Caput XIV. Vana suffugia, ex ipso concilii scopo ac verbis, confutantur

Vana suffugia, ex ipso concilii scopo ac verbis, confutantur.

Certe cum Constantiense concilium in his sessionibus, duplicia generis decreta protulerit, quarum alia proprie ad concilium Constantiense pertineant, alia ad omne concilium protendantur, utriusque generis decretis certam notam adhibuit. Et tertiæ quidem sessionis decreta qui legerit, statim animadvertet ita decerni : « Quod istud concilium non debet dissolvi : quod ipsum concilium non potest transferri : quod qui interesse debent huic concilio, non recedant. » Tunc sessionibus iv et v multa in eumdem sensum de hoc concilio proprie decernuntur : quam notam si haberent omnia synodi decreta, libenter fateremur non posse protendi ad omne concilium ea, quæ de isto constituta fuerint. Nunc cum concilium in sessione v, diserte scripserit, « et huic concilio et cuicumque alteri concilio generali, » etiam à Papa deberi obedientiam ; patet sacram synodum, quasi dedita opera occurrisse eorum effugiis, qui ad concilia in schismate habita, ant ad solum schismatis tempus horum decretorum verba detorqueant.

Hoc certe suffugium post Basileensem contentionem, auctore Turrecremata, primum emersit. Is enim, cum auctoritate decretorum Constantiensium vehementissime premeretur, primus omnium contendit, « quidquid verba concilii in sono litteræ prætendant, » tamen aliter quam sonant intelligenda esse, difficillimumque esse observare Constantiense decretum de obedientia à Romano Pontifice debita, « nisi decretum illud, ad aliam trahatur intelligentiam, quam verba in superficie prætendant. » Itaque commentum illud excogitavit, decretum Constantiense ad solam schismatis causam restringendum : ex quibus satis constat, virum acutissimum semel iterumque ac tertio verborum concilii perspicuitate summa eo esse deductum, ut, repugnante littera, ad hunc sensum comminiscendum causæ necessitate se fuisse abreptum, ultro fateretur.

Quare qui eum secuti sunt, nihil aliud quam ludibria protulerunt. Et quidem commemoravimus, quam aliena, non modo à sensu, verum etiam à verbis horum decretorum dixerint, qui Constantiense concilium huic concilio duntaxat, non autem aliis, auctoritatem eam tribuisse respondent ; cum Patres Constantienses diserte scripserint : « Papam hujus concilii, et cujuslibet alterius concilii generalis præceptis teneri. »

Nec minus absurde Disquisitionis auctor, pro confirmando Turrecrematæ suffugio hoc argumentum proposuit : « Concilium istud (Constantiense scilicet) fuit continuatio Pisani concilii ad civitatem Constantiensem translati : ex actis : Pisanum vero pro sublatione dicti schismatis congregatum fuerat : item ex actis : » ergo ad schismatis causam illa Pontificibus præscripta obedientia revocatur. Quæ jactata ad speciem, jam ex gestorum serie evanescunt. Esto enim, urgentissima causa Pisani concilii fuerit, extirpandum schisma ; tamen ex actis docemur, accessisse aliam haud minus necessariam, nempe reformationem in capite et ia membris : tum continuatam in urbe Constantia Pisanam synodum tria suscepisse : fidem exponendam, extirpandum schisma, reformandam Ecclesiam in capite et in membris ; atque in his tribus ab ipso Pontifice, non tantùm huic, sed cuicumque concilio generali , præstari obedientiam oportere. Ergo pessima fide, decreta concilii sessionum iv et v, ejus gestis dictisque aperte reclamantibus, ad solam causam schismatis restringuntur. Quo etiam factum est, ut qui his solutionibus uterentur, subesse tamen aliud facile persentiscerent, ut de Turrecrematà vidimus. Vero Gonzalez, postquam ad tempus schismatis dubiique Pontificis verba restinxit, subdit tamen : « Forsan vero incaute in diffinitione sua verba posuerunt, quæ videntur amplius aliquid sonare. » Quis vero non existimet incautum potius fuisse Gonzalem, quam tot sapientissimos Patres ac theologos ita incaute locutos, ut nec ipsi eorum verborum, quæ tam accurate selegerint, sensum intelligerent ?

Jam quod Bellarminus, quo uno vel maxime adversariorum causa nititur, dixit, ex decreto Constantiensi, subjectum fuisse conciliis Papam dubium, adeoque non jam Papam, manifestam absurditatem præ se fert ; nempe ut concilium, cum sibi et cuicumque concilio asserit collatam immediate à Christo potestatem, etiam in Papam, tanto conatu nihil agat, quam ut conciliis eum qui non sit Papa, subjiciat : quo nihil est absurdius. Deinde observatum à nobis est, Papam dubium, qui jam pro Papa non sit, intelligendum esse, non in quocumque schismate ; sed in eo schismate, ubi est inextricabile dubium juris et facti , quale erat illud schisma post Urbanum VI. Talis autem casus est rarissimus ; quippe qui post Christum natum, semel tantum contigit. Hinc argumentum : Constantiense concilium nunquam adhibuit illas voces, quibus generaliores ac latius fusæ nullæ esse possint, ad exprimendum eum casum, quo nullus est rarior et infrequentior ; atqui his vocibus, quas Constantiensis adhibuit synodus : quicumque : quacumque dignitate : cuicumque concilio , nullæ generaliores reperiri possunt ; ergo Constantiense concilium non eas adhibuit, ut se ad infrequentissimum, ac tot retro sæculis semel tantum cognitum casum adstringeret ; cum præsertim sacra synodus alias futuras synodos, non modo animo praevideret, sed ipsa etiam decretura esset- Neque enim quisquam ignorat canonem Frequens , sessionis xxxix, quo de decennio in decennium habenda concilia generalia decernuntur ; atqui illa concilia non omnia futura erant sub dubio Pontifice ; ergo concilium Constantiense non ea tantum concilia prævidebat, quæ sub dubio Pontifice futura essent. Atqui conciliis quibuscumque futuris subjiciebat Papam ; ergo etiam subjiciebat iis, quæ à Papa indubitato haberentur.

Præterea demonstravimus totam Ecclesiam schisma elisuram, adeo abfuisse à restringenda ad Papam dubium concilii potestate, ut etiam intelligeret, ne in Papam quidem dubium valituram eam, nisi absolute valuisset ; neque tolli potuisse dubium Papam, qui in sua obedientia certus haberetur, nisi et illud constitisset, certum etiam Papam in concilii generalis potestate esse. Hinc illa manarunt, causam schismatis ad concilium generale devolutam, non quidem propter illum singularem casum, sed quod singularis casus non alia potestate diffiniendus esset, quam ea qua cæteri casus diffiniri solerent. Quæ si universa Ecclesia ante Pisanam synodum, multo magis post eam atque in Constantiensi concilio declaravit.

Tum illud constat Constantiensem synodum non modo de extinguendo schismate, sed etiam de exponenda fide ac reformanda disciplina fuisse sollicitam. Id enim, et Ecclesiæ mala, et Bulla convocationis, et ipsa sacræ synodi jam inde ab initio professio postulabant. Atqui expositio fidei ac reformatio disciplinæ, non ad solum schismatis tempus, sed ad omnia Ecclesiæ tempora protenditur. Ergo absurdum est ad solum talis schismatis tempus restringere concilii sollicitudinem.

Postea, sacra synodus non nisi certo Papa constituto reformationem aggressura erat. Ergo cum docuit, in reformationis causa Papam concilio subesse oportere, non Papam dubium, sed certum, et ab ipsa synodo constitutum cogitabat. Neque enim quis negaverit sacram synodum, cum sessionum iv et v decreta conderet, quæ deinde actura erat animo providisse. Imo potius in ipsis initiis certa fundamenta ponebat, quibus cæteræ synodi actiones et ordinationes suo tempore struerentur. Id autem volebat maxime, ut, Papa constituto, reformatio fieret ; utque eam nullus hominum, ac ne quidem ipse Papa prohibere posset. Id ergo agebat, ut Papam etiam certum, atque ab ipsa synodo constitutum, conciliaribus decretis obligaret.

Hic vero omnem absurditatem exsuperat illa responsio, quam auctor Doctrinæ Lovianensium prodidit : nempe ut in synodo Constantiensi reformatio nihil aliud sonet, quam ipsam extinctionem schismatis. Quo loco verba illa de reformatione faciendi in capite et in membris , intelliguntur : in capite , seu capitibus schismaticis ; quæ scilicet capita schismatica à synodo in ordinem cogerentur : quo nihil excogitari possit absurdius ; sed tamen ad hæc absurda rediguntur, qui perspicuis synodi verbis atque sententiis commenta sua assuunt.

Itaque postulamus ut ex ipsis consuetis synodi Constantiensis locutionibus, synodum Constantiensem intelligant. Certe sacra synodus, sessione xv, sic decernit : « Ne quis ullo modo prohibeat ad Sedem apostolicam, aut Romanam Curiam, hoc durante concilio, vel ad ipsum, et quæcumque alia generalia venientes. » En sessione xv easdem plane voces, quas in v legimus. Dicant boni expositores prohibitionem eam xv sessionis, non ad omnes synodos, sed ad eas quæ in schismate fiant pertinere. Item sessione xxvi fit decretum cum hac clausula : « Salvis iis quæ in hoc præsenti, et in aliis quibuscumque generalibus conciliis fieri solerent : » quæ cum ad omnes synodos pertinere necesse sit, sessionis v verba, non minus generalia, nec minus patere constat. Denique in ipsa Bulla Inter cunctas , sacro approbante concilio, hæc jubentur : nempe interrogari quemvis Viclefismi suspectum : « Utrum credat quod quodcumque concilium generale et etiam Constantiense universalem Ecclesiam repræsentet. » En iterum ac tertio constantique tenore quodcumque concilium una cum concilio Constantiensi omne concilium comprehendit : quo nihil est clarius ad ipsius Constantiensis concilii voces interpretandas constituendamque sententiam.