Caput primum. An Gregorii VII ac secutis decretis ita res confecta sit, ut de ea ambigere catholicis non liceat : contrarium statuitur certis exemplis et catholicorum omnium con…

An Gregorii VII ac secutis decretis ita res confecta sit, ut de ea ambigere catholicis non liceat : contrarium statuitur certis exemplis et catholicorum omnium consensione : Melchior Canus, Bellarminus, Rainaldus, Perronius testes adducuntur.

Nunc devenimus ad ea tempora, quorum maxime auctoritate nos premunt, Gregorii scilicet VII secutorumque Pontificum. Quippe objiciunt hisce temporibus quæstionem totam Ecclesiæ auctoritate decisam : depositos quippe pontificia auctoritate imperatores ac reges : consensisse in eam depositionem orthodoxos ; neque tantum rem à Romanis Pontificibus esse factam, sed factam in conciliis œcumenicis : depositum enim in concilio Lugdunensi II, ab Innocentio IV, Fridericum II. Quin etiam ab ipsis synodis multa esse decreta, quæ ad eam praxim comprobandam manifeste pertineant, ut est illud decretum Lateranensis concilii III, de relaxato fidelitatis debito adversus hæreticos ; et Lateranensis IV, ut summus Pontifex hæretici vassallos ab ejus fidelitate denuntiet absolutos : denique rem adeo certam, ut à conciliis in formulam versa sit, extentque conciliorum Constantiensis et Basileensis decreta, quibus privationis pœna principibus etiam ac regibus intentetur ; ex quibus concludunt, rem totam eorum etiam conciliorum, quibus maxime utimur, auctoritate esse confectam.

Hæc adversarii catholici objiciunt. Hæretici vero, postquam nobiscum potestatem indirectam aversati sunt, ut à sacra Scriptura et antiquitatis ecclesiasticæ dogmatibus abhorrentem, tum vero inculcant, quæ jam memorata sunt, posterioris ævi decreta, ut in tanta doctrinæ mutatione, ea quam tuemur, catholicæ Ecclesiæ infallibilitas stare non possit.

Nos autem haereticis statim respondemus, more solito calumniari eos. Non enim catholici docent, quæcumque in conciliis gesta sint, ea ad Ecclesiæ catholicæ fidem pertinere : sed eo loco habent illa tantum, quæ decreto edito fidelibus omnibus credenda ac tenenda proponuntur : quod et Melchior Canus copiose docet, et catholici omnes uno ore confitentur. Cujus rei ratio est, quod id sufficiat, ut verba Christi firma stent de æterna ecclesiasticorum dogmatum firmitate ; nec proinde labat Ecclesiæ fides, si ea quæ extra fidem decreta sunt, haud pari auctoritate consistunt. Atque certum omnino, multa in conciliis sine expressa deliberatione ac determinatione esse dicta gestaque, quibus adstringi se catholici omnes uno ore negant. Multa etiam decreta sunt, quæ non pertineant ad invariabilem fidei regulam, sed sint accommodata temporibus atque negotiis. Quin etiam illi qui Romanum Pontificem vel maxime infallibilem esse contendunt, non propterea necessario tuenda suscipiunt, quæ Pontifices gesserint ; sed profecto certæ sunt regulæ, quibus et hi Pontificibus, et omnes catholici conciliis œcumenicis certam fidem docent adhiberi oportere.

Certe Melchior Canus, pontificiæ infallibilitatis defensor acerrimus, asserit, « qui summi Pontificis de re quacumque judicium timere ac sine delectu defendunt, hos Sedis apostolicæ auctoritatem labefactare, non fovere ; evertere, non firmare. » Ac paulo post : « Non eget Petrus mendacio nostro, nostra approbatione non eget : » tum adductis decretis de religiosis Ordinibus approbatis : « Satis fuerit, inquit, si eam habeant auctoritatem, quam epistolæ decretales , quarum nonnullas constat à posterioribus meliore consilio refutatas ; » quoniam non ex firmo decreto, sed ex Pontificum opinione prodierunt.

Neque negat Bellarminus, aitque, Pontifices « ex ignorantia lapsos, quod, inquit, posse Pontificibus accidere non negamus ; cum non definiunt aliquid tanquam de fide, sed tantum opinionem suam aliis declarant. » Alia ejus responsio est : « Pontifices tum nihil certi statuisse, sed tantum respondisse, quod sibi probabilius videbatur. » Addit « multa alia esse in epistolis decretalibus, quæ non faciunt rem aliquam esse de fide, sed tantum opiniones Pontificum ea de re nobis declarant. »

Quod Stephanus VI et Sergius Romani Pontifices iterum ordinari jusserunt eos, qui à Formoso Papa, postquam is degradatus fuit, ordinati essent, idem Bellarminus respondet : « Eos non edidisse aliquod decretum, quo decernerent ordinatos ab episcopo degradato... esse iterum ordinandos, sed solum de facto jussisse iterum eos ordinari, quæ jussio non es ignorantia aut hæresi, sed es odio in Formosum procedebat. »

Ne ergo tu mihi hæc dicito : Gregorius VII et alii, imperatores ac reges deposuere ; ergo id jure factum : docet enim Bellarminus, idque nos diligenter tota hac tractatione meminisse oportet ; docet, inquam, ille, accurate secernenda esse quæ Pontifices de facto jusserint, ab iis quæ decreto edito facienda constituerint. Neque enim omnia ab ipsis jure fieri ; sed quædam ex odio ; neque eorum decreta, quæ etiam ad doctrinam spectent valere omnia ; imo vero ab ipsis rite et ordine interrogatis, multa esse responsa atque in Jure edita, ac decretalium epistolarum nomine insignita, quæ tamen probabili tantum, imo etiam falsa Romanorum Pontificum opinione nitantur, idque in confesso est etiam apud eos, qui pontificiam infallibilitatem vel maxime propugnant.

Placet etiam adscribere quæ Odoricus Rainaldus docuit, occasione Decretalis Exiit , et eorum quæ in ea à Nicolao III definita, à Joanne XXII postea rejecta sunt, de Christi paupertate : « Sane, inquit, major propositio : nimirum nefas esse contradicere in iis quæ definita sunt per Sedem apostolicam in fide et moribus, certissima est ; et additæ propositiones eam omnino confirmant, si intelligantur, uti debent, ea quæ spectant ad fidem et universalis Ecclesiæ mores in necessariis ad salutem. At pseudo-minoritæ non in eo sistunt, sed quæ ad fidem et mores tantum spectant accidentariò et remote, qualia sunt nimirum Franciscani instituti encomia, privilegia, seu decreta Pontificum eo attinentia, et omnia in iis contenta, fidei et morum essentialia esse falso supponunt ; ac ludunt in æquivoco. Illas ergo sanctiones, licet sint in sexto ( Decretalium libro) esse fidei et morum decreta essentialia, negandum est constantissime : neque enim decreta fidei condunt Pontifices, nisi id expresserint, et de necessitate credenda proposuerint. » Ex quibus id habemus : Pontificum Romanorum decretis propositis, duo adhuc quæri oportere : alterum, an res sit ad fidei et morum essentialia pertinens, idque per se et proxime, non accidentariò et remote ; alterum, an expressum sit *id de fide credendum ?

Procul ergo absunt ab apostolici de fide decreti auctoritate, hæc Clementina ; Principes Romani, et Clementina Pastoralis, de fidelitatis juramento ab imperatoribus debito, deque potestate Romani Pontificis ad imperatoris irritanda judicia, quas Clemens V edidit ; procul, inquam, absunt hæc ab apostolici de fide decreti auctoritate, quanquam ea Clemens apostolica auctoritate declarare se dicat.

Procul ab ea auctoritate rursum abest id, quod idem Clemens V ut certum supponit : « Nos ad quos romani vacantis imperii regimen pertinere dignoscitur, » etc. Quo fundamento nixus, Robertum Siciliae regem Vicarium imperii, sed in Italia tantum constituit. Neque huic decreto certiorem addit auctoritatem Joannes XXII, dura hæc ad se pertinere, propter Petri auctoritatem et jura concessa divinitus, testatur his verbis : « In nostram et fratrum nostrorum deductum est, fama divulgante, notitiam, quod licet sit de jure liquidum et ab olim fuerit inconcusse servatum, quòd vacante imperio, sicut et nunc per obitum quondam Henrici Romanorum imperatoris vacasse dignoscitur, cum in illo ad sæcularem judicem nequeat haberi recursus, ad summum Pontificem, cui in persona Petri terreni simul et cœlestis imperii jura Deus ipse commisit, imperii praedicti jurisdictio, regimen et dispositio devolvuntur. » Quanquam enim is Pontifex, hoc fundamento nixus, vicarios imperii in Italia quidem, alia auctoritate quam pontificia constitutos, omnesque iis obedientes excommunicatione damnet ; tamen hæc civilia nullo modo ad fidem et mores universalis Ecclesiæ pertinere constat. Quo jure hæc omnia à decretis fidei procul amandamus ; parique ratione quærimus quæ Gregorius VII aliique in deponendis imperatoribus gesserint, quanquam et Petri jure atque auctoritate gesta esse præferant, an ad fidem et mores Ecclesiæ catholicæ potiori aliqua ratione pertineant, aut etiam ad ea pertinere, ullo legitimo decreto declaratum definitumque sit.

Hæc dicimus secundum eos qui pontificiam infallibilitatem ac summam in temporalibus potestatem vehementissime asserunt : qua defensione non modo hæreticorum calumniae propulsantur, verum etiam catholicorum eorum, qui nobis adversantur, franguntur impetus ; eoque demum res tota devolvitur, ut quæramus sintne ea, quæ ad reges deponendos pertinent, eo ordine modoque gesta, quæ summam et indeclinabilem apud catholicos obtineant auctoritatem.

Ac primum : nemo nisi dementissimus dixerit, ea gesta esse summa et indeclinabili auctoritate ; alioquin theologi Parisienses Gallique passim omnes, post censuram Sanctarelli saltem, ne jam antiquiora memoremus, pro hæreticis aut schismaticis haberentur, qui rem, ab Ecclesia, summa auctoritate decretam non modo negarint, sed insuper gravi censura notarint. Ipse Perronius cardinalis tot ab aula Romana gratulationes tulisset immerito, pro ea oratione quam habuit in Ordinum cœtu ; cum ibi postulavit haberi istam quæstionem inter problematicas et liberas, quæ ab Ecclesia gravissima auctoritate sancita definitaque esset.