Caput VIII. Tria schismati quæsita remedia : concilium œcumenicum necessarium : ecclesia gallicana ab Odorico Rainaldo Viclefismi accusata, propter subtractam simul obedientiam …

Tria schismati quæsita remedia : concilium œcumenicum necessarium : ecclesia gallicana ab Odorico Rainaldo Viclefismi accusata, propter subtractam simul obedientiam et annatas.

Prima Gallia tanto vulneri medicas adhibuit manus. Clerus Gallicanus Lutetiæ congregatus anno 1394, Simone Cramando, Patriarcha Alexandrino titulari, præside electo . Quo duce hæc professi Gallicani antistites : « Tendimus ad redintegrationem et conservationem status et honoris summæ dignitatis papatus, et universalis Ecclesiæ, sicut in nostris consecrationibus juramus. » Hic finis omnium, ut papalis et universalis Ecclesiæ dignitas pristino reponeretur loco. Simul universitas Parisiensis commoveri coepit. Multi tractatus, multi cœtus habiti : compertum denique est tria sanando schismati accommodata esse remedia. Primum, ut contendentes loco cederent. Secundum, quoniam, id ab invitis extorqueri non potuit, ut se ab eorum obedientia omnes subtraherent, ac neutrales essent. Tertium, cum periculosi esset exempli, ut subjecti ab obedientia se ipsi subducerent, concilii generalis auctoritas quærebatur. In eam postea sententiam ibat frequens consessus ecclesiæ Gallicanæ, eodem Cramando præside, anno 1406. Hinc tria illa remedia hoc ævo toties celebrata : cessio, obedientiæ subtractio seu neutralitas, concilii generalis congregatio.

Huc autem accedebat illud, quod per sese erat gravissimum, quod electi Pontifices sæpissime etiam inter ipsa electionis initia adjuramentum voluntariæ cessionis adacti, cum rem protelarent nec bono Ecclesiæ consulerent, perjurii quoque nomine omnibus exosi, atque hostes Ecclesiæ magis quam Pontifices, eâque causa merito deserendi, imo per generale concilium deponendi haberentur.

Hic Odoricus Rainaldus, Simonem Cramandum aliosque Gallos, de Ecclesia optime meritos arguit, ut qui odio Benedicti, hæc perniciosissima dogmata invexerint : nempe, « neutri contendentium obsequendum esse, sed provocandum esse ad generale concilium ; concilium Romano Pontifici praeferendum ; sacerdotiorum conferendorum jus ad episcopos, provocationes ad archiepiscopos revocandas ; leges canonicas ab iisdem solvendas, neque extra Galliæ regnum evagandum ut Sedes apostolica consulatur ; Gallorum regem de hæresi et schismate posse cognoscere, Gallos Sedi apostolicæ conjungi posse, quamvis sedenti in Sede apostolica conjuncti non sint, et negato Pontifici obsequio, non futuros acephalos, cum Christus sit caput Ecclesiæ ; qua in re Cramandum ad Viclefismum deflexisse. Tum illud gravissimum, atque ex Viclefistarum subdolis consiliis, edicto regio, vetitas pendi annonas, » quas annatas vulgo dicimus. Quo fine desinere ineptissimam accusationem oportebat. Neque enim hic dissimulare possumus Ecclesiæ Gallicanæ injuriam, quæ sub Cramandi nomine Viclefismi accusetur : tanquam Viclefistæ fuerint et acephali, qui utrique Pontifici foedum schisma alenti obedientiam denegarent ; ut unus idemque indubitatus Pontifex, concilii œcumenici auctoritate, proderetur. An vero putamus, vacante Sede apostolica, dissipari ecclesiasticam unitatem ; aut una cum Pontifice Sedem apostolicam interire, cui quidem Sedi Christiani omnes interim conjungantur ; aut Ecclesiam esse tum corpus acephalum ac truncum, cum interdum vacatio in multorum annorum spatium extrahatur ?

Cæterum subtracta semel obedientia, quid aliud fieret, quam ut episcopali regimine tantisper componeretur Ecclesia, donec summus Pontifex crearetur ? Neque vero quidquam est à regibus postulatum, quam ut ad abolendum schisma, ipsa hæresi tetrius, præeuntibus episcopis atque theologis, suam operam atque auctoritatem interponerent ; quod præsidium, si periclitanti Ecclesiæ denegarent, quis non videat, eos necessario officio defuturos ?

Quod autem Odoricus Rainaldus premit Benedictum, Gregorium excusat, ejusque vituperat cardinales, qui ab eo discesserint, cum in ejus fide persistere, ac Benedicti asseclas ad eum deserendum urgere debuissent, frustra est. Nempe si hæc tum consilia valuissent, dum contendentes alter alterum accusarent, cæteri expectarent, et tanquam pacatissimis Ecclesiae rebus omnia ordine consueto gererent ; Ecclesia immedicabili vulnere scinderetur, et adhuc infandum schisma duraret. Quare hæ ludificationes semel incidendæ erant ; meritoque cardinales toti orbi testabantur, eo loco esse Ecclesiam, ut omnia ruitura essent, nisi jam non in verbis ac pollicitationibus, sed in ipsis rebus remedium quæreretur. Qui enim pertinebat inquirere diutius, penes quem schismatis culpa resideret, aut cujus medici inscitia, vel scelere, vulnerata ac lacera periclitaretur Ecclesia ? Quin certum utrosque in culpa esse, qui mercenarii, non veri pastores, semetipsos, non gregem pascerent ; satisque se schismatis reos proderent, nisi sese citius propter Ecclesiam conservandam, vel in altum dejici paterentur. Ergo cardinales ipsam, anteaquam funditus interiret, nisi Deus provideret, Ecclesiam ex utriusque manibus confestim eriperent, et concilio œcumenico sanandam conjungendamque traderent.