Skip to the text

Dominica infra octavam Nativitatis Domini

nomen meum sol iustUiae, et sanitas in pennis eius. Habuit enim Christus natus sanitalem in pennis, quia in aia sinistra habuit pennam contemptus terrenitatis per paupertatem, pennam contemptus voluptatis per austeritatem, pennam contemptus vanitatis per humihtatem. In ala autem dextera habuit pennas fervoris caritatis, exercitii virtutis, desiderii aeternitatis. Non sic ille Phaelhon, filius Phoebi, qui fecit sibi novas pennas et consumsit orbem et seraelipsum praecipitavit.

  1. Quantum ad tertium nota, quod, ut Christus nos ad suum amorem accenderet, apparuit in sua nativitate nobis in sinceritate munditiae ferventer diligentibus; ad Titum secundo: Apparuit gratia Dei

Sermo I

Positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel et in siynum, cui contradicetur, Lucae secundo.

Prothema: Surrexit Elias Propheta sicut ignis ardens. In verbo secundo loco proposito, sumto de Ecclesiaslici quadragesimo octavo lucuienler exprimitur, qualis debeat esse divini verbi praedicator: quia primo debet esse elongatus sive sequestratus a mundi terrenitate; secundo debet esse illuminatus Evangelii veritate; tertio debet esse m/i!ammaM-s Dei et proximi caritate. Etongatio ergo mundanae prosperitatis notatur, cum dicit: Surrexit Elias; illuminatio evangehcae veritatis notatur, cum subdit: Propheta; inflammatio fraternae caritatis notatur, cum subinfert: sicut ignis ardens.

Nos ergo, carissimi, in principio nostri sermonis ante omnia misericors et fontaie principium, quod est primum lumen, humiliter impioremus, ut sua benigna condescensione separet nos ab amore mundanae prosperitatis, illuminet spendove sivecognitione evangelicae veritatis, et infiammet fervore fraternae caritatis; ut tandera, elongati ab amore mundi, iliuminati splendore Evangelii et inflammati dilectione Dei et proximi, possimus aliqua proferre in mediura, quae sint ad laudem et gloriara s'ui sancti nominis benedicti et ad salutem et consolationera animarum nostrarum. Amen.

Positus est hic in 7-uinam etc.

Quoniam in aspectu solis materialis secundum varias dispositiones intuentium oportet, alios contristari, alios vero delectari; iiinc est, quod sanctus Si- Salvatoris nostri omnibus hominibus, erudiens nos etc. Qui dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate etc. — In lenitate misericordiae firmiter credentibus; ad Titum tertio: Apparuit benignilas et humanitas Saluatoris nostri Dei, non ex operibus iustiliae, quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit etc. — Apparet autem Christus natus solum illis qui habent humilitatem venustantem, habitantibus scilicet in convalle Mambre; qui habent odorem (?) eievantem, existentibus scilicet in ostio tabernaculi; qui habent fidem iiiuminantem, vigilantibus in fervore diei, sicut legilur apparuisse Abrahae, Genesis decimo octavo. raeon, dono prophetiae iiiustratus, videns, ex veris sermonibus, honestis exemplis et bonis operibus et lucidis, procedentibus a sole iustitiae, Christo, multos per caecitatem malitiae esse perturbandos ac per hoc in praecipitium culpae ruere, alios vero rectificandos ad lumen gratiae resurgere, propositum verbum de Christo protulit, dicens: Posilus est hic in ruinam. In quo quidem verbo notantur quatuor: prirao notatur perversitas acceptae occasionis in boni operis exhibitione, cum dicit: Positus est hic in ruinam; secundo notatur benignitas piae subventionis in prostrati hominis subievatione, cura addit: et in resurrectionem multorum; tertio notatur exempiaritas imitandae directionis in bonae actionis reguiatione, cura dicit: in signum; quarto notatur maiignilas pravae irapugnationis in benigni Doctoris contradictione, cura subinfert: cui cont7'adicetur.

I. Dicit ergo: Posilus est hic in -uinain, ubi notatur perue/sitas acceptae occasionis in boni operis exhibitione. Vere magna perversitas, de bono alieno facere sibi malura; nibii raaiignius, nihil stoiidius sub caelo. Sed ratio, quare isli perversi ex bonis operibus accipiebant sibi occasionem ruinae et mortis, est ista. Naturaliter enim quidquid proiicitur in modulum induit formam et figuram moduli, eo quod est ibi per modum recipientis et non recepti. Quia ergo corda iiiorum erant perversa et iniqua, ideo quidquid boni de Christo in cordibus eorum capie- Ijatur, sola temeritate iudicii perversum fiebat. Et ob hanc rationem suae perversae raaiignitatis ipsi fuerunt sibi causa ruinae, licet occasionera acceperint ex bonis operibus Christi. Christus namque est virtus, est verilas, est salus. Prirao, Christus in quantura

virtus propter benignain humiliationem assumlae infirmitatis posUus esl in ruinam superborum; secundo, in quanlum verilas propter iustam argutionem humanae iniquitatis posilus esl hic in ruinam malignorum; tertio, in quantum salus propter voluntariam susceptionera illatae niortis joo*«7r(« esl hic in ruinam impiorum.

Primo Christus in quantuin virlus propler assumtae infirmitatis humiliationem fuit medicinalis potio ad expellendum vitium superbiae. Hac autem superbi niedicina abutentes, quod eis debuit esse causa salutis converterunt in ruinam mortis, ut patet de illo Herode. Cum humilibus Magis noluit humiliari Deo omiiipotenti, humiliter sub nostrae carnis inlirmitale latenli, ut eum cum Magis qnaererel adorandmn, sed potius quaerebat ad perdendum. Sola namque malignitas suae voluntatis fuit sibi causa maximae ruinae, cum quaerebat interficere Christum. Sed illud quod fuit superbo Herodi, medicinaii potione humilitatis abulenli occasio raortis, hoc fuil humilibus Magis bene nleiilibus causa salutis. De hoc dicitur Isaiae octavo -: Erit vobis Dominus in sanclificalionem, in lapidem aulem ojfensionis el pelram scandali duabus domibus Israel, in laqueum et ruinam habitanlibus lerusalem. Fuit Doniinus in sanclificationem humilibus Magis, eo quod abstulit ab eis errorem insipientiae, lumorem superbiae et foetoreni immunditiae, tribuendo eis splendorem veritatis in corde, ut cognoscerent secretum mysterii incarnationis; firmitalem sermonis in ore, ut confiterentur coram Herode Regem saeculorum; et timorem flliabs reverentiae in opere, ut adorarentDominum oranium Creatorera. Et sic, quamvis in huraanilate viderent humilem, adoraverunt tamen et crediderunt Dei virlutem ct Dci sapientiam cognoverunt. — Est eliam Dominus Deus in lapidem offensionis et petram scandali duabus domibus Israel. /smrfenim interpretaturdirectio Domini, sive vir videns Deum, et significat hominem, qui aptus natus est dirigi in viam bonam, in divinara scilicet visionera sive in creatura, sive in propria conscientia. Duae domus Israel sunt cor et os. Nara cor est habitaculum Dei in credendo, os vero est expressivura serraonis in confitendo, eo quod corde creditur ad iuslitiam, ore fit confessio ad salutem. Sed doraui cordis est Dorainus in lapidem olfensionis propter caecitatera infidelitatis; et domui oris esl petra scandali propter negationem Divinitatis. — Tertio est Dorainus in laqueum et in ruinam habilantibus lerusalem, id est Herodi et complicibus suis, propter mortis eius malignam conspirationem; qui quidera Herodes et sui collaterales tunc ad litteram habilabant sive morabantur in lernsalera. Et de hoc dicilur in Proverbiis: Qui exaltat cor suum quaerit in ruinam maiignorum. Et hoc est quod dicitur Isaiae vigesimo sexto; Ros lucis, ros tuus, el terram giganlum delrahes in ruinani. Eiricacissima doctrina Christi nomine lucis et roris appellatur, eo quod erat raanifestaliva et denudaliva lurpium ad modura Incis, el inoderativa sceleris ad inoduin roris. Nam secundum Isidorum: « Ros arcel venena de nocte, ne noceant ». Sed iniqui ludaei dilexerunt magis tenebras quam luceni veritatis, ut liberius possent vacare sceleribus; etiam, non suslinentes increpationes et pnncturas iustae argutionis, machinati sunt in raaleficium arguentis, ut dicit Dominus: Quid me quaeritis interficere, hominem, qui vera locutus sum vobis? Vere miserabilis insania, qua irascimur sananti et non irascimur vulneranti I Et certe incurabilis est iste morbus, non ex defectu raedici, sed ex vitio aegrotantis. Terram gigantum detrahes in ruinam, id est, homines terrenos sive Pharisaeos, qui non sapiunt iiisi terrena, ad moduni gigantum alios in raaligno excedentes, rigore divinae iustitiae detrahes in ruinam damnationis aelernae.

Tertio Christus in quaiitum salus propter luntariara susceptionem illatae mortis est positus in ruinam impiorum. Christus enim in cruce, tanquam botrus in torculari compressus, per vulnera sui floridi corporis odoriferum hquorera expressit, oraniura morborum sanativum et salutem huraani generis effectivum. Hoc autem medicinali liquore irapii ludaei offensi sunt adeo, ut ruinam mortis incurrerint et crimina super crimina raultiplicarent spernendo niedicamentura saluberriraura et antidotura, quo genus huraanum salvabatur, similes bufonibus, qui adeo offenduntur de bono odore fragrante de ardore vinearum, ul in fugara convertantur. Et de hoc dicitur Proverbiorum vigesimo nono: In multiplicalione impiorum multiplicabuntur scelera, et ruinas eorum iusti videbunt. — Vere in mulliplieatione impiorum, scihcet Pharisaeorum, muUiplicata sunt scelera, cum coUegerunt pontifices et Pharisaei consilium, ul Jesum dolo tenerent et occiderent. Sed iusti, id est Apostoli, viderunt eorum ruinas, quando filii regni, scilicet Herodes et ludaei, fuerunt electi foras, per divinam reprobationem, et gentes in sinu A brahae recubuerunt, per benignara adoplionem.

II. Sequitur: in resurrectionem muUorum, ubi notatur benignitas piae subventionis in prostrali horainis sublevatione. Ista benignitas piae subventionis

apparet in sublevatione trium generum hominum veritali obtemperantium, quibus Christus est causa vitae et salutis secundum triplicein proprietatem, per quam fuil occasio passiva et accepta ruinae et mortis obstinalis et veritati contradicentibus. Nam primo, propter benignitatem piae subventionis Christi in quantum virlus impotentes resurgunt a crudelitate potestatis diabolicae irascibilem deprimentis. — Secundo, propter benignitatem piae subventionis Christi in quantum verilas insipientes resurgunt a tenebrositate ignorantiae rationalem excaecantis. — Terlio, propter benignitatem piae subventionis Christi in quantum salus lascivientes resurgmit a foeditate carnalis lasciviae concupiscibilem deformantis.

Primo, propter benignitatem piae subveutionis Christi in quantum virlus resurgunt impotentes a crudelitate potestatis diabolicae irascibilem deprimentis; unde dicitur Actimm duodecimo: Surge veloeiler, quia ceciderunt catenae de manibus tuis. — Petrus, positus in vinculis ferreis ex diabolica suggestione et sub custodia militum, ut interfireretur, figurabat peccatorem ligatum vinculis diabolicae fraudis et positum sub custodia daemonum ad perdendum eum niorte damnationis aeternae. Hic auteni excitatur ad surgeiulum angelica admonitione, quia per auxilium virlutis Christi confringentis aireas portas diabolicae custodiae ceciderunl caienae, diabolicae fraudis, de manibus, malorum operum eius. De hoc similiter dicitur primi Regum vigesimo primo: Surrexit Dauid in die illa et fugit a facie Saul. Saul interpretatur abutens et significat diaboluni, qui abutitur creaturis Dei, de cuius potestate bonus David surgit per auxihum virtutis Christi, fugiens ab eius notitia.

Secundo, propter benignitatem piae subventionis Christi in quantum veritas insipientes resurgunt a tenebrositate ignorantiae rationakm excaecantis. Et de hoc dicitur Isaiae sexagesirao: Surge, iUuminare, ferusulem, quia venit lumen luum, el gloria Domini super te orta est. — Surge, illuminare, lerusakm, ecce, tenebrositas caecitatis; nihil enim illuminatur nisi carens luce. Quia venil lumen luum, ecce, benignitas venientis, eo quod lumen Angelorum factum est lumen hominum, Inmon supernoruin factum est terrenorum. Et gloria Domini super ie orta esl, ecce, iucunditas cordis. Si enim magna gloria est visu carenti in videndo istam lucem; multo magis gloria debet esse generi humano, obcaecato per peccatum, quod per descensum veri luminis de tenebris ad lucem revocatur.

Tertio, propter benignitatem piae subventionis Christi in quantum salus lascivientes resurgunt a foeditate carnalis lasciviae concupiscibilem deformantis. Et de hoc dicitur losue primo =: Surge et Iransi lordanem, tu et omnis populus tecum in terram, quam ego dabo filiis Israel, qui interpretatur videns Deum. Sic boni Christiani per repressionem carnis Deuni vident in propria conscientia; istis pro obtinenda caelestis patriae inhabitatione praecipitur transire tluxum carnalis concupiscentiae, quaenomine fluvii defluentis designatur.

. Sequitur tertio exemplaritas imitandae directionis in bonae actionis regulatione, cum dicit: m signum. Licet fueril Dominus Lesus Chrislus exemplare signum iii omni sna actione, tamen quantum ad praesens triplex fuil signum: iirimo virtuosissimae reconeiliationis iii im anialionr; secundo fuit signum veracissimae reivcuiionis in praedicatione; tertio fuit signum saluherrimaecurationis in passione.

Primo positus esl in signum virtuosi.mmae reconeiliationis in incarnatione; unde dicitur Genesis nono: Arcum meum po7iam in nubibus, et erit signum foederis. — Arcus iste, qui generatur ex radio solis in nube eoncava et rorida, est Chrislus, qui conslat ex radio solari Divinitatis et nube humanitatis ratione humilitatis. Et dicitur concava et rorida ratione pleniludinis gratiae; ikilur poni in nubibus, id est defectibus carnalibas lenehrosae humanitatis, expedientibus ad boininis saliiteiii, non ut oliscuretnr, sed ut contemperetur; cuius extrema contin.Liniit caeluni Divinitatis et lerram humanitatis. Et isle;itcm lisl signum foederis inter neiiiii ei riraluram.

Secuiido fuit signum veraci.-<iiiiiir rcrocationis in praedicatione; unde dicitur isai;ie undecimo-"': Jjivavit signum Dominus in nationibus et congregabil profugos Israel et dispersos luda colliget a quatuor plagis terrae. — Levavit Dominus signum, revocationis in praedicatione, ad nationes; congregabil profugos Israel, id est aptos dirigi in viam bonam; nam Israel directio Domini interpretatur; et colligel dispersos luda, ad confitendum nomini Domini; luda enim confessio interpretatur. Istos autem congregabil et coUiget u quatuor plagis lerrae, id est a quatuor inordinatis aflectionibus, scilicel a tumore vanitatis et superbiae ad amoreni hiimilit.alis et reverenti;ie, a foetore carnalitatis et immunditiae ad nitorem castitatis et sanctimoniae, ab ardore terrenilalis et;tvaritiae ad amorem paupertatis el inopiae, a furore impietalis et invidiae ad dnlcorem carilatis benign;ie.

Tei'tio fuit signuni salutiferae curalionis in passione; unde dicilur Numei'orum vigesimo primo: Fecit Moyses.serpentem aeneum et posuit eumpro signo, quem cum percussi aspicerent, sanabantur. — Serpens ille, qui habet sirailitudinem et etBgiem serpentis, tamen carens veneno, significat Dnminum nostrum lesuin Christmn, (pii IkiIicI siinililinliiiem et naturam hominis, tanien carens veiiein) ieccali, ut,

queniruuiqiu uioinorderil astutia satanae, intueatur Christuui iu lisuo pendenlem per couipassioneui et iinilatinniMii, el iileiiam inveniet curationem. Nam si de liDiiiinlius lcnlalur, inveniet mortem vilissimam; si ile ililiru. iiHiileiu inveniet dolorosissimam; si de divitiis, uialilatciu p.uiperrimam; et sic virtute pas.- sionis Christi a morsibus antiqui sei'penlis non laedetur.

. Quarto ct ultimo notatur malignilas vel perversitas pravae impugnalionis in benigni Doctoris contradictione, ibi: cui conlradicelur. Vere mag:;: malignitas contradicere tanto ac tali Doclori! Nam primo, eius insuperabili virtuti contradixerunt superbi per temerariam attributionem infirmitatis et impotentiae; secundo, infallibili veritati contradixeruiit falsiloqui per falsam impositionem falsitatis et bJaspliemiae; tertio, indedinabili bonifati contradixerunt maligni per calumnialionem malignam seductionis et malitiae.

Primo ergo, fuit contradictum eius insuperabili virtuti per temerariam attributionem infirmitatis et impotenliae. Superbi enim ludaei, qui videbant, Christum secundum humanitatem pati et infirmari, habentes obscuratum intellectum propter tumorem superbiae non crediderunt, ipsum esse Dei virtutem secundum Divinitatem, per temerariam attributionem infirmitatis et impotentiae contradixerunt eius virtuti Divinitatis, quam antea monstraverat in factis miraculosis, cnm exprobrando dicebant: Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce.- 0 superbi ludaei! caeciores ipsa caecitate, ruinam non attendentes, quoniam maioris virtutis est patienter in torraentis usque in finem perseverare et de infirmitate corporis viriliter triuraphare quam de cruce descendere et ab infirmitate carnis miserabiliter superari. Si enim nullus sa.lv abitur, nisi qui perseveraverit usque in finem, quomodo Christus Lesus nomine et re Salvator diceretur, si in cruce patienter usque in finem non perseverasset? Unde in Psalmo: Eripies me de contradiclionibus populi, constitues me in caput gentium, inquit Filius Dei ad Patrem. — Eripies me de contradictionibus populi ludaici exprobrantis et temerarie attribuentis virtuti Divinitatis infirmitatem et impotentiam; constitues me in caput gentium, id est credentium, me non tantum esse hominem, sed etiam Deum omnipotenlem.

Secundo, infallibih eius veritati fuit contradictum a falsHoquis per impositionem falsitatis et blasphemiae. Falsiloqui Pharisaei eius infallibili veritali im- Eph. 4, 18; deinde respicilur I. Cor. 1, 24. hoc est quod dicilur lob decimo sexto: Suscitatur adversus faciem meam falsiloquus, contradicens mihi; conlra quem similiter lob sexto dicitur: Haec est consolatio mea, ut affligens me dolore non parcas, nec contradicam sermonibus Sancti. — lob, qui interpretatur dolor sive ululans, significat poenitentf.n dolentem et plorantem de peccatis suis. llic enim non solum non contradicit sermonibus Sancti sanctorum, Christi, sed etiara magna consolatio sibi est, ut Christus, bonus medicus, non parcat, patefaciendo vulnera scelerum cum gladio praedicationis, ut affiigalur multiplici dolore contritionis propter recuperationem sanitatis.

Tertio, eius indeclinabili bonitati contradixerunt maligni per malignara calumniam seductionis et malitiae. Maligni ludaei calumniabantur ipsam bonitatem Christi, dicentes, Chrislura esse seductorem malitiosum in sermone et devoratorem atque peccatorem in opere. Immo, quod peius est, ponebant bonum maluni et lucem. tenebras, dicentes, miraculosa opera Christi, Filii Dei, fieri in Beelzebub, principe daemoniorum. Et quia Deus malos male perdet, ideo dicitur de eis Isaiae quadragesimo primo: Confundantur et erubescant omnes, qui pugnant adversvs te; erunt quasi non sinl, et peribunt viri, qui contradicunt tiln. Rogemus etc.

Quoniam estis fi.lii Dei, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra clamantem; Abba, Pater, ad Galatas quarto.

Ostendit hic Apostolus influxum gratiae Spiritus sancti quantum ad dispositionem praesentem per adoptionem legilimara, cum dicitur: Quoniam estis fi.lii Dei; quantura ad operationem subsequentem per susceptionem charismatum, cum subditur: misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra clamantem: Abba, Pater.

I. Quantum ergo ad primura assignat Apostolus, causam sive dispositionem adventus Spiritus sancti esse filiationem divinam, quam quidera tria comitantur, scilicet libertas in conditione per liberationem a servitute corruptionis; ad Roraanos octavo Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem. gloriae filiorum Dei. — Conformitas in effigie per imitationem Christi conversationis; loannis duodecirao: Dum lucem habetis, credite in

Chapter 7 of 64