ab inipedinicntis ificur/ endis regulariter excusat grave danmuni contra/ientiuni, vel inipossibilitas dispensationeni obtinoidi ; nam leges irritantes, qucU propter bonum pubHcum feruntur, non cessant propter aHquod bonum privatum. Ouod confirmatur ex rcs[)onso .S\ Officii ad Vic. Ap. Japonict^, u mart. 1868; siquidem ex[)ositum fuerat Christianos Japoncnscs, (Hn-antc sjccuhrri pcrsccutionc, bona fidc matrimonia contraxissc cum impedimentis juris

ccclesiastici ; janivcro rcspoiisuni est eos (jui iu bona ficlc perseverabant non esse inciuictandos; alios vero consensum renovare tcneri, vel, si id impossibile esset, supplicanduin esse pro dispensatione iit radice ; ex quo inferturh?ec matrimonia tanquam invalida a 5. Officio habita fuisse.

Dicitur regulariter, quia si quis in hoc casu omnino deberet a matrimonio abstinere, — quia v. g. agitur de muliere catholica qua^ commoratur in regione ubi omnes juvenes sunt pagani, — impedimentum cessat, cum jus naturale nubendi pra^valeat juri ecclesiastico.

Corollarium : Niiin licet contrahere cuin inipediviento dubio? Juxta omnes, primum res serio investigari debet; si vero, post diligens examen, dubium supersit, distinguendum est :

(A) Si agitur de impedimento juris naturalis aut divini, V. g. consanguinitatis, Hgaminis, graviter peccat qui cum tali dubio nuptias init; hic enim agitur de validitate sacramenti, et quidem de defectu quem Ecclesia supplere nequit; ergo hic non Hcet, ante factuni, opinionem probabilem sequi; et qui ita agit voluntarie et absque necessitate, sese exponit periculo castitatem violandi.

Attamen, " si impedimentum impotentia.^ dubium sit, sive dubio juris, sive dubio facti, matrimonium non est impediendum " ^.

(B) Si impedimentum est juris ecclesiastici, pariter distingui debet : (a) in duhiojuris, utrum lex existat, contrahere Hcet, quia Ecclesia supplet, i. e. dat facultatem nubendi, si forte ha^c non existit; nam ex Codice, " leges etiam irritantes et inhabiHtantes, in dubio iuris non urgent"^, Proinde in praxi inipedinientiini ecclesiasticum dubiuni dubio juris es. impedimentum nulluni.

(b) In dubio facti, utrum v. g., inter A Gt B sit gradu ccnsanguinitatis vel affinitatis prohibitus, non Hcet contra here, sed obtineri debet dispensatio ad cautelain\ nam e-\ ^'(^^'/V^ " in dubioy^/r// potest Ordinarius in eis dispensarc dummodo agatur de legibus in quibus Romanus Pontife. dispensare solet"3. Secus matrimonium periculo nuHitatis

DE IMPEDIMENTIS MATRIMONIl. 579 exponitur absqLie sufficienti rationc, cum facile sit clispensationem ab Ordinario obtinere. Post factuni, standum est pro valore matrimonii, donec contrarium probetur {Codex, c. 1014).

§ II. De IMPEDIMENTIS QU/E consensum afficiunt. Quatuor sunt : ainentia et cetas, error^ conditic^ vis et nietus.

I. De amentia et aetale.

1° De amentia ^ (A) Perpetna et absolnta anientia jure naturali diriniit niatrinio?tiuni; nam, ex di6lis supra (n.692),ad validitatcm matrimonii requiritur liberdiC proinde rationabilis consensus, cujus perpetuo et absolute amcntes omnino incapaces sunt. — Si vero amentia non sit perpetua, ac matrimonium tempore quo uterque conjux mente sanus erat initum fuerit, per subsequcntem amentiam ncn dissolvitun

(B) Qui vero lucida habent intervaila, valide quidem contrahunt tempore quo rationis usu gaudent; sed regulariter a matrimomo avertendi sunt, ob loala quoe exinde sequuntur ac difficultatem rite cducandDe prolis. Dicitur regutariter, quia hrec matrimonia permilti possunt ob gravem causam, v. g. ad reparandum puelire honorem, ratihabendam civilem unionem, vel legitimandam prolem ; id tamen generatim non fiat inconsulto Episcopo.

Si dubitatur an matrimonium contra6lum fuerit tempore amentire vel lucido intervallo, generatim proesumitur initum tempore amentise, proindeque invalidum, quia lucida intervalla/c'^ accideus occurrunt, ac proinde probari debent.

(C) Demejites, seu mono/naniaci, qui circa unam vel alteram rem insaniunt, et in ahis ratione pollent, probabiHus habiles sunt ad matrimonium, dummodo jura et officia conjugii inteUigant; sed a connubio avertcndisunt,in quantum fieri potest,propter incommoda ([uibus altera pars et proles nascitura obnoxice erunt ^.

(D) Fdiui \q\ stupidi, si sufficienti pollent discretione, ita ut jura et onera matrimonii intelHgant, vaHde contrahere possunt ; sed, cum facihus decipiantur, faciHus etiam probatur eorum consensum errore vitiatum fuisse.

(E) Surdo niuti, rite inslituti, capaces sunt nubendi. Si vero

^ Decret. Hb. IV, tit. I, cap. 24; .9. T/ioin., 4 Sentent., dist. XXXIW q. I, a. 4; Sanckez, Hb. I, disp. 8, n. 82-24; St/im.i/si^r., Hb. I', t. I n. 14-17; Carri^re, n. 827; Gasparri, II, n. 779781.

3Generatini leges civiles talia matrinionia iit invalida liabent.

caiKiccs non sunt gravitcr [)cccandi, nc^iuc lial)ilcs ccnscntur ad contrahenduni.

()ui vcro a nativitatc simul siirdi^ muti ct C(cci fucrunt, gencratini niatrinionii incapaccs sunt, nisi tanicn spcciali mcthodo instructi fucrint ^

(f) Ehrii^ qui vere rationis usu pro tcnipore carcnt, necnon dormientes, licet somnambuli, matrimonium inirc non valcnt tempore ebrietatis vel somni.

Si vero matrimonium per procuratorcm fiat, valide contrahitur etiam in casu quo mandans est ebrius vel dormiens nuptiarum tcmpore, dummodo rationis usu gauderet quando mandatum dedit.

2° De aetate 2. (A) Regu/a generalis : Jure canonico irritum est matrimonium ante requisitam ?etatem initum, id est ante decimum sextum annum completum pro viro, ante decimum quartum item completum pro muliere 3.

(a) Rqtio legis est quia ante hanc aetatem praesumitur deesse illa perfecta discretio quae ad intelligenda matrimonii officia desideratur; et insuper omnino decet ut nuptia: non permittantur juvenibus antequam maturior aetas eos capaces efificiat omnia matrimonii onera rite sustinendi.

(b) Statim vero ac praedicta aetas completa est, matrimonium per se valet, etiamsi forsan adhuc deesset immediata potentia generandi; nam jure naturae ad validitatem matrimonii sufificit potentia generandi rejnota, dummodo adsit aliunde mentis discretio : haec autem praesumitur in canonica aetate, nisi contrariis indiciis deficere probetur.

(c) Matrimonium nuUum propter defectum aetatis, non vahdatur per solam adeptionem aetatis ; sed necesse est ut consensus renovetur post adeptam aetatem canonicam.

^ Quidam enim ex his revera instructi sunt, ut videre est ap. Dickens^ Anierican Notes, ch. III, ubi describitur quomodo Laura Brigdman, puella omnibus sensibus, excepto tactu, destituta, optime educata fuerit ; cfr. Amer. Supplement to Encyclop. Britannica, voce Brigdma7i',?^X\w(X exemplum videre est ap. La Quinzaine, dec. 1902.

^ Decret. lib. IV, tit. 2, de Desponsat. impuberum; Reiffe^istuel', Schmalzgr., De Angelis, Santi aliique Canonistas in hunc titul. ; S. Alphons., n. 1065- 1067; Carriere, n. 900-904; Feijc, n. 531-537; Gasparri, n. 491-509; Lehmk., n. 748; Majisella, p. 21-25.

3 Codex, c. 1067. — Pubertas existit anno duodecimo completo pro feminis, anno quarto decimo pro masculis, ex can. B8, § 2 ; sed, juxta jus recens, a^tas pubertatis jam non est a^tas canonica ad matrimonium contrahendum.

(B) Nota. Non valet probabilius matrimonium ante illam aetatem initum, etiamsi inalitia siippleat (ctateui, i. e. simul adsit immediata potentia generandi, et sufficiens discretioad intelligenda conjugii officia; quoin casu lex vetus decernebat valere matrimonium, quia ideo matrimonium impuberum declarabatur invalidum Q^md.prcesumebantur inhabiles ad contrahendum ; jamvero pr^sumptio cedebat veritati.

Antequam ergo matrimonium impuberum permitteretur, duae |)r?efat8e. conditiones probari debebant; de his autem judicare debebat non ipse parochus, sed Ordinarius vel Pontifex. (a) Potentia generandi probari poterat vel ex copuhi jam habita, — vel ex menstruo in femina, aut ex seminis effusione in viro, aut ex inspectione corporum a medico peracta. (b) Debita autem mentis discretio dignoscebatur ex interrogatione impuberum seorsim facta, inquirendo ab utroque utrum velit nubere, an noverit matrimonii naturam, onera et proprietates; utrum sponte, an vi, metu, blanditiis aut promissis ad matrimonium inducatur.

Diximiis illam exceptionem jam probabiliiis non valere, cum can. 1067 matrimonium ante aetatem pr^fixam decernatsimpliciter validum iniri non posse, nullo modo ad veterem exceptionem omnibus optime notam alludendo. Silentium in re adeo gravi nobis videtur immutatio veteris discipHnce.

(C) Impedimcntum aetatis, prout fuit expositum, est solum juris ecclesiastici. Jus naiurale irritat quidcm matrimonia quae contrahuntur absque sufficienti discrctione. sed non ea quae ineuntur ab impuberibus qui jam connubii officia intelHgunt. Hinc (a) inter non baptizatos, posita judicii maturitate, valet matrimonium ante pubcrtatem initum : quod pra6licum est, non quidem in nostris regionibus, scd in multis Cathoh'cis missionibus India^ et Sinensis impcrii, ubi frequentcr ineuntur matrimonia inter impuberes.

(b) Ecclesia ab hoc impedimento dispensare valet, statim ac adcst sufficiens discretio; sed dispensatio rarissimc conceditur, nonnisi ob gravissimam causam, v. g. reconcihationem duarum nationum aut famiharum, et sub conditione ne contrahentes cohabitent antcquam ad nubilem astatcm pcrvcnerint.

933- (D) Notanda pro praxi. Quamvis matrimonium vahdum sit statim ac pubertas attingitur, non expcdit ilhco contraherc; sed maturiorem aitatem exspc6larc juvat, ne pritcociori matrimonii usu vires conjugum cxhauriantur, ac debih"s proles gencrctur ; ne pariter sponsi careant illa pru- dentia qiue ad rectam sobolis educationcm desidcratur. Aliunde tempus nuptiarum nimis difterri non debet, ne forte juvenum mores corrumpantur. Oua in re ad varias locorum consuetudines et conditiones attendendum est : in calidioribus locis ocius, in frigidioribus serius maturitas acquiritur. {Codcx, c. 1067.)

II. De impedimento erroris'.

Error matrimonium invalidans triplex esse potest : i°circa naturaj/i vel essentia/ein proprietatem matrimonii; 2° error CXYCR personafn ; 3° error circa qualitates personcB.

1° Error circa naturain vel essentialein proprietateni uiatrinionii.

(A) Invalide matrimonium contiahit qui ita errat circa ipsam naturam matrimonii, ut pcsitive nolit tribuere jus in proprium corpus, quando videlicet putat matrimonium esse amicalem quamdam societatem, non autem unionem ad filios generandos ; tunc enim deficit matrimonialis consensus, cum desit intentio jus dandi in proprium corpus.

Non requiritur tamen ut nupturientes sciant prolem per copulam generari, sed sufficit ut noverint matrimonium ad prolem habendam contrahi, et mutuo dari aliquod jus in corpus (can. 108 1, § 2). Insuper error hujusmodi non praesumitur in puberibus ^

(B) Pariter error invalidat sacramentum, quando ita versatur circa essentialem proprietatem matrimonii, unitatem^ indissolubihtatem, vel sacramentalitatem, ut positive excludatur talis proprietas : tunc non adest tantum error, sed apponitur conditio essentiae contractus contraria. Si vero haec proprietas non excluditur, sed habetur intentio more aHorum contrahendi, vahdae sunt nuptia^.

' S. Thom.^ Suppl., q. 51; Reiffenst.., 1. IV, t. I, n. 342-350; Schmalzgr.., . IV, t. I, n. 433-461; Sanchez., lib. VII, disp. 18; S. Alphons.., n. 1009- 1016; Carriere., n. 631-634; Daller. P.., n. 601-610, ed. 3; Feije., n. 105- 118; Gasparri^ II, 782-793.

^ Ita in Codice, can. 1082 : " Ut matrimonialis consensiis haberi possit, necesse est ut contrahentes saltem non ignorent matrimonium esse societatem permanentem inter virum et mulierem ad filios procreandos. — Ha:c ignorantia post pubertatcm non praesumitur".

Uii IMPEDIMENTIS MATRIMONII. 583

Chapter 20 of 73