Caput VIII. Quod contritio animi nunc sit in adjutorium, nunc ad firmamentum boni.

Hujusmodi mare alii habent ante se, alii autem post se. Qui autem ante se habent, est eis ad impedimentum; qui juxta se habent, est eis in adjutorium; qui post se habent, est eis ad firmamentum. Sic itaque Israelitici Aegyptum deserentes, desertum intrare volentes, et ad promissionis terram suspirantes, prius habuerunt mare ante se ad impedimentum profectionis; post habuerunt juxta se in adjutorium defensionis, quando erat eis pro muro a dextris et sinistris; tandem habuerunt post se in firmamentum securitatis, inimicis eorum ab eo submersis seu interclusis. Ante nos futura, juxta nos praesentia, post nos praeterita. Mare ante nos, timor futurorum periculorum est. Mare juxta nos, labor incumbentium certaminum est. Mare post nos, dolor perpetratorum malorum; mare ante nos, timor pusillanimitatis; mare autem juxta nos, labor sollicitudinis; mare post nos, dolor poenitudinis. Timor pusillanimitatis impedit; labor sollicitudinis munit; dolor poenitudinis protegit. Alius aliorum vitam considerans et studium, cum videat multos etiam post professionis votum reverti ad vomitum, redire ad saeculum, nec saltem audet inchoare bonum, iste ante se mare habet, sed ad impedimentum. Quid enim est cordis trepidatio, mentis haesitatio, nisi quaedam quasi maris fluctuatio? Qui enim haesitaverit, similis est fluctui maris, qui a vento movetur et circumfertur. Alius hunc timorem viriliter calcat, maris fluctuationes ante se fugat, cordis sui trepidationem castigat, ad toleranda pro Domino quaelibet pericula animum fortiter praeparat, et pro hac parte psallere non dubitat, mare vidit et fugit, eo quod omnis inutilis trepidatio ante ejus conspectum fugiat atque discedat. Sed, quia sollicitus est, adhuc quomodo debeat vel bonorum negligentiam cavere, vel malorum subreptionem declinare, patitur quidem mare, quamvis non ante se, in utroque tamen latere, eo quod oporteat hinc ad bona, illinc contra mala constanter agere, multum laborare, et utrobique sollicitum esse. Sed felices illi quos jam virtutum exercitia, laborum certamina, non tam fatigant quam delectant, qui licet solum plangunt, quod tot anteactae vitae tempora, vel in iniquitate consumpserunt, vel in vanitate perdiderunt. Qui hujusmodi est, mare post tergum se habere ostendit, sicut ille, qui dixit: Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animae meae (Isa. XXXVIII). Quis autem dubitet hujusmodi hominibus mare post tergum relictum esse, ad tutissimum firmamentum, et subversionem inimicorum? Solet enim amaritudo poenitentiae non solum perpetrata mala satisfaciendo delere, verum etiam illud in nobis consuevit efficere, ut quae non licet, nec libeat repetere.