XVIII. Van Compassiën

Ute goedertierenheden comt compassie, en̄¹ ene ghemeyne mededoghen met allen menschen, want nieman en mach doghen met allen menschen, dan die goedertieren is.

Compassie dat is een inwendich beweghen des herten met onfermicheden tote alre menschen noot, lijflike oft gheestelike. Dese compassie doet den mensche liden en̄ doghen met Christum in sinen doghene, alse dese mensche merket die waeromme sijnre pinen, die wise en̄ sine ghelatenheit, die minne, die wonden, sine tederheit, die smerte, die scaemte, sine edelheit, die ellende, die scande, sine versmaetheit, die crone, die naghele, sine goedertierenheit, verderven en̄ sterven in verduldicheit. Dese onghehoirde menichfoldighe pine Christi ons verlossers en̄ ons brudegoms, die beweecht den goedertieren mensche in compassien en̄ in ontfermicheden met Christo.

Compassie doet den mensche hem selven aensien, ende merken sine ghebreken, en̄ sijn ontbliven in dogheden en̄ inder eren Gods, lauheit en̄ traecheit, menichfoudicheit sire ghebreke, verlorenheit der tijt, iegenwoirdich ontbliven in dogheden en̄ in volcomenen seden: dit doet dat die mensche sijns selfs ontfermt in gherechter compassien. Voirt doet compassie merken dolinghe en̄ dwalinghe der menschen, onachtsamheit haers Gods en̄ hare ewigher salicheit, ondanclijcheit al dies goets dat hem God ghedaen heeft, en̄ alle der pinen die hi dore hem gheleden heeft, en̄ dat si vremde sijn en̄ onbekent en̄ ongheoefent in dogheden, beheindich en̄ scale in alre quaetheit en̄ in ongherechticheit, hare nauwe merken dat verlies ende dat ghewin ertscher dinghe, onachtsam en̄ roekeloes Gods en̄ ewigher dinghe en̄ hare ewigher salicheit. Dit ghemerc maect inden goeden mensche grote compassie tot alre menschen salicheit.

De mensche sal oec merken met ontfermherticheden lijflike noetdorft sijns evenkersten, en̄ menichfoldich liden der naturen, alse de mensche merket der menschen hongher, dorst, coude, naectheit, siecheit, armoede, versmaetheit, bedructheit der armer in menigher wijs, bedroeftheit van verliese van maghen, van vrienden, van goeden, van eren, van rasten, van ontelliker zwaerheit die op die nature der menschen valt. Dit beweghet den goeden mensche te compassien, en̄ hi doghet met allen menschen; maer sijn meeste doghen is dat die menschen hier in onverduldich sijn, en̄ haren loen verliesen en̄ dicwile die helle verdienen. Dat is dat were der compassien en̄ der ontfermicheit.

Dit were der compassien en̄ der ghemeenre minnen verwint en̄ verdrijft die derde dootsonde, dat is haet en̄ nijt; want compassie is ene quetsure der herten, die minne maect ghemeine tot allen menschen, en̄ niet ghenesen en mach alsoe langhe alse enighe doghet inden mensche levet; want God heeft hare allene rouwe en̄ seer bevoelen vore allen dogheden². En̄ daer omme sprect Christus: ‘Salich sijn die bedroeft sijn, want si selen ghetroest werden³.’ Dat sal sijn, als si met vrouden mayen dat si nu, overmits compassie en̄ mededoghen, in droefheden sayen.

Footnotes

1. L en M, dats. ↩

2. Sur. eo quòd Deus huic compassionis virtuti prae caeteris virtutibus id demandârit officii, ut luctum doloremque circumferat. ↩

3. Vglk. Math. 5, 5. ↩