Caput V. Quod umquam de potestate reges deponendi canon conditus fuerit, nunquam edita professio, nunquam ea de re pronuntiatum, ac nequidem unquam quæsitum, incœptum à factis q…

Quod umquam de potestate reges deponendi canon conditus fuerit, nunquam edita professio, nunquam ea de re pronuntiatum, ac nequidem unquam quæsitum, incœptum à factis quæ deinde ad jus tracta sint.

Illud etiam asserimus ad placandos catholicos, et hæreticos retundendos, de deponendis regibus nunquam canonem aut professionem ab Ecclesia fuisse editam, neque à quoquam aut concilio, aut etiam Papa pronuntiatum esse, ne quis negaret principes à Pontificibus posse deponi ; neque ab ullo Doctore, ab ullo historico, ab ullo viro bono esse scriptum, hæreticum aut schismaticum fuisse quemquam, eo præcise nomine, quod negasset reges à Pontificibus posse deponi.

A multis sane id negatum, etiam Gregorii VII tempore, confitentur omnes, et ipsæ testantur Hermanni quæstiones. Id etiam negarunt quotquot illis temporibus pro Henrico IV apologias ediderunt : id negavit ecclesia Leodicensis celebri illa epistola, qua illa decreta de deponendis regibus, salvo in aliis apostolicæ Sedis primatu, inter novellas traditiones apostolicæ doctrinæ adversantes recensentur. Alios innumerabiles commemorare nihil attinet. Neque tamen prætermitti debet auctor vitæ Henrici IV, cujus hæc verba sunt : « Absolvit (Gregorius) omnes à juramento, qui fidem regi juraverant... Quod factum multis displicuit, si cui displicere licet, quod Apostolicus fecit ; et asserebant tam inefficaciter quam illicite factum quod factum est. » Id si error fuit, qui in eo versabantur, canone aliquo, dogmate, professione, doctrina, erudiendi fuerunt. Cum enim errores proferuntur, eos damnare ac prohibere solet Ecclesia catholica, et contrariam veritatem edito canone declarare. Solet etiam postulare ab errantibus erroris sui professionem. Exempli gratia, postquam Græci negarunt primatum apostolicæ Sedis in spiritualibus, non contenta Ecclesia est Romanum Pontificem pro eo ac debuit modo venerari ; sed edita professione à Græcis elegit ut eam potestatem agnoscerent. Quare si pro certo haberet Ecclesia, valere eam potestatem ad bona temporalia, atque etiam ad imperia detrahenda ; id quoque edita professione declararet , vel a negantibus reposceret ; neque unquam aliter est factum in fidei dogmatibus. At neque Gregorius VII, neque alii Pontifices quidquam tale præstiterunt ; neque quisquam canonem talem unquam, professionemve protulit. Cur hoc ? nisi quod omnes intellexerint, rem hanc ejusmodi esse quæ ad dogma ecclesiasticum nullo modo pertineret.

Neque vero inter canones recensemus, quæ Gregorius VII ad Herimannum scripsit, tametsi eorum excerpta, à Gratiano et aliis, in Decreti corpus illata sint. Satis enim constat illam epistolam nunquam inter Decretales fuisse recensitam, Gratianumque et alios canonum consarcinatores, nihil majoris tribuere auctoritatis iis quæ operi suo intexuerint.

Idem respondemus ad caput Juratos , ab eodem Gratiano, sub Urbani H, qui Gregorio VII successit, nomine proditum ; neque epistolam, unde Gratianus hunc descripsit canonem, uspiam invenimus.

Caput autem, Nos Sanctorum , à Gregorio VII in concilio Romano IV prolatum, Gratianus exscripsit, nosque supra retulimus, et ex verbis patet, rem quidem narrari quæ à Gregorio VII geri soleret, non autem quæ decreti vice, aut sub anathematis pœna sanciretur.

Nam quod inter dictatas Papæ refertur, « quod Papæ liceat imperatores deponere ; quod à fidelitate iniquorum subjectos possit absolvere, » nihil est.

Fateor à Baronio dictatus illos Papæ , qui inter Gregorii VII epistolas recensentur, concilio Romano III anni 1076, fuisse adscriptos, sed nullo teste, auctoritate nulla. Cum enim eorum dictatuum in ipsa synodo, aut in Gregorii VII epistolis, aut in historicis, qui de synodo scripsere, nulla mentio habeatur, probabilius est, hos Papæ dictatus ex epistolis Gregorii à studioso quodam fuisse collectos.

Atque ut maxime fateamur dictatum hunc à Gregorio in concilio aliquo fuisse editum, non tamen ita ut inter canones adscribatur ; quemadmodum neque illud : « Quod Romanus Pontifex, si canonice fuerit ordinatus, meritis beati Petii indubitanter efficitur sanctus : » aliaque ejusmodi, quæ inter dictatus Gregorii relata, ipsi adversarii canonibus accensere erubescant.

Neque obstat quod hæretici ac schismatici habeantur qui Henrico favebant. Quærendum enim est quo nomine hæretici aut schismatici essent. Merito enim schismatici, suoque sensu hæretici, qui et legitimum Pontificem nulla auctoritate dejecerant, et apostaticum in Petri Sedem per vim ac sacrilegium intrudebant : ad hæc canones conculcabant, et simoniacos, et incontinentes clericos fovebant. Qui autem eos aut hæreticos aut schismaticos dixerit, eo præcise nomine, quod negarent à Papa reges deponi potuisse, tot inter gravissima quæ mutuo inferebant crimina, nemo extitit.

Certum igitur est nunquam ea de re expresse quæsitum, talisne potestas Pontificibus à Domino data esset ; nunquam expresse constitutum, concessam eam esse : neque unquam, à quoquam qui id pernegasset, exactum, ut eam sententiam facta professione ejuraret.

Sane, anno 1102, cum Paschalis II, concilio Romæ habito, adversus Henricum IV et ejus asseclas antecessoris anathemata iteraret, habiti pro hæreticis, qui anathemata contemnerent, adactique in hanc formulam : « Anathematizo omnem hæresim et præcipue eam quæ statum præsentis Ecclesiæ perturbat, quæ docet et adstruit anathema contemnendum, et Ecclesiæ ligamenta spernenda esse : promitto autem obedientiam apostolicæ Sedis Pontifici, Domino Paschali ejusque successoribus, sub testimonio Christi et Ecclesiæ, affirmans quod affirmat, damnans quod damnat sancta et universalis Ecclesia. » Hæc erant quæ catholica Ecclesia, edita professione, à schismaticis ad unitatem redeuntibus postularet : quæ omnia in confesso sunt apud omnes catholicos. Ulterius prosilire, aut de deponendis regibus quidquam expromere, ac pro canone edere, Ecclesiæ doctor Spiritus sanctus vetuit.

Ac postea, anno 1105, cum de compositione inter Pontifices Gregorii successores et eumdem Henricum IV ageretur, nihil aliud ab Henrico postulatum, quam ut fateretur, se « injuste Hildebrandum esse persecutum : Guibertum ei injuste supposuisse, et injustam persecutionem in apostolicam Sedem et omnem Ecclesiam hactenus exercuisse : » quæ quidem erant certissima, eo nomine, quod ad obedientiam vero Pontifici denegandam, falsoque præstandam, omnes adegisset.

Ut autem recognosceret à Sede apostolica dari aut adimi potuisse principatus nemo postulavit, nemo cogitavit.

Objiciunt Gregorium VII aliosque Pontifices, non alio fundamento nixos, hæc de Henrico aliisque auctoritate clavium deponendis edidisse decreta, quam quod existimabant id suæ esse potestatis ; ergo eam doctrinam ut certam supponebant.

Qui hæc objiciunt, meminerint, velim, id quod est à Bellarmino aliisque magno consensu dictum : nempe accuratissime discernenda, quæ Romani Pontifices de facto jusserint, ab iis quæ decreto edito facienda constituerint ; neque etiam decretorum omnium parem esse rationem, cum eodem Bellarmino aliisque consentientibus, iidem Pontifices multa decreta protulerint ex falsa sententia, quam ipsi probabilem reputarent.

Quare omnino certum est, de hac potestate reges deponendi, etiam postquam negata est, nunquam quæsitum, nedum pronuntiatum fuisse : sed postquam eam ex facto exercere cœperant, jus ex facto trahere conabantur. Verum aliud profecto est factum Gregorii, quod, quantum ad temporalia adempta pertinebat, Henricum regem duntaxat, solamque Germaniam Italiamve spectaret : aliud decretum seu dogma, quod universæ Ecclesiæ probandum refutandumve proponeretur.