Dominica quarta Adventus

SERiMO I -.

Parate viam Domino, Lucae tertio.

Prothema: Praeceplor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus; in verbo autem tuo laxabo rete.

Si rete est praedicatio, qua capiuntur ut reti pisces, ot piscator est praedicator, cuius est retia laxare, id est sermones compouere, lavare id est, ornare, et reficere id est auctoritatibus reficere et conflrmare; nisi tamen praeceplor Deus praecipiat, ut verbo suo laxentur retia, ipsa praedicatio est tenebrosa per erroris obscuritatem, quae tangitur, cum dicitur: per lotam noctem; onerosa per laboris gravitatem, quae notatur, cum subdit: laborantes; et infructuosa per operis inulilitateni, cum subinfert: nihil cepimus. Et ideo ante omnia prece petendus est Dominus, ut sua gratia et pietate verbo suo rete, id est sermonem nostrura, lavet et ampliet ad veritalis claritatem removendo a nobis infructuositatem operis, ut tandem clari in intellectu, suaves in alTectu et fructuosi in effectu possimus aliqua dicere ad laudem et gloriam etc.

loannes Baptista, tanquam bonus discipulus et fldelis nuntius et verus praeco, praemissus ad praeparandam viam veri magistri, magni regis, aequi iudicis, Iesu Christi, volens officium a Deo sibi iniunctum exsequi diligenter, in verbo proposito tria facit. Primo praemittit admonitionem excitativam, ut a somno peccati surgamns; secundo addit informalionem direclivam, ut regulam bene vivendi sumamus; tertio subiungit explicalionem motivam, xl Deo obsequio huniili occurramus. Primo praemittit admonitionem excilativam, ut a somno peccati surgamus, cum dicit: Parate. Secundo addit *'rt/bnnationem directivam, ut regulani bene vivendi sumamus, cum subdit: viam; siiut enim via materialis est quaedam regula rectificans hominera, ne erret per devia, sed ducens ad habitafulum civitatis; sic spiritualis via poenitentiae esl quaedam regula rectificans hominem a deviis errorum, quousque perducat eum ad habitaculum patriae caelestis. Tertio subiungit explicationem motivam, ut Christo obsequio humili occurraraus, cum subinfertur: Domino, id est Christo. tuis, qui Iraditus esl propter deticta noslra et resurrexit propter iustificationem nostram. — Mundum illuminando se praebuit in exemplum, mundum vivificando el iuslificaiido ostendit in se ipso Iriumphum.

1. Sed quia tertium tenet rationem finis motivi, eo quod finis nostrae praeparationis est Domini; ideo prirao videamus hic Domini proprietates; secundo, multiformem eius praprietatum excellentiam, ut iuxta modulum nostrae praeparemus viam ei habitaculi mentalis. ficiens motor nostrae praeparationis. Prima autera proprietas est profunditas sapientiae, ratione cuius est magister sapientissimus; secuiida proprietas est sublimitas potentiae, ratione cuius est rex potentissimus; terlia proprietas est aequitas iuslitiae, i-atione cuius est iudex rectissimus. Et sic respectu bonorum et malorum habet certituijinalera cognitionem, respectu viatorum regalem iiuhernatwnem, et respectu vivorum et morluorum sentcntialera iurkdictionem.

Primo Christus est magister sapientissimus ratione profunditatis sapientiae; unde in Psalmo: Magnus Dominus nosler, el magna virlus eius, et sapientiae eius non est numerus. — Vere maynus Dominus, quia est intimus cuilibet rei in essendo; et ideo, non putemus, eum abesse, cum locum eius foedamus. Et magna virtus eius, quia potentissimus in agendo; ideo, cum mala coraraittimus, non putemus poenara evadere, cuius iraperiuni deturpavimus. Et sapientiae eius non est numerus, quia praesentissimus in cognoscendo; et ideo, cum turpia committiraus, non puteraus, eum ignorare, quia oculis eius, infallibilis sapientiae, omnia nuda et aperta sunt 5. Unde Gregorius: « Oculos clausos in sole tenens, nec te ipsi, sed ipsum tibi abscondis ». Ratione huius profunditatis sapientiae dicilur: Recedantvetera de ore vestro, quia Deus -cientiarum dominus est, et ipsi praeparentur cogilaliones, quasi dicat: cogitationes humanae philosophiae subiiciendae sunt secundum dictaraen veritatis aelernae, non secundura dictamen rationis philosophicae, quae ad modum veterum nullius valoris est, quia Dominus Lesus Christus est doniinus scienliarum, in quo sunt omnes thesauri scientiae et sapientiae Dei absconditi.

Secundo est rex potenlissimus ratione sublimitatis potentiae; unde Exodi decimo quinto: Quis similis tui in fortibus, Domine? Quis similis tui

magnificus in sanctitate, terribilis atque laudabilis, faciens mirabilia? — Quia omnia ista contingebant illis in figura, nostrae liberationis de manu diabolicae potestatis; ideo secundum exhibitam veritatem dicamus: Quis similis tui in fortibus, Domine, potestates diabolicas in profundum abyssi demergendo; quis similis tui magnificus in sanctitate, fidelem populum a percussione mortis aeternae per effnsionem proprii sanguinis liberando; laudabilis, in passione propter amorem benevolentiae et caritatis; atque terribilis, in resurrectione propter splendorem gloriae et claritatis; et faciens mirabilia, in ascensione propter elevationem corporis terrestris ad dexteram Patris.

Tertio est iudex rectissimvs ratione aequitatis et iustiliae; unde Sophoniae secundo: Quaerite Dominum, omnes mansueti terrae, qui iudicium eius estis operati; quaerite iustum, quaerite mansuelufn„ — Mansueti terrae dicuntur humiles corde, qui quaerunt Dominum cnm subiectione filialis reverentiae; qui iudicium eius facimit, praeterita peccata emendando et postmodum non committendo; quaerile iustum, in puniendo superbientes; quaerite mansueium, in recipiendo poenitentes; unde Bernardus: Qualem te sibi tribuis, talem adventum experieris, quia cum sancto sanclus eris, et cum viro innocenle innocens eris, et cum electo electus eris, et cum perverso perverteris.

II. Sequitur: Parate; ubi notatur admonitio excitativa. Admonemur autem, iuxta triplicem eius proprietatum excellentiam ut nos praeparemus. Nam primo, quia magister sapientissimus, praeparemus nos ut discipuli anhelanles ad credendum magistro docenti per captivationem intellectus. Secundo, quia rex potentissimus, praepareraus nos ut servi obsequentes ad obediendum praecipienti per exsecutionem effectus. Tertio, quia iudex rectissimus, praeparemus nos ut viri poenitentes ad respondendum iudici per emendationem defectus.

Primo dico: praeparemus nos ut discipuli an- helantes ad credendum magistro docenti per captivationem intellectus. Et de hoc potest exponi illud primi Esdrae septimo: Esdras paravit cor suum, ut investigaret legem Domini. Quilibet bonus Christianus exemplo Esdrae deberet parare cor suum per - soliditatem fidei in cognitiva, per sinceritatem spei in affectiva, per sedulitatem studii in operativa ad investigandum legem evangelicam, non secundum dictamen rationis philosophicae, sed secundum dictamen veritatis aeternae. Quae quidem lex illustrat rationalem ad cognoscendum verum, inflammat concupiscibilem ad desiderandum bonum, elevat irascibilem ad sperandum arduum.

Secundo praeparemus nos ul servi obsequentes ad obediendum praecipienti per exsecutionem effectus. Et de hoc dicitur in Psalmo: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mamlata tua. — Paratus sum, inquit, ubi nolatur promptitudo obediendi; et non sum turbatus, quia voluntarie et cum amore tibi sacrificabo; ut custodiam mandata tua, opere diligenter adimplendo. El de hoc simihter primi Regum septimo: Praeparale corda veslra Domino et servire ei soli, nulla admittentes contraria, nulla aequiparantes disparia, sed eum extollentes sublimiter super omnia, eum corde amando, opere exsequendo, ore praedicando, et si necesse fuerit, corpore patiendo sive moriendo.

Tertio praeparemus nos ut viri poenitentes ad respondendum iudici per emendationem defectus. Et de hoc dicitur Ecclesiastici secundo: Qui timent Dominum praeparabunt corda sua, et in conspectu illius sanctificabunt animas suas, quasi dicat: Qui timent Dominum, scilicet timore filialis reverentiae, praeparabunt corda sua, per amotionem mortalis culpae. Unde Gregorius ">: « Tergat sordes pravi operis qui Deo praeparat domum mentis ». Et in conspectu illius, scilicet Dei, sanctificabunt anima,s suas, id est affectus amoris et benevolentiae.

III. Tertio notatur in verbo proposito informatio directiva, ut regulam bene vivendi sumamus, cum dicit: Viam. Summo enim studio viam mentalis habitaculi ad exemplum viae materialis Domino praeparemus. Nisi enim via mentalis habitaculi sibi bene praeparata fuerit, nunquam Christus veniet ad nos, nec nos poteriraus occurrere Christo. Sicut enim via materialis bene praeparatur, primo per sordiura amotionem, secundo per vestrum prostralionem, tertio per florum superpositionem; sic via raentahs et spiritualis habitaculi bene praeparatur, primo, per mhmunditiae el foeditatis expulsionem in completa confessione; secundo, per lasciviae carnalis prostrationem in discreta et debita castigatione; tertio, per floridae castitatis supererogationem in pura mentis et corporis conservatione.

Primo autem via mentalis habitaculi bene praeparatur per immunditiae et foeditatis expulsionem in completa confessione; unde leremiae trigesimo primo: Statue tibi speculam, pone tibi amaritudines, dirige cor tuum in viam re.ctam. — Statuenda est specula, ut peccatores videant suas conscientias ad confitendum peccata; pone tibi amaritudines, compunctionis ad deplorandum commissa;

dirige cor tuum in viam rectam, ail operaniiuiii bona.

SecnniJo via mentalis habitaculi bene praeparatur per veslium prostrationem in lasciviae carnali.s discreta el debila casligatione. Llnde i.licitur Deuteronomii quinto: Non deciinalritis neque ad dexteram neque ad sinistram, sed per viani, quam praecepit Dominus Deus vester, ambulabilii, ut vivatis. — Tunc enim in via austeritatis et poenitentiae non declinalur nec ad dexteram nec ad sinistram, quando caro obedit spiritui imperanti, ne proruat ad peccandum, et spiritus condescendit necessitatibus carnis, ne succumbat ad moriendum. Per talem enim viam discrelae castigationis carnis praecepit nobis Deus ambulare, ut vivamus. Nam in ea via vitae increpatio est disciplinae, quando per dictamen discretae disciplinae iasciv;i cuni reprimilur et spiritui servire cogitur. Qui imhiii ronriiiiiscentiam castigat culpam devitat, ex qua inain oiimia oriuntur. Unde C.regorius: « Mens noslra, si in carnalibus iniaginibus 1'uerit sparsa, nequaquam vel se vel aniniae naturam sutficit considerare, quia, per quot cogitationes ducitur, quasi per tot obstacula caecalnr». Unde, quia diabolus mulluni praesumit de sua potestate, carnis IVagilitate et niumli v;iiiilale: ideo diaboli macliinanienla debemus (Duriinirn. carnem propriain vincere et nnuidi vanililes ilesiii-ere, et tunc in via, quam praecepit nobis Deus, auibulanles, non declinabimus ad d£.xteram nec ad, sinistram.

Tertio via mentalis habitaculi bene praeparatur pi.'i nniiiLic c;istitatis supererogationem in pura meiUls ri citrporis conservatione. Unde dicitur in Psalmo-': Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat. — ille ambulat in via immaculala, castitatis, qui Christo flores virginitatis ministrat, qui non solum habet munditiam carnis exterius, sed etiam perfectam cordis munditiam sive ordinationem interius per allectiones bonas. Nam sicut videmus iii humano corpore, quod quando in eo abundant multi mali humores, generant quandam scabiem el irMrigiiieiii et frequenter lepram, quae tollunt muiiilili;iiii ri)iioris;.sic mahie et immundae cogitationes, qii;iiHio;iliiindant in corde, generant in eo quosdani huniores corruptos et desideria in carne, quae generant scabiem incontinentiae et lepram luxuriae, quae lollunt niunditiam castitatis et sanctinioniae. Unde Sapientiae primo: Perversae cogitationes separant hominem a Deo. Rogemus ergo etc.

Verba Staiuenda est spectita en

Vers. I. seq.

Dominica quarta de AdTeiitn. Serrao fratris BonaTentnrae editns in.saiicto Dionysio Parisius, coram Conventu et aliis ninltis.

Anno quintodecimo imperii Tiberii Caesaris factum est verbitm Domini super loannem, Zachariae filium, in deserto, Lucae tertio.

Dominus Lesus Christus, qui est dignatus ve- intronnciio nire afl nos sicnl splendor aeternae gloriae et figura paternae.mbstantiae, candor lucis aeternae el speculum sine macula Dei maiestatis et imago divinae bonitatis, et de altitudine maiestatis suae nos dignetur respicere et visitare, ut possimus aliquid dicore et audire etc.

Aniiit iininloilecimo imperii elc. In verbis liis qualuor noi;iiiiiir, scilicet opportunitas temporis Divisio. evaiigrlii-;ii pr;irilicalionis, originaUlas spiritualis informationis, idoneilas personae, cui fiat beneflcium supernae inspirationis, et neces.sitas loci, in quo fiat exsecutio faclae revelationis. Priinum, ibi: Anno quintodecimo imperii Tiherii Caesaris, tempore scilicet a Deo di.sposito; secundum, ibi: fa- _ ctum e-fl rerhinii nomini; tertium, ibi: super loanneiii. '/iir/iiiriae /ilinin; iii;illum, ibi: in deserto, hoc csl, poiiilo a Deo (lereliclo.

Sciendum autem, quod verbum Domini sive in- inspiratiom spiratio flt homini ad quatuor, scilicet ad vivificandum a morte peccati; leremiae undecimo: Verbum, quod factum. est a Domino ad leremiam, dicens: Audite verba pacti huius; maledictus vir, qui non audieril verbu pacti huius. — Ad illuminandum ad cognitionem veri; leremiae trigesimo: Verbum, quod fwtum est ad leremiam a Domino, dicens: Scribe libi omnia verba, quae locutus sunt ad fl te, in libro. — Ad inflammandum ad amorem boni; 1 leremiae vigesimo: Factus est milii sermo Domini S in corde meo quasi ignis e.mestuans clau.msque in o.mbus meis, et defeci, ferre non sustinens. — Ad animaniluin ad observantiam Evangelii; leremiae decimo quinlo: Faclum cst mihi verbum tuum in gaudium et laelitiam cordis mei. Ecce puer meus, quem elegi, posui super eum spiritum meum. — Hominem /loneslum conversatione angelica; quarti Regum secundo: Requievit spiritus

Eliae super Eliseum. — Hominem suspensum devotione supercaelica; Isaiae vigesimo primo: Super speculam Domini ego sum slans iugiter per diem el super custodiam meam ego sum stans totis noctibus. — Hominem remotum a mundo.sequestratione perfecta; Ezechielis trigesimo septimo: Facta esl super me Domini et eduxit me in spiritu Dom.ini.

Sermo I

Factum esl verbum Domini super loannem, Zachariae fiUum, in deserto, Lucae tertio.

In verbis his tangit Evangelista inspirationem ad homines: prirao, divinae gratiae inspirationem; secundo, eiusdem gratiae dislinctionem inter homines; tertio, loci discrelionem sive opportunitatem per homines. Primura tangit ibi: Factum esl verbum Domini; secundum, M: super loannem; lerlium, ibi: in deserto.

Notandum ergo, quod verbum Domini se inspirstio omnipotentis Dei aliquando flt super hominem per specialis inforraationera doctrinae, ad quam illustrat; Ecclesiastici primo: Fons sapientiae verbum Dei in excelsis, et ingressus illius mandata aeterna. — hitra hominem per excellentera benevolentiae dilectionem, ad quam inflammat; Psalraus: Ferrum perlransiit animam eius, donec veniret verbum eius, eloquium Domini inflammavit eum. — Propter hominem per sublimera vitae exaltalionem, ad quara restaurat; Psalnius: Misit verbum suum nt sanavit eos. — Per horainem per efflcacem iustitiae observantiam, ad quam informat; Ecclesiastici trigesimo septimo: Ante omnia opera verbum verax praecedat te, et ante omnem actum consilium stabile.

Fit vero Verbura Domini increatum in veritate '-*' ''''''''S, maxime super sollicite vigilantes; lob - quartoi: Ad me dictum e-it verbum abscondilum, et quasi furiive suscepit auris mea venas susurri eius. — Verbum Domini inspiratum in sinu huraanae mentis, raaxirae intra devote interpellantes; Lucae primo: Ecce, ancilla Domini, fi,at mihi secundum verbum tuum. — Verbum Domini incarnatum in utero Virginis Matris, raaxirae propter toto corde assentientes; Isaiae nono -: Verbum misit Dominus in lacob, et cecidit in Israel. — Verbum Doniini imperatum in Evangelio novae legis, raaxime per humiliterobtemperantes; Matthaei septimo: Omnis, qui audit verba mea et facit ea, assimilabitur viro sapienti.

Sermo IV ».

Item, sermo fratris Bonaventurae editus Parisius in Capitulo coram Fratribus, Dominica quarta de Adventu in mane.

Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, Lucae tertio, sumptum de Isaiae quadragesimo.

In his verbis venerabilis Praecursoris tangitur duplex adventus Christi, tam in carne quam ad iudicium (cum duplici effectu). Qui quidem duplex elTectus est exaltatio humilium et devotorura et depressio rebellium et superborum. Primus effectus notatur ibi; Omnis vallis implebitur; secundus, ibi: omnis mons et collis humiliabitur.

Circa priraum nota, quod omnis vallis, id est omnis humilis et devotus Verbo incarnato, implebitur per Christum suo multiformi dono; oranis enim humilis et devotus in conscientia iraplebitur divina gratia; secundi Paraliporaenon vigesirao: Vocaverunt locum illum Vallis benedictionis. — Hurailis et devotus in eloquentia implebitur divina Scriptura; Psalraus: Valles abundabunt frumento, clamabunt, etenim hymnum dicent. — Humilis et devotus in vita implebitur divina honorificentia; Genesis decimo octavo: Apparuit Dominus Abrahae in convalle Mambre sedenli in ostio tabernaculi sui in ipso fervore diei. — Humilis et devotus in apparentia implebitur divina efficacia; Psalmus: Qui emittis fontes in convallibus, inter medium montium pertransibunt aquae,potabunt omnes bestiae agrieXc. — Humilis et devotus in sua fama vel gratia implebitur sempiternali caeh gloria; Numerorum vigesimo quarto: Quam pulcra tabernacula tua, lacob, et tentoria tua, Israel, ut valles nemorosae, ut horti iuxta fluvios irrigui.

Item, sermo fratris Bonaventnrae coram Fratribus Praedicatoribus in Conventu Lugduni, in Capitulo.

Gaudete in Domino semper, itentm dico: Gaudele, ad Philippenses quarto.

In verbis his duo facit ApostoUis: primo hortatur ad nova solatia charismatum gratiae; &ecmAo, ad continua desideria suavitatis gbriae.

I. Circa primum nota, quod qui vult habere solatia gratiae sive gaudia conscientiae, oportet, quod habeat animam mundam; Apocalypsis decimo nono: Gaudeamus et exsultemus et demus gloriam ei, quia venerunt nuptiae Agni, et uxor eius praeparavit se etc. — Vilam religiosam; Proverbiorum vigesimo primo: Gaudium iusto est facere iudicium, et pavor operantibus iniquitatem. — Famam odoriferam; ad Philippenses quarto: Gaudium meum et corona mea, sic state in Domino, carissimi.

II. Circa secundum nota, quod qui vult habere desideria continua gloriae, oportet, quod habeat semper affectiones conservativas ad amorem patriae; Isaiae ultimo: Gaudete cum ea gaudio universi, qui lugetis super eam. — Transformativas ad compassionem Christi poenae; Habacuc tertio: Ego autem in Domino gaudebo et exsultabo in Deo Iesu meo. — Refrigerativas ad conciliationem status innocentiae; Isaiae sexagesimo primo: Gaudens gaudebo in Domino, et exsultabit anima mea in Item, sermo fratris Bonaventurae factus in domo Praedicatorum quarta Dominica de Adventu, coram Universitate.

Videbit omnis ca?v salutare Dei, Lucae tertio, sumtum de Isaiae quinquagesimo secundo.

Verba haec, si exponantur de adventu Christi ad iudicium, tria continent, quae tunc contingent, et sunt haec, scilicet certitudinalis manifestatio occultorum, generalis resurrectio mortuorum et finalis salvatio electorum. Primum nota in verbo videndi; secundum, in nomine omnis carnis; tertium, in nomine salutaris Dei.

I. Circa primum notandum, quod duphciter viapparebit eis, et erit Maiestas irata, non in sua specie et pulcritudine; lob vigesirao primo'i: Vide- l bunt oculi eius interfectionem suam, et de furore Omnipotentis bibet. — Imaginatio consternata certiori pavore; Sapientiae quinto: Videntes turbabuntur timore horribili et mirabuntur in subitatione insperatae salutis etc. — Memoria patefacta et reserata in singularium doformitatum recordatione; lob trigesimo octavo: Nunquid apertae sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa vidisti? — Ratio attonita et dementala in excusationis et rationis defectione; Apocalypsis primo: Videbit eum omnis oculus el qui eum pupugerunt, et plangent se super eum omnes tribus terrae. — Affectio quadriformiter perturbata in tactus et spei, moeroris et gaudii confusiouera et frustrationera; Psalmus: Ipsi videntes sic admirati sunt, conturbati.sunt, commoti sunt etc. — Actionis libertas subla.ta atque praeclusa ex status merendi privatione; Deuteronomii trigesimo secundo: Videbit, quod infirmata sit manus, et clausi quoque defecerwit residuique consumti sunt.

A bonis in Divinitate et humanitate sibi unita, in qua visione videbunt eum electi iucunditate felici germanilate attinentem; lob decimo nono: Rursum circumdabor pelle mea et in carne mea videbo Deum meum. — Placiditate arridentem; Isaiae quinquagesimo secundo: Simul laudabunt te, quia oculo ad oculum videbunt; lob trigesimo tertio: Videbit faciem eius in iubilo. — Speciositate refulgentem; Isaiae trigesimo tertio: Regem in decore suo videbunt. —.4 uctoritate praesidentem, ut monarcham caeli et terrae imperialiter coronatum; Isaiae sexto: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum etc. — In aequitate iudicantem, quasi inimicos demergentem; Psalmus: Laetabitur iustus, cum viderit vindictam, manus suas lavabit in sanguine peccatoris. — In liberalitate praemiantem; Isaiae quadragesimo: Revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro pariter, quod os Domini locutum est.

II. Circa secundum nota, quod ad hanc tam felicem visionem non perveniet nisi caro renata Sacramentis; ad Ephesios quinto: Membra corporis eius sum.us, de carne eius et de ossibus eius. — Regulata praeceptis, secundum illud primae Petri secundo: Abstinere vos a carnalibus desideriis, quae mililant adversus animam. — Deputata exercitiis virtutis; ad Philippenses primo: Permanere autem in carne necessarium propler vos. — Configurata [Christi] martyriis; ad Galatas quinto:

Qui aulem sunl ChrisH carnem suam crucifixerunt cum viliis el concupiscentiis. — Praeventa gaudiis; Psalmus: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vinum. — Inflammata desideriis; Psalmus: Sitivil in te anima mea, quam multipliciter tibi caro mea!

Idem sekmo in forma magis diffusa.

Videbit omnis caro salutare Dei, Lucae tertio.

Verbum istud est flnis Evangelii hodierni et exprimit finem ipsius mundi. Cum enim omnis vallis implebilur, et omnis mons el collis humiliabitur, ut nova omnia simt; tunc, veniente ad iudicium Domino maiestatis, videbit omnis caro salutare Dei, id esl lesum, Salvatorem omnium. Implicantur autem tria in verbo islo, primo videlicet cerlitudinalis manifestatio occuUorum, et hoc in verbo videndi; tunc enim videbimus quod modo credimus; secundo, generalis resurrectio mortuorum, et hoc in nomine carnis, quae videre non posset, nisi resurrexerit; lertio, flnahs salvatio electorum, i.in boc quod dicit: salulare. Videbunt ergo mali lesum, videbunt etiam boni, sed infelix visio malorum, felix visio bonorum. Vis tu scire, qualis erit visio malorum, qui videbunt Christum? Recurre ad considerandum progressum naturalem in qualibet visione. In visione enim prirao species rei visibilis oculis exterius offertur; deinde imago interius formatur; tertio, quadam assimilatione ipsa memoria in actum recordationis revocatur; quarto, ipsa ratio excitatur, confert, negotiatur; quinto, aliqua affectio gignitur; sexto, in actione aliqua movetur et sol- licitatur. — In illa ergo visione, quam reprobi videbunt, erunt scilicet Maiestas irata, imaginatio consternata, memoria patefacta et reserata, ratio attonita, conclusa et demenlata, affectio quadriformiter perturbata, actionis libertas ablata atque praeclusa.

I. Videbunt ergo Maiestalem iratam non in specie. sua, sed in ira et furore suo; qui enim in primo adventu venit humilis pro redemptione peccatorum in secundo apparebit terribilis pro ingratitndine malorum, et qui bonis apparebit blandus perversis apparebit iratus; Lucae vigesimo primo: Tunc videbunt Filium hominis venienlem in nube cum potestate magna et nmiestate. Cum aggravatione loquitur Dominus, quasi dicat: tunc videbunt venientem in iudicium, quem noluerunt videre iacentem in praesepio, pendentem in patibulo, latentem in Sacramento, sedentem et admonentem in caelo, et qui contempserunt plmum gratiae et veritatis videbunt plenum irae et severitatis; lob vigesimo primo: Videbunt oculi eius interfeetionem suam, et de furore Omnipotentis bibet. Domine, ne in furore t.uo arguas me, neque in ira tua corripias me. Erit enim ira in vultu, ira in comitatn, ira in apparatu.

II. Visa Maiestate irata exterius, sequitur imaginatio consternata interius; Sapientiae quinto: Videntes turbabunlur timore horribili. Quod sic patet: res magna noviter apprehensa occupat imaginativam sua raagnitudine; si autem est non solum magna, sed terribilis, tunc non solum occupat sua magnitudine, sed quassat terribilitate; et si ulterius magna est et terribilis et etiam incurribilis "> et nociva, tunc non solum occupat imaginativam sua magnitudine et quassat sua terribiHtate, sed consternat sua immobilitate. Putas ergo, quod stabunt in pedibus suis reprobi? Malachiae tertio: Quis poterit cogitare diem adventus eius, et quis slabit ad videndum eum? Corruentes ergo iacebunt, consternati ad visionem durissiraam, dequa Isaiae vigesimo prirao: Corruif cum audirem; conturbatus sum, cu7n viderem. Adverte, quantum tunc puniatur illa meretrix et prostibularia, scilicet imaginativa "sen phantasia, inqua tot adulteria sunt commissa; et in qua fuerunt prius foedae compositiones, tunc erunt dissolutiones et defectiones; Nahum secundo: Dissohctio geniculorum et defectio in cunctis renibus. Advertant peccatores illud Daniehs decimo: Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, el nihil in me remansit virium. Si enim Propheta in visione Angeh non quidem irascentis, sed insolite apparentis, fuit ita prostralus; quomodo non erit peccator ad visionem irati iudicis prosternatus?

III. Visa Maiestate irata et ipsa iraaginativa in peccatoribus consternata, erit memoria in illa visione palefacta et reserata, ita ut ebulhat et evoraat de omnibus suis receptaculis multitudinera, magnitudinem et turpitudinera peccatorum, eructans et exundans ante oculos tuos sicut cataclismus omnia, quae fecisti; de qua visione interrogatur peccator, lob trigesirao octavo: Nunquid apertae sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa vidisti? quasi dicat: non! Modo enim, o peccalor, non vides tenebrosam speluncam conscientiae tuae, clausisti eam et thesaurizas tibi iram in diem irae et revelationis iusti iudicii Dei Sed aperientur ostia tenebrosa memoriae tuae et conscientiae, ut videas te. Augustinus super illud Psalmi: Arguam te, ait: « Quod tu post dorsum posuisti, ego ante faciem tuani ponam;

Cod. V mmvtabilis, et infra immutabilitate pro: vers. 10. Vers. 16.

Vers. 17. Rom. 2, S.

videbis foeditatera tuam, non ut corrigas, sed ut erubescas». Beniardus: « Qualera conscientiara ad illud tribunal lerrificura portas, ubi secrelissimos reeessus mentium divinus ille investigat intuitus et ad subitum solis iustiliae fulgorem aniraorum expansi sinus cuncta evomunt, quae celabant »? Gregorius super Ezechielem: « Quae mens erit hominis aeterni iudicis praesentiam non formidantis? Ibi cuncta peccata siraul ante oculos redeunt, ibi omnia, quae cum delectatione acta sunt, ad memoriam cum pavore revocantur». Quod ergo, peccator, modo non vis videre ad compuDCtionera tunc videbis ad confusionera, et quod abscondis in antro conscientiae tunc, apertis penelralibns, vel potius effractis, catervatim prosiliet ante faciera omnium populorum.

IV. Ulterius in illa infeliei visione est ratio atlonita, confusa el demenlata; et mirum est, quod ratio tunc deficiet, cum ratio requiretur; rairura certe! cura cogetur homo reddere rationem villicationis suae, ea esse deberet penitus expedita et discreta. Tunc omnis iniquitas oppilabit os suum. Quid dicet, aut quid respondebit Deo? Nunquid poterit defendere causam suam in consistorio suo terribili? Non certe, quia lex aelerna aget contra eam, lex conscientiae contra eam, lex scripta contra eam, chirographus daemonum contra eam, et oranes creaturae testes contra eam. Et si quaeris, super quam causam ratio videbit intentari contra se; non unam causam, sed infinitas de commissis et dimissis et promissis; lob nono: Non poterit ei unum respondere pro mille, praecipue causam laesae et conteraptae Maiestatis, mortem videlicet Filii Dei,quae, cura pro omnibus facta sit, sicut gratis deputatur ad gratiam, ita ingratis intorquetur ad culpam, quasi ipsi fecerint, et pro eis actum fuerit. Affertur in illa visione talis causa: Apocalypsis primo: Ecce, venit eum nubibus, et videbit eum omnis oculus et qui eum pupugerunt; et plangent se super eum omnes tribus terrae etc.; Sapientiae duodecimo: Videntes illum quem olim negabant se nosse, verum Deum agnoverunt; Deuteronomii trigesimo secundo: Videte, quod ego solus sim., et non sit alius Deus praeter me. Sicut non valebunt iura, ita nec argumenta cavillosa; una sola conclusio erit ad manum, de qua Sapientiae quinto: Ergo erravimus a via veritatis, et iustitiae lumen non luxit nobis, et sol intelligentiae non est ortus nobis. — Si quaeris, unde venit talis conciusio? Respondeo, quod a tali /ine sic: omnis qui ad talem finem venit, erravit; nos ad talem flnem venimus: ergo erravimus. Fac tibi, 0 peccator, talem conclusionem in praesenti: omnis, qui ad illum flnera vadit, errat; per mundana delectamenta ad talem finem pergimus: ergo erranius: ergo convertaraur ad viara virtutis; raodo enim, si sic concludis, tibi restat solutio. Cura autera tibi fuerit conclusum, nulla restabit ratio, nulla curret appellatio, exceptio vel

V. Quinto erit in illa visione alfectio quadriformiter perturbata; Psalmus: Ipsi videntes sic admirati sunt, conturbati sunt, commoti sunt. Tremor apprehendit eos; ibi dolores ut parturientis. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. Sic quatuor supra dicta: Maiestatem iratam, imaginationem consternatam, memoriam patefactam, rationem attonitara, miraii sunt, conturbati sunt, commoti sunt. Ecce, affectio ipsa pro praeterito decepta, pro praesenti frustrala, pro futuro evulsa; lob decimo nono: Quasi evulsae arbori abstulit spem meam. Tremor apprehend.it eos; ecce, affeclio tremoris validissima, non solura in animara introducens formidinem, sed foris in corpus inducens tremorem; ibi dolores ut parturientis; ecce, affectio doloris acutissima; conlerens naves Tharsis, ecce, affectio gaudii attrita et ad nihilum redacta! Tharsis enim interpretatur exspoliatio gaudii. Quod autera dicit: ibi dolores ut parturientis, apta similitudo est non solura pro doloris acerbitate, sed pro negotii qualitate; praecurrit enim ibi culpa poenam; lacobi primo: Peccatum, cum consummatum fuerit, generat morlem; ut sic praeveniat vita saeculi vitam inferni; unde de flliis saeculi dicitur Ecclesiastici quadragesimo primo: Etsi nati fueritis, in maledictione nascemini, vel, sicut dicit Augustinus, praecurrent divina beneficia divina iudicia; « laboremus, inquit, ut beneflcia Dei non nobis iudicia pariant, sed potius profectum », ut in die rationis reddendae quidquid Salvator nobis contulit iudicatus integrura inveniat iudicaturus; nara quod contulit in adventu primo exacturus esl in secundo.

VI. Sexto iri illa visione erit actionis libertas praeclusa alque sublala; Deuteronomii trigesimo secundo: Videbit, quod infirmata sit manus, imrao abscissa, vel omni impotentia ligata, ut nec possis te donis redimere nec viribus resistere nec fuga Hieron., de Nominibus Hebraicis, III. Reg. Tharsis: exsalvare: ergo unius lantum actionis erunt solliciti, videlicet absconsionis; Apocalypsis sexto: Dicent montibus et petris: Cadite super nos et abscondite nos a facie sedentis super thronum et ab ira Agni. Haec omnia in anima, sed quid in vase carnis? Quomodo collidetur, quomodo agitabitur terra! Videas ibi durum bellum inter carnem et animam et durius inter poenam et naturam. Imprimet anima carni passiones suas et percutiet eam fortissime, imprimet et caro suas ipsi animae, et acerbissime excoquent eam; unde Propheta interrogalus, quid videret in poenis damnatorum, respondit, quod duo: vigilantem virgam et ollam succensam. Bernardus ad Eugenium: « Ita est, Eugeni; non potest Deo aliquid esse contrarium et sibimet cohaerere; cui omne adversum, et sibi adyersari necesse est ». Bellum autem inter bonum naturae et malum poenae ostendit Augustinus in libro de Civitate Dei Iiis verbis: « Quod bellum gravius et amarius cogitari potest, quam ubi voluntas sic adversa est passioni et passio voluntati, ut nuUius earum victoria tales inimicitiae liniantur; et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis dolor, ut neutrum alteri cedat? Hic enim, quando contingit iste conflictus, aut dolor vincit, et sensum mors adimit; aut natura vincit, et dolorem sanitas tollit; ibi autem et dolor permanet, ut affligat, et natura perdurat, ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat ».

Videbunt boni etiam lesum, sed felicissima et iucundissima visione. Quaeris: quare? Quia videbis eum tibi attinentem germanitate, refulgentem speciositate, iudicantem in aequitate, arridentem placiditate, praesidentem auctoritate, praemiantem in largitate.

I. De primo, lob decimo nono: Rursum circumdabor pellc mea el in carne mea videbo Deum meum, id est carne meae naturae vestitum, ita ut possis eum digito ostendere et dicere: Frater enim et caro nostra est. Scito autem, quod haec germanitas sive fraternitas facta est in incarnatione, probata in passione, sed manifestata in resurrectione; in cuius rei signum dixit Dominus Matlhaei ultimo: Nuntiate fratribus meis, ul cant in Galilaeam; ibi me videbunt, ibi me vere cognoscent esse fratrem suum.

II. Videbis eum tibi arridentem placiditate et faciei, sive in applausu et gratulatione verborum.totum tibi arridebit in Iesu; de qua visione dicit Isaias quinquagesimo secundo: Levavenmt vocem, simul laudabunl, quia oculo ad oculum videbunt. — Quid esloculo ad oculum videre? Nonne gratioso aspectu aspici et aspicere? Non refugies oculis pro culpae conscientia nec reverberabis pro maiestatis excellentia; lob trigesimo tertio: Videbis faciem eius in iubilo; nec dissimulabit ultra loseph recognoscere fratres suos.

III. Nunquid pauperem vel male vestitum videbimus fratrem nostrum? Non, immo refulgentem speciositateet claritate; Isaiae trigesimo tertio: Regem in decore suo videbunt, non in squallore suo, qualis fuit in cruce, sed in perfecto splendore carnis gloriosae; Ecclesiastae undecimo i»: Dulce lumen, et delectabile oculis videre solem; sed sol isle prius fuit in sacco sed de sacco venitur ad solem.

IV. Eritne potens hic frater noster? Ita; videbis eum universaliter in auctoritatepramdentem et quasi monarcham imperialiter coronatum. Tunc erit verum illud Apostoli ad Hebraeos secundo: Videmus lesum propter passionem mortis gloria et honore coronatum; ad quod etiam pertinet illa visio Isaiae sexto 1': Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum etc. Illud solium est natura assumta et dicitur excelsum propter optima naturalia et elevatum propter optima gratuita, et tanlum est elevatum, quod natura angelica substat ei; unde sequilur: Seraphim stabant subter thronum.

V. Ulterius, quia iste frater noster habuit inimicos, videbis eum quinto loco iudicantem in aequitate; Psalmus: Laetabilur iustus, cum viderit vindictam; manus suas lavabil in sanguine peccatoris. Videbit populus christianus submergi inimicos suos in profundura inferni; Exodi decimo quarto: State et videte magnalia Domini, quae facturus est hodie; Aegyptios enim, quos nunc videtis, nequaquam ultra videbitis usque in sempiternum. videbis eum praemianlem in largitale; Isaias: Revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro, bonorum scilicet, quod os Domini locutum est,d est istud quod Dominus ore suo promisit; Psalmus: Siciit audivimus, promittentem, sic vidimus, adimplentem. Tunc habetur illa visio in sua perfecta claritate, de qua dicitur Malachiae tertio: Videbitis, quid sit inter iustum et impium et inter servientem Deo et non servienlem ei.

.d istam visionem pervenit omnis caro digna pervenire; et si quaeris: quid facit carnem dignam videre lesum? respondeo, quia oportet, quod talis caro

sit renata Sacrauientis, regulata praeceptis, depulata servitus, con/JgJtmto martyriis (Christi), praeventa gaudiis, inflammata desideriis.

Oportet ergo, quod caro, quae feliciter vult videre lesum, ii b% renala Sacramentis, praecipue per baptismum, quo incorporamur ipsi; ad Ephesios quinto: Membra corporis eius simus, de carne eius et ossibus eius; de qua posset dicere Christus quod dixit Adam Genesis secundo: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de "carne mea.

Erit etiam regulata regulis disciplinae, ut abslineat a corruptionibus et illecebris voluptatum. Putas, illa caro est apta videre lesum, de qua dicitur Genesis sexto: Oninis quippe caro corruperat viam suam? Primae ad Corinthios decimo quinto: Caro e sanguis regnuni Dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptelam possidebit; ergo domanda et refrenanda est a raalis desideriis; primae Petri secundo: Abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam- elc. Vincatnr primo a spiritu, quam vincat; ad Galatas quinto: Caro concupiscit culversus spirilum, spirilus autem adversus carnem etc; et ibidem: Manifesta sunt opera carnis etc. Nisi ab his fuerit regulala, non erit illa visione digna.

Item, sit eius deputata servitus, quia non sufficjt regulari ab operibus vitiosis, nisi depuletur operibus virtuosis. Debet enim homo in carne militare sicut in bono dextrario ad gloriam summi Regis; secundae ad Corinthios decimo: In carne enim ambulantes non secundum carnem militamus; et ad salutem concivium suorum; ad Philippenses primo: Permanere autem in carne necessarium propter vos. 0 quot sunt militantes diabolo in carne sua per diversos excessus vitiorum!

Sit ulterius Christi configurata martyriis; ad Galatas quinto: Qui autem sunt Christi carnem suam crucifixarunt cum vitiis et concupiscentiis eius; sic et Apostolus faciebat, qui de se dicebat ad Colossenses primo: Adimpleo quae desuntpassionum Chrisli in carne mea; non enira poterat caro nostra communicare Christo in dulcibus, nisi prius communicaverit in amaris.

Sit ulterius praeventa Chrisli gaudiis et consolatiouibus; communicat enim anima carni et quadam redundantia participem eam facit spiritualium gaudiorum; Psalmus: Cor meum et curo mea exsultaverunt in Deum vivum etc. Augustinus: « Quare addidit vivum? Ut ostenderet, quod totum, quod non pertinet ad Dei cultum, debemus habere quasi mortuum ».

Sexto et ultimo sit eius inflammata desideriis, ut nolit hic in faecibus suis requiescere, sed ad Christum desideret pervenire; propterea dicebat Propheta: Sitivit in te anima mea, quam multipliciter libi caro mea, quia multiplicius gravatur caro mea quam anima; omnia enim opera poenitentiae super carnera imponuntur, et ideo sicut asina onerata cogitur accelerare et festinare ad Deum. Talibus iucundata donis felici spe dormiet et requiescet; Psalmus: Caro mea requiescet in spe; quam spem ipse nobis etc.

Sermo II

Itein, sermo fratris Bonaventurae eadem Dominica quarta editus in Conventu Lugdunensi, coram populo, praesente ibidem curia Eomana.

Videbit omnis caro salutare Dei, Lucae tertio, sumtum de Isaiae quinquagesimo secundo.

Verba ista, si exponantur de adventu Christi in carnem, continent tria haec, scilicet exspectatae graliae revelationem; revelalae manifestationem mirificam; ipsius revelati et manifestati expressionem gratificam. Primum nota in verbo visionis; secundum in verbo omnis carnis; tertium in verbo salutaris Dei.

Circa haec omnia notandum, quod habemus videre et considerare Chrislum carnem assumentem, in caelo regnanlem et ad iudicium redeuntem.

I. In ipso nascente habemus videre Iria, scilicel benignitatem condescendentem; Lucae secundo: Videamus hoc verbum, quod facLum est, quod Dominus ostendit nobis. — Liberalilatem se communicantem; loannis primo: Vidimus gloriam eius, gloriam quasi Unigeniti a Palre, plenum gratiae et veritatis. Et de plenitudine eius nos om.nes accepimus et gratiam pro gratia. — Suavitatem satiantem; Lucae decimo: Beati oculi, qui vident quae vos videtis etc.; Psalmus: Videte, quoniam suavis est Dominus.

II. In ipso regnante tria haec habemus videre, scilicet multiplicationem rationum aeternarum; Psalmus: Apud te esl fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen. — Diversitatem triformium Ha«j(ra*-Mm;Ecclesiastici quadragesirao tertio: Vide arcum, et benedic eum qui fecit illum. Sicut quilibet color in qualibet parte nubis, ita tres naturae sunt unitae in Christo, scilicet Verbi, animae et carnis. — Pulcriformilatem dispositionis hierarchiarum; tertii Regum decimo '- Regina Saba videns ordifnes minislrantiiim etc.

Psalm. 62, 2; cfr. August., in

IK. In ipso vero ad iudicium redeunte habemus yk]eve sublimilatem dominii; Isaiae sextoi; Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum etc. — Sublililatem scrutinii; Apocalypsis vigesiQio: Vidi thronum magnum, candidum etc. Et libri aperti sunt. — Severitatem iudicii; Malachiae tertio: Quis stabit ad videndum eum? Jpse enim quasi ignis conflans et quasi herba fullonum etc.

Sermo III

Item, sermo fratris Bonaventnrae editus corani rege et familia, Parisius in palatio regali.

Videbit omnis caro salulare Dei, Lucae tertio.

Quadruplex est visio Dei. Prima est in mundi creatura; secunda est in humsina natura assumla; tertia in liumana conscientia; quarta in sua essentia. Prima visio est ut umbra in signo; secunda, ut soi in vitio; tertia, ut imago in speculo; quarta, sicut species in aperto.

I. Videtur ergo Deus primo in mundi creatura, I. in qua et per quam origo rerum per creationem, dislinctionem et ornatum et magnitudinem potentiae immensitatem eius clamat; ad Romanos primo: /nvisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt, intellecla compiciuntur, sempiterna quoque eius virtus et Divinitas etc.; Psalmus: Venite et videte opera Domini, quae po.mil prodigia super terram. — Multitudo, pulcritudo incomprehensibi-!em sapientiam declarat; Sapientiae decimo tertio: A magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit Creator horum videri. — Pleniludo et operatio et ordo et utilitas inexterminabilem bonitatem praedicat; Ecclesiastici quadragesimo tertio: Vide arcum et benedic eum qui fecit illum.

II. Secundo, in humana natura assumta, et ista visione visus est a Patriarchis figuraliter cum desiderio; Exodi tertio - Vadam et videbo visionem hanc magnam, quare non comburatur rubus. — Ab Apostolis praesentialiter cum gaudio; loannis primo 1": Vidimus glo?-iam eius, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. — A nobis speculariter cum merilo; primae ad Corinthios decimo tertio: Videmus nunc per speculum in aenigmate. — A Beatis perspicaciter cum praemio; Isaiae trigesimo tertio: Regem in decore suo videbunt oculi eius.

III. Tertio, in humana conscientia, et ista visione videtur triformiter, scilicet per industriam rationis et fldei assensum; Lucae decimo; Beali oculi, qui vident quae vos videtis. — Per cordis munditiam et intellectus donuni; Matthaei quinto: Beatimundo corde, quoniam ipsi Deum, videbunt. — Per fervens desiderium et sapientiae gustum; Psalmus: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus.

IV. Quarto, in sua essentia, et hac visione videtur triformiter, scilicet praeclare et raanifeste; primae loannis tertio '«: Videbimus eum, sicuti est. — lucunde et gloriose; Isaiae ultimo: Videbiiis, et gaudebit cor vestrum. — Perpetuo et sine fine; loannis decimo sexto: Ilerum. autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium nemo tollet a vobis.

Sermo IV

Item, sermo fratris Bonaventurae editus Viterbii in domo Praedicatorum, coram Fratribus in Capitulo.

Videbit omnis caro salutare Dei, Lucae tertio.

Fratres mei, quanta sit luciformitas, pulcriformitas, amoenitas et utilitas in speculatione et perpetratione sapientiae, ipsa Sapientia aeterna testatur Proverbiorum octavo: Beatus homo, qui audit me et qui vigilat ad fores ostii mei; qui me invenerit inveniet vitam et hauriet.salutem a Domino. Nullus etiam se nolens disponere de hoc excusari valet, quia dicit Philosophus primi Ethicorum quod felicitas intellectus scientiae est quoddam bonum, quod possibile omnibus non orbatis pervenire ad virtutem. Eapropter bonum et conferens nobis est verbura sanctae Scripturae intendere. Ut ergo digne et utiliter aliquid dicere et audire possimus etc.

Videbit omiiis caro etc.

« Visio Verbi incarnati est tota merces nostra 28 ». Salus eius est vita nostra, quod quidem vocatur salutare nostrum et divinitus nobis missura, quia universaliter cu?'at a peccati deformitate; nesis quadragesimo nono.- Salutare tuum exspectabo, Domine. — Liberat a persecutionis crndelitate; Actuum ultimo: Gentibus missum est hoc salu- tare Dei, et i-psi audient. — Exuit ab aeternae mortis horribilitate; Lucae secundo: Viderunt ocUli mei sakitare tuum. — Introducit ad beatae vitae aeternitatem; Psalmus: Magna est gloria ei.us in salulari tuo.

Visio autem eius sive ipsius faciei aspectus beatificat universaliter purgando omnem errorem lumine infallibilis veritatis; Psalmus- In lumine tuo videbimus lumen. — Fugando oranem dolorem

dulcedine inexplicabilis suavitatis; Ecclesiastae undecimo: Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. — Terminando omnein laborem quiete interminabilis iranquiilitatis; Isaiae sexagesirao: Tunc videbis et affliies, et mirabitur et dilalabitur cor tuimi etc. — Evacumido omnem timorem certitudine immobilis securitatis; Isaiae ultimo: Videbitis, et gaudebit cor vestrum.

Sermo V

Item, semo fratris Bonaventarae editus in Conventu Aurelianensi Fratrum Praedicatorum, in Capitulo.

Videbit omnis caro salulare Dei, Lucae lertio I. Verbum incarnatum, cuius Nativitatem modo celebrare debemus et habemus et conteniplari et runiinare cum altenta devotione cordium, vocatur salutare humani generis, quia innocentibus conservando dat sanctimoniam; Psalmus: Jnnocens manibus et mundo coixle etc.; hic accipiet benedictionem a Domino el misericordiam a Deo salutari suo. — Exspectantibus consolando dat laetitiam; Isaiae vigesimo quinlo: Exspectavimus eum, el salvabit nos, iste Dominus; sustinuimus eum, exsultabimus et laetabimur in salutari eius. — Timentibus cmfortando dat flduciam; Psalmus: Prope timenles eum salutare ipsius. — Operantibus cooperando dat spem flrmam; Psalmus: Ponam in salutari, fiducialiter agam in eo. — Pugnantibus assistendo dat victoriam; primi Regum secundo: Dilataium est os meum super inimicos meos, quia laetata sum in salutari tuo. — Triumphantibus praemiando dat gloriam; Psalmus: Magna esl gloria eius in salutari tuo. — Omnibus se offerendo dat salutem et misericordiam; Actuum ullimo -: Gentibus missum est hoc salutare Dei, et ipsi audient.

II. Istud salutare visum est ab omni carne, quia a 8 TOP pdstoribus in animalium praesepio; Lucae secundo: Videamus hoc verbum, quod factum est, quod Dominus ostendit nobis. — A sapientibus regibus in gremio Matris; Matthaei secundo: Vidimus stellam eius in oriente et venimus adorare eimi. — A sanctissimis Anna et Simeone in Dei teraplo; Lucae secundo: Viderunt oculi mei salutare tuum. — Ab Apostolis et discipulis conversando in mundo; loannis primo: Vidimus gloriam eius, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. — A militibus pendens in crucis patibulo; Marci decimo quinto: Videns autem centurio etc.; ait: vere hic homo Filius Dei erat. — A sanctis mulieribus rediens de inferno; loannis vigesimo: Conversa est retrorsum, et vidit lesum stantem. — A Stephano sedens ad dexteram Patris in caelo; Actuum septimo i: Video caelos apertos et Filium hominis stantem a dextris Dei. — Ultirao videbitur ab omnibus in iudicio; Apoca- I)'psis primo: Videbit eum omnis oculus et qui eum pupugerunt.

Item, sermo fratris Bonaventurae editus Assisii in domo Fratrum, coram Praedicatoribus et Minoribus.

Videbit omnis caro salutare Dei, Lucae tertio -.

Salulare nostrum est Christus, cuius « visio est tota merces », secundum Augustinum. Post istud salutare est tutum incedere, huic salutari est securura credere, hoc salutare est securum concupiscere, ipsi est securum adhaerere, ad ipsum est securura attendere.

I. Quod totum manifestat nobis patriarchalis praestolatio; exspectabant enim ipsum cum desiderio et suspirio; Genesis penultimo: Salutare tuum exspectabo, Domine. — Regalis postulatio; requirebant enim ipsum reges; unde David =: Visita nos in salutari tuo. — Prophetalis vaticinatio; prophetabant enim ipsum Prophetae omnes; unde Isaiae quinquagesimo secundo «: Videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. — Praecursoris praenuntiatio; Lucae tertio: Venit in omnem regionem lordanis etc.; et videbit omnis caro salutare Dei. — Senis evangelici praeconizatio; Lucae secundo -: Viderunt oculi mei salutare tuum. — Pauli, philosophi theologici (!), attestatio; Acluum ultimo- Gentibus missum est hoc salutare Dei, dicebat Paulus.

II. Islud autem salutare conteraplatum et meditatum conservat conscientiam in castitate generalissima; Psalmus: Innocens manibus et mundo corde etc, hic accipiet benedictionem a Domino et misericordiam a Deo salutari suo. — Conservat linguam in veritale infalhbilissima; primi Regum secundo: Dilatalum est os meum super inimicos meos, quia laetata sum in salutari tuo. — Conservat vitam in sanctitate ordinatissima; Actuum decimo tertio: Vij'i fratres, filii generis Abraham et qui in vobis timent Deum, vobis verbum salutis huius missum est. — Conservat formam in charitale

;ima; Isaiae vigesimo quinto: Salvabit nos et laetabimur in salutari eius. — Conservat et constituit corpus et animam in felicitate iucundissima; Psalmus: Magna est gloria eius in salutari tuo, gloriam et magnum decorem impones super eum.

Item, sermo fratris Bonaventurae factus in Urbeveteri coram domino Papa Urbano et cardinalibus, in anla episcopatus illius.

Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensalores mysteriorum Dei, primae ad Corinthios quarto.

In verbis his Apostolus, generahssimus praedi-. cator et zeialor animarum, hortatur praelatos Ecclesiae et in praelatis omnes subditos eorum, Christi fideles, ad vitae evangelicae veritatem et famae praeclarae celebritatem duphciter: primo per comparationem ad Deum, secundo per comparationem ad proximum. Primum, ibi: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, hoc est tales sitis in vita, quod omnis homo cogitet et habeat vos pro servis Christi. Secundum notatur, ibi: et dispensatores mysteriorum Dei, hoc est tales sitis in fama, quod omnis homo reputet vos fideles dispensatores ofBciorum vobis commissorum.

Circa haec notandum, quod iuxta Ecclesiae triplicem gradum, scihcet activorum, praelatorum et contemplativnrum, triplex debemus Deo ministerium triphciter exhibere, si volumus veritati vitae evangelicae et celebritati famae respondere et ad similitudinem tripUcis hierarchiae caelestis Deo in terra servire.

l. Nam ministrare Deo debent activi triphciter, ut I. respondeant infimae hierarchiae, scihcet in operibus iustiliae per obsequia benevolentiae, per quod conformantur Angehs; Lucae quarto: Continuo surgens ministrabat illis. — In condescensionibus misericordiae per beneficia eleemosynae, per quod conformantur Archangehs; primae ad Corinthios ultimo «: In ministerio sanctorum ordinaverunt se ipsos. — In exhibitionibus patientiae per exercitia magnificentiae, per quod conformantur Virtutibus; secundae Petri primo: Ministrare in fide vestra virtulem.

II. Ministrare vero debent prae/aft tripliciter, ut mediae hierarchiae in caelo, sciUcet in correctionibus censurae, per quod conformantur Potestatibus; ad Romanos decimo tertio: Dei enim minister vindex est in iram ei qui male agit. — In eruditionibus doctrinae, per quod conformantur Principatibus; secundae ad Timotheum ultimo: Opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, sobrius esto. — In subventionibus spirituahs et corporalis indigentiae, per quod conformantur Dominationibus; primae ad Timotheum tertio: Quibene ministraverint gradum bonum sibi acquirent.

III. Ministrare vero debent conlemplativi triphciter, ut respondeant hierarchiae supremae, scilicet in devotionibus gratiae, per quod conformantur Thronis; Genesis quadragesimo: Recordabitur Pharao ministerii tui el restituet te in graduni pristinum; primi Regum secundo: Puer Samuel ministrabat. — In laudibus reverentiae, per quod conformantur Cherubim; secundi Paralipomenon vigesimo nono'- Vos elegit Deus, ut stetis coram eo et ministretis illi colatisque eum et cremetis ei incensum. — In oblationibus et ardoribus excellentiae, per quod conformantur Seraphim; loannis duodecimo: Si quis mihi ministraveril, honorificabit eum Pater meus.

Sermo VI

Item, sermo fratris BonaYenturae factus Perusii in consistorio coram domino Papa Clemente et cardinalibus, in aula episcopatus illius.

Sic nos existimet homo ut mijiistros Christi et dispensatores mysteriorum Dei, primae ad Corinthios quarto.

Hortatur in verbis istis Apostohis, universalis doctor, tam praelatos Ecclesiae quam omnes christianos eis subditos ad duo, scilicet ad angelicae conformitalis nobilissimum coelibaium et ad vitae claritatis laudabihssimum studium. Primum, ibi: Sic nos existimet homo utministros Christi; secundum ibi: et dispensatores mysteriorum Dei..

Notandum ergo, quod ut mereamur ab omnibus existimari ministri Christi, debemus in vita responseduhtatem fraterni obsequii; primae ad Corinthios ultimo: In ministerium sanctorum ordinaverunt se ipsos. — Archangelis per assiduitatem divini

praeconii; secundi Paralipomenon vigesimo nono: Vos elegit Dominus, ut stetis comm eo el ministretis illi colatisque eum et crenetis ei incensum. — Virtutibus per vicloriositatem domestici inimici; secundae ad Corintiiios sexto: In omnibus exhibeamus nosmelipsos sicut Dei minislros, in muUa patientia, in tribidationibus etc, iti castitate, in sdentia etc. — Potestatibus per fideiilatem divini zeli; primae ad Timotheum quarto: Bonus ens minister Chrisli iesu, enutritus verbis fidei et bonae doctrinae, qimn asseeutus es. — Dominationibus per nobilitalera ingenui animi; secundae ad Timotheum secundo: Labora sicut bomis miles Christi Iesu. — Thronis per uniformitatem stabiliti propositi; secundae Petri primo: Ministrare in fide vestra virtutem, in virtule autem scientiam etc. — Cherubim per perspicacitatem sursumactivi ingenii; Proverbiorum decjmo quarto: Acceptus est regi minister intelligens. — Seraphim per incessabilitatem accensi desiderii; Psalmus: Qtii facis Angelos tuos spiritus et ministros tuos ignem urentem.

Ser!io XIV 8.

Item, sermo fratris Bonaventurae factus Eemis in synodo Metropolis illius, coram omnibus praelatis provinciae congreg'alis ibidem.

Sic nos existimet homo ut ministi-os Christi et dispensatores mysteriorum Dei, primae ad Corinthios quarto.

.postolus, zelator animarum universalissimus, hortatur praelatos Ecclesiae et in eis fideles omnes ad duo, scilicet ad vitae evangelicae puritatem et commissi o/ficii seu concessi doni exsecutionem fidelem. Primum, ibi: Sic nos existimet homo ut minislros Chnsti; secundum, ibi: et dispensatores mysteriorum Dei.

Notandum ergo, quod qui vult haberi niinister; Christi verus debet habere pro posse suo diligentiam angelicam in meditando rationabiliter; secundae ad Timotheum ultimo: Tu vero vigila, in omnibus labora, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple. — Providentiafn archangelicam in agendo acceptabiliter; Proverbiorum decimo quarto: Acceptus est regi minister intelligens. — Sanctimoniam virtttticam in conversando irreprehensibiliter; Psalmus: Ambulans in via immaculata, hic mihi minisirabat. — Vigilantiam potestaticam in orando ferventer; loelis secundo: Inter vestibulum et altare plorabunt sacerdotes, ministri Domini, et dicent: Parce Domine, parce populo tuo etc. — Reverentiam principaticam in obsequendo regulariter; secundi Paralipomenon vigesimo nono: Vos elegit Dominus, nt stetis coram eo et ministretis illi colatisque eum et cretnetis ei incensum. — Efficaciam dominaticam in consistendo prudenter; primae ad Timotheum quarto: Haec proponens fratribus, bonus eris minister Christi Iesu, enutritus verbis fidei etc. — Benevolentiam tbronicam in satisfaciendo gratanter; Marci decimo: Quicumque voluerit fieri maior erit vester minister. — Intelligentiam cherubicam in erudiendo sapienter; primae ad Corinthios ultimo: In ministerium sanctorum ordinaverunt se ipsos; secundae Petri prirao: Ministrare in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam. — Alfectivam seraphicam in amando et desiderando incessanter; Psalmus: Qui facis Angelos tuos spiritus et ministros tuos ignem urenlem.

SeriMO XV 19.

In omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros, secundae ad Corinthios sexto. — In bis verbis describitur, quales debenl esse viri evangelici sive veri Christiani. Nam debent esse primo universaliter irreprehensibiles in conversationibus, ibi: In omnibus; secundo, infaligabililer laborantes in administrationibus hierarchicis, ibi: exhibeamus nosmetipsos; tertio, christiformiter relucentes in exemplis sursumactivis, ibi: sicut Dei ministros.

Sermo VII

Item, sermo fratris Bonaventurae editus coram Pratribus Parisius in Capitulo, Dominica quarta de Adventu Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei, primae ad Corinthios quarlo.

Voleuti divini verbi fructum ex auditu et affatu percipere Iria sunt necessaria secundum Dionysium de caelesti Hierarchia, scilicet devotio affectus; divinus enim radius non relucet nisi spiritualibus. — Captioatio intellectus; abundantius enim et amplius Deus se manifestat humilibus. — Religio caelibatus; Sapientia enim aeterna maxime a roundis acceptat amari et possideri. Ut igitur ista tria in nobis habere per haec Dei verba valeamus etc..

Sic nos existimet etc.

.postolus Spiritu sancto plenus et animarum zelo succensus hortatur his verbis omnes servos

Dei et in eis onines Christianos subditos ad duo, scilicet ad devotum cultuni evangelicae religionis et strenuum studium ecclesiasticae pietatis. Primum respicit Deum, ibi: Sic nos existimet homo ut ministros Christi; secundum proximum, ibi: et dispensatores mijsteriorum Dei.

I. Sciendum ergo, quod qui vult esse minister Christi et reputari debet habere munditiam cordis quantum ad afTectum; Psalmus: Ambulans in via immaculala, hic mihi ministrabal. — Sapientiam mentis quantum ad intellectum; Proverbiorum decimo quarto: Acceptus est regi minister intelligens. — Prouidentiam oris quantum adeloquium; primae ad Timotheum quarto =: Haec proponens fratribus, bonus eris minister Christi Iesu. — Excellentiam operis quantum ad exercitium; secundae ad Timotheum quarto: Tu vero vigila, in omnibus labora, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple; secundae ad Timotheum secundo: Labora sicut bonus miles Christi Iesu. — Famam laudis quantum ad praeconium; secundae ad Corinthios sexto: In omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros, ut non vituperetur ministerium nostrum. — Elegantiam conversationis quantum ad convictum; primae ad Timotheum tertiq: Qui enim bene ministraverint gradum bonum sibi acquirmt. — Excedentiam affectus quantum ad desiderium; Psalmus: Qui facis Angelos tuos spiritus et ministros tuos ignem urentem.

II. Quantum ad secundum nota, quod ad hoc, quod possint aestimari dispensatores mysteriorum Dei, debent dispensare ut dispensalores fldeles et prudentes temporalia pauperibus fideliter; primae ad Corinthios quarto: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur; Lucae duodecimo: Quis, putas, est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore trilici mensuram? — Sacramenta fidelibus liberaliter; primae Petri quarto: Unusquisque, sicut accepit graliam, in alterutrum illam administrantes, sicut bo-ni dispensatores multiformis gratiae Dei. — Verba Dei cunctis hominibus veraciter; primae ad Corinthios nono -: Dispensatio nihi credita esl etc, tit, Evangelium praedicans, sine sumtu ponam Evangelium; secundae ad Corinthios tertio: Qui et idoneos nos fecit ministros novi Testamenti, non liUera,.sed spiritu.

Mihi autem pro minimo est, ut a vobis i.udicer, aut ab humano die, primae ad Corinthios quarto.

Sciendum, quod Apostolus non curabat, immo pro nihilo habebat et ducebat iudicia mundi de se vel verba hominum mundanorum; nec nos curare debemus, immo pro nihilo habere quaecumque sunt, nisi in veritate Evangelii, quia ex his nostra cmiscientia non fit indignior ante Deura, secundum Hieronymum; quia ex his nostra vita non fit impurior ante liominem bonum, secundum Augustinum; quia ex his nostra fama non fit obscurior ante aliquem discretum, secundum Gregorium; quia ex his nostrae salutis veritas in nullo flt infirmior vel extra meritum. — Ilem, non debemus amare vel curare mundanorum iudicia vel eloquia prava, quia eorum potentia brevis; Ecclesiastici decimo: Omnis poten tatus brevis vita. — Conscientia inanis; ad Titum primo: Inquinatae sunt eorum et mens et conscientia. — Lingua turpis; Ecclesiastae decimo: Initium verborum eius stultitia, et novissimim- oris illiv error pessimus. — Vita miserabilis; ad Ephesios quarto: A lienati a vita Dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem cordis ipsorum. — Fama vilis; Proverbiorum decimo: Nomen impiorum putrescet; primi Machabaeorum secundo: Gloria eius stercus et vermis est. — Finis horribiUs; lob vigesimo primo: Ducunt in bonis dies suos et in puncto ad inferna descendunt.

Sermo VIII

Summaria intentio Evangelii huius qnartae Dominicae secundum Bonaventuram.

Anno quintodecimo etc.

In isto Evangelio continentur tria scilicet tempus opportunum praedicationis venerabilis Praecursoris, quia anno quintodecimo imperii Tiberii Caesaris etc. Teraporis autem opportunitas consistit vel colligitur ex unione iraperii Romani, ex partitione regni ludaici; ex divisione sacerdotii levitici, quae omnia hic continentur. — Fonna sive modus caelilns

sibi factae ad huiusmodi inspirationis, quia factum est verbum Domini etc. — Locus et ordo eiusdem exsecutionis fidelis, quia venit in omnem regionem Jordanis praedicans baptisnmm. poenitentiae etc, in quo coramendatur ipse loannes a niini-