Caput primum.

Sed nec illud hoc in loco praetereundum puto, qua arte, quave industria effici valeat, ut se ultro Jordanis convertat, et spontaneo nutu in suum fontem recurrat. Aliud siquidem est nosse quid expediat, vel quid fieri oporteat, et aliud non ignorare quomodo obtinere valeas quod utile, seu etiam necessarium fore non dubitas. Quis non desperet tanti fluminis impetum posse in montana convertere? Quis, inquam, praesumat naturalem illum humanae affectionis cursum rapidissimum, impetumque ad ima vehementissimum, posse cohibere, et in contraria deflectere, nisi artem accipiat qua se illud speret efficere? Denique cursum aquae defluentis praepeditum saepe audivimus, frequenter et vidimus, neque hoc impossibile judicamus. Nam aliud est in necessariis appetitibus, et in naturalibus affectibus saepe consensum cohibere et aliud affectionem mutare et humanae concupiscentiae profluvium in virtutum montana convertere, et spontaneo quodam intimi amoris nutu contra morem in supercoelestium desideriorum concupiscentias assurgere. Parum ergo puto meam vel cujusque hominis inde proferre sententiam, discamus ab eo qui docet hominem scientiam. Audiamus itaque quid nobis in hoc negotium proponat, vel quid in rei exitum promittat. Cum posuerint, inquit, vestigia pedum suorum sacerdotes qui portant arcam foederis Domini Dei universae terrae, in aquis Jordanis, aquae quae inferiores sunt decurrent atque deficient; quae autem desuper veniunt in una mole consistent. Oportet ergo, ut audimus, arcam foederis Domini praesentem habere, si concupiscimus inferiores aquas deficere, et superiores in una mole consurgere. O felices qui eam, etsi non semper, verumtamen frequenter praesentem habere possunt, in cujus praesentia tam magna, tamque jucunda miracula fiunt. Sed quae est ista, quaeso, arca foederis, nisi forte illa divinorum donorum praerogativa gratia, videlicet contemplationis? Quae est illa arca deaurata, nisi humana intelligentia coelestis sapientiae fulgore splendida et divinae inspirationis luce irradiata? Quid rectius intelligimus per illud venerabile sacrarium et sacrorum divinorum reconditorium, quam spiritalem spiritalium virorum intellectum, qui secretorum divinorum sacratiora et sapientiae arcana et per intelligentiam capit, et per memoriam custodit? Sed quid illud dicimus quod haec arca dicitur foederis arca? Nunquid nam dare solet hanc tantam gratiam in signum dilectionis et pignus charitatis, qui diligit diligentes se, et suo dignos efficit amore, intantum ut ab illo mereantur audire: Jam non dicam vos servos, sed amicos, quia omnia nota fecit vobis quae audivi a Patre meo? (Joan. XV.) Haec itaque arca non semper praesens habetur, quia contemplationis gratia etiam ipsis quandoque subtrahitur quibus eam secundum tempus habere conceditur. Arcam ergo praesentem habemus, quando ex inspirante gratia radium contemplationis accipimus. Arcam istam nobiscum portamus, cum divinae contemplationi diligenter insistimus, et studio sapientiae salutaris per investigationem seu retractationem vehementer interdimus.