Dominica in Quinquagesima

acquisitio eius negotiaiione argenti et auri, primi et purissimi fructus eius. — In avida enim acquisilione auri et argenti cupidi et avari homines fiunt deteriores, Deo et Angelis abominabiles et etiam daemonibus in foeditate culpae similes; sed in acquisitione pulcritudinis munditiae, quae consistit in unitate gratiae et trinitale virtutum theologicarum, scilicet fidei, spei et caritatis, anima redditur Deo amabilis, Angelis desiderabilis et etiara daemonibus terribilis. Propter hoc melior est acquisitio puritatis et munditiae acquisitione auri et argenti. Sed quoniam per cordis munditiam anima incipit producere mundos fructus et Deo acceptabiles, ideo dicitur: primi et purissimi fructus eius. In tantum enim divina Sapientia diligit animas habentes istam puritatem munditiae, ut omnia opera eius sibi appropriet et divinos fructus eos vocet, secundum quod dicitur Ecclesiastici trigesimo nono: Obaudite me, divini fructus, et quasi rosaplantala super rivos aquaruni fructificate. Unde qui habent islam puritatem munditiae in cogitatione, affectione et locutione ad omnimodam formam pulcritudinis gratiae transformantur totaliter, ut deificentur sperando, cogilando, sapiendo et eloquendo, et ita divini fructus appellantur. Et quemadmodum rosarum decorem natura producit inter spinas, ita anima decorem pulcritudinis munditiae non producit neque servat odoriferum fructum castitatis interioris in corde et exterioris in corpore nisi inter spinas acutarum disciplinarum poenitentiae; ideo dicuntur rosae planiatae super rivos aquarum, id est divinarum influentiarum; fructificate, fructus lucis et honestatis in omni iustitia et veritate.

Secundo, qui cor corapleverunt aquis lacrymabilium compunctionum et retinuerunt sive credide-

Sermo I

Tradetur enim gentibus et illudetur et flagellabitur et conspuetur; et postquam flagellaverint, occident eum, Lucae decirao octavo.

Prothema. Audire me, quoniam de rebus magnis locuiura surti.

In isto verbo secundo, sumto de libri Proverbiorum octavo, exprimit divina Sapientia tria, quae sunt necessaria in praedicatione divinae passionis. Et primum est ex parte audientis humilitas reverentiae in auscullando, quod notatur, cum dicit: Audite me; secundum est ex parte patientis profunditas materiae in intelhgendo, et hoc notatur, cum dicit: runt firmiter, afferunt fructum claritatis et intelligentiae illuminantis; unde dicitur in Psalmo; in lege Domini fuit voluntas eius, et in lege eius meditabitur die ac nocte. Et erit tanquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fruclum suum dabit in tempore suo. — Primo enim praedicator debet applicare voluntatem ad legem divinam, ut quod intelligit opere compleat, et deinde meditari in lege eius die ac nocte, qualiter debeat alios instruere, quia tunc erit tanquam lignum, quod plantatum est secus decursns aquarum, id est divinarum influentiarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. — Sed multi dant fructum ahenum, non suum, eo quod volunt hunwris aliorum onera gravia el importabilia imponere, ipsi autem nolunt digito ea movere. Alii autem proferunt fructum non in tempore suo, sed ante tempus suum, eo quod sua auctoritate volunt prius docere quam discere, et ideo verbum eorum saepe ratione scandaU et ignorantiae et malae vilae defluit in vanum per contemptum audientium; « quia cuius vita despicitur, restat, ul eius praedicatio contemnatur => ».

Tertio, qui inflammaverunt cor incenchis divinorura. desideriorum et inteUigunl verbum diligenter cum operis exsecutione, afferunt oblectabilem fructum familiaritatis dulcorantis. Unde dicitur Canticorum secundo: Sub umbra illius, quem desideraveram, sedi, et fructus eius dulcis gulturi meo. — Sub umbra, refrigerantis gratiae ab aestu carnahs concupiscentiae et ab ardore exitialis avaritiae; illius, scilicet Christi; cum vehementi affectione sedi, per mentis quietationem, non discurri per mentis distractionem; quia qui minoratur actu percipiet sapientiam, et tunc fructus eius dulcis guituri meo, propter sapientialera oblectationem. Rogemus ergo etc. de rebus magnis; tertium est ex parte annuntiantis virtuositas facundiae in exprimendo, quod notatur, cum subinfert: locutura sum. Igitur, carissimi, in principio nostri sermonis, qui est de divina passione, rogemus Dominum, quatenus sua gratia et pietate dignetur largiri cuilibet audienti reverentiam in auscultando el mihi annuntianti facundiam in exprimendo, ut possimus ad consolationem animarum nostrarum insimul aliquid intelligere diligenter de beneflcio infinito nostrae redemptionis et caelesti mysterio divinae passionis. Et ut hoc facilius impetremus, quihbet, si placet,dicat illum versiculum:

<c 0 crux, ave, spes imica'».

Ex Vaticana et C D E F et cod. Tudert. n. 04. fol. 1 1 0 v.

Trculetur enim gentibus etc.

Quoniam solent oves gregis, percusso pastore, (lispergi; hinc est, quod Dominus noster Lesus Cliristus, praesciens, suos discipulos in corporalis suae mortis percussione in modum ovium dispergi per devia erroris, ad fortiQcandura eos in via fidei et in eis ceteros alios, ne possent credere, lioc sibi accidere ab eventu sive ignorantia, dignatus est praedicere in verbo proposito iiiud infinitum beneQcium suae passionis et caeleste mysterium nostrae redemptionis, eo quod ipse Deus aeternus, se inclinans, luimiliter mortem crucis pro salute generis humani cuni desiderio suscepit. Exprimitur autem in his verbis Christi passio « quantum ad eius principium, medium et ullimum, in quibus perfecta rei cognitio consistit'». Principium namque passionis fuit malignitas proprii discipuli proveniens ex diaboli suggestione; medium vero fuit contemptibilitas ultimi opprobrii in flagellatione et faciei conspuitione; sed ultimum fuil acerbitas doiorosi supplicii in corporis et animae separatione. Primo ei'go malignitas proprii discipuli notatur, cum dicilur: Tradelur enim gentibus, id est Filius Dei a luda, diabolo suggerente; unde dicitur loannis decimo tertio: Cum diabolus iam misisset in cor, ut traderet eum ludus Simonis Iscariotae etc. Secundo contemptibilitas ultimi opprobrii, cum subditur: et illudetur et flagellabitur et conspuetur; illusiones et sputa atque flagellationes sunt signa exlremae viliflcationis. Tertio notatur acerbitas dolorosi supplicii, cum subinfertur: postquam flagellaverint, occident eum; valde enim fuit acerbum illud lormentum Christi, quod tam celeriter eum occidit; ante enim obiit quam alii, qui cum eo erant crucifixi.

I. Dicit ergo: Tradetur, ubi nolatur maligniludae proditoris, proprii discipuli. Ista enim malignitas plenius apparel)it, si diligenter consideremus triplicem conditionem istam malignitatem proditoris aggravantem, videlicet primo confidentiam securilatis et amicitiae; secundo, exceUentiam digmtatis apostolicae; tertio, concupiscentiam cupiditatis et avaritiae. Ex his tribus conditionibus potest apparere, quia nulla sub caelo maior fuit malignitas quam illa ludae, qui tanquaiu falsus amicus in datione osculi Tradidit verum amicum et tanquam ingratus discipulus, immo Apostolus, tradidit benignum Magistrum; tanquara cupidus et avarus vili pretio vendidit iustura et pium, immo summum Bonum.

Primo magna fuit malignitas ludae in tradendo Dominura propter confidentiam securitatis et amicitiae. ludas enim non fuit tractatus tanquam extra- Respicilur Mallli. 26, 31.

Vers. 21. et Marc. 14, 18. neus atque suspectus amicus, immo tanquam amicus securus, dum non solum factus est a Christo de farailiasua comedendo et bibendo panem in mensa Christi cum ceteris Aposlolis, sed etiam factus est dispensator teraporalium totius familiae. Et ob hoc conqueritur in Psalrais Dorainus de ipso, dicens: Ilomo pacis meae, in quo speravi, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem. — Ecce, falsiflcatio simulalae pacis I Unde Lucae vigesirao secundo: Dixit illi Lesus: luda, osculo Filium hominis tradis? Chrysostomus: « Pax caeli traditur doli osculo, tenelur tenens orania, alligatur oranium nexus, ducitur attrahens universa, falso veritas accusatur». In quo sperabam, ecce, confidenlia amicitiae et securitatis; magnificavit super me supplantationem, ecce, immensitas malignitatis ludae; unde Dominus dicit de luda Malthaei vigesirao sexto: Amen dico vobis, quia unus vestrum me traditurus est, qui manducat mecum.

Secundo magna malignitas fuit ludae in tra- i dendo Dominum propter excellentiam dignitatis apostolicae. ludas enira non solum ad gratiam et ad doctrinara fidei est vocatus, sed etiam ad dignitatem apostolatus est assumtus, duin inter duodecim dignatus est Dominus eum connuraerare. Unde de ipso dicit Dominus loannis decimo tertio: Umis ex vobis, scilicet duodecim, tradet me; &m]lev Matthaei vigesimo sexto: Abiit unus de duodecim, qui dicebatur ludas Iscariotes, ad principes sacerdotum etc.

Tertio magna fuit raalignitas ludae propter con- cupiscentiam cupiditatis et avaritiue; unde Matthaei vigesirao sexto dicit ludas principibus sacerdotura: Quid vultis milii dare, et ego vobis eum tradam? At illi constituerunt ei triginta argenteos. Magna siquidera fuit istius iniquitas proditoris, si considereraus, pro quanto vendidit Dorainum, quia non raagno, sed vili pretio, scilicet triginta argenteis; maior vero, si consideremus, quibus tradidit et vendidit, quia non amicis, sed inimicis el extraneis quaerentibus animam eius; maxima, si consideremus, ad quid eura tradidit et vendidit, quia non ad serviendum, sed illudendum, flagellandum, conspuendum et crucifigendum. Sed certe, si consideremus, quis venditur et Iraditur, infinita est eius iniquitas, quia Rex regum et Dominus dominantium. Et propter hoc Dorainus dixit Pilato: Maws peccatum /labet qui me tradidit tibi. Et quia illa malignitas proditoris ralione suae iniquitatis est meis verbis inexplicabilis, ideo nolo amplius in hoc morari, sed finem dare sermoni.

IF. Secundo notatur contemptibilitas ullimi opprobrii in flagellatione et faciei conspuitione, cum dicitur: ei illudetur et flagellahilur et conspuetur. Non enim sine causa, immo divina dispensatione factum est, ut Filius Dei illuderetur, flagellaretur et conspueretur, quoniam per ista tria miro modo ipse Dei Filius, Reparator humani generis, deslruxit corpus peccali. Nam in peccato est fronlis inverecundia excludens pudorem; delectationis complacentia excludens dolorem; et elationis superbia excludens timorem. Et quoniam « contraria contrariis curantur », primo destruxit fronlis inverecundiam in suslinendo pudorem in illusione; secundo, delectationis complacenliam sustinendo dolorem in flagellatione; lertio, elationis «tpe?-6mm sustinendo -viliflcationem in conspuitione.

Primo destruxit fronlis inverecundiani sustinendo pudorem in iilusione; et de ista illusione dicitur Matthaei vigesimo septimo: Chlamydem. coccineam circumdederunt ei, et plectentes coronam de spinis, posuerunt super caput eius et arundinem in dextera eius, et genu flexo ante eum, illudebant ei. — Fletum, inquam, deducite, oculi mei, liquesce, anima, in dolore compassionis super contritionem viri huius; quia Filius Dei chlannjdc coccinea induitur, non ut honoretur, sed ut vituperetur; corona de spinis super caput eius ponitur, ut pudore confusionis repleatur; arundo in dextera eius ponitur, et anle eum gemifleclilur, ut regius honor parum ante ei exhibitus plenius derideretur. Unde frontis meretricis inverecundiam in peccato non deponere, cum Christus ad eam deslruendam sustinuerit pudorem in sui illusione, est magnae iniquitatis.

Secundo destruxit delectationis eomplacentiam sustinendo dolorem in flagellalione; unde dicitur de Marci decimo quinto: Tradidit, scilicet Pilatus, eis lesum flagellis caesum. Christus ad hoc voluit amaritudinera doloris sustinere in flagellatione, ut destrueret dulcedinem carnalis delectationis. Non ergo, carissimi, evacuemus in nobis eflectum divinae flageliationis, quam suslinuit pro nobismetipsis, iterum Filium Dei flagellando per delectationem peccati, quia mitigandus est eius dolor, non amplius innovandus. Unde Bernardus: « Heu me miserum! Deus meus adaptatur ad verbera; ecce, iam caeditur, rumpit sanctam carnem violentia flagellorum, et crudelia vulnera scapularum totam carnem conscindunt ».

Tertio destruxit elationis superbiam sustinendo deieetionem- sive viliflcationem in conspuitione; Matthaei vigesimo septimo: Exspuentes in eum, acceperunt arundinem et pereutiebant caput eius. Miro enim modo excelsus Filius Dei confudit nostram superbiam in sustinendo sputornm abominationes, quae sunt signa exlremae deiectionis, ut nullus, quantumcumque nobilis et excelsus, verecundetur propter honorem Dei humiliari et deiici in conspectu hominum. « Non ergo erubescat membrum deiectionem humilitatis, quam novit praecessisse in capite. Nihil enim membrum gloriosius putat quara opprobrium deiectionis sui capitis portare».

III. Ultimo subinfertur dolorosi supplicii acerbitas, cum dicit: et postquam flagellaverint, occident eum. Huius dolorosi supplicii acerbitatem ostendit primo nobilitas teneri sive delicati subiecti, veraciter patientis; secundo, malignitas ludaici populi, crudeliter saevientis; tertio, atrocitas amari supplicii, celeriter perimentis.

Primo vehementem amaritudinem huius dolorosi supplicii ostendit nobilitas teneri subiecti, veraciter patientis. Ex parte enim carnis erat teneritudo naturae optime complexionatae; et quanto natura tenerior, tanto eius poena dolorosior. Ratione autem huius teneritudinis tantam poenam inflixit sola imaginatio mortis, quod factus est siidor eius sicut gultae sanguinis decurrentis in terram; ergo, si tantum fecit sola imaginatio, quantum superaddidit degustatio acerbissimae passionis! Ex parte enim mentis erat in eo omnimoda peccati immunitas;

it quae aulem venit indignae poena, dolenda venil », secundum quod dicit Ovidius. Ex parte enim amicabilis unionis animae et carnis fuit in eo vehementia dolorosae afflictionis, quia caro eius nulli erat corruptioni obnoxia; ideo anima fortiori amicitia ei coniungebatur. Ubi autem maior amor in coniunctione, ibi maior dolor in separatione, et ratione huius non fuit sub caelo dolor similis sicul dolor suus. Ad cuius expressionem clamans et lacrymans mortuus est; eius horribilis clamor etiam ipsis insensibilibus videbatur incutere horrorem, quoniam non tantum velum templi, sed etiam peirae scissae sunt, et sol dibus. De ista vero occisione ad litteram Isaias dicit: Sicut ovis ad occisionem dueetur, et quasi

agnios coram tondente se obmutescet. — Ovis est ChrJstus ratione tractabilitatis et patientiae; sed agnus, ratione puritatis et innocentiae, cuius ratione peccata mundi tulit. Unde sequitur: Pro eo, quod tradidit in mortem animam suam et cum scekratis reputalus est, el ipse peccata multorum tulit et pro transgressoribus rogavit.

Secundo vehementem acerbitatem huius dolorosi supplicii ostendit malignitas populi ludaici, crudeliter saevientis. Multum enim saevierunt crudeles ludaei; nam eius aures clamoribus opprobriorum impleverunt, eius faciem abominationibus sputorura sordidaverunt, eius caput compunctionibus spinarura fregerunt, propriis humeris suam ignominiara crucis portare fecerunt, eius maxillas sacrilegis manibus percusserunt, in siti sua felle et aceto eum potaverunt, et quod plus est, solo zelo invidiae eum occiderunt, secundum quod figuratum erat in occisione Abel, de quo dicitur primae loannis tertio: Cain, qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et propter quid occidit eum? Quoniam opera eius maligna erant, fratris autem eius iusta. — Perversus Cain, qui occidit iustum fratrem suum solo zelo invidiae, ratione suae mahgnitatis significat populum ludaicum, qui occidit Cliristum natum de populo et gente ludaica, invidens bonis operibus eius. Et hoc est quod dicebat eis Dominus Inannis decimo: Multa bona opera ostendi vohis ex Palre meo; propter quod eorum opus me lapidalis? — Hic enim est Chrislus, qui quaecumque mystica veteris testamenti adimplevit. Nam a latere.Adae sequeslratus est, ut inde fieret Ecclesia; in Abel occisus est, in Noe nudatus, in Abraham raultiplicatus, in Isaac imraolatus. Iluic enim singulari sacrificio figurando omnia veteris testamenti sacrificia hactenus insudaverant. In lacob peregrinatus, in loseph venditus, in Moyse occultatus, in David persecutus, in Prophetis exhonoratus. Si ergo quilibet istorum, excepto (?) Adam, habuit satis portare de sua tribulatione, quantum