Epiphania

Sermo I

Ubi est, qui nalus est, rex ludaeoruin? Vidimus enim slellam eius in orienle et venimus adorare eum, MatHiaei secnndo

(Prolliema). Sapienlia iibi invenilur, el quis est locus inteUigentiae?

Quaestio secundo proposita est in lob et est una quaestio, quae omnes tangit, tamen specialiter eos qui vacant studio sapientiae. Omnes estis Iiic ad acquirendum sapientiam sive thesaurum sapientiae. Ista quaestio facta est lob, et ipse lob respondet statim, dicens: Nescit homo pretium eius, nec invenitur in terra suaviter vioentium. Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non esl mecum. Loquitur verbis metaphoricis; mare enim non loquitur; vult ostendere, quod quatuor genera hominum inhabilia sunt ad perceptionem sapientiae, quia excluditur liomo vanus, horao volupiuosus, homo impius, homo iniquus; vanus, dico, in mente, voluptuosus in carne, impius in Y)eum et iniquus m proximum. Talis homo omnino contrarius est docnmentis sapientiae et habet conlrarias dispositiones. — Primo, dico, excluditur a perceptione sapientiae homo vanus; unde dicitur: Nescit homo pretium eius. Quis homot Certe h.omo vanus; verumtamen ecce, universa vanitas, vel omnis homo vivenS. Ilonio vanus pUis quaerit apparere quam exislere, et ideo excluditur a perceplione sapientiae. — Secundo excluditur a perceptione sapientiae homo voluptuosus in carne; unde dicitur: Non invenitur in terra suaviter viventium. Voluptuosus homo omnino ineptus est ad perceptionem sapienliae; unde Salomon: Luxuriosa res trinum, et tnmultuosa ebrietas. Qui delectatur his non erit sapiens. — Tertio excluditur a perceptione sapientiae horao impius in Deum; unde dicitur: Abyssus dicit: Non est in me; unde dicitur Genesis primo: Tenebrae erant super faciem abyssi. Homo abyssalis non applicat aniniam suam sapientiae; unde in libro Sapientiae: In malevolam animam non introibit sapientia nec habilabit in corpore subdito peccatis. — Quarto excluditur a perceptione sapientiae homo iniquus in proximum; unde dicitur: Mare loquitur: Non est in me. Tempestuosus homo, qui aliis iniurias facit, omnino ineptus est ad sapientiani percipiendam, quia. radix sapientiae est iustitia. Et ad hoc, quod homo sit discipulus et inventor sapientiae, oportet, quod induat spiritum pietalis, spiritualis sanctimoniae, spiritualis castitatis et iustitiae, ut quadruplex ineptitudo exclndatur. — Oportet, quod induanmr virtute ex alto, quia non est aliquis, qui non habeat aliquid de voluplate, vel vanitate, vel indevotione, vel iniquitate. Imploremus igitur Spiritum sanctum, qui discipulos praeparat et docet, qui est praeparator et illustrator, nt a Patre spirituum impetret nobis gratiam suam etc.

Ubi est, qui natus est, rex ludaeorum etc. Verbum istud est in Matthaeo, et in isto verbo explicatur nobis materia praesentis solemnitatis, quae est adventus regum orientalium ad venerandum et adorandum Christum. Solemnizat modo Ecclesia de adventu islorura regum spirituali solemnitate in Latina et Graeca Ecclesia. Isti reges orientales fuerunt et primitiae Christianornm et quasi fundamentum fidei christianae et fuerunt inchoativi Ecclesiae gentium christianae religionis. Propterea universalis Ecclesia ad commendationem fidei ipsorum solemnitatem praesentem celebrat; et explicatur nobis fides Magorum, ut simus imitatores corum. Sed quia habitus cognoscuntur per actus, ideo notandum, quod fides Magornm explicatur hic quantum ad triplicem actum, scilicet quantum ad actum intrinsecum, quantum ad actum praeambulum, quantum ad actum sid)sequentem. Actus intrinsecus est credere in Deum; actus praeambidus est, quando aliquis ad credendum excitatur per visum, sicut per miracula; actus subsequens est, quando ahquis movetur ad credendum in Deum ». Actum intrinsccum insinuat nobis Evangelista, cum dicit: Ubi est, quinalus est, rex ludaeorum? Actum praeambulum insinuat, cum dicit: Vidimus stellam eius in oriente; sed actum subsequenlem tangit, cum dicil: el venimus adorare eum, quasi dicat: inquirimus eum, quia vidimus signum manuductivum, et venimus offerre ei debitnra cultum.

I. Primo, dico, explicatur nobis fides Magorum quantum ad actum intrinsecum, qui est credere in Deum, cum dicit: Ubi est, qui nalus est, rex ludaeorum? Inquirere Deum notat Magorum fidem. Dicit Apostolus ad Hebraeos: Credere oportet accedenlem ad Deum, quia est el inquirentibus se remunerator est. Isti Magi crediderunt, quia est et quia inquirenlibiis eum remuneralor existit. Ideo signanter dixerunt: Ubi est, qui natus est etc.

— Sed posset aliquis supeiTicialiler consitlerando adventuni regum arguere et reputare eos fiituos. Quid est, quod grandaevi et sapientes venerunt adpucrum? Quid facient cum isto puero, qui nec loqui potest nec eis respondere? Quid est, quod potentes et divites venerunt ad puenmi pauperculum? Quid est, quod reges magni et divites venerunt ad regem ludaeorum? Regnum ludaeorum invasum erat ab alienigenis; ideo Romani dominabantur in regno ludaeorum. Insuper pro niJnlo repulabatur puer iste; nullus de ludaeis vim faciebat de ipso. llera, monstruosum erat, quod liberi et gloriosi reges, relictis sedibus suis, venerunt ad puerum. — Sed hoc qui exterius consideraret, inquisitioni Magorum non responderet. Dices, quod stulti erant, quia sapientes venerunt ad puerum, divites ad pauperem, gioriosi et snblimes ad regem pro nihilo repulalum. Ilaec sunt sacramenta fidei, quae, superficialiler considerata, nullius ralionis sunt, sed diligenter discnssa niagnam rationem et nobilem intelligenliaiii lontiiicnl. — Dico, quod isli Magi quaerunt regen liiildi-iu-iii» natum., puerum pauperculum et rerjcui pm nihili) repulalum; et ipsi Magi fuerunt mafrni. divites cl iloriosi. lUquidhoc?

.Uende, et vidcliis. Uiiacicliant regem puerum de malema conceplione iii/liiiliiliim, sed palei'na generatione sempiternum, el ideo admirabilera et inquisitionc dignum et dignissirauin. Hoc enim est, quod.ngelas dixil ad McLiineiii: Ecce, concipies in lUero et parit.-i Filiinii. /Jir rrit magnus et Filius Allissimi rnrabiliir, rl dubii illi Dominus Deus sedem David patris eius, et regnabit in domo lacob in aeternum, et regni eius non erit finis. Partes puerulum, et tamen est Deus aeternus; unde dicit: Hic erit magnus elc. Et ideo dabit illi Dominus Deus sedeni Da.vid, patris eius. Totum mysterium est altum, et explicat nobis Spiritus sanctus per os Michaeae Prophetae-, quasi respondens inquisitioni Magorum Dominus: Et tu, Bctldehem Ephrata, parvulus es in millibus luda; ex te mihi egredielur qui sit dominator in Israel, et egressus eius ab initio, a diebus aeternitatis. Sic scribae et Pharisaei responderunt, verumtamen truncatim; non posuerunt: El egressus eius ab initio, a diebus aeternitatis. Spiritus sanctus explicat Magis et Christianis, quod Cliristus natus est non in lerusalem, sed in Belhleheni. 'erum est, quod est Rex aeternus, tamen in leinpore natus ct parvulus factus; ideo in parvulo loco iacere voluit.

Sed ut quid Deus aeternus natus est in teinpore et factus parvulus? Carissimi, hoc movit Magos. Ideo Dens aeternus in tempore est natus et parvulus factus, ut homo efliceretur filius Dei; et est nalus secunda nativilale in terapore, ut tu secunda nativitate renascereris in baptismo, et lu, filius hominis, efQcereris fllius Dei et fieres de servo liber et de parvulo dignus regno caelorum. Quod istud verum sit, testatur Scriplura; unde Apostolus adGalatas: At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum faclum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem fdiorum recipcremus. Quorum filiorum? Certe filiorum Dei; quoniam filii Dei sunms, mini Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem: Abba, Pater. Filius Regis aeterni factus est filius Virginis, el natus ex aeternitate natus est in tempore, nt liomo, qui natus est in carne, renasceretur in baptismo. Unde Dominus dixit Nicodenio: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid polest in ventrem matris suae ilerato introire el renasci? Respondit lesus: Amen, amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. Caius noincn (desideratur) describi in caelo, oporlet, ipsuin renasci in baptismo ex aqua et Spiritu sdncto. — Cavete vobis I Duas nalivitates habetis: una est carnalis ex Adam, qua nasciinur omnes filii irae; alia est spiritualis ex Chrislo nalo ex Virgine, qua nascimur filii gratiae. «Agnoscalis dignilatem vestrara et nolite in prislinam vilitatem degeneri conversalione redire ». Quod natum est in carne caro est, et quod natum est cx Spiritu spiritus est. Igitur si ex carne nati eslis, sapitis ca quae sunt carnis. Videatis, si sitis filii liberae, aut ancillae. Agnoscatis nobilissimain dignitatem vestram, quae est ex nativilate vestra spirituali. Isti Magi praeferebant nativitatem spiritualem carnali; ideo ad terram venerunt, in qua Chrislus nasci debuit.

Nec tanlum secunda nativilale natus est Christus, sed et parvulus factus; Isaiae nnno: Parvulus nutus est nobis, el filius datus est nobis. Et in loco parvo nasci voluit; et quare? Ut doceret te et nniversura mundum, quod nullus polest intrare regnum caelorum, nisi efflciatur parvulus. Unde in Matthaeo decirao octavo: Amen dico vobis, nisi conversi fueritis et efftciamini sicut parvidi, non intrabitis in regnum caelorum; et in Marco: Sinite parvidos venire ad me, et ne prohibueritis eos; talium enim est regnum caelorum. Item, ibidein: Amen dico vobis: Quisquis non receperit regnum Dei velut parvulus, non intrabit in illud. Ideo Chrislus parvulus factus est, ut parvulos subliraaret et reges faceret. Ideo reges, qui regnabant in terris, quia volebant regnare in caelis, se hurailiaverunt et ad parvulura venerunt, ut doceret eos

humilitatem. Non est tara nobile exemplum humilitatis, sicut Christus rehquit nobis, cui dicit Deus aeternus: Postula a me, el dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae etc.; et tamen iacebat in praesepio. — Ecce, Rex caelorum ad nostram humilitatem condescendit, et nos ambitiosi quaerimus exaltari. Sed qui vult esse maior vestrum debet esse sicut parvus. Reges autem illi venerunt ad parvulum naluni, ut addiscerent humilitatem, ut eflicerentur spirituales. 0 vos ludaei, ecce, vos carnales et praesumtuosi, regnura et sacerdotiura propter vestrara superbiam araisistis, quia noluistis humiliari et spirituales etFici. Fiindaraentum fidei christianae est Christus, qui portat omnia verbo virtutis suae.

Isti Magi quaerebant regem paupereulum transde iloria facultate nudatum, sed perpetua hereditate opulentum; et hoc est quod dicit Angelus ad pastores: Ecce, evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus esl vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David. Et Angelus dedit eis signum, scilicet: Invenietis infanteni pannis involutum, iacentem in praesepio. Dicit: Ecce, evangelizo vobis gaudium etc. Ecce, evangelica annuntiatio est annuntians de isto rege, quod si(. Rex et Dominus. At quorura est Dominus? Crede, universorum. Ipse est, ut dicitur in Apocalypsi, qui habet in vestimento et in femore suo scriptum: Rex regum et Dominus dominantium. Ipse Dorainus universorura, et ideo rex absolute; ipse est rex, cuius sunt orania. Et quomodo concordat istud, quod sit rex oranium, cum eo quod dicit: Invenietis infantem pannis involutum etc? Consueverunt non taliter nasci reges potentes; videtur igitur istud signum, quod significat ipsura esse regem universorum, esse potius contrarium, scilicet pannis involutum vel araictum, in praesepio reelinatum. Carissirai, hoc est vaticinium, quod vidit Zacharias dicens: Exsulta satis, filia Sion, iubila, fdia lerusalem; ecce, rex tuus veniet iibi salvator; ipse pauper et ascendens super a-sinam etc. Loquetur pacem gentibus; dominabilur a mari usque ad mare et a fluminibus usque ad fines terrae. Videntur ista verba esse (male) composila, tanien sunt satis ordinata. Dicit: Exsulta satis, filia Sion, quia Ecclesia raiio modo debet gaudere; dicit: Rex nosler pauper veniet in mundum. Intelligere debetis, quod paupertas Christi, quam ipse assumsit, propter nos assumtaest; ande Apostolus: Scitis gratiam Domini noslri Iesu Clirisli, quoniam propler nos egenus faclus esl. cum esset dives, ut illius inopia vos diviles esselis. Et quare? Propter duo factus est Christus pauperculus, scilicet propter humiles pauperes sublevandos, et propter inopes pauperes locupletandos.

Prinmm notatur, cura dicit: Dominabitur a mari usque ad mare etc.; hoc habetur etiara in Psalmo; et Spiritus sanctus docuit nos: Dominahitur, inquit, a mari usque ad mare et a fluminibus usque ad /ines orbis terrarum. Quia liberabit pauperem a potente et pauperem, cui non erat adiutor. Et adorabunt eum omnes reges lerrae, omnes gentes servient ei. Coram illo procident Aethiopes, et inimici eius terram lingenl. Ex usuris et iniquilate redimet animas eorum, et honorabile nomen eorum coram illo. Insignivit Dominus noraen pauperum titulo regiae dignitatis, et ubi? In Evangelio Matthaei, ubi dicit: Beali, pauperes spirilu, quoniam ipsoruni est regnum caelorum. Illud fuit priraum verbura, quod Dorainus docuit in mundo. Si ipsorum est regnum caelorum: ergo sunt reges caelorum: ergo (tanto) sublimiores suntregibus terrenis, quanto caelum sublimius est terra. Igitur isti Magi venerunt ad pauperem puerum, quia venit Christus, ut pauperes subliraaret, et sic in regno caelorum regnarent; unde in Canonica lacobi: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide et heredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se? Factus est igitur Christus pauper, ut humiles pauperes sublimaret.

Alia ratio, quare factus est pauper, est, ut inopes pauperes locupletaret non corporalibus divitiis, sed spiritualibus. Propter hoc, ut vos in interioribus divites faceret, factus est pauper in exterioribus; unde dicit: Amen dico vobis: Omnis, qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet el vitam aeternam possidebit. Sicut dicit Hieron'mus super locum istum: Istud centuplura nihil aliud est nisi spiritualis allluentia et sufficientia, quae in cenlupla proportione transcendit sufficienliara temporaleni, quam habent isti qui pro Chrislo sua relinquunt. illud significatur in veteri Testamento, ubi dicitur, quod magnifieatus est rex Salomon sapientia et divitiis super omnes reges, qui fuerunt in lerusalem, et nullus ante ipsura nec post ipsum sirailis erat ei, et fecit, ut tantuni esset de argenlo in lerusalem quantum de lapidibus, et cedros praebuit sicut sycoraoros. Quomodo potuit esse tantum de argento quantum de lapidibus? Non mentilur.

sed livporbolice dieliiiii est: voluit (enini) laudein Salomonis iinpndici relonjnere ad veruin Salomonem, scilicet Cliristuin. Niuiqnid Clirislus fecit, quod lan- Inin essel de argento sicut de lapidibus? Certe tunc, quando spiritus tantae nobilitalis datus est nobis, ijuod cives caelestis lerusalein spernunt argentum sicut lapides et eliaiii utuntur eo, quando ntnnlur, sicut lapidibus. l'bi fuit lioc? Certe tempore primitivae Ecclesiae, cjuando.Vpostoli speniebant argentnin et aurum quasi lutum, et si in usnra eoruin veniebat, ntebantnr co sicut luto. Unde dicit Ambrosius, quod qui voluerunt esse imitatores Aposlolornm, posuerunt pecuniam suam ad peiles Apostolorum, ut ostenderent, eam esse calcandain. Et ideo isti Magi venerunt ad Christum, nt addiscerent ab eo contemptum nnindanorum. Christus ita pauper fuit, quod non Iiahuit ubi cnput suum reclinaret. — Istam lectionem addidiceiinil.Vpostoli et reges, sed inodo oblivioni dala esl, et addiscunt homines, nt locupletentnr; sed ad Christum est veniendum ad addiscendam evangelicam paupertatera, jier quain humiles pauperes sublimanlur, et inopes pauperes locupletunlur. Exspectemus paruin, et tantum habebit leprosus de divitiis terrenis, quantuni re., scilicet in niorle; et nos facimus vini de umbra et de rebus, quae non sunt, ct de thesauro Christi non facimus viin. Sed isti reges sua dimisernnt et iu aliena terra mortui sunt; ideo a Christo modo sunt subliniali et locuplelali.

Isti quaerebant regem Indaeorum pro nihilo reputatum tanquain dispensatoria passibilitate despectum, sed triumphatiya wlesiAle gloriosimi. IIoc ipso, quod despectus fuit, hoc ijKo fuit gloriosus; unde Ajwstolus: Videmus lesuni, qwi propter passioneni mortis paulo minus ab Angelis minoratus esl, gloria et honore coronatum; item, Apostolus: Ilumiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem; sequitur: Propter quod Deus exultavit -illum el donavil Hli nomen, quod est super onme nomen etc. Dico, quod isti reges quaerebant regem pro nihilo reputatum tanquam dispensatoria passibilitale despcclum et Iriumphativa potestate gloriosum; unde in Apocalypsi: Gratia et pax a Domino nostro Iesu Christo, qui est testis fidelis, primogenitus morluorum et princeps regum terrae, qui dilexit nos et lavit nos a peccatis noslris in sanguine siio; el fecit nos regnum et sacerdotes Deo et Patri suo. — Quare primogenitus? Quia testis fidelis, quia pro veritale passus, conculcatus et despectus; ideo primogenitus mortuorum etprinceps regum terrae. Huic concordat prophetia de futuro Isaiae nono, qui dicit: Parmdus nalus esl nobis, et filius dalus est nobis, et factus est principatus super humerum eius; et vocabitur nomen eius admirabilis, consiliarius, Deus, fortis, paler fuluri saeculi, princeps pacis. Multiplicahilur eius imperium, et pacis non erit finis. Super solium David et su,per regnum eius sedebit etc. Explicat hic primo despectum Ohrisli et postea gloriam eius regni. Despeclum Christi e.xpiicat, cum dicit: Parvidus natus est nobis, et filius datus esl nobis, et fuctus est principatus super humerum eius, id est, causa princijiatus Christi fuit desjoectus Christi in cruce, quam humeris suis jwrtavit; exioit Chrislus haiulans crucem; et ideo scripsit Pilatus et posuit super capul eius litulum scilicet: Lesus Nazarenus, rex ludaeorum. IHlato ponlifices ludaeorum: Noli dicere: Rex ludaeorum, sed, quia ipse dixit: Rex sum ludaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi scripsi. Per hoc enim, quod condemnatus fuit et morti adiudicatus, obtinuit regnum, et quod regnum? Dicitur in Daniele: Poteslas eius, potestas aelerna, quae non auferelur, et regnuni eius, quod non corrumpetur. — Vocabilur nomen eius admirabilis Deus etc.; muUipHcabitur eius imperium etc. isti reges venerunt ad regem despectum, quia luerunt obtinere regnum; et nos scimus, si sequamur ipsum, liberabit nos de nianu servitulis et inlroducet nos in regnuni pacis. — Super solium David, m Ecclesia militante, et super regnum eius sedehit, id est in hierarchia caelesti. — Dico, quod sedet in Ecclesia miiitanle, quod signiQcatur in lob, ubi dicitur: Cum sederem quasi rex, circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sic Christus est consolalor moerentium, aillictornm et desolatorum et eis comjiatitur; unde Apostolus: Non habemus pontificem, qui non possit compali infirmitaiibus nostris, lenlatum autem per omnia pro similitudine absque peccato. — Attendat hoc quilibet, qui sedet in folio potestatis terrenae; quia oportet, ipsum sedere in so[o inelalis d misericordiae, si non velit sedere in folio peslilentiae; unde dicit: Super solium David et super regnum eius sedehit, scilicet sicut principes. Attendant hoc qui sunt exaltati super alios; quanto sunt sublimiores, tanto debent esse misericordiores, et quanto sunt gloriosio-, res, tanto debent esse humiliores in ocuhs suis. Debent principes jMrtare alios, non portari ab eis, maxime principes ecclesiastici, sicut Christus, pontifex noster, de se pontem fecit, ut Iransirent homines super corpus eius. Sedet igitur Christus in Ecclesia militante. — Item, sedet in caelesti hierarchia; Psalmus: Sedes iua, Deus, in saeculum saeculi; virga directionis, virga regni tui. Dilexisti iustitiam et odisii iniquitatem etc. Astitit regina a

dextris tuis in vcslitu deuurato etc. — Regina ista et sedes regni ista fuit regina in regno Assueri. Scribitur, quod Assuerus iussit fieri convivium perniagnificura cunctis principibus et pueris suis et servis pro coniunctione cum Esther. Assuerus, qui praeerat universo orlii, significat Christum, qui praeest oranibus et facit convivium caeleste et invitat principes suos et misit stellam Magis, quae ipsos duceret ad ipsum, et dicit: Egredimini et videte, filiae Sion, regem Salomonmn in diademale, quo coronttvit cum mater sua. Oportet Chrislum videre primo in humilitate, qui ipsura vult videre in sua sublimitate; prirao in terra, postea in caelo. Debes esse particeps Iribulalionis Chrisli, si vis esse particeps regni. Isti reges viderunt Cliristum prirao in terra in hurailitate, et postea in caelo in suo decore. Si vis venire ad convivium Chrisli, audi doctrinam Christi, qui dicit Apostolis: Vos estis, qui pcrmansistis mecum in tentationibus meis, et ego dispono vobis, sicut disposuit milii Pater regnumj ut edatis et hibatis super memam meam in regno meo. Si volumus convivaci cum Christo, audiamus, quid Christus dixil duobus fratribus filiis Zebedaei: Petivit mater, quod unus sederet a dextris et alius a sinistris; et dixit Christus: Nescitis, quid petatis. Potestis, inquit, bibere calicem, quem ego bibitvrus sum? Dicunt ei: Possumus. Aitillis: Calicem quidem meum bibetis, sedere autem ad dexteram meam vel sinistram von est meum dare vobis, scd quibus paratum est a Patre meo. Dicit Glossa et bene: « Sciebat Lesus, quod possent imitari passionera eius, sed interrogabat, ut, eo interrogante et eis respondentibus, omnes audiamus, quod nullus potest regnare cum Christo, nisi eius passionera fuerit imitatus ». Si cum Christo sustinemus, et conregnabimus. Nolumus calicem Chrisli bibere nec despici nec confundi nec pati; tamen voluraus conregnare. Si vultis sedere super soHura regni, bibatis de calice Christi. — Iste rex parvulus, pauperculus et despectus sua parvitate magnificat parvos, sua paupertate locupletat pauperes et sua despectione glorificat despectos. Ideo isti reges sapientes, gloriosi et divites venerunt ad ipsum, quia voluerunt sublimari, locupletari et glorificari; etiam nos, si voluraus subliraari, locuplelari el glorificari, eamus ad eum. Herodes noluit ad eum ire; propterea non est sublimatus nec locupletatus nec glorificalus. Rogabiraus Dorainura etc.

Ul>i est, qui natus est, rex ludaeorum etc.

Di.i hodie, quod in verbis istis explicatur fides nobiliura Christianorura priraorura, qui fuerunt priraitiae fidei chrislianae in populo gentili; et explicatur fides eorum quantura ad actum intrinsecum, quantura ad actumpraeambxdum, quantura ad actum subscquentem. Actus intrinsecus est inquirere, et nolatur, cuni dicit: Ubi est, qui natus est, rex ludaeorum? Et dicebam vobis, quomodo quaerebant regem ludaeorum puerum, pauperculum, pro nihilo reputatum: quaerebant regeni puerum materna conceptione infantulum, sed paterna generatione aeternum; regem paupcrculum transitoria facultate nudatum, sed perpetua hereditale opulentum; regera pro nihilo repulatum, dispensatoria passibihtate despeclum, sed Iriumphativa potestate super oranes gloriosum. Ideo opus fuit eis, quod fide aliter crederent, quani oculis viderent, quia non potuerunt per sensura (atlingere).

Ideo condescendit Dominus eis per rairacula, et ad actum fidei praeambulum pervenerunt per hoc, quod stellam viderunt; et hoc notatur, cum dicit: Vidimus stellam eius in oriente. De ista stella cerlum est, quod non est in orbe fixa nec est aliqua de stellis mobilibus; erat enira propinqua Magis et magna, ut ostenderet viae ducalura eis,el oportuit, quod esset ei generatio irapressa non per virtuteni naturalem, sed virlute supranaturali. Ibant (Magi); stella ista praecedebat eos et quiescebat. Verura est, quod non negamus, quia Factor naturae utitur natura, in quibus natura potest; sed quando natura non sulTicil, tfuic addit de virtute sua supranaturalem generationera stellarura. Quinque sunt genera coraetarura, et generantur non a sole neque a stella aha; et sunt novem differenliae stellarura, inter quas octava est pulclierriraa et vocatur rosa, et dicunt philosophi, quod est inagna et rubicunda et habet eiBgiem horainis, et color.eius est sicut color argenti coramixti cum auro; et quod ista stella fnerit, videtur concordare Chrysostoraus =; sed hoc non potuit fieri, quod eius generatio esset niere naturalis, sed natura angelica supplebat quod natura non potuit.

Et non solum apparuil propler Magos, sed in mysterium, quod illustrat totum mundum. Modo illustratur universus mundus per mysteriura stellae; dico, sequentes viam stellae, non viara naturalem, sed viani evangelicam; et sicut Magi directi fuerunt per stehara naluralem, ita et nos dirigeraur per stellam spiritualem. — Dico autem, quod steUa Magos induxit ad veniendura ad Christura, deduxit et perduxit. Quod eos induxit, hoc significatur, cura dicit: Vidimus.stellam eius in oriente. Et quod fuit stella, quae deduxit eos, hoc significatur, cum dicil: Slella antecedebat eos, usque dum veniens staret supra, ubi erat Puer. Et quod stella eos perduxit, hoc significatur, cum dicit: Videntes stellam gavisi sunt gaudio magno valde. Et inirantes domum, invenerunt Puerum elc. Esl igitur stella

ista inducens, deducens et perducen-s. Sed hoc dico, quod est stella spiritualis inUacens ad Christura, deducens et perducens. — Stella, quae inducit ad veniendura ad Christum, significatur per stellam matutinam, a qua stella ista habuit originem, si ab aliqua originera habuit; et possumus dicere, quod stella exterior est inducens ad veniendura ad Christum, stella superior est deducens, stella interior est perducens ad Chrislum. Stella exterior et inducens ad veniendum ad Christum est sacra Scriptura, stella deducens et superior est sancta 'irgo benedicta, stella interior perducens ad Christum est Spiritus sancti gratia. Ista triplex stella manuducit nos ad veniendum ad Christum.

Primo dico: stella inducens nos ad veniendura ad Chrislum est sacra Scriptura, de qua in Ecclesiastico- Quasi stella matutina in medio nebulae et quasi luna plena in diebus suis lucet etc. Scriptura esl in medio nebuLae, id est in medio caliginis humanae ignorantiae. Videre faciem Christi supercaelestem non possumus, quia superJora videre non possumus; ideo necessario requiritur, quod habeamus ducatum luminis caelestis; lumen hoc est sacra Scriptura, quae esl lux caelestis, per Angelos delata ad sacros Patriarchas, Prophetas, Apostolos. In istam lucem oportet inspicere, de qua dicit beatus Petrus in secunda Canonica: Firmiorem hahenms propheticum sermonem, cui bene facitis altendentes quasi iucernae lucenti etc. Indigemus luce sacrae Scripturae, donec dies elucescat aeternitatis. Sacra Scriptura est lux legalis in Patriarchis, lux prophetalis in Prophetis, lux Evangeliorum in Apostolis. In Patriarchis est praeclaritas merilorum, in Prophetis est praeclaritas meritorum et miraculorum, sed in Apostolis est praeclaritas meritorum, miraculorum et martyrii. In Patriarchis fuit praeclaritas visionis inlellectualis solum,in Prophetis fuit praeclaritasvisionis intellectualis cum imaginaria, sed in Apostolis fuit praeclaritas visionis intellectualis et imaginariae cum certitudinaria, non spirituah, sed corporali; xmAe, (ai Dominus: Quia vidisli me, Thoma, credidisli; ei in prima loannis: Quod vidimus oculis nostris et audivimus, et manus nostrae contrectaverunt de Verbo vilae etc, annuntiamus vobis. lunge praeclaritatem meritorum, miraculorum et martyriorum cura praeclaritate visionis intellectualis, imaginariae et certitudinariae, iunge isla sex insimul et concordiam omnium, et habebis certitudinem auctoritatis, quae nunquara tibi deficiet. — Ista stella fructnosissiraa est, per quam possuraus ire ad Christum. Dicit Leo Papa: cc Cum ad inteliigendura sacramentum, quo Dei Filius de Virgine natus sit, accedimus, abigatur terrenarum caligo rationum, et ab illuminatac fidei oculis mundanae sapientiae fumus abscedat » etc. Per istam stellam, quae est sacra Scriptura, ilur ad Christuni.

Sed istam stellam perdit qui ad Herodis perfidiara declinat. Herodes perfidissimus fuit et conatus fuit exstinguere Christum. Ista lux primo fuit perdita in ludaeis, postea, in paganis, terlio, in haereticis. In ludaeis non est ista lux, quia ipsi intendunt genealogiis interminatis; in paganis non est, quia ipsi intendunt doctrinis daemoniorum; in haereticis non est, quia ipsi intendunt versutiis fallaciarum. — Caveamus, quod in nobis non sint ista, quia tunc i perderemus luraen sacrae Scripturae; quod signilicatur nobis, quia Magi, quando abierunt ad Herodeni, perdiderunt ducatum stellae. Est igitur stella exterior inducens nos ad veniendum ad Christum.

Secundo est stella superior, quae est Virgo beata,; deducens nos ad Christum; de qua stella intelligitur quod dicitur in libro Numerorum, ubi dicitur: Orietur steUaex lacob, et consurget virga ex Israel et percutiet duces Moab. Beata Virgo dicitur slella, quia habuit virtutem stabilem et inconcussam; per Moab intelliguntur voluptuosi. Duces Moab sunt daemones, vel peccata capitalia. Ista stella percussit duces Moah, id est septera peccata capitalia: primo, spiritura superbiae, quia humillima fuit; spiritura invidiae, quia benignissima fuit; spiritura iracundiae, quia mansuetissima fuit; spirilum accirfMe, quia devotissima fuit; spiritum avaritiae, quia liberalissiraa fuit; spiritum gastrimargiae, quia sobriissima fuit; spiritum luxuriae, quia castissima fuit et integerrima. Ista stella percussit duces Moab et deduxit ad Christum Magos. — Et sicut declinando ad Herodis perfidiam perdit homo ducatum stellae inducentis ad Christum, id est intelligentiam sacrae Scriplurae; ita declinando ad Herodis hypocrisim perdit homo ducatum istius stellae, id est beatae Virginis deducentis nos ad Christum. Herodes figuram gerit hypocritarum. Dicitur in Evangelio, quod Ilerodes, clani vocatis Magis, diligenter didicit ab eis lempus stellae; et dixil: lle et interrogate diligenter de Puero, el cum inveneritis, renunliale mihi, ul et cgo veniens adorem eum. Dicit ibi Gregorius, quod nihil facit ita declinare a ducatu beatae Virginis sicut hypocrisis. Dixit Herodes: Inquiratis diligenler de Puero, ubi est, ut ego veniens adorem cum. Ostendebat, quod vellet inquirere de Puero ad adorandum eum, et habuit voluntatem ad aliud. Ita hypocrita inquirit exlerius de virtutibus et fingit, se sequi beatam Virginem, et aliud intendit. Si fingis, te esse humilem, (il es, superbus; fingis te benignum, et es invidus; fingis te mansuetum, et es iracundus; devolum, et es accidiosus; liberalem, et es avarus;

sobrium, et es gulosus; castum, et es luxuriosus: per Deum, Herodes es, qui interpretatur glorians inpellibus, et signiflcat hypocritas. Gloriabatur in pellibus, id est in coopertura exteriori; ita hypocritae in exterioribus. Si talis es, non sequeris Christum. Videte, quod isti provocant iudicium Dei. Dixit Augustinus, quod « nihil infelicius est fehcitate peccantium». Creditur, quod ahquis sit iucundus, et est pessimus. Hoc est idololatriam facere; faciet homines credere, quod spiritus Dei sit in eo, et spiritus daemonis erit in eo. Fugite hypocrisim.

Terlio est stella inlerior, scilicet Spiritus sancti gratia, quae est perducens nos ad Christum. De ista stella dicitur in Apocalypsi: Qui vicerit el cuslodieril usque in flnem opera mea, dabo iUi potestatem super gentes etc, et dabo illi stellam tnatutinani. Sed debemus scire, quod est gratia initialis Spiritus sancti, gmlh promovens, gratia /?nafe. Non perducit nos ad Christum nisi gratia finalis Spirilus sancti, quae nos locat in aeternitate. — Ducalum istius stellae perdit qui declinat ad Herodianam obdurationein, scilicet qui exslinguit divinos conceptus in se ipso. Concepisti opera pietatis, emendare vitam tuam, intrare Religionem; dimiltis propositum factum, es sicut Herodes, qui quaerebat interficere Puerum..lii sunt sicut Pharao, qui praecepit, omnes masculos proiici iu fiumen. Exslinguit aliquis bonum propositum in aliis, si invenit. Aliquis vult intrare Religionem; dicit ei alius: Melius potes facere in saeculo; et exstinguit in eo bonum propositum. Isli sunt sicut Pharao, qui raasculos praecepit interfici; sed erat peccatum Pharaonis niagnum. Deberet homini sufGcere proprium peccatum. Ire post carnales operationes est maximum peccatum. Isti descendivnt in profundum quasi lapis, non perveniunt ad Christum. — Patet modo, quod est triplex stella, scihcet stella inducens, dediicens et perdncens ad Christum, cuius ducatum nobis praestare dignetur, qui cum Patre etc.

Sermo II

Intrantes domum invenerunt Puerum cum Maria Matre eius, Matthaei secundo.

In hoc verbo describitur materia praesentis solemnitatis magnae, scilicet Epiphaniae, quae quidem fuit apparitio Domini sive invenlio a Magis. Describitur autem quanlum ad triplicem conditionem: primo quantum ad npportunitatem loci continentis, cum dicitur: Intrantes domum; secundo, quantum ad benignilatem Pueri apparentis, ibi: invenerunt Puerum; tertio, quantum ad dignitatem consortii custodientis, ibi: cum Maria Matre eius.

Opportunitas ergo loci tangitur, cum dicitur domus, quia locus quietis erat. Et attendendum, quod secundum quadruplicem intellectum domus praemissum verbuni habet quadruplicem intellectum. Est enim domus, in qua Christus est inventus corporaliter, et haec est domus Virginis Mariae; et est domus, in qua invenitur spiritualiler, et haec est domus fidelis animae; et est domus, in qminvenitur sacramentaliter, et haec est domus militantis Ecclesiae; et est domus, in qua invenitur aeternaliter, et haec est domus caelestis curiae. Prima ad intellectum litteralem, secunda ad moralem, lertia ad allegoricum, quarta ad anagogicum intellectum refertur. Et sic in hoc verbo affectus iminutantur % raores componuntur, fides instruitur et devotio excitatur.

I. Domus ergo, in qua puer Lesus inventus est corporaliter, est domus Virginis Mariae. In hac autem priino formatus est et inventus a loseph et Angelis sanctis; secundo, natus est et inventus a pastoribus et vicinis; tertio, lactatus est et inventus a regibus sive Magis; quarto, conversatus est el inventus ab Apostolis. — Donius igitur priraa, in qua forraatus est puer Lesus et inventus a loseph et Ange- )is sanctis, fuit domus uleri virginalis, de qua leremiae decimo octavo: Descende in domum figuli, et ibi audies verba mea; quod bene potest intelligi de Virginis utero, ubi Dorainus finxit sibi corpus propriis raanibus, et in eara Filius Dei descendit, ut audiret verba Patris, iuxta quod ipse dicit, loannis sexto: Descendi de caelo, non ut faciam voluntateni meam, sed voluntalem eius qui misil me. Et in hac domo fuit inventus a loseph et Angelis, secundum illud Matthaei primo: Antequam convenirent, inventa est in utero kabens de Spiritu sancto. Et hoc significatum fuit Numerorum decimo septimo: Intravit Moyses in tabernaculura testimonii el invenit, germinasse virgam Aaron in domo Levi, quia Virgo Maria, quaravis egressa fuerit de radice lesse, tamen coniuncta fuit generi sacerdotali.

Domus, in qua natus est et inventus a pastoribus et vicinis, fuit domus raeMpjY pastoralis, quae fuit paupercula et arcta, de qua Ecclesiastici vigesimo nono: Initium vitae hominis aqua el panis et vestimentum. Necessarium vitae nostrae afjiia et

panis ei domus pivlegens lurpilmUnem. Ilaec est doimis paupercnla et arcta, in qua simul esl palatium et stabiiliuii, et in hac inventus est a pastoribus: uniri l.iuac sccnndii: VcncnnU fesUnanles el inveneniiil Mnriaiii rl Itiirp/i et Infanlem posiUim in praesrpio. Conveiiii.'iili'r eniin ille qui omnibus omnia faclus esl, in loco pastoraii pastoribus apparuit.

Doinus, in qua lactatus est et inventus a Magis, fuit domus grcmii matcrnalis; de qua illut) Canlicoruin lerliii: Tcnni cuin nec dimiUam, donec in- Irodacam illuni in domum malris meae et in cubiculum genitricis meae. Et in liac donio exteriori desiderabat eum sponsa invenire, sicut dicitur Canticorum oclavo: Quis miln det te, fralrem meum, sugentem ubera matris meae etc. In hac domo invenerunt eum Magi, sicut dicitur Mattluiei secundo: Jntrantes domum etc. Signanter dicitur cum Maria McUru eius, quia adhuc ubera Matris sugebat, quando Magis mirabilis apparebat.

Domus, in qua conversatus est et inventus a discipulis sive.postolis, fuit domus hospitii paternalis; de qua Marci sexto: Non esl Propheta sine honore nisi in patria sua et in domo.ma et in cognatione sua. Illi enim, inter quos fuerat conversatus, despiciebant euni, dicentes, esse filium loseph fabri. In hac lamen domo a discipulis fuit inventus, secundum illud loimnis prinio: Dixit Philippus Nathanael: Quem scripsit Mogses in Lege et Prophetae, invenimus Icsum, filium loseph a Xazareth. — Gloriosae sunt et prorsus desiderabiles huiusraodi inventiones, quibus puer Lesus apparuit in nostrae carnis substantia. Illas enim et omnes alias recolit sancta raaler Ecclesia, illam taraen praecipue, in qua Magis apparuit, quia illa initium fuit vocationis gentilium.

II. Domus autem, in qua invenitur spiritualitey est domus fidelis aniraae; de qua potest inlelligi jiiud Sapientiae octavo: Intrans in domum meam, conquiescam cum illa, scilicet cum Sapienlia increata, quae est Filius Dei, Christus Lesus, quem dicimus et credimus Dei virtutem ct Dei sapientiam. Haec autem domus primo est constritenda, iit in eam puer Lesus inlroducatar; secundo, custodienda, ne ab ea expelkUur; tertio vero discutienda, ut in eadem latens inveniatur.

.d construclionem autem domus spiritualis, primo: Omnis, qui audit verba mea haec et facit ea, assimilabitur viro sapienti, qui aediftcavit domum su.am supra pelram etc; et paulo post: Et omnis, qui audit verba mea haec ei non facit ea, similis erit viro stullo, qiii aediftcavit domum suam supra arenam. Et descendit pluvia etc. Et ideo coraminatur leremiae vigesimo secundo: Vae! qui aedificat domum suani in iniustitia et coenacula sua non in ittdicio. Ilanc structuram non habet doraus avarorura, qui per fas et nefas dilari volunt; unde Habacuc secundo: Vae! qui congregat avaritiam malam donmi suae. Nam tales domus terrenas aedilicant et non caelestes; et ideo comminatur eis Dominus Isaiae quinlo: Vae! qui coniungitis domum ad domum et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. NunqiUd habitabitis vos soli in medio terrae?

Secuiidum auteni est caelcUura pudicitiae, de quu potest intelligi illud Canticorum primo: Tigva domontm nostrarum cedrina, laquearia nostra cyprcssina. Hoc dicilur propter pulcriludinem et decorem et odorem pudicitiae, quae totam domum facit redolere. Unde Psalraus: Domum Itiam. decet sanctiludo, Doinine, in longitudinem dierum; el ilerura: Dilexi decorem tlomus tttae. Sine hoc decore pudicitiae domus leprosa iudicatur; unde Levitici decimo quarto: Si ingressus sacerdos viderit reversam lepram et parietes respersos macuUs, lepra esi perseverans et immunda domus.

Tertium est autera firmatura confidentiae, dc qua ad Hebraeos tertio: Chrislus fidelis est tanquani Filiu.s in domo stta, quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usqtie ad fineni firmam rctineamus. Confidentia enira nostra est in Domino, qui doraum nostram adeo firmat, ut mereatur non solura dici domus, sed etiam tufris fortis, secundum illud Proverbiorura decimo octavo: Turris fortissima nomen Domini; econtra dicitur de hypocrita, cuius spes et fiducia in Deo non est, lob octavo: Spes kypocritae peribit; et sicut tela aranearuni fiducia eius; innitetur st.tper clomum suam, et non slabit, fulciet eam et non consurget.

Quartum autera est clausvra disciplinae, de qua Ecclesiastici quinquagesimo primo: Appropinquate ad me, indocti, et congregate vos in domum disciplinae. Illi congregant se in domum discipUnae, qui exterius non evagantur, sed ad interiora conscientiae recurrunt, secundum quod unicuique consulit Ecclesiasticus: Praecurre prior in domum tuam et il- Uc avocare et illic htde. Econtra dicitur de indisciplinatis in persona stultae mulieris, Proverbiorum septiino: Garrula et vaga, quietis impatiens nec valens in domo consistere pedibus suis; unde primae ad Timotheum quinto dicitur de viduis stullis, quae circumeu.nt domos otiosae, verbosae, loqttentes quae non oportet. Illi domos alienas circtimeunt

qui per actus exleriores de alienis conscientiis iudicare volunt; contra quos Ecclesiastici vigesimo primo: Pes falui facilis in domum proximi; et iterum: SluUus a feneslra respiciel in domum. In talibus domibus apertis et inquietis renuit Dominus habitare, quod sciens Maria, domi sedebat, sicut dicitur loannis undecimo.

Secundo, domus ita constructa est «(«orfewca, ne scilicet Christus ex ea expellatur. Et hoc quidem fit per quatuor custodes: primus est timor humiiians; Ecclesiastici vigesimo septimo: Si non in timore Domini tenueris te inslanter, cito subvertetur domus tua. Nec mirum, quia, sicut timor ponit in loco infmio et securo, ita tumor in loco alto et periculoso; unde Proverbiorum decimo septimo: Qui aliam facit domum suam quaerit ruinam. Neque mirum, quia domum superborum demolietur Dominus, ut dicitur in eodem libro. Et ideo Seneca: « Redige te ad parva, e quibus cadere non potes ».

Secundus autem custos est pudor occultans, qui facit hominem occultare bona sua; unde quarti Regum quarto: Dixit Eliseus ad mulierem: Vade et ingredere domum tuam et claude ostium tuum super te et mitte oleum in omnia vasa. Per oleum significatur devotio mentis, quae debet abscondi, secundum quod Dominus dicit Matlhaei sexto: Tu autem, cum oraveris, intra in cubiculum tuum, el clauso ostio, ora Patrem tuum in abscomlito. Unde Gregorius: « Inventus thesaurus absconditur, ut servetur»; et propterea consulit Ecclesiasticus: Non omnem hominem inducas in domum tuam. IIoc aulem consilium non servavil Ezechias, et ideo reprehensus fuit a Domino et ab Isaia, quarti Regum vigesimo, ubi dicitur, quod Ezechias nuntiis regis Babylonis ostendit domum aromatum et aurum et argentum etc.; et post Dorainus comminatus est ei, quod omnia asportarentur in Babyionem; quod non dixisset, nisi Ezechias inaniter laetatus fuisset.

Tertius custos est dolor excitans, qui omnes excludit foras; de quo potest intelligi illud Exodi duodecimo: Ortus est clamor magnus in Aegypto; neque enim erat domus, in qua non iacerel mortuus. Iste clamor doloris domum securam reddit a periculis, propter quod dicitur Ecclesiastae septimo: Melius est ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et ibidem: Cor stultorum, ubi laetitia, et cor sapientium, ubi tristitia est. Per dolorem namque extranei expelluntur, secundum illud Proverbiorum decimo quarto: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio dus non misce- Cod. Voravieiisis legit claudit fores. bitur extraneus; et ideo dicebat leremias: Solus sedebam, quoniam amaritudine replesli me. Hanc custodiam habent viri vere poenitentes, de quibus lob trigesimo nono: Quis dimisit onagrum liberum, cui dedi in solitudine domum, et tabernacula eius in terra salsuginis?

Quartus custos est amor sollicita,ns; quando enim quis amat aliquid, ex ipso amore vigil efficitur, ne illud amittatur. Unde Lucae duodecimo: Amen dico vobis, quoniam, si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigilarel utique et non sineret, perfodi domuni suam. Periculum namque est pigritari circa custodiam domus, quia dicitur Matlhaei duodecimo, quod quando spiritus immundus invenit domum vacantem, scopis nmndatam et ornatam; tunc vadit et assumit septem alios spiritus secum nequiores se, et intrantes /labitant ibi, et fiunt novissima hominis illius peiora prioribus. Exemplum autem huius manifesle habelur secundi Regum quarto ubi dicitur, quod Isboscth dormiebat in domo sua super stratum suum meridie, et ostiaria donius purgans trilicum obdormivit; et latrones ingressi ampulaverunt caput Isboseth. Unusquisque autem vir spiritualis hoc debet praecavere, et ideo continue vigilare, sicut sponsa in Canticis: Ego dormio, et cor meum vigilat; et propterea primae Petri ultimo: Fratres, sobrii estote et vigilate.

Tertio autem loco, poslquam domus conscienliae sic fuerit fabricata et custodita, in ea Dominus Lesus invenitur, si modo debito requiratur. Invenitur autem, si quaeratur intentione recta, secundum illud Sapientiae primo: Jnvenitur autera ab his qui non tentant illum; et paulo ante: In simpUcitate cordis quaerite illum. Cor simplex est per rectam intentionem. — Invenitur etiara, si quaeratur consideratione provida; Canticorum tertio: In leetulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea etc.; et post: Paululum cum pertransissem eos, inueni quem diligit anima mea. Tenui eum nec dimittam. — Invenitur etiam, si quaeratur inquisitione sollicita; Proverbiorum octavo: Qui mane vigilant ad me invenient me. — Invenitur etiam, si quaeratur affectione praecipua, secundum illud Matthaei decimo tertio, ubi Dominus dicit: Siinile est regnum caelorum margaritae et thesauro, pro qua vel quo dantur omnia, quae habentur; et de omnibus his simul habetur Lucae decimo quinto: Quae mulier habens drachmas decem etc, ubi expresse tanguntur hae quatuor conditiones, quae necessariae sunt

volenti Christuin invenire in donio conscientiae. Per hoc, quod dicitur: accendU /Mcenia)??, tangitur illustratio inlenlionis rectae; nam lucerna corporis tui est oculus iiusK Per hoc, quod dicitur: efemV f/omum, tangitur ordo considerationis providae, quae singula disquirit et perquirit. Per hoc autera, quod subiungitur: quaerit dUigenter, donec inveniat, tangitur sollicitudo inquisitionis assiduae, ut patet. Per hoc autem, quod subditur: cum autem invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulamini mihi, quia inveni drachmam, quam perdideram, tangitur gratitudo ajfectionis praecipuae. — Hoc autem modo, si quis in domum conscientiae intraverit, inveniet absque dubio Christum, immo vitam et omne bonum, secandum illud Proverbiorum octavo: Qui me invenerit invaniel vitam et hauriet salulem a Domino.

III. Domus autem, in qua invenitur sacramentaliler, est domus Ecclesiae; de qua potest intelligi illud primae ad Timotheuni terlio: Haec tibi scribo, ut scias, quomodo oporteat te in clomo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firniamenlum veritatis. Circa autem hanc domum sunt tria consideranda, scilicet primo, qualiter habeat construi; secundo, qualiter in ea oporteat conversari; tertio, qualiter in ea Puer valeat inveniri. — Sciendum est enim, quod ad domus &lus constructionem spirilualiter concurrunt fundamentum, aedi/icium, fidcimenlum et ostium.

Fundamenlum est Chrislus, qui est angularis pelra; Genesis vigesimo octavo: Non csl hic aliud nisi domus Dei et porta caeli. Tulilque lapidem, quem supposuerat capiti suo, et erexit in titulum. Per lapidem intelligitur Chrislus, de quo primae ad Corinlhios lerlio: Fundamenlum aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, quod est Christus Lesus. — Aedificium est ipsa Ecclesia sive membra eius niystica; unde primae Petri secundo: Ad quem accedenles lapidem vivum, et ipsi superaedificamini domus spirilualis; unde primae ad Corinlhios terlio: Dei aedificatio estis. — Fulcimentum est sacramentalis gratia, quae multiplicata est per septem differentias; unde Proverbiorum nono- Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem. Per illas septem columnas rationabiliter intelliguntur septem Sacramenta. — Ostium est doctrina evangelica; unde Ezechielis decimo: Elevantia Cherubim alas suas, et slelit in introitu portae domus Domini orientalis. Per illa quatuor animalia oculata intelliguntur quatuor Evangelistae et quatuor Evangelia.

Secundo videndum est, qualiter in hac domo oporteat conversari. Sciendum est autem, quod qui recte vult conversari in domo Ecclesiae debet habitare in ea cum sid)lectione voiuntariaPs-hmis: Elegi abiectus esse in domo Dei mei, magis quam habitare in iabernaculis peccatorum. Unde dicitur Lucae decimo octavo de publicano, quod propter sui humiliationem descendit iuslificatus in domum suam. Unde et Christus dicit in Psalmo: Non habiiabii in medio domus meae qui facit superbiam, quia superbi inter veros Christi famulos non sunt computandi. — Habitare etiam debet cuin dUcetione mutua; Psalmus: Deus, qui inhabiiare facit moris in domo; ct alibi: In domo Dei ambulavimus cum consensu; et per contrarium dicitur Matthaei duodecimo: Omne regnum divisum contra se desolabitur. Et ideo Matthaei deciuio: Jntrantes domum salutare eam, dicentes: Pax huic domui; et hoc quia in pace faclus est locus eius. — Habitare etiam debet cuni aemulatione sancta, secundum illud animae sanctae in Psalmo: Zelus domus tuae comedit me. Unde Zachariae decimo lertio: Quid sunt pkigae istae in medio manuum tuarum? El dicet: liis plagatus sum in domo eorum qui diligehunt me; et iterum leremiae duodecimo: domum meam, dimisi hereditatem meam, dedi lectum animam meam; quia, sicut dicitur Canticorum ultinio, si dederit homo omnem substanliam domus suae pro dilectione, quasi nihil dcspicict eam. — Habitare etiam debet cum oratione devota; Matlhaei vigesimo primo: Domus mea domus orationis vocabilur; et ideo in Psalmo: Introibo in clomum tuam, adorabo ad templum sanctum iuum in timore iuo; Aggaei primo: Domus mea deserta est, et vos festinatis unusquisque in domum suam.

In hac autem domo invenitur ab iis qui ingrediuntur, si tamen per ostium intrent, hoc est per observantiam doctrinae evangelicae; unde loannis decimo: Qui intrat per ostium in ovile ingredietur et egredietur et pascua inveniet. Haec autem doctrina perfecte impletur in observantia consiliorum; et ideo Psalmus: Sicut iuravU Domino, votum vovU Deo lacob:Siintroiero in tabernactdum domus meae,si ascendero in leclum strcUi mei, si dedero somnum oculis meis et palpebris meis dormitationem et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo lacob. Ecce, audivimus in Ephrata, invenimus eam in campis silvae.

IV. Domus autem, in qua invenitur sempUernaiiter, est domus caelestis curiae; de qua potest intelligi illud Psalmi: Qui habitant in domo tua.

Domine; in saecula saeculorum laudabunt te. Haec autem clomus est desiderabilis propter quatuor: primo, quia domus excelsa; Michaeae quarto: Erit mons domus Domini praeparatus in verlice montium ct sublimis super colles. — Secundo, quia domus ampla; Baruch tertio: 0 Israel, quam magna est do- Dei et ingens locus possessionis eius. Magnus est et non habet finem, excelsus et immensus; et loannis deciuio quarto: /n domo Patris mei man-.siones multae sunt. — Terlio, quia domus refectioa; Psalmus: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; loelis tertio: In illa die stillabunt monles dulcedinem, et coUes fluent lacle. Et fons de domo Domini egredielur. — Quarto, quia domus aeterna; Ecclesiastae duodecimo: Quoniam ibil homo in domum aeternitatis suae; et Psalmus: Ut inhabitem in domo Domini in longitudinem dierum. Hoc petebat Propheta: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vilae meae.

n hac autem domo invenilur Dominus ab iis qui quaerunt cura perseverantia, secundum illud Matthaei septimo: Omnis, qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. Et ideo hoc petebat et desiderabat sanctus lob: Quis mihi tribuat, ut cognoscam el inveniam illum et veniam usque ad solium eius? Hoe etiam petebat Moyses, Exodi trigesimo tertio: Si inveni gratiam in con-. spectu luo, ostende mihi faciem tuam, ut sciam te et inveniam gratiam ante oculos tuos etc. — Orationi autera debet esse coniuncta misericordia sive eleemosyna, quae ipsam iuvat; unde Tobiae duodecimo: Bona est oratio cum ieiunio et eleemosyna magis quam thesauros auri recondere; et paulo post: Facit invenire vitam aeternam. Item, Proverbiorum vigesimo prirao: Qui sequitur iustitiam et misericordiam inveniet viro.m, iustitiam et gloriani; quam.nobis praestet etc.

SCHEMA PR.ECEDENTIS SERMONIS.

Itorn, sermo fratris Bonayenturae Parisius in domo Fratrum, coram Universitate.

Intrantes domum invenerunt Puerum cum Maria Matre eius, Matthaei secundos.

Describitur hic materia praesentis solemnitatis, Epiphaniae, quae quidem fuit apparitio Domini sive inventio a Magis quantum ad triformem conditionem: primo, quantum ad opportunitatem loci continentis.

Ita cod. Voravicnsis, alii )Y/(')-/a; sequuntiir Ps. cum dicitur: Intrantes domum; secundo, quantum ad benignitalem Infantis dignissimi apparentis, cum additur: invenerunt Puermn; terlio, quantum ad dignitatem consortii gratificantis, cum subditur: cum Maria Matre eius.

Circa omnia haec nota, quod secundum quadruphcem intellectum domus in Scriplura quadrupliciter invenitur Lesus in quadruphci domo. Bst enim domus virginalis aulae, in qua inventus est Lesus coi'poraliter; fidelis animae, in qua invenitur spiritualiter; militantis Ecclesiae, in qua invenitur sacramentaliter; caelestis curiae, in qua invenitur sempiternaliter. Per quae quatuor appropriata et in quibus quatuor domibus affectus immutantur, mores componuntur, fides construitur et devotio excitatur.

In domo autem virginalis aulae Christus est formatus et inventus a loseph et Angelis sanctis; leremiae deci mo octavo «: Descende in domum figuli etc. — Natus et inventus a pastoribus et vicinis; Ecclesiastici vigesimo nono: Initium vitae hominis aqua et panis et domus etc. — Lactatus et invenlus a regibus sive Magis; Canticorum tertio: Tenuieum, nec dimittam, donec introducam illum in domum etc. — Conversatus et inventus ab Apostolis; Marci sexto: Non est Propheta sine honore nisi in patria sua et in domo sua et in cognatione sua. ctionem eius structura iustitiae; Matthaei septimo: Omnis, qui audit verba mea etc, aedificavit domum suam supra petram. — Caelatura pudicitiae; Psalraus: Domum tuam, Domine, decet sanctitudo. — Firmatura confidentiae; ad Hebraeos tertio: Quae domus sumus nos, si fiduciam firmam teneamus etc. — Clausura disciplinae; Ecclesiastici ultimo: Appropinquate ad me, indocti, et congregate vos in domum disciplinae.

Ad custodiam vero huius domus necessarii sunt subvertetur domus tua. — Pudor occidtans; quarti Regum quarto: Vade et ingredere domum et claude ostium etc. — Dolor excitans; Exodi duodecimo: Neque enim erat domus, in qua non iaceret mortuus. — Amor soUicitans; Matlhaei vigesimo quarto: Si sciret iMterfamilias, qua hora fur venturus e.sset, vigilaret utique et non sineret, perfodi domum.suam.

Ad invenlionem vero Christi in hac domo per

recta; Sapientiae primo: Invenilur ah his qui non tentant illum. — Consideratione provida; Canticorum terlio: In lectulo meo etc. — Affectione praecipua; Matthaei decimo terlio: Inventa autem y,ia etc. — Inquisitione soUicita; Proverbiorum octavo: Qui mane vigilant ad me etc.

Domus autem Ecclesiae construitur Cliristo fundamento; Genesis vigesimo oclavo: Non est hic aliud, nisi domus Dei etc. — Membrorum aedificio; primae ad Corinthios tertio: Dei agricullura eslis, Dei acdi/icatio estis. — Sacramentorum /"«/- cimenlo; Proverbiorum nono: Sapientia aedi/icavit sibi domum, miscuit vinum etc. — Evangelicae doctrinae ostio; Ezechielis decimo: Elevantia Cherubim alas suas, ct stetit in introitu portae domus Domini.

Oportet autem in Ecclesiae domo conversari cuQi subiectionc voluntaria; Psalmus: Elegi abieclus esse in domo etc. — Cum dilectione mutua; Psalmus: Qui inhabitare facit unius moris in domo. — Cnm aemulatione sancta; Psalmus: Zelus domus tuae comedit me etc. — Cum oratione devota; Psalmus: Inlroibo in domum tuam etc.

In domo autem caelestis curiae invenitur Lesus de sempitemaliter. Quae quidem domus est merito omnibus desiderabilis, quia ipsa est excelsa magnitudine maiestatis; Michaeae quarto: Lesus erit mons domus Domini pracparatus in vertice monlium. — Ampla latitudine carilatis; Baruch tertio: 0 Israel, quam magna est domus Domini etc. — Referta plenitudine salietatis; Psalmus: Inebriabuniur ab uberlaie domus tuae. — Aeterna longitudine interrainabiiitalis; Psalmus: Beati, qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunl te.

Sehmo III =.

Intrantes domum, invenerunt Puerum cum Maria, Matre eius, et procidentes adoraverujii eum, et aperlis thesuuris suis, obtiderunt ei munera, aurum, thus et myrrham, Matthaei secundo.

In istis verbis explicatur materia praesentis solemnilatis, quae fuit apparitio sive manifestatio Christi populo gentium in persona Magorum. Et huiusraodi superna apparitio inchoata fuit in apparitione signi et consuramata in apparitione signaii. Descrige- ]3Ji[- autem isla invenlio sub triplici ralione: primo Vers. 2; sequiUii Cnnl. 3, 1. ut familiariler cxhibita; s.ecimiio nt reveroUialiter suscepla; terlio ul mysterialiter celebrata. Primuin, ibi: Intrantes domum, invenerunt Puerum cum Maria, Matre eius; secundum, ibi: et procidentes adoraverunl eum; lertium, ibi: et apertis ihesauris suis, obtulerunt ei munera: aurum, thus et myrrham.

Primum insinuatur quantum ad tria: quantum ad locum inventionis: Inlrantes domum; quantum ad statum personae: invenerunt Puerum; quanlum ad modum inveniendi: cum Maria, Matre eius. Ista tria nobis sunt consideranda, quia insinuatur in his, quod finis omnium laborum nostrorum debel esse inventio Christi; unde Proverbiorum tertio: Bealus homo, qui invenit sapientiam et qui affluit prudentia. Melior est acquisitio eius negotiatione argenti et auri primi, et purissimi fructus eius. Ista sapienlia est Christus secundum Apostolum, primae ad Corinthios primo: Praedicamus Christum, Dei virtutem et Dei sapienliam.

I. Locus igitur inventionis secundum seriem Evangelii triplex fuit, quia primo inventus in Nazareth, secundo in Belhlehem, tertio in lerusalem; item, primo mMaria; secundo, cum Maria; lertio, a Maria; item,in primo ut conceptus; in secundo, ut natus; in tertio, ut adulius; item, in primo, admirabilis; in secundo, venerabilis; mierAO, desiderabilis.

Primo inventus est in Nazareth in Maria, ut conceptus; Matlhaei primo: Cum esset desponsata Mater eius Maria loseph, antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spirilu sancto. Et ista inventio est admirabilis, quia esl fundamentum et consummatio omnium mirabilium, quae fuerunt tam in veteri Testamento in teiupore Legis quam iu tempore gratiae. Haec est prima visio, qua Moyses vidit rubum ardentem, et non comburebatur, Exodi tertio, hoc est fecundationem Virginis sine corruptione virginilalis per operationem Spiritus sancti; item, Numerorum decirao septimo: Invenit, germinasse virgam Aaron in domo Levi, eX ot consummatum fuit in ista inventione; et Isaiae undecimo: Egredietur virga de radice lesse. Nec contradicit huic quod praedictum est: in domo Levi, quia Maria fuit de tribu sacerdotali et regali.

Secun.do inventus fuit in Bethlehem cum Maria et ut nalus; Matthaei secundo: Cum natus essel Lesus in Beihlehem luda in diebus Herodis

regis, ecce, Magi ab oriente venenml lerosolijmam, dicentes: Ubi est, qui nalus esl, rex /udaeorum? Ista inventio fuit venerabilis, ita quod per Magos adimpleretur illud Psalmi: Ecce, audivimus eam in Ephrala, invenimus eam in campis silvae. Inlroibimus in tabernaculum eius, adorabimus in loco, ubi steterunl pedes eius; et illud Isaiae: Quaesierunt me qui ante non interrogabant, invenerunt qui non quaesierunt me. Aliter assiimuntur verba ista ab Apostolo: Invenlus sum a non quaerentibus me, quia Lesus hodierna die apparuit gentibus et occultatus est ludaeis, secundum quod dicit Isaias: Expandi manus meas tota die ad populum non credentem etc. — Isla etiam invenlio fuit venerabilis, quia fuit principium et causa nostrae salutis, nostrae redemplionis, nostrae reconciliationis et nostrae adoptionis. Hinc est, quod Graeci hodie faciunt magnam solemnitatem. — Carissimi, certum est, quod Magi fecerunt magnum honorem Christo et etiam Matri suae, quae ipsum conceperat et portaverat; ideo Ecclesia veneratur et Christum et Matrem eius.

Terlio invenlus fuit in lerusalem a Maria, et hoc ut aduUus, et ista inventio fuil desiderabilis; i-Lucae secundo: Parentes eius invenerunt illumin templo, sedentem in medio doctorum etc, inventione desiderabili, quia multum desiderabant ipsum videre. Notatur autem, quod h voluit quaeri a Matre sua et losepho, ut designaret, in quanto desiderio anima fidelis debet ipsum quaerere in superna lerusalem. Propter hoc dicitur Isaiae sexagesimo: Surge, illuminare, lerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est. — Item, fuit visa gloria Patris in lerusalem, quando fons sapientiae loquebatur in medio doctorwm. Sed re vera hoc nnn audivit terrestris lerusalem, sed caelestis, quae designata fuit in Virgine Maria, in qua impletur illud Proverbiorum: Mulier gratiosa inveniet gloriam, id est Virgo Maria, quae invenit Christum, quem sollicite et diligenter quaerebat; propter hoc fiducialiter et secure adeamus cum fiducia ad t/ironum gratiae eius, id est Virginem Mariam gratia plenam et misericordia, ut misericordiam consequamur el gratiam inveniamus in auxilio oppor- tuno, ad Hebraeos quarto. — Carissimi, si sic voluntas esset prompta ad impetrandum praebendas, pauci sunt hic clerici, qui non haberent cito praebendas, quia plus curant de praebendis impetrandis quam de gratia.

Secundum hunc triplicem modum inveniendi corporaliter invenitur tripliciler ab Ecclesia sancta spiriluaUter. Invenitur enim inlra nos, extra nos.

Rom. 10, 20. supra nos, secundum quod superius inveniebatur in Maria, cum Maria, a Maria. Invenitur intra nos ut sapientia spirilualiter illuminans, scilicet in anima; extra nos, et hoc in Ecclesia ut.sacramentaliter cibans; tertio, supra nos in superna lerusalem ut sempiternaliter beatificans et vivipcans.

De primo, Ecclesiastici quinquagesimo primo: r Multam inveni in me ipso sapientiam et multum profeci in ea; et loquitur de sapientia infusa, de qua ad Ephesios tertio: Multiformis sapientia dicitur etc.; in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ad Colossenses secundo; non de sapientia mundana, de qua primae ad Corinthios primo: Stultam fecil Deus.lapientiam huius mundi.

Et secundum quod est triplex inventio, fit tri-i plex oblatio, quia, dum invenitur in anima, debet olferre aurum fulgentis credulitatis. Certum enim est, quod non potest sapientia, quae Christus est, in anima introduci nec conservari nisi per radium lucis fidei, qui aliquando assimilatur falgori aureo i ad credendum articulos de humanitate, aliquando fulgori sidereo ad credendum articulos de Divinitate. Ideo dicit loannes Apocalypsis primo: In medio septem eandelabrorum aureorum vidi similem Filio hominis, vestitum podere et praecinctum ad mammillas zona aurea, caput autem eius et capilli erant candidi tanquam lana alba et tanquam nix, et oculi eius tanquam flamma ignis, et pedes eius similes aurichalco, hoc quanlum ad humanitatem; et sequitur: Facies eius sicut sol, quantum ad Divinitatem. Hinc est, quod Magi habuerunt ducatum sideris quantum ad credendum articulos de Divinitate et ohtulerunt aurum ad credendum articulos de humanitate; et sicut fulgor sideris duxit eos ad locum, ubi obtiderunt aurum, ita fulgor Verbi increati duxit ad cognitionem humanitatis. Impossibile enim est, quod ahquis cognoscat Iioc: Verbum caro factuni est, nisi prius cognoscat: In principio erat Verbum. Unde sicut radius solis per ista pervia munda pertransit sine ahqua ruptura et unit se eis, ita splendor gloriae aeternae, qui est Filius Dei, intravit Mariam puram et mundam sine aliqua ipsius Mariae ruptura et eam fecundavit; et istud debemus firmiter credere; Sapientiae primo: Sentire de Domino in bonitate, id est in fide etc, quia fldes est, quae slabilitat cor et facit invenire; quam quia Magi habuerunt, ideo Sapientiam increalam invenerunt et facli fuerunt primi Christiani. — Carissimi, si aliqui invenerunt sapienliam, non sibi adscribentes superhiant, ne cum lucifero cadant, Isaiae decimo quarto; et Apostolus: Dicentes, se esse sapientes, stulti facti sunt.

Vers. 20. Respicilur I. Cor. 1, 24.

Secundo invenitur exlra EucharisUa sacramenlaliter cibans; unde Lucae secundo: PaMores loquebanlur ad invicem: Transeamus usque Bethlehem et videamus hoc verbum, quod factum est, quod Dominus ostendit nobis. El venerunt festinantes et inuenerunt Mariam et loseph et Infantem positum in praesepio. Expone: Bethlehem domus panis interpretatur; et quis e&ipanis, nisi qni dicit, o!i.nas,e.o: Ego sum panis vivus? qui collocalur in praesepio, lioc est in altari, ubi Christus iu specie panis offertur in Divinitate et humanitate; unde non solum est cibus sive panis ratione Divinitatis, sed etiara ratione humanitatis; ideo in praesepio ad modum foeni, ut simphces caperent, sicut boves capiunt foenum in praesepio; Isaiae quadragesimo-: Omnis caro foenum, el omnis gloria eius quasi flos agri. Pastores sunt sacerdotes, qui conficiunt hoe Sacramentuni.

Ista invenlio debet habere obkUionem coniunctam, scilicet thuris, id est ferventis devotionis; Psalnius: Holocausta medullata offeram tibi ciini incenso arielum. — Offeram, sive qui conficio, sive qui assisto; arietes, pastores; incensa arietum, devotio pastorum; medullata, de medulhs cordis. Omnis enim Christianus, quando commemorat ibi Salvatorem suum pro se datum, pro se veiiditum, pro se in cruce suspensum; tunc debet ei offerre thus devolionis ferventissimae; talis enim anima invenit pascua. Unde loannis decimo =: Per me si quis introierit, salvabitur et ingredietur et egredietur et pascua inveniet, id est humanitatem Christi in Sacramento altaris. — Carissimi, magnus est defectus in Ecclesia, cum non ofiertur istud thus devotionis in huiusmodi Sacramento. Aliqui enim sunt, qui non curant nisi solum, ut videant; et similiter altare brutum posset videre.

Tertio invenitur supra nos in lerusalem superna ut vita sempitemaliter beatificans; lob: Quis mihi tribuat, ut cognoscam et inveniam illum et veniam usque ad solium eiiis? Ex illo folio fluit fluvius, de quo dicitur Apocalypsis ultimo: Ostendit mihi fluvium aquae vivae, splendidum tanquam crystallum, et ille fluvius vivificat omnes; Psalmus: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; Proverbiorum octavo: Qui me invenerit inveniet vitam ct hauriet salutem a Domino etc. — Huic etiam inventioni coniuncta est oblalio myrrhae, hoc est oblatio fragrantis suavitatis et exsultationis; et hoc, quia anima in eius inventione concipit mirabilem exsnltationera; Psalmus: In voce exsultationis sonus epulantis; Isaias: Gaudium et laetitia invenietur in eo, gratiarum actio et vox laudis. Istam inventionem non possumus (nunc) habere, sed aliquando possumus praegustai'e.

II. Sequitiu videre et attendere statum personae inventac. iMagi invenerunt Puerum secundum exteriorem faciem «innulio ab aliorum infanlium generalitate discretum », secundum Leonem Papam. Nota autem, quod invenerunt puerum pauperem et heredem universorum; humilem et regem excelsum; mortalem et Dominum vivum et aeternum. Haec erat conditio illius Pueri.

Primo inveneruot ipsum Puerum pauperem et quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David. Et hoc vobis signum.: invenielis infantem pannis involulum etpositum in praesepio. Mirabile fuit istud.ngniim. Expone: quia invenire ipsum pannis involutum et iacentem in praesepio signum fuit, quod ipse esset Salvator noster; quamvis enim secundum exteriorem facieni paupertas videatur opposita opulentiac; tamen secundum veritatem paupertas Christi est causa nostrae opulentiae; secundae ad Corinthios octavo: Pro nobis egenus factus est, cum es.sel dives, lU eius inopia vos divites esselis in illo; et in eodem alibi: AUissima paupertas eorum abundavil in divitias simplicilalis eorum; Matthaei quinto: Beati, pauperes spirilu, quoniam ipsorum est regnum caelorum; et ita nos fecit non solum divites, sed et heredes regni caelorum. — Signum etiam fuit paupertatis nostrae, divitias enim contempsit, ut contemnendas monstraret; Matthaei octavo: Vulpes foveas habent, et volucres caeli nidos; Filius autem hominis non habet, ubi caput reclinet. — Huic inventioni debet cum Magis homo oEferre aurum terrenae possessionis tam in feudum ratione potentiae quam in sustentamentum ratione paupertatis. Cum enim terrenam possessionem non possumus ferre nobiscum — nihU enim inluUmus in hunc mundum etc. — tradamus eam in manibus pauperum, qui sunt nuntii Domini, quam nobis reddet, quando venimus ad patriam, ad quam tendimus. Quod uni ex his fratribus nieis minimis fecistis, mihi fecistis. Sed econtra, lob vigesimo septimo: Dives, avarus scilicet, cum dormierit, nihil secum. auferet, aperiet oculos et nihil inveniet, quia thesaurizavit in terra, xibi acrugo et tinea demolitur, et fures ejfodiunt et furantur; Psalmus: Dormierunt somnum suum;

Glossa Augustini: « Nihil invenenml in manibus suis, quia nihil posuerunt in manibus » pauperum.. Exemplum huius habemus in beata Maria, quae aurum sibi et Puero oblatum dedit pauperibus. Si enim sibi retinuisset, nec acu et filo cibum quaesivisset, nec loseph maritum suum sustinuisset tota die laborare; erat faber hgnarius.

Item, invenerunt ipsum humilem et regem cae- 1- lorwn; Matthaei secundo: Tunc Herodes, clam vocalis Magis, cliligenler didicit ab eis tempus stellae, quae appaUnt eis. Et mittens illos in Belhlehem, dixit: Ile el interrogate diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum. In hoc, quod dicebat eum puerum, mt,sAm m% humilitas; in hoc, quod dicit, se 0 eum adorare, notatur, quod Rex sit caelorum. — Huic sic invento cum Magis offerendum esl thus reverentiae et obedientiae voluntariae, cuius oblatio suavis est; Matthaei undecimo -: Venite ad me, omnes, qui laboratis ct onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite iugum meum super vos et discile a me, quia mitis sum et humilis corde, cl invenietis requiem animabus vestris. iugum enim meum suave est, et onus meum leve; scilicet iugum obedientiae volunlariae et poenitenliae. Istud eliam iugum est iugum humilitatis, sine qua nullus ad regnum potest pervenire; Lucae decimo quarto: Omnis, qui se exaltat humiliabilur, et qui se humiliat exaltabitur; primae Petri quinto: Ilumilianiini sub potenli manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis.

Item, tertio invenerunt puerum mortakm et r- regem vivum et aeternum; loannis primo: Quem scripsit Moyses in Lege et Prophetae invenimus Jesum, filiura loseph a Nazarelh; et Michaeae quinto: Et egressus eius ab inilio, a diebus aeternitatis. Voluit autem esse mortalis, ut per suam mortem esset causa nostrae immortahtatis; Ecclesiastici sexto: Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; primae Pelri tertio: Christus semel pro peccatis noslris mortuus est, iuslus pro iniustis, ut nos offei-ret Deo, mortificatus quidem carne, vivificatus autem spiritu.

III. Sequitur de modo inveniendi. Moyses Deute- 11. ronomii quarto: Cum. quaesieris ibi Dominum i- Deum luum, invenies eum. Si tamen toto corde quaesieris. Cor autem humanum ordinatur in potentiam cognilivam verilalis, in potentiam excessivam amo?i.s, in potentiam exercitativam virtutis.

0. Et isto triplici modo invenitur. Primus modus inveniendi est per studium verilatis; secundus, per excessum amoris; lertius, per exercitium virtutis. Domini et scientiam Dei invenies. Et sic per studium veritalis invenitur tripliciter: prirao per studium veritatis diligenler inquisitae; Proverbiorum octavo: Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilant ad me invenient me; Ecclesiastici sexto: Fili, (X iuventule tua excipe doctrinam el usque ad canos invenies sapientiam; Psalmus: Quaerite faciem eius semper, scilicet veritatem. — Secundo invenitur per studium veritatis sapienter discussae. In cuius figura Dominus dicit Lucae decimo quinto: Mulier habens drachmas decem, si perdiderit drachmam unam, nonne accendit lucernam et everrit domum et quaerit diligenter, donec inveniat? Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas dicens: Congratulamini mihi, quia inveni drachmam, quam perdideram. Expone: M«&?', anima rationalis, habens decem drachmas, id est decem illuminationes, quarum tres principales, scilicet naturalis, moralis et rationalis, et quaehbet istarum habet tres. Naluralis continet physicam, mechanicam et mathematicam; rationalis similiter continet tres: grammalicam, rhetoricam, logicam; moralis tres: monasticam, politicam, oeconomicam, et ultra istas est decima illuminatio, scilicel cognitio divina. Et islam ultimam cognitionem anima rationalis amisit; quia dicit Hugo, quod « oculus carnis in sua luce remansit, oculus rationis obnubilatus, ocuhis divinae contemplationis excaecalus est ». Quia igitur anima rationalis istam decimam drachmam, scilicet divinae cognitionis et contemplationis, amiserat, ideo quaerit eam modo historice, modo allegorice, modo tropologice, modo anagogice, quousque eam inveniat. — Tertio invenitur per studium veritatis sobrie investigatae; Proverbiorum vigesimo quinto: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saliaius evomas illud; et infra: Sicut, qui mel multum comedit, non est ei bonum; sic qui scrictator est maiestatis opprimetur a gloria. Et beatus Dionysius: « Nec omnino audemus dicere de supersubstantiali Deitate praeter quae nobis ex sacris eloquiis claruerunt ».

Secundus modus inveriiendi est per excessum amoris. Et hoc tripliciter: per excessum primo amoris suspirantis ad Christum inveniendum; Canticorum octavo: Quis mihi det te fratrem meum sugeniem ubera malris meae, ut inveniam te foris etc. — Secundo, per excessum amoris a mundo sequestranlis; amicitia enim hiciics mundi inimica est Dei. Ideo Matlhaei decimo tertio: Simile est regnum caelorum ihesaicro abscondiio in agro, qicem qui

invenit homo, abscondit et prae gaudio illius vadit et vendit universa, quae habet, et emit agrum illum. Thesaurus iste, Chrislus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ad Colossenses secundo»; in agro, id est in boni operis exercitio; Genesis vigesimo quarto: Isaac egressus fuerat ad meditandum in agro. Quem qui invenit elc, quia Canticorum ultimo: Si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nihil despiciet eam. — Tertio, per excessum amoris sursum agentis; Canticorum tertio: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea, quaesivi illum et non inveni. Surgam et circuibo civitatem, per vicos et plaleas quaeram quem diligit anima mea; quaesivi illum et non inveni. Invenerunt me vigiles, qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea. Expone: In lectulo meo, id est conscientia; nec inveni, sed circuibo civitatem, lioc est sacram Scripturam; per vicos, hoc est per vetus Testamentum, et plateas, id est per novum Testamentum. Invenerunt me vigiles, qui custodiunt civitatem, id est Angeli; et tunc dicit sancta anima: Num quem diligit anima mea vidistis? et ascendit per tres gradus Angelorum, nec etiam invenit. Sed paululum cum perlransisset, invenit etc.

Tertius modus inveniendi est per exercitium perfectae virtutis. Perfecta autem virtus est, quae prosequitur iusta, refugil suavia et sustmet dura. Et huic triplici operationi virtutis respondet triplex potentia animae: rationalis, quae prosequitur iusta; concupiscibilis, quae debet refugere suavia; irascibilis, quae aggreditur adversa et ardua. — De primo Salomon: Qui sequitur iustitiam et misericordiam inveniet vitam; de secundo lob: Nec invenitur in terra suaviter viventium; de tertio in Evangelio: Qui odit animam suam in hoc mundo in vitam aeternam custodit eam. Ad quam nos etc.

SCHIll.A. PR.ECEDENTIS SERMONIS.

In Epiphania Domini sermo fratria Bonaventurae, Parisius, coram Universitate in domo Fratrum Minorum.

Intrantes domum invenerunt Puerum. cum Maria, Matre eius, et procident.es adoraverunt eum, et apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera: aurum, thus et myrrham, Matthaei secundo.

In his verbis explicatur materia praesentis solemnitatis, quae est apparitio sive manifestatio nati Salvatoris, quae quidem inchoata fuit in ostensione signi, scilicet stellae radiantis, consummata aulem hodierna dJe in revelatione Iesu Christi infantis, ipsius Vcrs. 3; sequuntur Gen. 24, 63. et Canl. 8, scilicet significati. Stella enim perduxit Magos ad locum, ubi erat Puer. Describitur autem ista apparitio ut signanter praemonstrata in stella radiante et praeeunte. — Ut familiariter exhibita, quia in domo, ubi erat Puer cum Matre. Unde intranles domuni invenerunt Puerum cum Maria, Matre eius. — Ut reverentialitcr suscepta in reverenliali Magorum adoratione, quia procidentes adoraverunt eum. — Ut mysterialiter celebrata in triformis muneris exhibitione, quia obtulerunt ei munera: aurum, thus et myrrham.

In hoc autem, quod hi Magi venerunt de tam remotis partibus ad quaerendum Chnstum infantem, insinuatur nobis, quid debemus quaerere, quoniam Christum, qui est finis omnium inquisitionum nostrarum; Proverbiorum tertio: Beatus homo, qui invenit sapientiam. — Locus autem, in quo inventus est Christus, triplex est: primo enim inventus in Nazareth ut conceptus in Maria, et haec inventio est mirabilis; Matthaei primo: Inventa est in utero habens de Spirilu sancto. — Secundo vero inventus est in Bethlehem ut iam natus cum Maria, et haec inventio est venerabilis; Lucae secundo: Invenerunt Mariam et loseph et Infantem positum in praesepio. — Tertio inventus est in lerusalem in templo ut iam adullus a Maria, et haec inventio est desiderabilis; Lucae secundo =: Invenerunt illum in templo etc.

Secundum igitur hanc triformem inventionem notandum, quod spiritualiter tripliciter invenitur Lesus, scilicet intra nos, extra uos et supra nos, sicut in Virgine, cum Virgine et a Virgine. Invenitur itaque Christus intra nos tanquam in Virgine sicut sapientia spiritualiter illuminans; Ecclesiaslici ultimo: Multam inveni in me ipso sapientiam etc. — Extra nos tanquam cum Virgine sicut EucJiaristia sacraraentaiiter cibans; Lucae secundo: Infantem invenietis pannis involutum et positum in praesepio. — Supra nos tanquam in lerusalem superna sicut vita sempiternaUter beatificans; lob vigesimo tertio: Quis mihi tribuat, ut cognoscam et inveniam illum et veniam usque ad solium eius? deberaus oflerre aurum fulgentis credulitatis. Ipse enim Christus ambulat in medio septem stellarum et seplem candelabrorum aureorum, id est articulorum fldei Dei et horainis. — Eucharistiae reficientis deberaus offerre thus ferventis devotionis; Psalmus: Ilolocausta meduMata offeram tibi cum incenso arietum etc. — Vitae beatificantis debemus offerre myrrham gratiarum actionis ex consideratione adeptae incorruptionis; Canticorum quarto: Vadam ad montem myrrhae et ad collem thuris.

Vers. 13; setiuunlur Mallh. 1, 18. el Luc. 2, 16.

Invenerunt, dicil Evangelista, Puerum; Puerum, inquam, «secundura facieni in nullo ab aliorura puerorum generalitate discretum»: paupereni, heredem tamen wnuie)'5oriM)i caeleslium et terrestrium, cui obtulerunl propterea aurum in feudum ratione potentiae et dominationis et in sustentamentum ratione paupertatis. — Humilem, excelsissimum tamen Regem regum el Dominum dominanlium, cui oblulerunt propterea tuus votivae venerationis. — Morlalem, Verbura tamen universarum rationum viventium ct causam oranium vitarum et vitam omnium creaturarum, cui obtulerunl propterea myrrham verae mortalitatis -.

Sequitur invenicndi modus: cum Maria, Matre eius. Invenilur autem Cliristus, si tamen quaeratur per studium verilalis diligenter quaesitae; Proverbiorum octavo: Qui mane vigilant ad me invenient me. — Sapienter discussae; Lucae decirao quinto: Nonne acccndil lucernam et everrit domum et quaerit diligenler, donec inveniat? — Sobrie investigatae; Proverbiorum vigesimo quinto: iVelinvenisti, comede quod su/pcit libi.

Per excessum amoris suspiranlis ad Christum; Canticorum octavo: Qu,is milii det le fratrem meum sugenlem ubera matris meae, ut inveniam te etc. — Sequestrantis inter te et mundum; Matlhaei decirao tertio: Inventa aulem etc. — Sursum agentis in Deum; Canticorum tertio: Paxdulum cuni pertransissem eos, inveni queni diligit anima mea. — Mulier haec signiticat animara rationalem, quae habet decem drachmas, id est novem partes scientiae philosophicae, et decima dracliraa est sapientia divina, scilicet sacra theologia. Tres enim sunt scientiae philosophicae, scilicet naturalis divisa in physicara, metapliysicam et mathematicam; rationalis sive sermocinalis divisa in graramaticam, in logicam et in rhetoricam; moralis divisa in oeconomicam, raonasticara et politicam, quae oranes dimittendae sunt in relatione ad finem, et quaerenda decima drachraa, scilicet theologia sive sapientia Christi, quae hodie est perdita coramuniter in iraitantibus (?) scientiam pbilosophicara curiose.

SEnMO IV.

Per aliam viam reversi sunt in regionem suam, Matthaei secundo.

His verbis innuitur duple.x via creaturae rationalis: una, qua a Deo avertitur, de qua Deuteronomii trigesimo secundo: Dereliquil Deum faclorem simm el recessit a Deo scdulari suo; alia, qua ad ipsum revertitur, scilicet via aoersionis et conversionis sive reversionis.

I. Anima autem a Deo per hunc modura civertitur et his septem dictis a Deo elongatur. Prima dicta dicitur oblivio Dei, quoniam ipsuni non appretiatur nec diligit nec habet in memoria, et per consequens nec in intelligentia nec in voluntate; secunda dicta dicitur incurvatio desiderii, quando scilicet, ohlito summo bono, incurvatur ad bona tem- IMralia; ex hoc sequitur tertia, scilicet dissipatio animi; ex hoc sequitur quarta, ingralitudo divini beneficii; per -hoc sequitur dileclio praesentis saeculi, et ex ista dilectione sequitur sexta, scilicet perpetratio peccati, et ex perpetratione peccati sequitur septima, scilicet inconsideratio sui; et sic venit anima in Aegyptum, in regionem tenebrarum et caliginum. diebus mundura creavit, ita in septima die ad suam originem revertatur. Prima dicta sive primus modus reversionis est consideratio sui; secunda, detestaiio peccati; tertia, contemptus sive derelictio praesentis saeculi; quarta, recogitalio Domini noslri Iesu Chrisli; quinta, recolleclio animi; sexta, sublimcUio desiderii; septima, contemplatio Dei.

Prima ergo dicta est per sui considerationem; de qua Lucae decimo quinto, de filio prodigo, qui accepit partem substantiae etc.: Tunc in se reuersus, dixit: Quanti mercenarii etc. Ilic bene exprimitur raodus aversionis. Primo enira, erecta cervice petit partera substantiae, cum dicit: Pater, damihi portionem etc, quasi dicat: ego volo uti libero meo arbitrio, nolo obedire tuae voluntati. Et tunc abiit in regionem longinquam, quia, recedens a Dei sirailitudine, accedit ad peccatorura sirailitudineni; et tunc dissipavit omnia. — Secundo, quia diffluit in diversa genera peccatorum, et tunc adhaeret uni civium regionis illius, id est diabolo, qui tenet eum peccatorum vinculis alligatura. Et cupit implere ventrem suum de siiiquis, quas porci manducabant, id est, cupit adinvenii-& diversa peccata; et nenio illi dabat, quia nec in eis satiatur. — Sed tandeni, videns se in tot miseriis constitutura, revertitur in se, per sui considerationem; leremiae tertio: Vide, ubi non proslrcUa sis; id est, considera, quod factus sis ahusor omnium naturaruni, oniHiura Scripturarura, omnium gratiarum, omnium hierarchiarum, tam supercaelestis quani caelestis, oranium divinorum iudiciorura, omnium rationum aeternarum et omnium personarum divinarum; quae omnia

contrariantur tibi ct adversantiir. Contempsisti enira divinas personas, Patrem et Filium ct Spirituni sanctum, et etiam leges aeternas, secundum quas tu et omnia lacla sunt; divina iudicia, secundum quae omnia indicanda sunt; despexisli etiam angelicum rainislerinm; repulisti cbarismatnm et graliarura copiam; sprevisti nihilominus mandata et consilia Scripturaruni; fuisti etiam, quantum in te est, tleordinator omninra naturarura, et ideo haec omnia allegabuntur contra te.

Secunda dicta reversionis est per delestalionem peccciU; lereuiiae tertio: Comcrlimini, filii reverlenles, et sanabo aucrswnes ivs/ras; et Isaiae qnmquagesimo quinlo: DereliiKjtiat inipiiis viaiii suam etc, id est omniura seplera mortalinm genera cura exercitibus suis, secundura quod dicit (iregorius in Moralibus. Quidam enim sunt qni revertuntnr uno pede, sed alio avertuntnr. Multi enim suiit casti, ] sed taraen superbi: multi humiles, sed lanicii lascivi, et huiusraodi; sed lioc nibilest, (inoniuin aut totaliter necesse est coiwerli, aut averii.

Tertia dicta reversionis est per conlemplwn saeculi, qnoniaiii iin)()ssiliili esl, iiuod anians saeculi (livilias ilelrslclur av;iriii:im. aiiiaiis honores detesletur sii[)ei-iiaiii. ainaiis ili.'licias iletesletur luxuriam; ideo oiorlel loiileimiere saeculum et reverti ad Religionis slatimi; leremiae liige.-iiin) prinio =: Reverlere, virgo Israel, reverlere ad ciuilates tuas istas. Usquequo deliciis dissolvcris, fdia vaga? — Civitates istae sunt diversae Religiones; Religio autera (est) sicut arx inunitissiraa intra Ecclesiara, cuius porlae tribus seris, id est tribus votis, flrraatae sunt, ne pateat aditus daemonibus, ne possint invadere, lentare et capere. — Et nota, quod septem sunt in mundo contemnenda, quae require in serraone de transitu, scilicet vita propria, opulentia, sapientia, potenlia, avaritia, victoria, laetitia. Quot istoruin retinenlur, tot i)roditores in civitate retinentur, qui Iradant eam in inanibus daemonum.

Quarta dicta 1'eversionis, scilicet reeogilatio Domini nostri Iesu Christi, sequilur ad istani. Si eniin dilTicile est tibi conteranere vitam propriam et cetera, quae dicta sunt; Yecooin Chrislum,vilamnostram, fontem et auctorem vilae, inlerfeclum et praedictorum omnium perfectissimum conteraptorem; lereraiae tertio: Vulgo dicitur: Si dimiserit vir uxorem suam, et recedens ab eo, duxerit virum cdterum, nunquid revertetur ad eam ultra? Tu autem fornicala es cum amaloribus multis. Tamen revertere ad, me, dicit Dominus, el ego suscipiam le; Osee secundo: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mi/ti erat lunc magis quam nunc. Hoc facit anima, quando recogitat sponsum suum, Dominum nostrum lesum CUristum, pro amore ipsius nascentem, conversanlem, morientera etc. Quis eum non dibgeret, si ea quae nobis fecit in carne sua, recogitaret? Sed necesse est sic frequenter redire ad ipsum. Radius enira solaris non serael transeundo caleliicit, sed iinmorando; sic nec una cogitatio vel semel Deum recogitare cor accendit, sed frequenter boc debemus facere.

Quinta dicta reversionis est per recoUectioncm animi; de qua terlii Regum decimo septiino: Revertatur, obsecro, anima pueri huius in viscera eius etc, boc est, aniraa dispersa per imaginationes, cogitationes, alTectiones, locutioncs recolligatur; Psalinus: Dispersiones Israelis congregabit; non est intelligendura de lerusalein, sicut intelligunt infa- Inati ludaei, sed de dispersione virium; propler quod culum, quas oporlet recolligere, scilicet sensns, iinaginatio, aestimatio, quae niedia est intcr rationem et imaginationera, quoniara apprehendit aliquod spirituale bonura; ratio, per quam aniraa cognoscit se el cognoscendo se cognoscit alias substantias spirituales; intellectus, in quo sunt principia leguin aeternaruin; intelligentia, quao conteraplatur ipsura Deum; et apex mentis, quod est suramnm ipsius animae et quasi centrura, in quo recolligunlur omnes aliae vires. Si quis autem esset sic recollectus, facillime in Deum lenderet, et secundum hoc dicebat Moyses filiis Israel in Deuteronomio: Revertalur unusquisque m domum suam.

Sexta dicta reversionis est per sublimationem seu per suspensionem desiderii; Canticorum sexto: Revertere, revertere etc. Isto utique desiderio anima suspenditur; lob: Suspendium elegit anima rnea etc; et cadit desideriura super desideriuni, et proptereaingeminat toties revcrlere. — Sunl autem septera desideria, quibus debet suspendi et affici aninia. Primum est desideriura desiderandi; Psalmus: Concupivit anima mca desiderare elc; secundum est desideriura honorandi; Psalnius: Os meum aperui et altrctxi spirilum; tertiura, desiderium imitandi et obediendi; quartum, desiderium complacendi; quintum, desideriuin guslandi; sextura, desideriuni videncli; septimura, desideriura compreliendendi; et in hoc consummatio. Et aliter impossibile esl, quod homo veniat ad sapientiam.

Septima dicta reversionis est per contemplationem Dei sui; quando enira anima elevata est per Vers. 1; sequilur Ose. 2, 7.

(lesiderium ut aquila, et in aliis ponit nidum suum, sicut dicitur in lob. De ista reversione dicitur Ezechielis primo: Animalia ibant el vevevlehanlur in simililudinem fulyuris coruscanlis. Ista animalia, quae etiam vidit loannes in Apocalj'[)si in circuitu et inlus plena oculis, et requiem non habebant, die ac nocte dicenlia: Sanclus, sanclus, sanctus Dominus Deus onmipolens etc, significant viros spirituales, plenos circumspectionibus et irradiationibus divinis. Ista autem ibant et revertebantur; ibant ad actionem, et reuerlebantur ad contemplationem. — Sed mirum, quod in eodem loco dicitur: Non rcvertebuntur, cum incederent; et iterum: Ubi erat impetus spirilus, illuc gradiebanlur, nec revertebanlur, cum arnbularent; quod sic intelligendum est, quod sic homo debet proficere, quod non deficere; sic procedere, quod non retrocedere, immo semper ad anteriora se cxtendere. Ambulatio dicit processum per profectum, a quo non est aliquatenus revertendum. Bernardus: « In via vitae non progredi regredi est ». Sequitur in praedicla auctorilate: in similitudinem fulguris coruscantis; sicut enim fulgur, secundum quod dicit Salvator in Matthaeo, exit ah oriente et patet usque in occidentem; sic divina contemplatio et contuitio raomcntanea est et quasi punctalis. Unde lob: Nunquid mitles fulgura, et ibunl et reverlentia di.cenl Libi: Adsumus? Fulgura, praedicatores, qni ahquando missi vadunt propler aliorum corre[)lionem, sed redeuntes ad contemplationem dicunt: adsumus, semper prompli ad obedientiam. Bernardus super Cantica: « Tranquillus Deus tranquillat omnia, et quiescere quietum aspicere est. Sed heu! rara hora et parva mora »! Ista est ultiraa dicta, ad quam non sequitur aha, sicut dies septima non habuit ves[)eram. Deus concedat etc.

Item, sormo fratris BoiiaTenturac Parisius, corani rege et familia.

Per aliam viam reversi sunt in regionem suam, Matthaei secundo.

Innuitur nobis his verbis duplex via animae rationalis, una scilicet, qua a Deo auerlitur, altera, qua ad Deum convertitur.

Avertitur vero anima a Deo et elongatur his dictis, scilicet: per oblivionem Deitatis; per ineurvationem desiderii; per dissipationem animi; per ingratitudinem divini bene/icii; per dileclionem praesentis saeculi; per perpelraliones peccati; per inconsiderationem sui.

Quara quidera o[)orlet reverli ad Deura, si vult salvari, modo resolulorio iuxla uiorem revi tentium de via et inci[)ientium, ubi terminaverint prius, scilicet [3er considerationem sui; Lucae decimo quinto: Ipse aulcm in se reversus dixit:- Quanti mercenarii ek. — Per deteslationem peccati; leremiae terlio: Convertimini, fdii reverlentes, et sanaho aversiones vestras. — Per desertionem saeculi; leremiae trigesimo primo: Reverlere, virgo Israel, reverlere ad Dominum elc. — Per rememoralionem divinae polestalis; Danielis nono; leremiae tertio: Tu autem fornicata es cum amatoribus multis; tamen revertere ad me, dicit Dominus, et ego suscipiam te. — Per recoUectionem animi; tertii Regum decimo septimo: Domine Deus meus, reverlatur, obsecro, ardma pueri huius in viscera eius. — Pev sublimitatem desiderii; Canlkornm sexto: Revertere, revertere, Sulamitis, reverlere, reverlere, ut intueamur te. Geminatur tnties invocatio, quia desiderii sacri multiformis est actio. Debet enim anima habere: desiderium desiderandi; desiderium orandi; desidcriura iniilandi et ohediendi; desideriuin compluceiidi; desiderinra guslandi; desiderium videndi; desiderium comprehendendi. — Per contemplationem Dei sui; Ezechielis primo: Animalia ibant et revertehantur in similitudinem fulguris coruscantis.

Sermo V.

Ohtulerunt ei munera: aurum, thus et myrrham.

Describitur et coramendatur hic obsequium reverentiae oblatum Christo a Magis. Cominendatur autera a benevolenlia carilatis ex [jarte largientis, ibi: Ohlulerunl, quasi dicat: nou vendiderunt ex cupiditate, xe,e persolverunt ex necessitate, sed obtuleruDt spontanea voluntate; secundo, ab excellentia dignilalis ex parte recipientis, ibi: ei, scihcet Regi caeli et tevvde; levlio, a. sufficientia qiianliialis ex [jarte muneris, ibi: munera, plura scilicet et varia.

De in dui caritalis, (iii)d (iiiciUii volunlate liilari, concordi et liberali. iioc iiiclii rccciiuit Magi. Ratione prinii dicitur supra: Vidruirs sldlani gavisi suiU ctc.; ratione seciiiidi dicilur: el inlranlcs (lomum; ratione tertii: cl aperlis l/iesaiiris clc. — llornra igitur c.xeinplo ct nos dcbcinns laccrc. De prinio, prirai 1'aralipomenon ultimo: Ego in simpticilalc cordis mei /ac/us oblu/i uitircrsu /lacc etc. De secnndo, Matlhaei quinto: Si ojfcrs munus luum ad allare el ibi rccordalMs fueris etc. Quia enini Cain obtulit coi'de nequam,.bel auleni corde bono, icleo respexU Dominus ai/ Ahd li ud iiiiinera eius; ad Cain vero et ad iiiiiurra ililns noii respexit, Genesis quarto. De icriio. Lucae vigcsiiiio primo de vidua, et Exodi Irigesimo sexto: P/us ojjert populus, quam necessarium esl. Et quoniam nondum erat cupiditas in clero, iussil Moijscs pracconis voce canlari, nt nec vir nec mulier ijuidijuniii ojfcral u/ira in opere sancluarii cic. Mnnc auicm noii sic, quia clerici facti sunt cupidi, ct iusto iudicio Dei populus factus csl avarus. lam enim impletur in clericis illud Isaiae primo: Omnes di- /igunl munera,.mjuunlur relribuiiones. Sed vae! quia, lob decinio quinlo, ignis dcvorabii tabernacula eoruni qui munera libenter accipiunt.

11. Circa secundura nota excel/enliam dignitatis P recipienle, quae excellenter fuit in Chritem, secundum sapientiam, tertium bonitatem. Oblu- /erunt ergo ei munera tanquam potentissirao principi, sapientissiino iudici et cleraentissimo pontifici; l'salrnns=: Reges Tharsis et insulae munera offerent etc. Propter primum subdit: Et adorabunt eum omnes reges terrae; propter secunduni: Quia liberabit pauperem a potenle etc.; propter tertium: Parcct pauperi et inopi. — De prirao, exeraplum tertii Regum quarto, ubi dicitur, quod rex Sa/omon erat in dilione siia habens omnia regna a fiumine terrae P/ii/ist/iiim..h omnibus enim et singulis exhibenda est reverentia Christo regi, secundum figuram tertii Regnra decimo, nbi dicitur, quod singuli deferebant Salomoni munera etc. Sed hen! muUi hodie, dimisso honore Chrisli, imitanlur Achaz, quarti Begum decimo sexto, qui, cum co//egisset argentum et aurum, cjuod inveniri poluit in domo Domini et in tliesauris regis, misil regi Assyriorum scciindo, (pii iiiisil ui! Ihiliiiiiil li principis. qiii riiui IV criiiil. viiincra. Maiie aiilcm faclo, dn.ril ciiiii ai/ excc/sa Ikial. Iste Balaam divinator et hariolus fuit.

Secundo sunt offerenda munera Cliristo iudici ad iiiiligaudnra iram; Piwerbiorum vigesimo primo: Muiiiis iihsciiiidiliiin exstinguil iras. Tunc autem est inuims aiiscoiiditnm, quando nescit sinisira, quid faciat dextera. Sed vae! quia multi non imitantur Dominuiu, qni non recipit mimera ad pei'vcrtendnm Indicinin; Denteronoraii decimo: Dominus magnus et potens et terrilriiis, qiii personum non accipit ncc munera. Ilunc autera iuiitatus est Sainuel, priini Regum duodecimo: Si de manu cuiusquam munus accepi elc. Sed non tales filii eius, primi Regum octavo: Non amlmtaverunt fi/ii Samuelis in viis eius etc. Ideo dicitur cuilibet indici Deuteronomii decimo sexto: Non accipies personam nec niuncra elc.

Terlio oflerenda sunt mnnei'a Christo ponlifici ad impetivandara raisericordiani; Exndi vigesimo octavo'-': Porlcdntque Aaron iniquitales coruni, quae obtuierunt et sanciifi.caverunt fi./ii Israel in cunctis muneribus et donariis suis. Isle Aaron potest designare Christum; Isaiae quinquagesimo tertio: Oinnes /anguores noslros ipse lu/it; et ad Ilebraeosscptimo: Tatis decebat ut riohis esset pontifex, sanctus etc. Paveant igitur sacerdotes nostri temporis illud primi Reguin secundo: Quare catce abiecistis victimani meam et munera mea etc. Et lii snb specie placandi Deum culparaincurrunt; dicitur Ecclesiastici septinio: Ne dicas: In ob/ationc munerum meoruni respiciet Deus, et offerente me Deo Altissimo, munera mea suscipiet. Deo munus temporalis beneficii, corporalis obsequii et spiritualis desiderii. Primum in auro, secundum in nujrrha, tertium in thure, quae obtu/erunl Magi. — De primo praecessit figura Numei'orura septirao, nbi dicilur, quod principes flliornra Israel et capita famitiarn.m obtuteruni munera coram Domino,.sex piaustra elc. — De secnndo, Numei'orum oclavo: Offeret Aaron Levitas etc.; sic et modo olleruntnr clerici; unde Isaiae qninquagesirao secundo: Mundamini, qui fertis vasa Domini. Levitis etiam dicitur: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum; et ad Romanos duodecimo: Obsecrovos, fratres, per mise- ricordiam Dei, ut ex/iibeatis corpora veslra hostiam viventem, sanctam etc. — De tertio, Ecclesiastici quinqmgesimo: Perfectus cst honor Domini, el munus

suuni perfecenint elc. PerfecUm esl eiiim hoc munus, quia non est possibilis additio. Qui enira dat totum desiderium suum et voluntatera, dando suum potissimum dat orane, quod habet el quod habere potest, immo et quod polest desiderare, secundum illud Gregorii: « Tanta a sequentibus dimissa sunt, quanta ante a sequentibus concupisci potuerunt », super illo verbo: Rcliclis retibus, Mallhaei quarto. Unde dala vokintate ad obediendum alteri propter Deum, munus perficitur, et ex consequenti paradisus emitur. Unde Bernardus: « Obedientia est nummus, quo paradisus caelestis emitur ». Ad quam nos elc.

SCRIMO VI

Item, sermo fratris BoiiaTenturae in clomo Praedicatorum Parisius, coram Universitate, quando Epipliania contigit in Dominica.

Qui sedes super Clieruhini, manifeslare corani Epliraim, Beniamin el iVanassc, Psalmus.

In verbis propositis praedicil David Propheta io. Christi nati manifestationem desideralam, in quibus duo insinuat, scilicet Christi, infantis dignissimi, sublimem magniludinem secundum Divinitatem aeternam, ibi; Qui sedes super Cherubim; eiusdem apparilionem gratificam secundura huraanitatem assumtam, ibi: manifestare coram Ephraim., Beniamin el Manasse, quasi diceret Propheta: qui praesides cunctis caelestibus spiritibus per excellentiam raagnificentiae, supreraae manifestare cunctis hominibus per illos tres, et raaxime gentibus, per declarationem humanitatis assumtae.

Notandum ergo circa haec, quod Propheta David orat, ut, quemadmodum Filius Dei, Verbum Patris, excedit et superexcellit omnem crealurara, tara angehcam quam iiuraanara, pro eo, quod ipse iraperans universaliter sedet super excelsa caelorum ut inacces- '"> sibilis lux, ut invincibilis virtus, ut impreliabilis sahis, ita se raanifestare dignetur hominibus Verbum incarnatum secundura haec tria. Quod et fecit; nam se hodie manifestavit ut splendor lucis aeternae, ut Verbura virlutis iraraensae, ut salus naturae humanae.

Manifestavit enini se tali die ut lux insolita apri- paritione stellae fulgentis, Matthaei secundo; de qua fi manifestatione potest illud dici primae ad Timotheum terlio: flJanifeste magnuni est pielalis sacramentum, quod manifestatum est in carne, iustificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in mundo, assumlum est iii gloria. — Ut virtus in subita transmutatione naturae elementaris; loannis secundo: Hoc fecit initium signorum Lesus in Cana Galilaeae et manifestavit gloriam sitam, et crediderunt in euni discipuli eius. — Ut salus in gratuita sanctificatione undae regenerantis; loannis primo: Ut manifestelur in Israel, propterea veni ego in aqua baptizans; hoc dixit loannes, quando Christus ivit ab baptismum suum Apparuit ergo Christus hodie nobis per diffusionem lucis ut veritas, per operationem virlulis ut maiestas, per sanctificationem aquae baptizantis ul benignitas.

luxta quein triplicem raodum manifestat se spiritualiter omni se disponenti per suura adventum in i menleni, in quo quidera manifestatur nobis ut lux per revelaliones praeclaras; Ecclesiastici sexto: Investiga sapienliam, et manifestahitur tihi. — Ut virlus >eY operationes mirificas; Psalmus: Firmamentum est Dominus timentibus eum, et testanientum ipsius ut manifestetur illis. — Ut salus per condescensiones benignas; ad Colossenses priino: Mysterium, quod abscondiliim fuit a saeculis el generationibus, nunc autem manifestatiim est sanctis eius..

Sed, quia Christus Lesus non manifestat se omnibus, sed solum debite se sibi conformantibus, notan-p dum, quod raanifestat se per reuelaiiones praeclaras solum fideliter cmfe)ift'6iw; Baruch quarto: Beali sumus, Israel, quia quae Deo placent manifesta sunt nobis. — Per operationes rairificas solura fidenter cxspeclantibus; secundi Machabaeorura ultimo: Suspendit autem Nicanoris caput in summa arcc, ut evidens esset et manifestum signum auxilii Dei. Hic est Chrislus, qui caput diaboli suspendit, auferendo ei potenliam etc. — Per condescensiones benignas solum ferventer diligentibus; loannis decimo quarto: Qui diligit me diligetur a Palre meo, et ego diligam eum et munifestaho e.i me ipsum.

Primi, scilicet fideliter credentes, signilicantur per Ephraim, qui interpretatur frugifer; sine fide i.m-' possibile est placere Deo. — Secundi, scilicet fldenter exspectantes, significantur per Beniamin, qui interpretatur filius dexterae, quia fixum habent cor, uhi est Chrislus, in d.extera Patris. — Tertii, scilicet ferventer diligentes, significantur per Manassen, qui interpretatur obhvio, quia, obliti sui et raundi, totaliter expositi sunt in obsequium Iesu Christi. Priini offerunt aurum intelligentiae refulgentis, in quantum vere credentes; secundi, thus confidenliae

siirsuin agentis, in quanlinn vore sperantes; tertii, myrrhum inortificationis caniis, iii quantum ainore ecstalico excedentes. SecnnJuin quae oninia adoratus fuit lioilie a Iribus.Mapis, et oljlata fuit sibi tripiex dillerenlia inuiieris.

Secuiulnin etiani liunc triplicem inoilnin inanifeslabit se in die iudicii, scilicet ul hix generaliter universis, et quantum ad personas et quantum ad conscientias; secundae ad Corinlhios quinto: Omnes nos manifestari oporlel anle Iribunal Chrisli etc. — Ut virtus terriiiiliter malis, et quantuin ad iram et quantum ad vindictani; l'salinns: Dens manifeste veniet etc. — Ut salus desiderabiliter viris iustis, et quantum ad lienevolentiam et quantum ad gloriara; Ecdesiastici decimo seplimo: Et pars Dei Israel facta est manifesta -.

Sermo III

Iteni, sormo fratris Boiiaveiitnrao apud Jrontem Pessnlaniim in Capitulo Fratrum, quando Epipliania fuit in Dominica.

Intrantes domum invenerunt Puerum cum Maria, Matre eius, Matthaei secundo.

Notandum ad aedificationem, quod invenitur Lesus, veritas, et adoratur et tenetur devotione sempiterna per fidem, qualis fuit pastorum, scilicet caelicam ex inspiralione; Sapientiae primo »: Invenilur ab his qui non tenlant iUum etc. — Vividam ex inflammatione; Proverbiorum octavo: Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilani ad me invenient me. — Devolam ex affectione; Matthaei decimo lertio: Invenla una pretiosa margarila etc.

Per invesligalionem, qualis fuit Magorum, scilicet pei-ipzcacem ex lucis radio; primi Paralipomenon vigesimo octavo: Scito Deum patris tui, et servito ei corde perfecto et animo voluntario. Si quaesieris eum, invenies. — Sobriam ex pietalis studio; Matthaei deciino tertio: Simile est regnum caelorum tliesauro abscondito in agro, quem qui invenit liomo, abscondit etc. — Religiosam ex venerationis obsequio; leremiae vigesimo nono: Cuni quaesierilis me in toto corde vestro, et inveniar a vobis.

Per contemplationem, qualis fuit in Maria, quae invcnil post triduum i plena gratia sursum agente; lob vigesimo tertio: Quis mihi tribuat, ut cognoscam ct inveniam illum et veniam usque ad solium eius? — Plena fiducia transformante; Canticorum octavo: Quis mihi det le fralrem meuni, ut inveniam te etc. — IMena tristitia stimulante; Lucae secunilo: Invenerunt illum in templo sedentem in medio doctorum etc. Et dixit Maler eius ad illum: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce, paler tuus el ego dokntes quaerebamus te.

Srr.mo Vil[

Sumniaria intontio Evangelii liodierni est liaoc, secundura Bonaventuram, in Epipliania Domini.

Cum natus esset Lesus in Bethlelicm clc.

In primo Evangelioexpiicatur noliis inatcria iiraesentis sacrae solemnitatis, quae est uppuritio sive manifestatio Doniini quinque modis, scilicet nt signanter pruemonstrata in stella radiante; ut nequiter aemulata in llerode fnrente et congregante et exquirente et cogitante et simnlante et ut dignanter exhibita in domo, ubi erat Puer cum Matre; ul venerabilitcr susccpta in Magoruni reverenti adoratione; nl sueramentaliter sive myslerialiter solemnizata in triformis inuneris oblatione.

Seiuio L '».

Item, sormo fratris Bonaventurae Fratribus Parisius, in Capitulo.

Surge, Uluminare, Jerusalem, qtiia venit himen tuum, et gloria Domini super te orta est, Isaiae se.xagesirao

Sacer Isaias, supermentaliter elevatus, in verbis islis hortatur populum Dei ad quatuor in hac praesenti solemnitate: primo, ad naturae lapsae salutares conatus, cum dicit: Surge; secundo, ad supercaelicae sapientiae luciformes occursus, cum dicit: ilhiminare, lerusalem; tertio, ad desideratae Verbi incarnati praesentiae felices contuitus, cum dicit: quia venit himen tuum; quarto, ad gratiae evangelicae oblatae omnibus suaves amplexus, cum dicit: et gloria Domini super te orta est.

Circa oninia notanduin, quod in ista celebritate solemni vere debeinus surgere per devotionem, et ilhiminari supermentaliter ex praesentia Christi nati et manifestali et adorati: ad visum suramae elegantiae sive pulcritudinis sub ratione splendoris aeterni in eo existentis; Ecclesiastici quinquagesimo primo: In sapientia eius hixit anima mea, et ignorantias meas illuminavi. — Ad auditum suminae harmoniae sub ratione Verbi increati ab eo prodeuntis; Apocalypsis decirao octavo: Terra iUuminata est

a gloria eius. — Ad gustum suinmae dulcedinis sub ratione sapientiae compreliendentisutrumque,Verbura scilicet et splendorem, ab eo procedentis; Psalmus: Domine, in lumine vuUus lui ambulabunl et in nomine tuo exsuUabunl tola die. — Ad odoratum summae fragrantiae sub ralione Verbi inspirati in corde ab eo emanantis; Psalmus: In lumine tuo videbimus lumen. — Ad amplexum summae laetitiae sive suavitatis sub ratione Verbi incarnati in eo pernianentis; Lucae primo: Uluminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis.

Sermo IV

Item, sermo fratris BonaTeiitiirao Fratribus de LnglUuminare, lerusakm, quia venit lumen tuum, Isaiae sexagesimo

Sanctus Propheta Isaias, supercaelesli radio perlustratus, hortatur in ista sacra solemnitate electos Dei ad tria, scilicet ad refulgentias supercaelestis sapientiae vigilanter participandas, cum dicit: Hluniinare; ad influentias spiritualis gratiae supermentaliter degustandas, cum dicil: lerusalem; ad cfficacias singularis Verbi incarnati praesentiae praecordialiter recognosrendas, cum subdit: quia venil lumen tuum.

Circa haec omnia scire debemus, quod in Chriad quae et secundum quae fuit et est omnibus pi'oflcisci tutissimum. — Fuit enim in eo luraeu radiantis munditiae corporis et aniraae vel aniini; Psalmus: Confessio et pulcritudo in conspectu eius elc.; Es- Iher octavo: ludaeis nova lux oriri visa est. — Radiantis laetitiae spiritus et faciei; lob vigesimo nono: Lux vultus niei non cadebat in lerram. — Radiantis sapienliae caeli; Ecclesiastae octavo: Sapientia hominis lucet in vuUu eius, et potentissimus faciem illius commutabit. — Radiantis grcUiae Spiritus sancli; Proverbiorum decimo septimo: In facie prudentis lucet sapientia; lob Irigesiiiio septimo: Lumen. iUius super terminos terrae. — Radiantis vitae Evangelii; loannis octavo: Ego sum lux mundi; qui sequilur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. — Radiantis famae praeconii; loannis quinto: ille erat lucerna ardens et lucens. — Radiantis gloriae paradisi; loannis primo: Erat lux vera etc.; loannis duodeciino: Ego lux in mundum veni, ut omnis, qui credit in mc, in tenebris non maneat etc.

Item, sermo fratris Boiiaveiiturae apud Assisium.

Ubi est, qui natus est, rex ludaeorum? Mzvithaei secundo.

In verbis istis Magi hi devotissimi duo faciunt: mv priino profitentur in Verbo incarnato benignilatem carnis susceptae; secundo, sublimitatem niaiestalis raundo inchnatae. Primura, ibi: Ubi est, quinutus est; secunduni, ibi: rex ludaeorum.

Circa totura notandura, quod Magi confitentur Ma; Christum natum mundo univer.sali: in nostrae con- f™.c versationis speculum exemplare; Isaiae nono: Par- ci vulus natus esl nobis, et filius datus esl nobis etc, Pater futuri saeculi. — In nostrae conversationis solatiimi praecordiule; Rulh ultirao: Natus est filius Noemi, dicebant illae mulieres. — In nostrae eruditionis documentum speciak; loannis decimo octavo: Ego in /loc natus sum et ad lioc veni in mundum, ul testimonium perhibeam veritati. — In nostrae devotionis indumentum supermentak; Actuum septimo: Eodem tempore natus est Moyses et fuit graius Deo. — In nostrae rederaptionis pretium. singukire; Lucae secundo: Natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civilale David. — In noslrae govRcAlmns praemium sempiternale; Ecclesiaslici quadragesimo nono: loseph natus est homo, princeps fratrum, firmamentum gentis etc.

Sermo V

Item, sermo fratris Bonaventurae apud Viennam.

Ambulabunt gentes in lumine luo, et reges in splendore ortus tui, Isaiae sexagesimo.

Circa sapientes et nobiles Magos, devotissimos Verbo incarnato, et omnes imitatores eorum duo in his verbis notantur, scilicet divinae bonitatis super- civi influenlis liberalilas, cum dicitur: Ambulahunt gentes in lumine tuo; ipsius apparitionis Christi luciformis et formosa cekbritas, cura dicitur: et reges in spkndore ortus tui.

Circa haec notandura, quod ambukire ad Christuin el ire post eum et credere in eum et sequi euni exemplo Magorum sapientissiraorum docenthaec, scilicet lumina radiantia novem, scihcet: lumen na- Lmi luralis intelligentiae; Psalmus'-: Signatum est super ); Luc. 2, 11. et Eccli.

Vers. 3.

iios lumen vuUus tui, Domine, dedisti laclilidm in corde mco. — Luiiien supcrcaclcsli-s.sapiciiliac; llcclesiastici quinqiuigesimo primo: //; supiculia eius luxU cinima mea, et omnes ignoraidias meas illuminavit. — Lumen septiformis graliae; Lucae primo: Illiminare his qui in tenebris cl in umbra morlis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. — Lumen pulcriformis ipsius vitae; loannis primo: Et vita erat lux homininn; Baruch quarlti: Convcrtcrc, lacob, el appreliende eam, ambula pcr viam ad splcndorcm eius contra lumen eius. — Lunien dcifnrmis ipsius innocenliae; lob vigesimo nono: Lux rnlins mci non cadebat in terram. — Lunieii lucifnnnis vm doctrinae; loannis (.Inoilecimo: Ego lu.r in munduin veni, ut omnis, cjui credit in inc, iii tenebris non maneat. — Lumen rcdolenlis ipsius famue; loannis octavo: Ego sum lux mundi; qui sequitur me non ambulat in tenebris, sc.d habebit lumen vitae. — Lunien finalis ipsius patientiae; l-]sllier octavo: ludaeis, i(l est confessoribus calliolicae Me, nova lux oriri visa est, gaudium, honor ct tripudiurn, cle Cliristi passionis admirando fructu. — Lumen sempiternalis ipsiusfocHte; Isaiae sexagesimo: Surge, illuminare, lerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est.

Sl-RMO XIII 5.

Iram, SGrmo fratris Boiiaveiitnrae Parisius, coraiii rege et familia.

Vidimus stellam eius in oriente et venimus adorare eum, Matthaei secundo.

Magi bi, primiliae gentium salvandarum, in liis verbis duo faciunt: primo enim in ipso Puero nalo conlitentur omnipotentiam creatricem, cum dicunt: Vidimus stellam eius in oriente, id est, quam creavit ipse cunclorurei Creator; secundo confitentur in ipso sapienliam gubernatricem, propter quam dicunt: et venimus adorare euin, sicut qui cuncla gubernat.

Circa liaec notandnm, quod stella praecedens; Magos sapientes et devotos octo conditiones differen- tes ab ahis stellis habebat, in quibus octo sacramenta spiritualia contineri advertere poterant, quibus tralientibus ad Christum currebant, et hodie debet currere omnis homo sive oranis devota anima. Nam stella illa ex sua novitate, quia dc novo creata erat, demonslrabat per Christum natum universalem inundi renovationem; Numerorum vigesimo quarto: Orietur slella ex lacob, ci consurgct virga cx Israel etc. — Ex insolita claritate, quia de die sicut de nocte > hicebat, demonslrabat aeternae sapientiae universalem per eum mundo irradiantiam; primae ad Corinlhios decimo quiiito: Slella a stella dilfert in claritate. — Ex miranda magnitudine, quia maxiina appare-: bat, demonstrabat nati maiestatem et humanitatis eius futuram exallationem; iMatthaei secundo: Videntes autem. stellam, gavisi sunt ga.udio magno valde. — Ex sua vicinitale, quia prope in aiire stabat, demonslrabat ipsius pietatem sive fontalem condescensionem; Matlhaei secundo: Et ecce, stella, quam viderant, antccedebat cos, usque dum veniens staret supra, ubi eral Puer. — Ex sua regularitatc, qua. ordinate incedebat, demon.strabat ipsius nati conversationis sanctitatem et religionem et ordinem; Ecclesiastici quinquagesimo: Quasi stella matutina in medio nehulae et quasi luna plena in diebus suis lucet, et (juasi sol rcfulgens, sic ille efpulsit in templo Dei. — Ex sua singularitate, qua non habebat similem i suae naturae, gratiae, doctrinae et famae, demonstrabat ipsius claritatem incomparabileni; Apocal3'psis ultimo: Ego suin radix el genus David, slella splendida et matutina. — Ex sua gratiosilate et venustate demonstrabat suae innocentiae et gloriae pulcriformitatem inaestimabilem; lob trigesimo octavo: Nunquid producis luciferum in tempore suo et vesperum super fdios terrae consurgere facis? — Epueriet crucis forma&ie repraesentatione secundum Chrysostomum narrantem super Matthaeum i, l — qui hoc dicit se in quibusdara apocryphis invenisse, non quidem fidem destruens, sed potius delectans, ul dicit ipse — demonstrabat suae innocentiae perfectionem et passionis fructum medicinaleni; Apocalypsis secundo: Dabo illi, scilicet populo christiano, dicit Deus Pater, stellam matutinam, per influentiam efficacem et fructum universaliter utilem.

Serjio XIV '=.

Item, sermo fratris BonaTenturae, Parisius coram Fra- Surge, illuminare, lerusalem.

Illuminatur aniina lerosolymitana per fixionem aspectus in splendoribus aeternis; Isaiae quinquagesimo octavo: Implebil splendoribus animain tuam; ad Ephesios quinto: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. — Per suspensionem auditus concentibus angelicis; lob trigesimo octavo: Ubi eras, cum me laudarent simul

aslra matutina, el iubilarent omnes filii Dei. — Per attractionem olfaetus supercaelicis sponsalibus unguentis; Canticorum primo: In odorem unguentorum tuormn curremus. — Per asuefactionem gustus charismatibus sive suavitatibus divinis; Ecclesiastici quinquagesimo primo: In sapientia eius luxit anima mea etc. — Per astrictionem tactus Iesu sacris amplexibus; Canticorum lertio: Inueni quem diligit anima mea, tenui eum nec dimittam.

Sermo VI

Item, sermo fratris BoiiaTenturae apud Lugdunam.

Videates stellam Magi gavisi sunt gaudio magno valde, Matthaei secundo.

In verbis his specialiter tria notantur: primum est infantis Iesu hodie manifestati luciformis universaliter elegantia; secundum est Magorum et similium inteliectualis signanter in fide perspicacia; tertium est omniura fideliuni Christo nato conformiura supermentalis. excedenter laetitia. Primum, ibi: Stellam, id est Christum natum; secundum, ibi: videntes Magi; tertiura, ibi: gavisi sunt gaudio magno valde.

Circa haec nota, quod Infans, dignissimus Lesus, 4 in sua apparitione manifestavit se mundo in persona devotorum Magorum sicut stellam: altissimam ratione sublimitatis utriusque naturae; A.pocalypsis ultimo: Ego sum radix et genus David, slella splendida et matutina. — Splendidissinmm ratione claritatis fontalis sapientiae; Ecclesiastici quinquagesirao: Quasi stella matutina in medio nebulae. — Pulcriformem ratione puritatis universaJis innocentiae; Numerorura vigesirao quarto: Orietur slella ex lacob, et consurget virga de Israel. — E/ficacissimam ratione multiformitatis universalis gratiae; Apocalypsis secundo: Dabo illi, populo christiano, stellam matutinam.

Sermo VII

Item, sermo fratris Bonaventurae, Parisius.

Dominus rex noster, Dominus legifer noster, Doniinus iudex noster, ipse salvabit nos, Isaiae trigesirao tertio.

In his verbis in persona devotorura Magorum assumtis tria eleganter notantur, quae ipsi Regi nato, Imperatori aeterno, ascribuntur. Priraum est regalis excellentiae sublimitas, cum dicunt: Dominus rex noster; secundura est iraraensae sapientiae claritas, cura addunt: Dominus legifer noster; tertiura est potestatis iudiciariae dignitas, cum subdunt: Dominus iudex noster.

Quantura ergo ad primura dicitur Dominus rex noster, et ideo debemus ei exeraplo Magoruin: quantura ad intentivara intentionis puritatem; Proverbiorura vigesirao secundo: Qui diligit cordis munditiam propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. — Quantuni ad intellectivam contemplalionis sublimitatem; Canticorura tertio: Egredimini, fdiae Sion, et videte regem Salomonem etc. — Quantura ad potestativam humiUationis profunditatem; Proverbiorum vigesimo quinto: Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris. — Quantura ad affectivam devotionis suavitatem; Canticorura prirao: Dum essetrex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum.

Sermo VIII

Item, sermo fratris Bonaventurae in ProTincia Alemanniae superioris.

Ambulabunt gentes in lumine luo et reges in splendore ortus tui, Isaiae sexagesimo.

In verJjis his describitur manifestatio Christi dignissimi anirai et dignissiraae yjrtutis ut solemniter celebrata ab omnibus nobihbus et inferioribus, cum dicitur: Ambulabunt gentes et reges; ut luciformilcr demonstrata a lurainaribus et fulgoribus caelestibus, cum dicitur: in lumine luo et in splendore ortus tui.

Circa haec notandura, quod ad Verbi incarnati raanifestationem perfectam et universalera concurrerunt: lumina et splendores divinae maiestatis supersplendenter radiantis ad revelationem; Lucae secundo: Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel; quod parasti ante faciem omnium populorum. — Assumtae humanitatis deiformiter relucentis ad confortationem; Esther octavo: ludaeis nova lux oriri visa est. — Angelicae claritatis excellenter confulgentis ad annuntiationera; Lucae secundo: Ecce, Angelus Domini stetit iuxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos etc. — Matris Virginis parientis pulcriforraiter resplendentis ad gratificationem; lob vigesimo nono: Lux vullus mei non cadebat in terram. — Sideris dirigenlis mirabiliter clarescentis ad ostensionem; Psalmus: Domine, in lumine vultus tui ambulabunt etc.

Item, sermo fratris Bonaventnrae in Provincia Provinciae.

Uhi est, qui natus esl, rex ludaeorum?

In verbis his Magi devoti describunt infantem Christum natum duphciter, id est ut singulariter mundo admirabilem, et humiliter omni animo venerabilem. Primum, ibi: Ubi est qui nalus est? secundum, ibi: rex ludaeorum.

Circa haec notandura, quod Christus natus et hodie Magis in persona omniura fldeiiura manifeslatus debet de merito ab omnibus coh et Iionorari, quia ut rex nosler habet: nobilitatem excellentiae in praesidendo; Apocalypsis decimo nono: Iiabet in veslimenlo el in femore suo scriptum: Rex regum et Dominus dominanlium. — Profunditatem sapientiae in gubernando; Sapientiae sexto: Bex sapiens slabiUmenlum popuU est. — LiheraUtatem munificentiao in largiendo; primi Machabaeorum primo: Corruit rex.lexander et vocavit pueros suos nobiles, qui secum erant nutriti a iuventute, et divisit illis regnum, cum adlmc vivet-et. — Formositatem praesentiae in bealiflcando; Isaiae trigesimo tertio: Regem in decore suo videbunt oculi eius elc.

SEnMO XIX.

Item, sernio fratris Bonaventnrae Monialibns do sancta Clara.

Surge, illuminare, lerusalem, quia venit lumen tuum.

Sacer Isaias, sanclo inspiratus flamine, in verbis istis hortatur populum Dei ad tria pro praesenti solemnitate almae Dei Epiphaniae, et hortatur primo ad studium spiritualis diligentiae, cura dicit: Surge; secundo, ad intellectum supersplendentis gloriae, cum addit: illuminare, lerusalem; terlio, ad recognoscendum beneficium incarnationis graliae, cura subdit: quia venit lumen tuum.

Circa haec omnia nota, quod si in ista sacra solemnitate volumus propheticis verbis adhaerere, dea bemus surgere: ad evangelica mysteria meditanda; leremiae trigesimo primo: Surgite, el ascendamus in Sion, id est ad speculandam altitudinera sapientiae evangelicae, maxirae in his quae spectant ad solemnitalem huius diei. — Ad divina beneficia memoranda; Psalmus: Surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. — Ad Christi nati et manifestali magnalia pracdicamla; Canticorum secundo: Surge, propera, amica mea, columbamea. formosa mea, et veni. — Ad ipsius vitae exempla imitanda etrecolenda; Canticorura tertio: Surgam et circuiho civitatem, per vicos et plaieas quaeram quem diligit unima mea.

Sermo IX

Item, sermo fratris Bonaventurao ad Cartlmsienses Fratres.

Surge, illuminare, lerusalem.

Pro ista sacra solemnitate tria facit Propheta, divino radio illustratus: ]):mo revocat a mentis miserabili tepiditate, cum dicit: Surge; secundo advocat ad lucis aeternae aspectum et claritatera, cum subdit: illuminare; lertin informat ad pacis et devotionis aeternae suavitatem, cum addit: lerusalem, quae est visio pacis.

Circa totura nota, quod qui vult apparitionera Doraini liodiernam venerabiliter et fructuose celebrare, debet surgere: ad rememorandum Christi manifestati universalera puritatem, et ex hoc provocari ad evangelicam castitatem; leremiae trigesimo primo: Surgite, et ascendamus in Sion. — Ad ruminandum Christi manifestati universalem mendicitatem, et ex hoc aniraari ad altissimam paupertatem; Michaeae primo: Surgam et vadam discalceatus et nudus etc. — Ad contemplandum Christi manifestati universalem humiUtatem, et ex hoc inclinari ad profundissiraara humilitatem; lonae tertio: Surrexit rex Ninive de folio suo et indulus est sacco. — Ad meditandum Christi manifeslali universalem caritatem, et ex hoc accedere ad profundissimam pietatera; Canticorum secundo: Surge, propera, amica mea etc.

Sermo X

Item, sermo fratris in donio Praedicatorum de lugduno, coram eis in Capitulo.

Surge, illuminare, lerusalem. — Ilierosolymilanus homo, id est religiosus vir, illuminatur divinitus: per conversionem animae ad sua interiora; lob vigesimo nono: Quando secreto Deus erat in tabernacUlo meo, et ad lumen eius ambulabam in tenebris. — Per expansionem potestativae super omnia mundialia; lob trigesirao septimo: Lumen illius super terminos terrae. — Per elevalionem affectivae sive transformationem in sublimia; Psalmus: In lumine tuo videbimus lumen. — Per admirationem intellectivae super caelica sapienlialia et aeterna; Ecclesiastici ultirao: In sapientia eius luxit anima mea, et omnes ignorantias meas illuminavit.