Nn. 760–798

760. (C) Addunt insuper Paulum Vy approbando decreta Indicis et Inquisitionis, quse systema Calilaei condemnabant ut erroneum

1 " Honorius se laissa circonvenir. Cet homme " humble et doux", ainsi que 1'appelle son contemporain Jonas, pecha sans doute par un exces de condescendance; mais vraisemblablement, comme le pense Hefele, III, 27, il faillit surtout par ignorance; il ne vit pas la portee thiologique de la question". (F. Mourret, Hist. ginirale de l Eglise, t. III, p. 110.)

4 Quod fuse demonstrat Bolgeni, Fatti dommatici, vol. I, c. 4.

5 Cf. Hefete-Leclercq, op. cit., § 296 sq., III, pp. 347-387, 5OI> 5X5 sq., ubi, p. 347, multiallegantur au<5lores; J. Pennachi, de Honoriicausd in Concil. VI, Romae, 1870; Bottalla, Reply to Renouf on Pope Honorius ; Jungmann, op. cit.y p. 383 sq.; J. H. Newman, Diffic. of Anglic, vol. II, p. 317; J. Chapman, The condemnation of Pope Hottorius, London, 1907.

in fide, et Urbanum VIII, promulgationem hujus decreti praescnbendo, in fide erravisse z.

Resp. Fatemur equidem praefatas Congregationes errasse, Galilaeum condemnando, ut colligitur ex authenticis documentis quse recenter publici juris facta sunt z; pariter admitti potest duos praefatos Pontifices errasse, non solum quatenus personas privatas, sed etiam quatenus Congregationum capita, cum decreta vim habere non potuerint sine eorum approbatione 3. Sed Congregationum decisiones, etiam a S. Pontifice approbatse, non sunt infallibiles, nisi Papa easdem suas faciat, et nomine proprio promulget cum conditionibus quae ad definitionem ex cathedra requiruntur. Quod certe in casu praesenti non verificatur : nihil enim tanquam ab universali Ecclesia tenendum S. Pontifex definivit, nec ulla producitur Bulla, ullum Breve, quo Paulus V aut Urbanus VIII dictam condemnationem modo speciali confirmaverit ; nec ullus theologus alicujus nominis unquam affirmavit hanc fuisse ex cathedra definitionem.

Hinc eruditi Protestantes libenter fatentur nil ex hoc facto contra Pontificiam infallibilitatem deduci posse. Insuper agnoscunt errorem Cardinalium excusabilem esse, quia, illo tempore, copernicum systema nondum validis argumentis probatum fuerat, et Galilaeus i Cf. Littledale*, op. cit, p. 181; et insuper W. Roberts*, The Pontifical Decrees against the doctrine ofthe earth?s movement, Oxford, 1885.

2 Hoec documenta legere est apud Bouix, de Papd, vol. II, p. 447 sq. ; H. de L'Epinois, Les Piices du procis de Galilie, Paris, 1877; Von Gebler*, Les Actes du Procis de Galilee, Stuttgard, 1887; Grisar, Galileistudien, Ratisbon., 1882; compendiose apud Jaugey, Dictionnaire d* Apologetique, verbo Galilee. Congreg. S. Officii, die 24 Febr. 1616, judicium tulit de his duabus propositionibus : " 1) Sol est centrum mundi et omnino immobilis motu locali. 2) Terra non est centrum mundi, nec immobilis, sed secundum se totam movetur et motu diurno". De priori dixerunt : " Dictam propositionem esse stultam et absurdam in philosophia, et formaliter hczreticam, quatenus contradicit expresse sententiis sacrse Scriptura? in multis locis, secundum proprietatem verborum et secundum communem expositionem et sensum SS. Patrum, et theologorum doctorum"; de posteriori : " Hanc propositionem recipere eamdem censuram in philosophia et, spectando veritatem theologicam, ad minus esse in fide erroneam". Pariter Cong. Indicis, 5 mart. 16 16, tanquam Scripturce omnino adversantem damnavit doctrinam pythagoricam et copernicam de mobilitate terrae et immobilitate solis. Galilseus ipse, 22 jun. 1633, hanc abjurationis formulam recitare et subscribere debuit : " Ego Galilaeus Galilsei... corde sincero et fide non ficta abjuro, maledico, et detestor supradictos errores et hcet eses..." Attamen, a. 1757 et 1820, S. Cong. Indicis sententiam de motu terrse propugnari permisit; et decreto S. Officii, 17 sept. 1822, Romae permissa est impressio ac publicatio librorum in quibus eadem propugnatur. Tandem, a. 1833, ex catalogo librorum prohibitorum expuncta sunt opera prius damnata ob hanc opinionem de motu terrae.

3 Revera utrumque decretum jussu S. Pontificis editum fuit, ut ex documentis constat, Piices du Procis, pp. 40, 75, 92; Jaugey, 1. c, p. 1347.

ipse imprudens fuit *, nimis audacter suum systema propugnando non solum scientificis sed biblicis argumentis. Cseteroquin non ssevissime, ut olim contendebant Protestantes, sed humane exceptus est 2, et studia sua prosequi potuit.

761. Ratione suadetur. Sane una fides debet esse in Ecclesia, et quidem tam certa ut, sine prudenti formidine, prompte ac secure cognoscere valeamus ea quae necessaria sunt ad finem nostrum supernaturalem attingendum. Atqui illa fidei unitas et certitudo sine infallibili Pontifice vix haberi possunt.

(a) Unitas enim servari nequit, nisi controversiae circa fidem ab eo definiantur qui toti Ecclesiae praeest; omnes siquidem ei obedire tenentur, ac proinde si infallibilis sit, unitas fidei facile obtinetur : si autem errare possit, ac de facto erret, tunc disrumpitur unitas; nam alii ejus definitiones sequentur, alii autem despicient, et in utroque casu adest simul periculum erroris in fide et schismatis.

(b) Praeterea, ut lites de fide prompte ac secure finiantur, requiritur tribunal infallibile ac permanens; secus enim infallibilitas non continue, sed transitorie in Ecclesia existeret, proindeque errores aliquando in ejus sinum serpere possent. Atqui tribunal hujusmodi nihil aliud esse potest nisi tribunal Pontificis; concilia enim cecumenica non possunt prompte nec facile congregari, quotiescumque novus oritur error, ideoque spargi potest haeresis antequam conciliare decretum edatur. Aliunde consensus totius Ecclesiae saepe nec exspectari nec cognosci facile potest; ergo maxime convenit ut Pontifex ipse sit infallibilis, etiam absque Ecclesiae consensu, ut statim haereses damnare et omnibus fidelibus quid sit tenendum praescribere valeat 3.

• Library of Universal Knowledge, voce Galilee; cf. Encycl. Britanica, ibid.

2 Ita Protestans Von Gebler * (Galileo Galilei und die Rbmische Curie, 1876, pp. 202, 261). — Pneter auctores jam citatos, vide H. de L'Epinois, Galilie, son proces, sa condamnation, Paris, 1867; La Question de Galilee, les Jaits et leurs consequences, Paris, 1878; Funk, Zur Galilei-Erage, Paderborn, 1899; Pieralisi, Urbano VIII e Galileo; Miiller, Galileo Galilei, Roma, 1908; Vacandard, Le proces de Galilee in Rev. du Cl. franc., t. XL, 1904, p. 225-259 et 358-394, et in Etudes de critique et d^histoire religieuse, ire serie, 3e ed., Paris, 1907, P* 295-387; L. Choupin, Valeur des decisions du S. Siige, Paris, 1907, p. 123- 149; J. Gerard, in The Cath. Encyclop., Appleton, 1909, t. VI, p. 342-346.

3 Quod rite intellexit W. H. Mallock*, qui, licet acatholicus, scribit (Is

486 C APTJT II. — HISTORICE PROB ATUR

762. Objicitur quidem auctoritatem Pontificis, si sit infallibilis, vere despoticam esse, et eos qui ei subduntur omni libertate cogitandi carere.

Resp. Auctoritas infallibilis Pontificis non magis despotica est quam infallibilis Scripturce auctoritas : si Catholici libertate carent dum irreformabili Papae judicio obediunt, majori libertate non gaudent qui Scripturae ineludlabili auctoritate ligantur ". Protestantes dicunt quidem libertatem non destrui Scriptura, quia haec est Verbum Dei; ergo non destruitur pariter infallibili Pontificis definitione, quae nihil aliud est nisi authentica interpretatio verbi £>ei, divino Spiritu assistente, ideoqueplurimum affert luminis securamque tutelam 2.

Vera siquidem cogitandi libertas non consistit in facultate errorem amplec~lendi, sed in firma adhaesione veritati cognitae. Jamvero quando infallibili decreto obedimus, nihil aliud facimus nisi libere veritati certo cognitae adhaerere. Nec in hoc minuitur, sed potius augetur libertas inquirendi 3; cum enim certi simus de veritatibus definitis, jam harum ope, in aliarum investigationem libere incedere possumus.

Quod comparatione illustratur. Certe non minuitur vera mentis libertas novarum veritatum inventione in ordine scientifico, sed potius investigationis campus extenditur; ita pariter quando Pontificia definitione, de veritate fidei certiores efficimur, novus inquisitionis campus nobis aperitur tum circa argumenta, quibus demonstrari possit, tum circa consectaria quse ex eadem deduci valeant ; firmatur ergo libertas nostra, nedum limitetur : " cognoscetis veri-

Life worth living, New-York, 1879, c« XII, p. 313, gallice versum " La Vie vaut-elle la peine de vivre ", Paris, 1882, p. 287) Ecclesiam catholicam solam esse inter omnes dogmaticas religiones, quae plane intellexerit quid importet religio vere dogmatica : " Quid valeat dogmata possidere, quaenam exinde obligationes contrahantur, Ecclesia tantum catholica inter religiones dogmaticas percepit; eaque sola hujusmodi obligationibus satisfacere potest. Ipsa tantum intellexit quod, si in hoc mundo infallibile oraculum adesse debet, ipsum vivens sit oportet, ab omnibus in praesens sicut olim percipiendum, et quo mundus intelligentior aut cognoscendi magis cupidus evadit, hoc suae disciplinse major amplitudo danda est a magistro. Inter religiones quae historiam habent, Ecclesia catholica unica est quse in se eadem remanens, temporis necessitatibus accommodanda concipi potest; unica quae vivere sine mutatione, suam doclrinam sine adulteratione evolvere, eadem semper manere et tamen progredi possit ". Integrum legatur caput, cum prsecedenti, c. XI; alia convenientiae argumenta pro infallibilitate dilucide exposita invenies apud Lyons, op. cit, ch. II, p. 31 sq.

1 Quod acute exponit O. Brownson {IVorks, vol. VII, p. 537-538). Quod etiam alibi declarat, Works, vol. VII, pp. 301, 382-383, 586-589; vol. III, p. 265-266.

DIVINA INSTITUTIO EGCLESI^:. 4,89 tatem et veritas liberabit vos". Hsec pariter notentur verba Leonis XIII : " Denique praetereundum non est, immensum patere campum, in quo hominum excurrere industria, seseque exercere ingenia libere queant : res scilicet quae cum doctrina fidei morumque christianorum non habent necessariam cognationem, vel de quibus Ecclesia, nulli adhibita sua aucloritate, judicium eruditorum relinquit integrum ac liberum " x.

763. Conclusio. Constat igitur Ecclesiam, a Christo institutam esse societatem non solum Collegio episcoporum, sed etiam Supremo Pontifice regendam ; et insuper infallibilitatis privilegio gaudere non solum corpus episcopale collegialiter definiens, sed etiam ejus Caput, nempe Romanum Pontificem quando ex cathedra loquitur.

Conclusio totius capitis :

Sola Ecclesia Romana est vera Ecclesia Christi.

764. Argumentum proponitur. Ex variis thesibus supra demonstratis, Ecclesia a Christo fundata est societas visibilis, — aposto/ica, — indefeclibilis.

Atqui Ecclesia Romana, et quidem sola, his tribus dotibus fulget.

Ergo sola Ecclesia Romana est vera Ecclesia Christi. Majorem et minorem argumenti declarabimus.

§ 1. Ecclesia Christi est SOCIETA? VISIBILIS, APOSTOLICA, INDEFECTIBILIS.

765. I. Ecclesia Christi est societas visibilis et quidem formaliter seu ut societas est 2.

i° Declaratur. Ecclesiam visibilibus membris constare nullus negat. Sed quaestio est num, ex ipsius Christi institutione, ejus membra externis vinculis conjungantur, ita ut coetum visibilem constituant, et dignosci possit quinam ad Ecclesiam pertineant. Jamvero Protestantes plerique con-

2 Bellarm., De Conciliis et Ecclesid, 1. III, c. 11 sq.; Murray, disp. V, vol. I, p. 245 sq.; Franzelin, th. 21; Brugere, n. 82; De Groot, q. III, art. 2; Wilmers, n. 35-48; M. J. Rhodes, The visible unity of the Catholic

Chtir<-h tendunt universalem Ecclesiam esse invisibilem, utpote, constantem ex electis et praedestinatis qui soli Deo noti sunt (supra, nn. $66, 568), etsi fatentur particulares ecclesias esse visibiles, cum ex iis constent qui ejusdem fidei confessione et sacramentorum receptione colligantur. — Nos autem profitemur Ecclesiam universalem, prout a Christo institutam, esse formaliter visibilem, id est quatenus societatem, eo sensu quod ejus membra externis vinculis coadunantur. Non contendimus quideim omnia ejus elementa, v. g., veram fidem, immediate sensibus esse obvia; sed, sicut hqmo visibilis dicitur, quamvis ejus anima invisibilis sit, quia haec actibus externis manifestatur, ita Ecclesia visibilis dicenda est, quamvis unum aut alterum ex ejus elementis sit invisibile et nonnisi actibus manifestetur.

766. 2° Probatur. (A) Ex dictis in toto secundo. capite, merito infertur totius Ecclesiae membra triplici vinculo visibili uniri, nempe ejusdem fidei professione, — obedientid eisdem pastoribus prazstita, — eorumdem sacramentorum et rituum participatione. Etenim probavimus Christum contulisse Apostolis, eorumque successoribus Episcopis, sub primatu Romani Pontificis, triplicem potestatem docendi, regendi et sanctificandi omnes fideles. Atqui hsec potestas supponit moralem obligationem omnibus et singulis Ecclesiae membris incumbere fldei regulam prontendi a suprema auctoritate traditam, — leges servandi ab eadem promulgatas, — necnon a legitimis superioribus accipiendi sacramenta quibus sanctificentur.

Certum est igitur fideles qui intra Ecclesiam manere volunt triplici praefato vinculo colligari, ideoque societatem visibilem constituere.

767. (B) Quod insuper patet ex Ecclesia ortu et progressu : nam super Apostolos visibiliter descendit Spiritus sanctus die Pentecostes; ii vero praedicant, et Ecclesiae adjungunt neo-conversos visibili ritu; orta difficultate, visibile congregatur concilium in civitate Jerusalem, et publici juris fit decretum unanimiter ab Apostolis, Postea, quando exsurgunt haereses, Patres saepe et graviter fideles urgent ut doctrinam amplectantur quae ab episcopis, Apostolorum successoribus, tuto traditur, et tanquam haereticos aut schis-

DIVINA 1NST1TUTIO ECCLESI^. 491 maticos reprobant eos qui huic doctrinae contradicunt. Ut paucis omnia comprehendam, jam ab initio visibilis est regula jidei, scilicet Pastorum auctoritas; visibile regimen^ cui omnes sive Judaei sive Gentiles obedire tenentur; visi-. bile sacerdotium, scilicet episcopi, presbyteri et diaconi visibili ritu impositionis manuum ordinati.

768. (C) Idem omnino rationi consentaneum esse, ex ipso fine Ecclesiae patet. Haec enim instituta fuit ut Christianos ad finem ultimum dirigeret, eos sanam doctrinam docendo, justas leges condendo, atque sacramenta eis ministrando. Atqui si visibilis non est, quomodo fideles certi erunt se esse verae Ecclesiae membra; quomodo legitimos Pastores agnoscent, eisque obedientiam praestabunt, aut ab eis sacra suscipient? Ecclesia invisibilis suum finem attingere nequit, nec magis fidelibus prodest quam si nullo modo existeret. Nam, ut recte ait Leo XIII1, " perspicuum est nihil inter homines communicari, nisi per externas res quae sensibus percipiantur, posse " : qua de causa Filius Dei humanam naturam assumpsit, ut doctrinam suam suaque praecepta hominibus visibiliter traderet. Ergo Ecclesia visibilis esse debet.

769. Frustra Protestantes textus congerunt in quibus dicitur Ecclesiam esse domum spiritualem, in qua Pater adoratur in spiritu et veritate. Haec enim et alia hujusmodi solummodo ostendunt spirituale elementu?n esse in Ecclesia (quod nos plane admittimus), sed minime probant nullum esse visibilem organismum quo vera Ecclesia agnosci possit.

Ut enim quaedam sumamus exempla, Christus docuit quidem Patrem suum adorandum esse in spiritu et veritate 2, id est cultu non mere externo et typico seu figurativo, prout saepe fiebat apud Judaeos, sed cultu praesertim interno et reali; ex hoc autem minime excluduntur externi ritus, quos Christus ipse instituit, v. g. ritus baptismi et eucharistiae, vel ii quos Ecclesia, potestate divinitus sibi collata, praescripsit ; religio enim actibus externis manifestari debet, ut jam probavimus, n. 183, ipsique Protestantes sua templa suosque ritus habent.

Pariter Dominus Pharisaeis quidem dixit : " Non venit regnum Dei cum observatione; neque dicent : ecce hic aut ecce illic. Ecce

enim regnum Dei intra vos est"\ Sensus vero ex contextu clare determinatur; interrogantibus siquidem Pharisseis quando veniat regnum Dei, seu regnum Messiae, Christus respondet hoc regnum non cum observatione, id est, cum strepitu, regio splendore et tnumpho venturum esse, sed cum simplicitate, immo hoc regnum advenisse, et jam inter ipsos Judaeos essea : hoc autem posito,nihil ex hoc textu contra nostram thesim infertur, sed potius colligitur Ecclesiam visibilem esse, cum versetur inter homines.

Immerito etiam objiciunt Ecclesiam invisibilem esse, cum jubeamur eam credere, et aliunde impossibile sit credere ea qure videmus. Nam, ut supra diximus, est aliquid visibile in Ecclesia, scilicet corpus fidelium et Pastorum, externa constitutio, et cetera hujusmodi; sed est etiam aliquid invisibile, scilicet divinitasEcclesise ejusque sanclitas. ] amvero, etiamsi concedatur non posse credi id quod videtur (quod tamen multi negant, ut dicetur in Tr. deFide), non exinde sequitur nos non posse credere divinitatem et sanclitatem Ecclesiae, quse oculis non parent 3.

770. II. Ecclesia Christi vere apostolica esse debet, seu regi a pastoribus qui potestatem seu missionem suam ab Apostolis acceperunt 4.

1° Declaratur. In genere apostolica dicitur Ecclesia quae originem ducit ab apostolis. Triplex vero distinguitur apostolicitas : doclrince, missionis et societatis. Apostolicitas doclrince in eo consistit quod Ecclesia eamdem do6trinam doceat ac Apostoli. Apostolicitas missionis, seu regiminis vel aucloritatis, iri eo sita est quod Ecclesia regitur a pastoribus qui suam auctoritatem seu jurisdictionem ab Apostolis obtinuerint, per legitimam et non interruptam praesulum successionem. Apostolicitas societatis ea est qua Ecclesia hodie existens eadem est societas ac ea quam Apostoli cum Christo fundaverunt.

2 Quam interpretationem approbant inter Protestantes eruditissimi, ut Rosenmuller, Kuinoel, Witby, Plumptre etc. Tgediosum foret ceteras difficultates singulatim discutere; adeas, si velis, P. Murray, op. cit. , disp. V, n. 125 sq.

3 Quod S. Franciscus Salesius illustrat exemplo Thomse qui Christum redivivum vidit et in eum credidit ; videlicet unum vidit, humanitatem, et alterum credidit, divinitatem ; ita pariter in Ecclesia : externam scilicet ejus speciem videmus, sed internam ejus credimus sanctitatem. (Controverses, p. 49-50 ed. Annecy; anglice The Catholic Controversy, London, 1886, p. I, c. 6, p. 40.)

4 Bellarm., Controv., de Ecclesia, 1. I, c. 5 sq.; Regnier, p. 321 sq. edit. Migne; Wiseman, op. cit., lect. ix; Gallwey, Apostolic succession; A. H. Matthew, Ecclesia, p. 99-119; Bainvel, apud Dictionnaire de thgologit (Vacant), Apostolicitt, . I, 1618, cum multis aucloribus ibi citatis.

. Jamvero evidens est apostolicitatem societatis esse necessariam consequentiam apostolicitatis missionis : nam societas eadem manet, quamdiu subdita manet eidem au6t.oritati. Aliunde apostolicitas doclrinae sequitur pariter ex apostolicitate missionis : cum enim privilegium infallibilitatis Apostolis eorumque legitimis successoribus concessum fuerit (n. 659 sq.), eo ipso veri Apostolorum successores infallibiliter docent eamdem do<5lrinam ac ipsi Apostoli. Quare, jam primis saeculis, Patres fidenter haereticos, qui veram Christi et Apostolorum do6trinam cognoscere vellent, mittebant ad eas ecclesias quae apostolicam successionem retinuerant *. — Sufficit igitur demonstrare Ecclesiae Christi competere apostolicitatem missionis.

771» 2° Probatur. (A) Ecclesiam Christi apostolicam esse debere, (a) infertur ex dicrtis supra, n. 633 sq., de perpetuitate missionis Apostolis eorumque successoribus commissae. Christut enim Apostolis, iisque solis et eorum legitimis successoribus, potestatem tradidit docendi, regendi et sanctificandi Ecclesiam : " Euntes ergo docete omnes gentes... Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ". Atqui, teste S. Paulo, nemo potest legitime Evangelium praedicare, nisi divinitus mittatur : post descriptam enim fidei necessitatem, ait : " Quomodo audient sine praedicante? Quomodo vero prcedicabunt nisi mittantur" 2? Ergo nullus legitime Evangelium praedicare potest, nisi ab Apostolis hanc potestatem acceperit sive immediate sive mediate. Quantumvis igitur hodierni pastores ab origine Christianismi distent, eorum series, si legitimi sunt, usque ad Apostolos ascendere debet, qui soli divinam missionem dire6le acceperunt.

(b) Quod Apostolorum praxi confirmatur; ipsi enim solliciti fuere, quotiescumque novas ecclesias fundabant, episcopos et presbyteros ibi relinquere, quibus potestatem docendi ac regendi conferebant aliis postea transmittendam, ut supra (n. 638 sq.) demonstravimus. Hinc Patres uti legitimos pastores eos solum existimabant qui cum Apostolis con-

nectebantur; ita v. g. Tertullianus de haereticis scribebat1 : " Edant ergo origines ecclesiarum suarum, evolvant ordinem episcoporum suorum, ita per successiones ab initio decurrentem, ut primus ille episcopus aliquem ex Apostolis vel apostolicis viris, qui tamen cum Apostolis perseveraveritt habuerit au6lorem vel antecessorem ".

772. (B) Nec ad apostolicitatem missionis sufficit potestas ordinis, sed requiritur potestas jurisdiclionis. Ordinatio confert quidem aptitudinem ad sacra quaedam perficienda, imprimitque characterem indelebilem ac semper valide transmissibilem. Sed, ad hanc aptitudinem legitime exercendam, requiritur jurisdiclio, seu.v.era missio ab iis data qui successores sunt Apostolorum, et quae servari aut transmitti non valeat nisi dependenter ab episcoporum corpore; secus enim constitui possent plures au6loritates omnino autonomae atque indefinite persistentes, et sic unitas Ecclesiae scinderetur. Aliunde Christus Apostolis auctoritatem contulit non separatim, sed colleclive sumptis, quatenus unum collegium, sub Petro centro ct capite, efformabant; ergo nullus hanc auctoritatem retinere valet, nisi membrum hujus collegii maneat, sub regimine Petri ejusve successorum. Qui igitur ab obedientia. Rom. Pontificis recedit jurisdiclionis- privatione puniri potest, nec eam retinere potest, nisi de consensu explicito vel implicito vicarii Christi. Patet ex dictis de primatu, n. 685 sq.

Corollarium. Ex hoc pariter sequitur communionetn cum centro unitatis sufficere ad apostolicitatem obtinendam; cum enim auctoritatis apostolicae plenitudo resideat in capite, seu in Rom. Pontifice, ut supra demonstravimus ubi de Primatuy quaelibet ecclesia cum hoc capite connexa, eo ipso apostolicam missionem participat. Non requiritur ergo ut quilibet pastor ostendere possit se suam missionem ab Apostolis accepisse, per non interruptam pastorum seriem, sed sufficit ut pertineat ad illud Corpus pastorum} quod ab Apostolis descendit et cum supremo Ecclesiae capite conjungitur. Hinc etiam, si quae ecclesia suam apostolicitatem amiserit per schisma aut haeresim, apostolica iterum fit, si

DIVINA INSTITUTIO EGGL^SI^E. 495

.centro-unitatis.se subjicit, quia tunc cum Sede Apostolica conne6titur:

773. III. Ecclesia Christi est indefectibilis, id est, non tantum in perpetuum duratura, sed etiam talis essentialiter permansura, qualis instituta est x.

\° Declaratur. Indefe6tibilitas, de qua hic agitur, nori solum perpetuitatem involvit, seu durationem usque ad mundi exitum, sed etiam eam essentialem identitatem; vi cujus usque ad finem mundi eam constitutionem easque essentiales proprietates retinebit quas Christus ipse determinavit. Possunt proinde accidentalcs fieri mutationes in rebus accessoriis ; progressus admitti potest in exponenda modo magis scientifico doctrina. Christi, ut fusius exponitur in Tr. de Fide; mutari possunt pariter ea quae Salvator in particulari determinanda Ecclesiae suse reliquit, ut ritus in administratione sacramentorum adhibendi, jejunii certa tempora, etc. Sed, quoad essentialia a Christo determinata, Ecclesia neque defecit, neque deficere potest, attentis Dei promissis.

Notandum est tamen hanc indefectibilitatem non singulis ecclesiis particularibus, sed Ecclesice universali promissam fuisse : hinc ecclesiae olim in Asia et Africa florentes, paulatim evanuerunt ; una est tantum Ecclesiae pars ex se indefectibilis, Sedes videlicet Apostolica, quia, ex diclis, non singulis Apostolis eorumve successoribus indefe6libilitas promissa est, sed toti Apostolorum collegio et speciatim ejusdem Collegii Capiti, scilicet Petro ejusque successoribus.

774. Inter Protestantes, alii dicunt simpliciter Ecclesiam deficere posse, alii autem tenent Ecclesiam invisibilem esse quidem indefectibilem, sed Ecclesiam visibilem posse deficere, et revera defecisse ante Reformationis tempora, licet non concordent de setate qua talis defeclio incceperit : hoc enim jam a saec. quarto accidisse nonnulli affirmant, alii nonnisi ^Evo Medio, praesertim a saeculo decimo; fatentur tamen Ecclesiam non penitus, sed pene subversam fuisse. Nonnulli, Montanistarum errorem renovantes, novam Spiritus S. manifestationem occurrisse contendunt, ut Swedenbor-

1 Bellarm., de Concil. et Eccles.} 1. III, c. 13; Murray, disp. IV, vol. I, p. 213 sq.; Mazzella, n. 738 sq.; Passaglia, 1. II, c. 3 sq.; De Groot, q. VIII, a. 1-2; Wilmers, n. 40-48.

giani\ et /rvingiani*, vel novum Christi adventum exspeclant, ut Adventistce^ proindeque supponunt novam Ecclesiam, a priori substantialiter distinclam, existere posse.

775* 2° Probatur. Ecclesiam perpetuo esse duraturam jam dire6le probatum est (n. 634 sq.); eamdem quoad essentialia immutabilem esse ac fore, ex jam dictis de infallibilitate Ecclesiae deduci potest, nempe : —

(A) Ex promissis Domini. Christus enim aedificavit Ecclesiam super petram, et portceinferi non prcevalebunt adversus eam* ; cum Ecclesia erit usque ad consummationem sceculib; Paraclitus cum ea in ceternum manebit6 ; Christus Apostolos, pastores et dodtores dedit ad consummationem sanctorum, donec occurramus omnes in unitatem fidei et in virum perfectum 7. Porro his omnibus promittitur indefectibilitas et quidem absoluta, sine conditione ; nam si substantialiter corrumperetur Ecclesia in flde vel moribus, inania essent promissa Domini, portae inferi contra eam praevalerent, Spiritus Sanctus non posset remanere ubi error aut morum corruptio regnat, nec sacra hierarchia homines

1 Swedenborgiani ita nuncupantur a duce suo E. Swedenborg, qui in Suecia natus an. 1688, putavit Christum sibi personaliter apparuisse novamque missionem contulisse. Varia edidit opera sub titulo Arcana Ccelestia, discipulosque habet in Scandinavia, Anglia, Germania et Statibus Fcederatis; hic, juxta recentem censum, babentur 7,095 communicantes (Cf. Carroll*, op. cit., p. 107 sq.); sese vocant The Church ofthe Newferusalem, et existimant secundum Christi adventum jam evenisse, quatenus Spiritus veritatis sese hominibus manifestavit. Cf. J. Reed*, Swedenborg and the New Church; W. Lyon*, op. cit., p. 147 sq.

8 Irvingita, qui ducem agnoscunt E. Irving (17 ^92- 1834), et sese vocant The Catholic Apostolic Church, contendunt Spiritum S. denuo sese manifestasse, ut Ecclesiam in pristina formd restauraret : hinc habent apostolos, prophetas, evangelistas, angelos ecclesiarum (episcopos), presbyteros et diaconos. Cf. M. O. W. Oliphant*, Life of E. Irving, London, 1862; J. S. Davenport*, E. Irving and the Catholic A/ostolic Church, New-York, 1853; J. H. Newman, Loss and Gain, part. III, c. 7, p. 389 sq. ed. 1886.

3 Adventistcey vocati etiam Milleritce a duce suo W. Miller, qui an. 1883 opus edidit cui titulus " Evidences from Scripture and History of the second coming ofChrist about the year 1843, and °f his personal reign ofone thousand years", putant Christum brevi denuo venturum esse et mille annis in terra regnaturum; in varias sectas distribuuntur, quae hodie 40,591 communicantes in Statibus Fcederatis numerant. Cfr. Carroll*, op. cit., p. 15; W. Lyon*, op. cit., p. 154; Tanquerey, ap. Vacant, Dicl. de thtol., Adventistes.

^ Matth. , XVI, 18. — 5 Matth., XXVIII, 20. — 6 /oan. , XIV, 16. — 7 Ephes.t IV, 11-13.

duceret in unitatem fidei. Ergo nisi Christus nos deceperit, Ecclesia est indefeclibilis.

Nec dicere juvat hujusmodi praedicliones esse conditionatas} posito videlicet quod Ecclesia ipsa fidelis maneat; nam imprimis nulla conditio in praefatis textibus exprimitur; insuper conditio, si fidelis maneat, nihil aliud esset nisi tautologia; cum enim ad universalem Ecclesiam dirigatur, ad hoc reduceretur : Ecclesia non errabit in fide, si fidelis maneat; non erit moribus corrupta, si leges Evangelii servet : quae quidem ita sunt ridicula, ut Christum prorsus dedeceant.

776. (B) Ex institutione infallibilis audloritatis. Insuper, ex dictis supra, patet Christum instituisse corpus Pastorum qui, sub Petri ejusque successorum primatu, doclrinam credendam infallibiliter traderent, legesque conderent quibus omnes obedire tenentur, et quidem usque ad consummationem saeculi; aliunde hoc magisterium tam universale et necessarium est, ut si quis non crediderit, eo ipso damnandus sit. Quod Apostoli tam clare intellexerunt ut Paulus discipulis suis scribere non dubitaverit : " Licet nos, aut angelus de caelo evangelizet vobis praeterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit " x, et alibi : " O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates " 2; ex quibus sequitur doctrinam christianam esse depositum non mutandum, sed fideliter custodiendum etiam contra illos qui praetensas revelationes in contrarium allegarent. Ergo neque nova dispensatio a christiana diversa, neque ulla essentialis mutatio exspe6landa est.

777- Neque dicatur novam dispensationem his verbis annuntiari: 11 Et ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum " 3; haec enim verba, contextu inspeclo, nihil aliud significant nisi invisibilem missionem Spiritus Sancli in animas fidelium per gratiam, vel assistentiam ejusdem Spiritus Ecclesiae praestandam, ne in errorem cadat ; siquidem paulo post Christus addit Spiritum modo magis diserto annuntiaturum esse eaquae ipse praedicaverat : "Paraclitus autem Spiritus Sanclus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quacumque dixero vobis"*; ergo missio Spiritus Sancti, de qua agitur, quaecumque est, nullam essentialem mutationem inducet.

498 CAPTJT II.— HISTORICE PROBATTJR yyS. (C) Ex ipso Ecclesice fine confirmatuiv Probatum est enim supra Ecclesiam constitutam esse eo fine ut tuto fideles sibi subditos ad vitam aeternam perducere valeat. Atqui nisi sit quoad essentialia indefe6libilis, finem suum prosequi non potent. Si enim unum ex essentialibus quibus constituitur elementis pereat (sive infallibilitas in docendo aut potestas leges ferendi, sive visibilitas), vel agnosci nori poterit a fidelibus, vel, si agnoscatur, inepta ent ad eos tuto docendos, vel cessabit esse ipsa societas a Christo instituta tanquam medium ad salutem necessarium; immo si quandoque deficere possit, nullo tempore auctoritatem habebit ad regendos fideles necessariam, cum quovis tempore dubitari possit utrum jam defecerit vel non.

Quod luculenter Protestantium conditione illustratur : quis enim unquam, a tempore quo Ecclesiae indefectibilitatem negarunt, reformatarum ecclesiarum audloritatem acceperit? Nonne ipsa Lutheri Calvinique audloritas reje6la fuit? Nonne variae Confessiones, a variis seclis editae, tanquam humana figmenta paulatim repudiatae sunt? Res eo devenerunt ut ea quse ad salutem necessaria ab ipsis Novatorum ducibus habebantur, jam ut inutilia vel accessoria spectentur, ita ut nullus inter Protestantes certus esse possit se in vi& salutis ambulare.

Ergo ex ipso fine quem Christus habuit Ecclesiam insti- tuendo, sequitur eam esse indefectibilem et substantialiter immutabilem.

§ II. ECCLESIA ROMANA, ET QUIDEM SOLA, TRIBUS

PR^FATIS DOTIBUS FULGET, NEMPE VISIBILITATE,

APOSTOLICITATE ET INDEFECTIBILITATE.

779. I. Ecclesia Romana est formaliter visibilis, apostolica et indefectibilis.

Ecclesiae Romanae nomine hic designamus non dicecesim aut ecclesiasticam provinciam Romae, sed eam societatem christianam quae, per orbem dispersa, Romani Pontificis au<5toritatem agnoscit.

i° Ecclesia Romana est formaliter visibilis. De quo nulla e-st difricultas. Membra enim hujus Ecclesiae triplici ex- terno vinculo uniuntur, nempe : (a) professione ejusdem fidei : omnes enim accipiunt eadem symbola, eodem modo a suprema et infallibili auctoritate interpretata, ideoque eadem dogmata credunt, et quidem sub pcena excommunicationis; (b) obedientid eisdem pastoribus prcestitd : fideles enim episcopis, episcopi autem Romano Pontifici subduntur; omnes iisdem generalibus legibus obediunt; (c) receptione eornmdem sacramentorum, cum omnes agnoscant septem esse sacramenta, nec plura nec pauciora, eaque recipere possint qUt rite sunt dispositi. Unde nulla est diMficultas in agnoscendis fidelibus qui ad Romanam Ecclesiam pertinent.

780. 2° Ecclesia Romana vere est apostolica. Historice enim constat hanc Ecclesiam ab Apostolis Petro et Paulo esse fundatam, Petrum fuisse Romae episcopum, et Romanos Pontifices B. Petro successisse in Sede Romana, absque ulla interruptione. Id testantur tum Patresy v. g. Irenseus, Tertullianus, Augustinus, etc, quorum testimonia , jam supra, n. 706 sq., retulimus ; tum catalogi in quibus recensentur omnes qui ab ipso Petro ad Pium X, hodie feliciter regnantem, Apostolicam Sedem tenuerunt.

Fuerunt quidem aliquando schismatici qui Petri cathedram usurpare tentaverint, ut Novatianus tertio saeculo; sed hi ab Ecclesia reje6li sunt. Pariter, tempore Occidentalis schismatis, dubitatum est quis ex variis qui se Pontifices dicebartt, legitimus esset Petri successor; sed dubium omne sublatum est per legitimam auctoritatem, scilicet per corpus episcopale in Concil. Constantiensi coadunatuim Nec, perseverante schismate, missio apostolica, seu jurisdictio amissa est; nam unus e Pontificibus eleclis erat Papa legitimus, quamvis non satis constaret quis esset, et hic jurisdictionem servavit *. Prasterea, cum pontificia au6loritas a Deo immediate conferatur, etiamsi interruptio esset in successione Pontificum, non exinde amitteretur, sed solum suspenderetur apostolica missio : nam statim ut eligeretur Pontifex legitimus, hic, utpote successor B. Petri, acciperet apostolicam missionem Petro divinitus collatam. Ergo Romana Ecclesia vere apostolica est.

1 Alii autem Pontifices, qui legitimi non erant, sed ut tales ab Ecclesiae parte habebantur, jurisdictionem etiam servavisse dici possunt, propter titulum coloraium seu existimatum, ut Moralistae tradunt in 7>. de Panitentid. — De schismate occidentali erudite scripsit L. Salembier, Le Grand Schisme d 'Occident, Paris, Lecofifre, 1900, ubi etiam multas allegat auctoritates.

781. 30 Ecclesia Romana vere est indefeclibilis. (a) Imprimis, non obstantibus innumeris persecutionibus et impugnationibus quibus per viginti saecula obnoxia fuit, hodie etiam perdurat, et quidem non iners et immobilis, sed vivens et succrescens, ita ut, fatentibus etiam adversariis *, quotidie vires suas augeat, novasque tribus et gentes ad se trahat.

(b) Praeterea, etsi omnium temporum et diversarum gentium mentibus sese accommodat, quoad cssentialia immota manet. Ita eamdem retinuit hierarchiam : nostris diebus singuli episcopi suas diceceses curant sicut curabant tempore Ignatii; Ecclesiae Romanae praeeminentia et Romani Pontificis primatus agnoscitur prout jam admittebatur ab Irenaeo, Optato, Augustino et Conciliis cecumenicis quorum verba retulimus, nn. 722, 734 sq. — Eamdem fidei regulam fideliter custodivit, nempe vivum et infallibile magisterium : si dubia de fide oriuntur, recursus fit ad Episcopos, ad Concilia aut ad Summum Pontificem, prout antiquitus fiebat, et ita vitantur errores et schismata. — Eadem adhibentur sanclitatis media, videlicet sacramenta, praeceptorum observantia, etc.

782. In his omnibus habetur quidem aliquis progressus, sed " in eodem dogmate, eodem sensu eademque sententia " 2. Ita symbola fidei, quae primum brevia erant, paulatim, novis exsurgentibus haeresibus, explicitiora ideoque longiora fiunt, ut ampliori ejusdem veritatis declaratione tutius praecaveantur errores, sicut jurisprudentia textus legis lucidior evadit. Itaetiam divina prczcepta de oratione et paenitentia per leges ecclesiasticas magis specifice determinantur, ut quandonam et quomodo orandum aut paenitendum fideles apprime noscant. Pariter, quo universalior fit Ecclesia, et quo facilior evadit recursus ad Sedem Apostolicam, eo ipso haec plures ad se advocat causas, et sic primalus Pontificis efficacius hodie exercetur quam primis temporibus. Sed haec est evolutio opportuna, immo et

1 Quodinter alios aperte declarat Macaulay*, Edinburgh Review, 061. 1840, Von Ranke, vel Macaula/s, Essays, vol. II, p. 465 sq., ed. Lovell, N. Y.

2 Conc. Vaticanum, sess. III, cap. 4.

DIVINA INSTITUTIO ECCLESI^E. 50X necessaria, quae tuto fit dummodo essentialia ecclesiasticae constitutionis elementa serventur.

783. II. Nulla est societas acatholica quae his simul dotibus praedita sit.

i° Certo sectce protestantes formalem visibilitatem, apostolicitatem et indefectibilitatem sibi vindicare nequeunt.

(A) Non formalem visibilitatem. Cum enim tanquam fidei regulam admittant Scripturam privato judicio aut pru vatd inspiratione intellectam, nullo externo vinculo junguntur aut jungi possunt. Hinc essentiales discrepantiae inveniuntur in formulis fidei quibus utuntur diversae se6tae : divinitatem Christi ejusque vicariam pro nobis satisfa6lionem profitentur orthodoxi Lutherani et Calvinistae, rejiciunt vero Sociniani, Unitarii et Liberales; divinam institutionem episcopatus admittunt non pauci Lutherani et Anglicani, eam vero rejiciunt Presbyteriani, etc. — Immo, intra eamdem se6tam, in essentialibus differunt, quia eaedem fidei confessiones diverso modo intelliguntur ; ita, inter Anglicanos qui eosdem fidei articulos subscribunt, quidam duo, alii septem sacramenta agnoscunt; alii trinitatem personarum in Deo et Verbi consubstantialitatem pro essentiali veritate habent, alii apcrte rejiciunt.

Id quidem concedunt, sed autumant sibi sufHcere vinculum caritatis. Cum autem caritas ex fide oriatur, frequentia et acerba dissidia inter eos vigent, ut constat ex eorum conventibus, libris aut ephemeridibus *.

784. (B) Nec apostolicitatem. (a) Evidens est hac apostolicitate carere eos omnes qui episcopatum rejiciunt, cum hi suam missionem non ab Apostolis, sed a multitudine aut a Principibus repetant.

(b) Anglicani vero qui contendunt se apostolica missione gaudere, eam amiserunt dum pertinaciter ab obedientia Rom . Pontificis secesserunt Nam, ut supra probatum est, juxta Christi institutionem, corpus pastorum constat capite et membris organicis. Evidens est ibi corpus esse non posse,

1 Cr. E. Hugueny, Critique et Catholique, t. I, Paris, 1910, p. 150-157; Bricout, Les dglises rtformees en France^ in Rev. du cl.fr., t. LIII, 1908, pp. 156, 286.

ubi non est caput : ad summum adesse possunt rriembra mortua. Igitur ecclesia, in qua non invenitur caput cui pastores uniantur, nullo modo est corpus vivum. Atqui caput corporis est sandtus Petrus et ejus legitimus successor, Romanus Pontifex, ut supra ostensum est, n. 683-741. Ergo pastores qui Romano Pontifici non conjunguntur, eo ipso non sunt membra corporis Ecclesise docentis, nec apostolicam successionem sibi vindicare possunt.

785» (C) Neque indefeclibilitatem. Cum enim privafr judicio aut privafae inspirationi fidant, in essentialibus multoties suas doctrinas mutaverunt atque quotidie mutant. Jam saeculo XVI 1°, Bossuet longam Protestantium variationum historiam texerat; ab illo autem tempore multo magis christianam fidem adulteraverunt. Lutherus et Calvinus trinitatem personarum in Deo, divinitatem Christi, ejusque pro nobis vicariam satisfactionem pro dogmatibus essentialibus habebant ; quam pauci sunt hodierni Protestantes qui eadem admittant! Plerique hodie non progressum in eodem dogmate, eodem sensu eademque sententia, sed temerariam dogmatum evolutionem advocant, ita ut nihil christianismi maneat nisi vagus quidam deismus aut mysticus pantheismus r.

786. Ad tuendam, contra Bossuet, Protestantium ecclesiarum indefectibilitatem, non obstantibus earum mutationibus, Jurieu systema articulorum fundamentalium proposuit, asserens ad salutem satis esse credere ea quse sunt necessaria necessitate medii, prout sunt existentia Dei Remuneratoris, et Redemptoris, per quem peccatorum remissionem, gratiam et vitam aeternam consequi valemus 2. — Quod eJTugium admitti nequit; impossibile est enim hos fundamentales articulos detegere; nam si non determinantur ab Ecclesia infallibili, quomodo cognoscentur? Nulla est hac de re, sive in Scriptura sive in Traditione, regula. Immo vero omnia testimonia osten-

1 De quo vide A. Sabatier*, Les religions (Tautorite, p. 255-403; G. Lapeyre, La Crise du Lutheranisme, in Rev. pr. d'Apol., t. IX, 15 Jan. 19 10,

2 Jurieu*, Le vrai systeme de VEglise, p. 166; Traite de VEglise, tr. VI,. c. II, p. 519 ed. 1688, ubi ait : " Unum esse Deum, timentibus se remuneratorem, unum esse Redemptorem, Jesum, seu Messiam, per quem remissionem peccatorum, gratiam et vitam £eternam consequimur : hi sunt articuli fundamentales". — Quod systema fusius confutavimus ap. Vacant. Did. de Thiol., voce Articles Fondamentattx.

DIVIN A IN STITUTIO ECCLESI^E. 503 dunt talem distinctionem ignotam fuisse ante Jurieu, et otnnes eas veritates accipiendas esse, quas docet auctoritas a Deo constituta, quia idem est motivum prb omnibus, testimonium Dei. — Nec dicatur fundamentales habendos esse articulos qui semper recepti sunt apud omnes notabiles Christianorum communiones; nam quis definiet quaenam societates sint christiance et notabi/es? Numquid Socinianf, Unitarii et Liberales, qui Trinitatem, Verbi Incarnationem et Redemptionem proprie dictam negant, ut Christiani habebuntur? Hoc quidem nQgdfoitJurieu, sed affirmabit Synodus Lausanniensis (a. 1857) declarans Christianos esse omnes eos qui Christum, etiam ut merum hominem, accipiunt. — Nec dicere juvat essentiales esse articulos, quos ita habendos suadet gustus interior, seu privata inspiratio; cum enim non omnes idem sapiant, nec eodem modo inspirentur, ut accidentales a multis existimabuntur articuli, qui ut essentiales ab aliis agnoscuntur.

Variae igitur protestantium societates dotibus ad veram Christi Ecclesiam requisitis minime fulgent.

787. 2° Grceci schismatici et Orientales, etsi propius accedunt ad hierarchicam constitutionem a Christo institutam, ab ea tamen in quibusdam essentialibus deflectunt.

(A) Quoad visibilitatem, fideles cujusque ecclesice particularis uniuntur quidem vinculo visibili, nempe obedientia suis episcopis praestita; sed diversce ecclesice, quas supra recensuimus, n. 564, nullo visibili vinculo inter se conne£tuntur : cum rejiciant primatum, apparent tanquam disje6la membra a capite avulsa, ideoque formali visibilitate carent. Siquidem Patriarcha C. P. non habet nisi primatum honoris, nec ejus decisiones ab aliis patriarchis agnoscuntur, ita ut hodie dissidia a Turcarum imperatore componantur! Inomo, etiam in re dogmatica, non sunt unanimes : baptismus pcr infusionem collatus ut validus censetur in Russia et invalidus in ecclesia Constantinopolitana1.

(B) Si de apostolicitate agitur, quaedam ecclesiae, ut Hierosolymitana, Antiochena et Alexandrina, ab Apostolis fundatse quidem fuerant; sed hae apostolicam successionem amiserunt pertinaciter a capite Ecclesiae sese separando, ut diximus de Anglicanis, n. 784.

1 Cfr. P. C. Charon, Le quinzihne centenaire de S. J. Chrysostojue, Rome, 1909, p. 218-241,- ubi multa invenies exempla dissidiorum inter Gnecos hodiernos; E. Hugueny, op. cit., p. 162-174.

(C) Quoad indefeclibilitatem, Grceci quidem praecipuas Christi doctrinas feliciter custodierunt; sed dogma essentiale primatfis, quod antiqua Concilia, a Graecis agnita, qualia sunt Ephesinum, Chalcedonense, Constantinopolitanum explicite proclamaverant (n. 738 sq.), quod Graeci ipsi cum Latinis in Florentino definierant, hodie rejiciunt, ideoqueex hoc capite defecerunt. — Insuper doctrinam de immaculato conceptu B. Mariae quam usque ad saeculum XVII admiserant, hodie communiter rejiciunt. — Pariter divortium, quod olim nonnisi propter adulterium permittebatur, ex recenti decreto S. Synodi Russici, conceditur propter incurabilem morbum alterutrius conjugis aut indolis discrepantiam, etc. — Confirmationis sacramentum, quod olim non iterabatur, hodie iterum ministratur apostatis qui ad fidem redeunt; immo metropolitis, qui ad patriarchatum in Russia evehuntur, denuo confertur consecratio episcopalis! — Novas immutationes contemplantur episcopi qui in Germanis universitatibus, rationalistico spiritu imbuti, studuerunt *.

Utinam mox ad unitatem Graeci redeant! Orientales vero sectae non solum primatum rejiciunt, sed in aliis defecerunt, negando vel unitatem personae in Christo vel ejus duplicem naturam et voluntatem.

Grceci igitur atque Orientales carent quibusdam saltem ex essentialibus dotibus quibus praedita esse debet Ecclesia Christi.

Conclusio. Sola igitur Rotnana Ecclesia, quce in omnibus essentialibus una eademque est ac Ecclesia a Christo fundata^ merito vera Ecclesia dicitur.

Gaput iij*

DIVINA ECCLESLE INSTITUTIO NOTIS EXTERNIS CONFIRMATUR.

788. Ex capite praecedenti historice constat solam Ecclesiam Romanam esse veram Ecclesiam, quippe quae sola respondeat constitutioni a Christo delineatas. Ulterius vero inquiri potest utrum necne sint externce notce quibus in ea agnosci possit divinus interventus. Quemadmodum enim in Tr. de Verd Retigione ostensum est Christianam revelationem esse divinam per notas seu signa visibilia quibus digitus Dei appareat, v. g., per suam mirabilem propagationem; ita pariter inquirimus num in Ecclesid Romand>qualis hodie inter nos existit, sint visibilia signa divini interventiis; si res enim ita se habet, haud parum confirmabitur divinitas seu divina ejus institutio.

789. Jamvero Patres varias notas assignarunt quibus dignosci possit vera Ecclesia, nempe apostolicam successionem, catholicitatem, sanclitatem, unitatem.

Quas omnes complectitur Symbolum Nicceno-Constantinopolitanu?ti) an. 381 : " Credimus... unam, sanclam, catholicam et apostolicam Ecclesiam". — Aliae sunt tamen notae quae a diversis theologis proponuntur : ita Bellarminus quindecim, Bozius nonaginta novem exponit. Attamen hae omnes ad quatuor praefatas reduci possunt.

In iis autem explicandis, theologi communiter ita procedunt : probant veram Ecclesiam prsefatis notis ornari debere, posteaque ostendunt easdem soli Ecclesise Romanse competere, non autem aliis christianis societatibus.1 Quae methodus, quamvis valida sit, difficultatibus non caret : nam, ad probandum Ecclesiam debere esse unam, apostolicam, etc, aut assumimus principia quae ab adversariis minime conceduntur, aut, si ea probare volumus, non pauca ex eis quse antea dicla sunt de hierarchica Ecclesiae constitutione repetuntur.

790. Ad quod vitandum, utemur methodo quarn Vaticanum his verbis proponit 2 : " Ad solam enim cathoiicam

1 De quibus notis fuse agit Ottiger, op. cit., p. 496- 1058^ brevius Yves de la Briere, in Dict. Apol. (cfAles), I, 1268- 1297. — Cfr. quae in prioribus editionibus nostrse Synopsis scripsimus.

Ecclesiam ea pertinent omnia, quse ad evidentem fidei christianae credibilitatem tam multa et tam mira divinitus sunt disposita. Quin etiam Ecclesia per se ipsa, ob suam nempe admirabilem propagationem, eximiam sanditatem et inexhaustam in omnibus bonis fecunditatem, ob catholicam unitatem, invidamque stabilitatem, magnum quoddam et perpetuum est motivum credibilitatis et divinae suae legationis testimonium irrefragabile. Quo fit ut ipsa, veluti signum levatum in nationes, et ad se invitet eos qui nondum crediderunt, et filios suos certiores faeiat, firmissimo niti fundamento fidem quam profitentur". Itaque Ecclesia ipsa prae se fert divini interventus signa : (a) admirabilem suam propagationem ; (b) eximiam sanclitatem et fecunditatem ; (c) catkolicam unitatem ; (d) inviclam stabilitatem. Cum jam de admirabili christianismi propagatione dixerimus, n. 450, de tribus aliis in duplici thesi agemus : in prima, ostendemus Ecclesiam Romanam esse catholicam seu universalem, simulque perfe6la unitate et stabilitate praeditam; in altera, ejus sanclitatem et femnditatem exponemus; in utroque casu divinum interventum haud aegre agnoscemus *.

791. Thesis i*.- Ecclesia Romana, ob suam catholicam unitatem invictamque stabilitatem, divinae suae legationis praebet testimonium irrefragabile2.

Haec tria simul jungimus, nempe catholicitatem, unitatem et stabilitatem, quia ex his tribus simul consideratis luculentius apparet Dei interventus.

792. I. Facta exponuntur. i° Ecclesia Romana non est individualis aut nationalis, sed est vere internationalis seu universalis.

1 Hujus methodi utilitatem exponit H. Ligeard, Lefait catkolique, in Rev. prat. tfApol., t. I, 1906, p. 557-567.

2 Praeter theologos, qui cle notis Ecclesise disserunt, cfr. Moehler, Vuniti dans VEglise, ap. G. Goyau, Moehler, p. 53-134; Balmes, Le Protestantisme compari au Catholicisme, ch. 3-4; Card. Dechamps, Eniretiens sur la dtmonstration catholique, 3e et 4e Ent. ; La Question religieuse risolue par les faits ; H. Perreyve, Entretiens sur V Eglise cathcliquc, Paris, 1865, t. I, ch. 3-5, t. II, ch. 8; M. J. Spalding", Leclures on the Evidences of Catholiciiy, Louisville, 1857, let. VI sq.; Newman, Difficulties of Anglicans,<z€X. X-XII; G. Goyau, /^ Vatican, — Vue genirale de V Histoire de la Papaute, Paris, Didot, 1895 .

Duo enim sunt quae catholicitati obstant : individualismus, quo quisque suam religionem sibi fingit,et ?iationalismus,quo religio ita alicui nationi aut regimini conjungitur ut vix extra hujus nationis limites subsistere valeat. Ecclesia autem Romana sedulo individualismum et nationalismtim devitans, est vere catholica, et quidem sive jure, sivefaclo *,

793. (A) Jure uniVersalis est, seu aptitudine gaudet ad universalem inter omnes gentes extensionem; nam, sud doclrind et constitutione omnem individualismum et nationalismum excludit.

(a) Sud doclrind. in Ecclesia Romana nulla est distinclio Judaei et Gentilis, Graecorum aut Barbarorum, principum ac subditorum, ingenuorum ac servorum, dominorum et opificum, divitum aut pauperum : omnes et singuli aeque evangelizantur K Nec cuique licet suam conficere religionem : omnes idem symbolum profitentur, iisdem sacramentis sanctificantur, iisdem legibus subduntur. Ceteroquin fides quam Ecclesia praedicat, sacramenta quae ministrat, omnibus hominibus cujusvis status et conditionis optime aptantur, quippe quae altissimis humanae naturae aspirationibus respondeant (supra, n. 256). Ejus praecepta pariter regulam agendi tutam et completam, necnon stimulos efficaces omnibus praebent (n. 265). * Si nova oriuntur problemata ex mutatis rerum conditionibus, sapienter solvuntur aeterna justitiae et caritatis principia his novis conditionibus applicando3.

(b) Sud constitutione. Romana siquidem Ecclesia non nationalis, sed vere internationalis est; nulli Regi aut Caesari subditur, nulli nationi exclusive aggregatur; sed verba Christi exsequens : " Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo ", a quolibet Statu libera manet4, immo

1 Quod eximie declarat A. de Poulpiquet, Essai sur la notionde Catholicite, in Rev. des Sc. Philos. et The"ol.y t. III, 1909, p. 17-36.

2 Ita adimplentur quce Paulus dixerat {Gal., III, 28); " Non est Judaeus, neque Graecus; non est servus neque liber; non est masculus neque femina : omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ".

3 Cujus rei exemplum habes in Encycl. Leonis XIII Rerum rovarum de mutuis juribus et officiis dominorum et opificum, quam exponimus in Tr. de Justitid.

4 Quod non potuit non mirari A. Harnack, Essence du chrisiianisme, 1902, p. 279, ubi ait : " Par la situation independante de cette Eglise, la religion de

508 CAPUT III. — NOTIS EXTERNIS CONFIRMATUR

, v ' cuilibet civilis regiminis formae se accommodat, ideoque omnibus civibus cujuslibet regionis portas suas latissime aperit. Summus Pontifex non a Caesare designatur, sed a Cardinalibus inter omnes nationes selectis eligitur; Episcbpi pariter, a quocumque seligantur, suam jurisdictionem non a saecularibus principibus, sed ab Ecclesiae Capite recipiunt. Nihil igitur exclusive nationale in hujusmodi constitutione, nil quod Ecclesiam prohibeat quominus ad omnes gentes sese extendat.

794- (B) Ad faclum quod spe6lat, Ecclesia Romana vere catholica est, ut constat ex ejus extensione geographicd et sociali.

(a) Extensio geographica. Non enim, ut in politicis societatibus aut Protestantium Graecorumve ecclesiis, unius tantum regni terminis aut uno hominum genere continetur, sed in omnibus regionibus late diffunditur.

Protestantismus in Anglia et septentrionali Europa, necnon in Anglicis coloniis viget; sed, extra has regiones, paucos tantum recenset asseclas. Graecae aut Orientales ecclesiae in Asia Minori, ^Egypto et Abyssinia,necnon in Russico Imperio diffunduntur, sed alibi vix pauca numerant membra. — Acatholicae igitur societates, inter se divisae, nationalem characterem prge se ferunt, nec plerumque missionarios mittunt ad prsedicandum Evangelium nisi in eas regiones quse suo nationali vexillo proteguntur.

Romana autem Ecclesia per omnes et singulas regiones divulgata est. In Europd omnino praevalet, necnon in Americd meridionali et centrali; in Americd septentrionali, ubi ceteroquin dominatur stirps anglica, late sparsa est, et circa 20,000,000 fidelium computat; per plura Asiae regna, non solum in catholicis coloniis, sed inter paganas gentes, ut in India, Sinensi imperio et Japonia propagata est, ibique recenset circiter 3,500,000 fidelium; in variis Africae et Oceaniae plagis et insulis non paucos sectatores habet x, et quotidie novos ad se trahit, opitulante ferventi zelo missiona-

1'Occident n'est point devenue captive de l'Etat, de la police et des nations. Elle a, dit-on, conserve la grande pensee de l'independance absolue de la religion, qui ne doit pas avoir de contadl avec 1'Etat. On peut le reconnaitre "...

1 In Africd computantur circiter 3,000,000; in Oceanid^ 2,000,000; in Philippinis insulis, 6,000,000.

DIVINA INSTITUTIO ECGLESI^E. 509 riorum quos ubique mittit. Immo, in ipsis regionibus Protestantium et Graecorum, ubicumque saltem floret libertas catholicam fidem prsedicandi, v. g. in Anglia et America, in Germania, Hollandia et Helvetia r, Romana Ecclesia paulatim ad se trahit et in sinum suum recipit non paucos ex eis qui haeresi aut schismati addicti erant.

Missionarii multi quotidie laborant in praedicando evangelio : 6000 circiter sacerdotes, 3800 fratres, 12,500 moniales; quibus addi debent catechistae indigenae circiter 17,000. Quorum zelo et industria in dies extenditur regnum Dei 2.

795- (b) Extensio socialis. Romana Ecclesia hodie, sicut primis saeculis (supra, n. 455), omnes societatis ordines pervadit. 1) Pauperes et proletarii evangelizantur, servi liberantur; nigritae, immo et leprosi suos missionarios habent. 2) Nec tamen divites praetermittuntur : multi, hortante Ecclesia, fidem catholicam operibus manifestant : suis opibus catholica collegia, universitates, ephemerides, orphanorum asyla, hospitalia aliaque caritatis opera promovent.

3. Inter sapientes qui scientia, et eruditione floruerunt, multi computantur catholici, inter quos :

Cauchy, C. Hermite, C. Weierstrass, Binet, Buoncompagni Ludovisi, C. Dupin, aliique in rebus mathematicis versatissimi; P. Piazzi,

1 In Majori . Britannid inveniuntur 5,200,000 catholici; in Germanid, 20,321,000; in Hollandid, 1,790,000; in Helvetid, 1,380,000.

2 Si numerica comparatio instituitur, catholici multo superant Graecos et Protestantes. Juxta O. Werner, Orbis terrarum Catholicus, p. 4, ed. 1890, computantur Catholici 230,000,000, Acatholici autem (Protestantes et Schismatici) 215,000,000. — Secundum P. Krose, Stimmen aus Maria-Laach, jul. et aug. 1903, recensentur Catholici 264,000,000, Protestantes 166,000,000, Graeci schismatici 109,000,000.

Protestantes ipsi agnoscunt Catholicos numero excedere ceteras sectas, licet plus aequo minuant eorum numerum; ita, juxta The Bible Atlas habentur Catholici 172,000,000, Acatholici autem (Protest. et Schismat. simul sumpti) 208,000,000; sed, juxta Behm et Wagner, 1880 (apud Schaff-Hersog, Encyclop., p. 2058, not. 2), adsunt Romani Catholici 215,938,500; Protestantes JS0»^20^000» Graeci 84,007,000; ita ut, juxta eos, Catholici exaequent omnes Protestantium Graecorumque sectas simul sumptas. Non est mirum igitur Ecclesiam Romanam, ubique, etiam apud Protestantes, nomine Catholicce Ecclesice decorari.

De catholicis missionibus vide Marshall, Christian Misswns, their agents and results, London, 1863; L. Louvet, Les missions catholiqties au X/Xe s., Lyon, 1895; Piolet, Les missions catholiques francaises au XIX9 s.} Paris, 1901- 1903; Nos missions et nos missionnaires, 1904.

510 GAPUl iil.— NOTIS EXTERNIS GONFIRMATUR

P. Denza,A. Secchi,/./. Le Verrier, H. Faye,J\ Plateau, G. Santini, C. Kreil, E. Heis, J. de Lamont, in re astronomicd acutissimi; A. Volta, A. Ampere, L. Palmieri, J. B. Dumas, M. E. Chevreul, H. Sainte- Claire Deville, etc. in rebus chimicis peritissimi; L. Elie de Beaumont, Ch. Sainte-Claire Deville, A. de Lapparent,J. dyOmalius d?Halloy, Lossen, Waagen, etc. in geologia magistri; J. Miiller, Cl. Bernard, Pasteur, Carnoy, Laennec, Schwann de physiologia" bene meriti ; Van Beneden, vicomte du Bus, Bernard Altum, Armand David, P. Heude, A. Latreille, Forster, Von Schrank, etc, in botanica versatissimi r.

Itaque Ecclesia Romana non intra limites unius gentis, neque intra unum civium ordinem circumscribitur, sed omnium gentium et cujusvis conditionis homines comple6titur : merito igitur catholica dicitur.

796. 2° Ecclesia Romana, et quidem sola, perfecld gaudet unitate Jidei, regiminis et cultiis.

Quo universalior est aliqua societas, eo difficilius servatur unitas, cum homines naturaliter suis privatis opinionibus pertinaciter adhserere soleant.

(A) Quae quidem unitas apud Protestantes omnino deficit. Hi enim principium unitatis a Christo institutum, nempe magisterium supremum vivum et infallibile, non retinuerunt, ideoque Jormali unitate carent. Neque apud eos existit ^materialis unitas. Inter se enim differunt doclrind, regimine et cultu 2 : doclrind, non solum in accidentalibus, sed etiam in essentialibus, v. g. quoad trinitatem personarum in Deo, divinitatem Christi, ejusque satisfactionem pro peccatis nostris ; regimine, cum episcopaliani putent au6toritatem in episcopis rite consecratis residere, alii autem in presbyteris aut ministris ab ipso populo eleclis ; cultu, cum alii liturgicis quibusdam formulis adhaereant, alii vero omnes hujusmodi formulas respuant.

Nec ipsa spirituadis unitas per caritatem, de qua tam fre-

1 Cfr. K. A. Kneller, Das Christentum und die Vertreter det neueren Natur- •wissenschaft , Freiburg Br., 1903 : cujus operis synopsim invenies apud Ami du Clergt, t. XXXI, 1909, pp. 209, 305, 421, 517.

2 Quod ingenue fatentur non pauci Protestantes, inter quos : E. Morris*, Ecclesiology, New-York, 1885, p. 153-154; P. Schaff*, The reunion of Christendom, in opere The WorloVs Parliament of religions, Chicago, 1893, . ^» p. 1192; Latane, Christian unity and the Chicago-Lambeth articles, Baltimore, 1895, °« 6 sq.

quenter loquuntur, apud eos servatur : non enim tantum inter se difTerunt, sed etiam digladiantur *. Non solum nulla est unitas, sed nec ulla unquam esse potest. Omnes eorum conatus fore vanos jam XVII° saeculo praenuhtiabat Bossuet, et eventus dictum confirmavit. Novae efformantur associationes, v. g., Evangelicum Foedus, Reformatarum ecclesiarum Foedus, novae proponuntur viae ad unionem tam desideratam ; et haec sine felici exitu 2, immo, juxta quosdam Protestantes, sine ulla spe optatum finem unquam attingendi. Divisiones non minuuntur sed e contra quotidie augentur, et si quae efformatur unio, haec est saepius ad impugnandam Romanam Ecclesiam 3.

797. Neque apud Grcecos invenitur organica. unitas. Quamvis enim consentiant circa praecipuas veritates revelatas, deest semper unio formalis cum Supremo Pastore, super quem, tanquam fundamentum, aedificata est Ecclesia,

1 Morris*, p. 159; E. Naville*, VUnite' du monde chrtfien, p. 406. Dissidia inter Gallise Reformatos jam ante separationem a Statu vigentia, multo acerbiora facla sunt postea; de quo vide J. Bricout, Religions et Egiisest in Rev. cl.fr. , t. XLIII, 1905, p. 1 15 sq. ; Les Eglises riformdes de France, scissions recentes, ibid., t. LIII, 1908, pp. 156, 286 sq. ; A. Dossat, La crise doclrinale du Protest. francais^ in Rev. augustinienne, 15 dec. 1908, et Quest. ActuellcS) 19 dec. 1908. — Hinc populus, his contradictionibus merito pertaesus, nec intelligere valens cur tot sint diversa Evangelia, omnem religionem gradatim relinquit, ut animadvertit protestans de Wette, apud Treacy, Tributes of Protestant Writers... New-York, 1885, p. 227.

2 Cf. Many voices concerning Dr Shields' Book apud Christian Literature, March 1894; Th. H. Weil*, Tke comprehensive Church, New-York, 1879, Preface; Independent, March 1, 8, 15, April 12, 19, 26, 1894; J. Field Spalding-, The Wor/d}s Unrest, New-York, 1898, p. 3-7, 45-47. — Vide etiam quse scripsimus ap. Vacant, Dic7. de Thtologie, vocabulis Alliance Evangelique, Alliance presbyUrienne.

3 Cf. E. Naville*, op. cit., p. 102; Evangelical Alliance, 1873, p. 427. — Sectae quaedam evangelicales in Anglia, videlicet Baptistae, Congregationalistse, Methodistse, Presbyteriani et Biblici Christiani {Bible Chrisiians) communem acceperunt catechismum, Londini mense januarii 1899 editum, in quo 52 responsa invenire licet quae summam continent eorum quse communiter ab his sectis creduntur ut, sepositis variis quibus dividuntur differentiis, commune symbolum habeant. Optimum sane consilium, sed post paucos menses jam a multis derelictum ! Si enim periodicis credamus, quae de hoc catechismo judicium tulerunt, etiam multi ex iis qui Evangelicales se dicunt, hanc fidei summam rejiciunt, alii quidem ut nimis completam et explicilam, alii vefo utnimis brevem ac vagam. Nec mirum : hoc enim nihil aliud est nisi logicum privati judicii exercitium.

ut esset centrum et principium unitatis. Hinc inter ipsos adsunt quatuordecim patriarchatus ab invicem sejundti * (supra, n. 564); immo et in ipsa ecclesia Russica, non obstante vinculo civili quo sub eodem Caesare junguntur, plurimse sunt sectae, multis membris constantes (circiter 16,000,000) quse ab aucloritate ecclesiastica secesserunt ; deest igitur regiminis unitas2.

798. (B) Ecclesia vero Romana perfecld unitate gaudet, quippe quae principium aucloritatis agnoscat, et supremse au6loritatia Christo constitutae, nempe Romano Pontifici, in rebus fidei et morum prompte obediat. In ea proinde habetur unitas fidei, regiminis et cultth.

(a) Una est fides. Omnes namque fideles credunt, saltem implicite, omnes veritates revelatas, quales traduntur ab eis quibus di6lum est : " Docete omnes gentes, docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis "; eadem fidei symbola accipiunt eodem modo interpretata. Quoad alia, quae nunquam ut dogmata definita sunt, diversitas est inter Catholicos, sed diversitas omnino licita, immo necessaria, attenta humana natura3. Christus enim nos omnes credere vult ea quae docemur ab auctoritate quam ipse constituit, sed circa alia nos liberos omnino relinquit. — Non possunt ergo objici controversice inter theologos diversosque religiosos ordines existentes; non sunt enim circa dogmata quae Apostoli " docent nos servare"; nec dissensiones in rebus dubiis inter varia membra : istse enim, si contrariae sunt spiritui caritatis, essentialem fidei unitatem non destruunt ; sed ostendunt tantum perfeclos non esse

1 Cfr. P. CyriLle Charon, Le quinzieme centenaire de S. Jean Chrysostome, Rome, 1909, p. 197-205; Sesostris Sidarouss, Des Patriarcats, Paris, 1907.

• Tondini, op. cit., c. 2-3, p. 116 sq.; E. Tavernier, VEglise russe et le Raskol, in Rev. cathol. des Eglises, t. I, 1904, p. 1-14; J. Wilbois, VAvenir de VEglise russe, Paris, Bloud, 1907, p. 231-275.

3 Quod egregie declarat J. H. Newman, {Difficulties of Anglicans, vol. I, lect. X, p. 261 sq.), ubi animadvertit controversias inter varias theologorurn ac Religiosorum scholas, signum esse vitalis illius principii quod totam pervadit Ecclesiam ; controversiae enim hujusmodi unitatem fidei non disrumpunt, sed dogmatum meliorem intelligentiam praebent. Integrum legas locum, et exinde intelligas quomodo confutari possint difficultates recenter a J. Martineau* proposit£e"in opere The seat 0/ Authority in Religion, Book II, c. I, p. 132 sq.

DIVINA INSTITUTIO BCCLESI^. 513 homines eo ipso quod intra veram ecclesiam sint : quod omnes concedunt.

(b) Habetur etiam unitas regiminis ; nam fideles Episcopis, Episcopi autem Romano Pontifici subjiciuntur; omnes iisdem generalibus legibus obediunt, et, si lites oriuntur, adsunt tribunalia ab omnibus agnita, quibus componi valeant : et sic pulcherrimus servatur ordo.

(c) Regnat unitas culttls : septem ab omnibus admittuntur sacramenta, nec plura nec pauciora, et, receptione eorumdem sacramentorum, Catholici per orbem dispersi tanquam perpetuo vinculo uniuntur. — Eodem pariter sacrificio Deum colunt, et, licet diversi ritus admittantur, eadem est viclima Deo oblata, eadem incruento modo immolatur, eosdemque effectus in fideles producit.

Nec tamen illa unitas omnem destruit libertatem : nam Ecclesia Romana, ut sapiens mater, in omnibus quae ab ipso Christo determinata non sunt, variis temporibus variisque' Gentibus sese libenter accommodat, ut libertas sine licentia, et unitas sine tyrannide praeservetur : quod Protestantes nonnulli candide agnoscunt atque mirantur \