Caput XXII. Pergit facultas Parisiensis cohibere Mendicantes post Basileense dissidium ac pacem : Facultas in prisca sententia : decreta, vigente Pragmatica-Sanctione

Pergit facultas Parisiensis cohibere Mendicantes post Basileense dissidium ac pacem : Facultas in prisca sententia : decreta, vigente Pragmatica-Sanctione.

Ut erant Mendicantes in pontificiæ potestatis adulationem proni, Nicolaus Quadrigarii, ex Ordine Eremitarum sancti Augustini, Joannem Sarrazinum Prædicatorem imitatus, hæc asserebat ; « Quod sola Papæ potestas in tota Ecclesia est immediate à Christo. » Vigilantissima Facultas sua decreta repetebat ; quæque articulo primo Sarrazini opposuerat, ut supra memorantur, iterari totidem verbis jubebat, anno 1432.

Quid per ea tempora ac vigente concilio Basileensi, sacra Facultas Parisiensis eique conjunctæ Coloniensis, aliæque Germanicæ nationis academiæ crederent, testatum voluit Pius II, cujus hæc ad Coloniensem academiam verba protulimus : « Aderant legati Parisiensis scholæ, cujus est fama percelebris ; adfuerunt aliquando et vestri, et aliorum studiorum Germanicæ nationis oratores ; et uno ore cuncti concilii generalis auctoritatem ad cœlum efferebant ; » eam scilicet, qua Eugenius sua de dissolvendo Basileensi concilio diplomata, rescindere jubebatur.

Retulimus etiam quid, post translationem concilii Basileensis, Parisiensis Facultas, eique conjunctæ Coloniensis, Erfordiensis et Cracoviensis egerint nempe id assidue repetebant, indeviabile concilium, deviabili Pontifici anteponi oportere.

Neque vero, rebus sub Nicolao V pacatis, sacra Facultas, atque ecclesia Gallicana ab instituto deflexerunt ; cum relatis hujus fœderis actis demonstraverimus, Constantiensem de conciliorum potestate sententiam his esse firmatam.

Quare, anno Domini 1460, cum Pius II in conventu Mantuano regi regnoque gravia interminatus esset , Joannes Dauvet procurator generalis ab iis appellavit ad futurum generale concilium, fultus decretis sessionis v magni concilii Constantiensis, eamque secutæ Basileensis synodi, quæ eadem decreta Constantiensia innovant, præsidente legato Sedis apostolicæ. Hæc igitur decreta à Romanis Pontificibus comprobata ; in Ecclesia Gallicana vel maxime vigere testatur, regis atque omnium Ordinum nomine, inficiante nemine, nemine conquerente ; neque quisquam in Gallia aliud cogitabat.

Soli Mendicantes pontificiam potestatem solam immediate à Christo, aliorum omnium potestatem à Petro esse dicebant : hi Pontificem supra omnia concilia extollebant. At sacra Facultas Joannem Munerii, theologiæ ex prædicatorum Ordine professorem, hæc docentem compescebat ; atque ex priscis decretis ad palinodiam adigebat, anno 1470.

Ne Prædicatoribus, ac sancti Augustini Eremitis Minores deessent, Joannes Angeli hujus Ordinis, Papam supra canones evellebat his verbis : « Quod Papa posset totum Jus Canonicum destruere et novum construere. » At sacra Facultas, à venerabili capitulo Tornacensi consulta, respondebat : « Hæc propositio est scandalosa, blasphematoria, notorie hæretica et erronea. »

Idem Joannes Angeli asserebat hæc : « Quicumque contradicit voluntati Papæ, paganizat et sententiam excommunicationis incurrit ipso facto ; et in nullo Papa reprehendi potest, nisi in materia hæresis. » Respondit sacra Facultas : « Hæc propositio est falsa, scandalosa et sapiens hæresim manifestam : » anno 1482.

Anno 1497, Januarii 2, sub Alexandro VI, Facultas à Carolo VIII rege de habendo concilio generali consulta respondit, « quod Summus Pontifex et Pater sanctissimus tenetur de decennio in decennium congregare generale concilium, universalem Ecclesiam repræsentans ; et maxime nunc, cum tanta sit deordinatio in Ecclesia, tam in capite quam in membris, quæ cunctis notoria est. » Sic Papam ad concilii Constantiensis canones adigebant, iisque teneri eum affirmabant.

Anno 1501, cum idem Alexander VI certam pecuniarum collectam imperasset, decanus et capitulum venerabile Parisiensis Ecclesiæ hoc suæ appellationis ac justæ defensionis fundamentum ponunt : « Quod sit omnibus notissimum per plura sacrosancta generalia concilia, præcipue per saluberrimum et irrefragabile concilium Constantiense, eidem immediate subsequens Basileense oraculum decretum declaratumque fuisse, ad dubia piarum mentium extirpanda, noxiasque in contrarium, et adulantes Summo Pontifici falsitates abolendas ; omnes cujuscumque sint status, dignitatis et potestatis, etiamsi prima sit et papalis, statutis et ordinationibus dictorum sacrorum conciliorum teneri, ligari et adstringi ; ita ut, si in contrarium quisque facere audeat et attentet, etiamsi Romanus sit Pontifex, nullum sit et inefficax quod agit,... præter id quod etiam de perperam attentata, præsertim si Ecclesiam turbet aut scandalizet, et emendationi et correctioni universalis Ecclesiæ, cum primum haberi sacrum concilium poterit, deferri ac subjici potest. » His se fundamentis Gallicana libertas tuebatur ; et canones Constantienses, adversus certum quoque et indubitatum Pontificem, ex paterna traditione et scholæ Parisiensis placitis, exerebat.

Anno 1512, sub Julio II, Cajetanus librum edidit : de Comparatione Papæ et Concilii : quem librum Ludovicus XII ad Facultatem misit, ut eum examinaret ac falsa refelleret, datis litteris, 19 Februarii, anno 1512. Sacra ergo Facultas, qui librum confutarent, Jacobum Almainum ac Joannem Majorem elegit, quos testantes legimus : « Quod ista sit conclusio, quam tenent omnes doctores Parisienses et Galli ; quod potestas Papae subjecta est potestati concilii ; quod ista sit resolutio scholæ Parisiensis et ecclesiæ Gallicanæ ; quod in Universitate Parisiensi contraria sententia non probabilis habeatur, et qui tenuerit, in campo revocare cogatur. » Quæ cum sub oculis Facultatis, imo ejus mandato scripserint, Facultatem eorum ore loquentem audimus.

Hos libros Iulius II nulla censura notavit, cum infensissimus Pontifex in Gallos totius orbis arma concitaret ; sed antiquam probatamque doctrinam censuris proscribere nemo cogitabat.