XXIV. Van den rike der sielen

Soe wie dese doghedc vercrighen wilt en̄ behouden, die sal sine siele cieren en̄ besetten en̄ ordineren ghelijc enen conincrike. Die vrie wille dat is die coninc inder sielen. Die is vri van naturen en̄ noch vrier van ghenaden. Die sal ghecroent sijn met eenre cronen, die heet caritate. Die crone ende dat rike salmen onfaen, besitten, regheren en̄ houden van den keyser die here es en̄ ghebiedere, en̄ coninc der coninghe. Dese coninc, die vrie wille, sal wonen in die overste stat des riken, dat es in die begheerlike cracht der sielen¹. En̄ hi sal gheciert sijn ende gheeleet mit enen ondersnedenen cleede²: die rechte side met ere godliker gaven³ die heet stercheit, op dat hi stare ende machtich si alle hinder te verwinnenc, en̄ in den hemel te wandelne in dat paleys des oversten keysers, en̄ sijn ghecroende hoeft met liefden te neyghene vore den oversten conine met toeghevoechder begheerlicheit⁴, dat is eyghen were der caritaten: daer met onfeet men die crone, en̄ daer met verciert men die crone, en̄ daer met behout men dat rike en̄ besittet inder ewicheit. Die slinke side des cleets sal sijn ene cardinale doghet die heet sedelike stercheit. Met hare sal die vrie wille, dese coninc, alle onseden dwinghen en̄ alle doghet volbringhen, en̄ mechtich sijn rike besitten tote in sine doot.

Dese con̄inc sal kiesen raetghevers in sijn lant, die wijste van sinen lande. Dat selen sijn ·ij· godlike doghede, const en̄ bescedenheit⁵, verclaert met lichte der gracien Gods. Die selen wonen naest den coninc in een palays dat heet die redelike cracht der sielen⁶. En̄ si selen ghecleet sijn en̄ gheciert met eenre sedeliker doghet die heet ghemaetheit⁷, op dat die conine altoes mit rade doe en̄ late alle dinc. Overmits const, sal men die consciencie purgeren van allen ghebreken, en̄ chieren met allen dogheden; en̄ met bescedenheden salmen gheven en̄ nemen, doen en̄ laten, zwighen en̄ spreken, vasten en̄ eten, horen en̄ antwoerden, ende alle dinc doen na const en̄ na besceydenheit, ghecleet met ere sedeliker doghet die heet ghetempertheit ofte ghematicheit.

Dese coninc, die vrie wille, sal oec setten in sijn rike enen rechtere, dat sal sijn gherechticheit, dit is ene godlike doghet alsi uut minnen comt. En̄ het is ene die hoechste sedelike doghet. Dese rechtere sal wonen in dat ghemoede, in midden inden rike, inder toernigher cracht⁸. En̄ hi sal gheciert sijn met ere sedeliker doghet die heet vroetheit⁹; want gherechticheit en mach niet volmaect sijn sonder vroetheit. Dese rechtere, gherechticheit¹⁰, sal dat rike dore varen met crachte en̄ met ghewoude dies conincs, en̄ met wijsdomme dies raets¹¹, en̄ met vroetheden sijns selfs. En̄ hi sal setten en̄ ontsetten¹², doemen en̄ verordelen¹³, doden en̄ leven laten, verminken¹⁴, blinden en̄ siende maken¹⁵, opheffen en̄ nederdrucken¹⁶, en̄ alle dinc na recht bescicken, gheselen en̄ castien, en̄ alre ondoghet vertiën¹⁷.

Dat ghemeyne volc des riken, dat sijn alle die crafte der sielen, die selen ghefondeert sijn in oetmoede en̄ in godliker vresen, onderworpen Gode in alle doghede, yeghewelke cracht na hore behoirlijcheyt. Die dat rike sire sielen aldus besit, en̄ bewaert, en̄ gheordent heeft, hi is uutghegaen met minnen en̄ met dogheden te Gode en̄ te hem selven en̄ te sinen evenkersten. Dit is dat derde poent vanden vieren principalen¹⁸.

Footnotes

1. Sur. quae est animae vis concupiscibilis. ↩

2. Sur. habebitque vestem discriminatam. Zou Surius niet gelezen hebben onderschedenen? Evenwel de zin komt daerop uit. De uitgave van 1624 heeft doorsneden. ↩

3. L en M. Die rechte side des cleets sal sijn een duecht, die hetet enz. Surius stemt daermeê overeen. ↩

4. Sur. cum amore ac propenso Deoque dedito et addicto affectu. ↩

5. Sur. scientia et discretio. ↩

6. vis rationalis, zegt Surius. ↩

7. Sur. moralis temperantia. ↩

8. vis irascibilis by Surius. ↩

9. Sur. Prudentia. ↩

10. Sur. Ipse autem idem judex, id est justitia. ↩

11. L en N. der raetghevers. Sur. et consiliariorum consiliis. ↩

12. Sur. promovebit ac removebit. ↩

13. Versta oordeelen en veroordeelen. Sur. min wel, absolvet et damnabit. ↩

14. Dit woord ontbreekt in M. en is ook niet vertaeld by Surius. ↩

15. Sur. visum reddet et auferet. ↩

16. Sur. sublevabit ac deprimet. ↩

17. L en M. doen vertyen. Surius heeft ook zoo gelezen. ↩

18. L en M alsmede Surius hebben hier een ander slot. Deze drie manieren van uutgaen, daer die mensche mede uutgaet sijn oude leven inden voerseiden duechden, dats dat derde punt van drien (lees vieren) principalen dat Christus sprect: Exite, Gact uut. ↩