Dominica IV post Epiphaniam

Sermo 1

Domiiw, salvanos, perinnis, Matthaei octavo -.

Pi-olliema. Qiioiiiam, nt ait Apostohis ad Honiaiios priiiio, Evaiigelium esl virlus Dei in salutem omiti eredenli; cuin ergo verbuin Dei sil ad sahilcin.miinariiin nostrarnm ordinatum, ideo, secinulnin iihiil lacobi priino in mansueludine suscipile insiluni verbuni, quod polesl saluare animas veslras. Quicumque ergo diligit salutem animae suae, diligit audire verbum Dei, sicut qni diligit corporis sanitatem libenter audit verba medici. Et quia ellicacia verbi Dei solet aliquando impediri ex defectu praedicatoris proponentis, vcl ex dciectii populi audieiitis; ideo respectu utriusque necessaria cst gralia Dci et praedicatori proponenti et populo audienti; et idcirco in principio nostri sermonis rogemus Dominuin, nt det niihi proponere et vobis audire ea quae Siint ad laudem et gloriam eius et animarum nostrarum salutem.

Domine, salva nos elc.

Quia securum est discipulis audire veros niagistros, coiTimendabile liliis imitari bonos patres alque gloriosum subditis sequi slrenuos dominos; ideo in verbo proposito exemplo Aposlolorum, verorum magistrorum, bonorum patruin atque strenuorum dominorum, principum fidei christianae, propter imminens periculmn corporale divinum auxilium reverenter poslnlanlium et etiain ellicaciter obtinentinm, admonemur nos, eius discipuli, filii,.subditi, in omni necessitate recurrere ad auxilium divinae inisericordiae omnibus suhvenienlis. Unde ad hoc melius faciendum eorura exemplo informamur nos in verbo proposito ordinate procedere, eo quod in verbo praeniisso primo praemittitur alTecluosa invocalio excellenlis magnificenliae; secundo additur discreta insinualio imminenlis indigenliae; tertio subiungitur devota pelilio auxiliantis misericordiae. Primo ergo confitentnr -potenliam, cum dicitur: Domine; secundo demonstrant indigentiam, cuni dicitur: perimus; tertio implorant misericordiam, cuin subiungitur: salva nos.

1. Primo ergo in verbo proposito commendant viriui.is excellentiam, cun) dicitur: Domine. Ista aucipi: primo, ratione mapevabs potenliae in praevalendo; secundo, ratione ineffabilis sapientiae in Ilabelur in Voticaiia et CDEF el paulo brevius in cotl. Ttidcrt. n. 10.. Ibl. 96 r. cognoscendo; tertio, ratione inenarrabilis )»MY;7'fordiae in parccndo. Et sic propter potentiae magnificenliam reriditnr terribilis inimicis, propler sapienliae luculentiam honorubilis domesticis, sed propter misericordiae aflhientiam amabilis et desiderabilis miseris et egenis.

V'm habet Dominus virluosilatem potentiae in praevalendo; unde dicitur in Psalmo: Quoniam Dominus excelsus, terribilis, rex magnus super omnem lerram, subiecit populos nobis el gentes sub pedibus nostris. —- Lesus Christus esl excelsus Dominus, propter maiestalem dominii; terribilis, propter severitatem iudicii; el rex magm.is super omnem lerram, propter dignitalcm imperialis praesidentiae; subiecil populos nobis ei gentes sub pedibus noslris, propter virtuositatem inexpugnabilis praevalentiae; propter hoc dicitur Eslher deciino tertio: Domine, rex omnipotens, in dilione luu cuncla sunt posita, et non est qui possit tuae resistere volunlali.

Secundo habet Dominus infaUibilem sapientiae notiliam in cognoscendo; unde dicitur primi Regum secnndo: Recedant velera de ore vestro, quia Deus scientiarum Dominus est, et ipsi praeparaiUur eogilaliones. — Vetera, sophislicae rationis et philosophicac argumenlationis quasi nullius valoris, recedant de ore vestro, non quod non debeatis de philosophia loqui, sed quod non debeatis ei inniti, quia Dominus Lesus Christus, in quo sunt omnes thesauri sapienliae el scientiae, est Deus scientiarum, cognoscens omnia, novissima el anliqua. Et ipsi ]raeparantur cogitationes, ut dirigantur in via veritatis et iuslitiae secundum diclamen suae sapientiae, non secundum dictamen ratioiiis philosophicae.

Terlio habet Dominus pietatem misericordiae in parcendo; unde Isaiae quinquagesimo quinto: Derelinquat impius viam suam, et vir iniquus cogitationes suas et revertatur ad Dominum, et miserebiiur eius, et ad Deum nostrum, quoniam midtus est ad ignoscendum. — Derelinquat impius viam suam, id est peccatum operis; et vir iniquus cogitationes suas, id est peccatum cordis; et reverlatur ad Dominum, cum timore; et ad Deum nost?-um, cum amore; et miserebitur eius,iev cawdonationem omnium delictorum; quoniam mullus est ad iijnoscendum, quia tanta est offensa, quantus est ille qui offenditur. Certe, exemplo grosso, experimento approbato, possumus videre, quod multus

esl ad ignoscendum. Nani vulgo clicitiiri, quod mulier adultera et sic repudiata et a consorlio viri eiecta nequaquam a viro suscipitur, ut ei reconcilietur, propter horrorem foedilatum praeteritarum; anima lamen, cura per aversionem a Deo fuerit fornieala in peccatis multis, si converti voluerit, clemenler suscipitur a Christo, non propter horrorem praeteritarum foeditatum devitat eius consortium. Et propter hoc dicit Hieronymus, doctor fidelissimus, super illud leremiae tertio: Dixi: Ad me revertere, el non esl reversa: « 0 divina clementia, o nostra durilia! dum post tanta scelera nos provocat ad salutem, nec sic quidem volumus ad meliora converti ».

II. Sequitur: perimiis, ubi ostendunt nostram indigenliaiv. Exemplo enim istorum Apostolorum quilibet alius debet ostendere Chrislo suam indigentiam et necessitatem, cnm videt, se perire: primo, propter dcbililalem impotenliae succumbentis; secundo, propter caecilatem ignorantiae devianlis; tertio, propter poenalikUem miseriae opprimentis.

Primo perit aliquis propler debili.lalem impotentiae succumbentis; imAe, dicitur Exodi decimo: Nonne vides, quod perierit A egyptus? — A egyptus conlradicens divinae voluntati, cognoscens experimentaliter, se periisse ralione debililatis impotentiae in resistendo poenis sibi illatis, significat quemlibel imbecillem positum in tribulatione et angustia, qui diffidens de divino auxilio et remollescens intuitu fragilitatis suae, perit periculo interioris indigentiae.

Secundo perit aliquis propter caecitatem igno- rantiae deviantis; unde BaruiJh tertio: Quoniam sapientiam non habuerunt, interierunt propter suam insipienliam. — Nullus polest devenire ad statum. salutis, nisi habeal sapientiam; quoniam ipsa est ad Creatorem oranium deductiva, virtutis potenliae ostensiva et divini cultus exhibiliva. Unde philosophi, immo aliqui superbi, volentes potius inniti stoliditati sive vanilati rationis quam soliditati primae Verilatis, ideo interierunt propter suam insipientiam. Et nota, quod dicit suam, eo quod defectus fuerit ex parte ipsorum, non ex parte divinae sapientiae. 0 superbia inlellectus! quae, dum inflaris ventositate vanae elationis, evacuaris soliditale sapientiae salutaris et infamaris stoliditate aversionis.

Tertio perit aliquis propter poenalitatem niise- riae opprimentis; unde in Psalmo: Quomodo facti sunt in desolationem, subito defecerunt, perieruni propter iniquitatem suam. — Peccatores homines, cura implenlur multis miseriis, opprimuntur magnis poenalitatibus et aflliguntur diversis doloribus, nolunt patienter converti ad lacrymas et ploratus et clamare ad Dominura cum humilitate, donec confringantur spinae tribulalionis et poenalitatis; sed tanto furore impatientiae permittunt, se superari, immo absorberi, ut subito deflciant in sustinendo; et hoc est quod dicit: Quomodo facli sunt in desolationem, subito defecerunt etc. Et quia, quod erat eis materia exercendae virtutis et occasio salutis et gratiae, scilicet poenalitates, convertunt in augmentum culpae; ideo sequitur: perierunt propter iniquitatem suam. Certe, summa sapientia est de necessitate facere virtutem, et summa stultitia est de virtute facere peccatum et vitium.

III. Tertio subditur: salvanos, ubi nolatur devota iniploratio auxiliantis misericordiae. Debemus autem exemplo Apostolorum implorare divinam misuccumbontis per influentiam virtufis fortificantis operativam; secundo, Dorainus infallibilis sapienliae in cognoscendo salvet nos a caeciiale ignorantiae deviantis per supersplendentiara lucis illurainantis intellectivam; tertio, Dominus inenarrabilis clementiae in parcendo vel subveniendo salvet nos a poenalitate mi.se)'iae opprimentis per concomitantiam salulis dulcoranlis affectivam.

Primo, Dorainus insuperabilis potentiae in praevalendo salvat nos a debilitate impoteniiae suceumbentis per influentiara virtutis fortificanlis operativam; unde in Psalrao: Non enim in arcu meo sperabo, et gladius meus non salvabit me. Salvasli enim nos de affligentibus-nos et odientes nos confudisti. In Deo laudabimur tota die, ei in nomine tuo confilebimur in saeculum. — Illi sperant salvari in gladio el areu suo, qui praesuraentes de sua fortitudine, elatis cogitationibus se extollunt, quibus divinum auxilium merito denegatur; sed recognoscentes suam impotentiam et recurrentes ad divinum auxilium salvat Dominus influendo interius virtutem, ne turbentur, et amovendo exterius omne nocivum impedimentum, ne laedantur. Propter hoc exemplo David de omni beneficio debemus non in nobis, sed in Deo laudari, el solum nomini eius confiteri omne bonura sibi attribuendo.

Secundo, Dominus infallibilis sapientiae in cognoscendo salvat nos a caecitate ignorantiae deviantis per supersplendentiam lucis illuminantis intellectivara; unde Isaiae quadragesimo nono: Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad exit-emum terrae. — Filius Dei, qui est lux vera et purissima, carens omni tenebra ignorantiae omnique macula culpae, datus est gratis a Deo Patre populo gentium, qui ambulabal in tenebris, ad demonstrandura devia errorum, ne in via erremus praecipitio falsilatis aut deceptionis. Ut sis salus mea, divina

scilicet, non huraana, omnium Qdelium; ab extremis terrae, videlicet ab oriente lideliter incipienliuiii, aij occidente Qualiter morientium, a meridie 1'ervenler amantium, ab aquilone mala poenae viriliter sustinentium, ut sic nulli existenti in aliqua extremitale terrae illa vera salus ratione suae sufficientiae deficiat.

Tertio, Dominus inenarrabilis clementiae in parccndo vel subveniendo salvat nos a pnenalUate miseriae opprimenlis per concoraitantiam salutis dulcorantis aflectivam; unde ad Philippenses tertio: Salvatorem exspeclamus Dominum nostrum lesum Christum, qui reformahit corpus humilitalis nostrae conpguraium corpori clarilalis suae. — Si configurari volumus corpus noslrum in adventu iudids corpori clar italis Cmsl, debemus assimilari ad exemplar corporis eius, quod fuit attritum ieiuniis et abstinentiis et proiectum in terra cum verecundia in tormentis ad modum frumenti. Sic corpus nostrum debet deprimi ieiuniis et humiliari afthctionibus, quia tanto corpus cuiuslibet erit corpori clarilalis Chrisli conformius, quanto pro eius nomine erat hunhlins. Rogamus etc.

Sermo I

Dominica quarta post Epiphauiam, serrao fratris Bonaventnrao Fratribus in conventu Parisiensi.

Ascendente Iesu in naviculam., seculi sunt eum discipuli eius. El ecce, molus magnus factus est in mari, ita ut navicula operirelur fluctibus, Matthaei oclavo.

Quoniam, sicut in descensu de monte in praecedenti Dominica Dominus Lesus praebuit se exemplar universorum — secutae sunt eum turbae multae — et in ascensu naviculae praebuit se exemplar omnium perfectoruni — secuti sunt enira eum discipuli eius — possumus dicere, quod per naviculam intelligitur status perfectionis in Ecclesia sive Religionis. Circa jquae duo nota in verbis propositis, scilicet evangelicae perfectimis salutaris aggressus, et diabolicae impugnalionis multiformis conatus. Primum, ibi: Ascendenle lesn in navicidam, secuti sunt eum discipuli eius; secundum, ibi: Et ecce, molus magnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus.

I. Circa primuni nota, quod per naviculam intelligitur perfectionis sive Religionis arduitas, quia navis fwit ad terram, in quam ibant; lob Irigesimonono: Nunquid per sapientiam luam plumescit accipiter, expandens alas suas ad aaslrum? — Gubernaculo rcgularis disciplinae dirigilur, quia non respicit nisi ralionabilia et hnnesla; lacobi terlio: Ecce, el naves, cum magnae sint ct a ventis validis minenlur, circumferuntur a modico gubernaculo etc — Pelago mundialis fluxibilitatis superfertur, quia fugit, calcat omnia alia discrimina et pericula; Proverbiorum Irigesimo: Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: viam aquilae in caelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari etc.

II. Cii-ca SL'cundum ndla. iinod,-;l;ilns pciieilionis iu Ecdosia vcl iirliijionis h:ilH'l p,Tirlil:in instar navis per snbiiuralioncin p:iiil:iliv:iiii giiiianiiii, id est minutorum defeclumn ad submersioiiem disponeiitium; Psalinus: Scdviim me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam. — Per concussionem nimiam tempestatum, id est peccatorum latentium ad confractionem deprimentium; lonae primo: iVisit Dominus ventum in mare, et facla est tempeslas magna in mari, ei navis periclitabalur conlcri. — Per onerationem superfluam )»ve;-cm?)i, id est negotiorum saecularium navem mentis delurbantium; Actuum vigesimo septimo: Viri, video, quoniam cum iniuria et mullo damno non solum oneris et navis, sed eliam animarum nostrarum incipit esse navigalio.

Intelligitur autera navis nomine non solum Ecclesia, sed ecclesiastica perfectio et omnis Religio et quaelibet anima evangelica, sicut per mare intelligitur mundus iste procellosus, profundus et periculosus. Navis autem Ecclesiae vel perfectionis sive animae sanctae rector est Christus, sive ratio; arbor, ordo contemplativus, sive inlellectus; velum, Spiritus sanctus, sive discretio; ventus, gratia, sive liberum arbitrium; nautae sive remiges, cooperatores Christi, praelati et praedicatores et confessores, sive quatuor affectiones: spes, timor, dolor et gaudium; remi sunt ipsae virtutes moventes ad omne bonum; per puppim autem navis intelligimus initiura Ecclesiae A'el perfectionis vel Religionis, vel etiam ipsum ortum hominis; per proram intelligimus fines Ecclesiae vel Religionis, vel exitnm hominis; per medium navis, processus Ecclesiae vel Religionis vel vitae hominis; per perejTOOs, malos (?), sive cogitationes; per ancoram, doctrinam Evangelii, sive fidem; per portum, vitam aeternam, sive poenitentiam; per stellam, Virginem Mariam; per lapidem, caritatem Christi, sive compunctionem et animae devotionem.

Item, sermo fratris Bonaventurae Parisius, apud Vallem scholarium.

Surgens Lesus imperavit ventis et mari, et facta est Iranquillitas magna, Matthaei octavo In verbis his Salvalorem nostrnni reddunt com-. mendabileni tria, scilicet condescendens benignilas, qua assurgit ipsum invocantibus; praecellens auctoritas, qua imperat flnctibus saevientibus; eDwtew virtuositas qua statim subvenit periculum insinuantibus. Primum, ibi: Surgens /ems; secundum, ibi: imperavit venlis et mari; tertium, ibi: et facta est tranquiUitas magna.

I. Surgit aulem Lesus ad redueendimi erranitcs, ut incipiant; leremiae vigesimo quinto: Misit Dominus ad vos omnes servos suos, Prophetas, consurgens diluculo etc. — Ad erudiendmn credentes, ut proficiant; loannis decinio terlio: Surgit a coena et ponit veslimenta sua, et cum accepisset linteum, praecinxit se etc. — Ad confortandum perfeclos, ut persistant; Marci vWAmo: Surgens autem Lesus mane prima sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae.

II. Imperat autem Lesus tria, scilicel poenitere de coramissis; Ecclesiastae quinto: Universae terrae rex imperal servienti. — Abstinere ab illicitis; Marci primo: Spirilibus immundis imperal, et obediunt ei. — Moderari in licilis; Ecclesiastici quadragesimo septimo: Salomon imperuuit in diebus pacis, cui subiecit Deus omnes hosles.

III. Facit vero Lesus tranquiUitalem triformem, scilicet conscientiae contra tempestatem propriae corruptionis; Tobiae tertio'-': Post lempestatem Iranquillum facis et post lacrymalionem et fletum exsuUationem infundis. — Vitae contra tempestatem impiorum persecutionis; primae ad Timotheura secundo: TranquiUam vitam agamus in omni pietate et castitaie. — Gloriae contra terapestatem daemonum infestationis; Sapientiae duodecimo: Tu autem, Dominator virtulis, cum tranquiUitale iudicas et cum magna reverentia disponis nos.

SKIiJlO IV.

Item, serino fratris Bonaventurae apud Portiunculam.

Domine, salua nos, perimus, Matthaei octa- > Ex A fol. 102 V. el B fol. 23 v.

Tria in his verbis notantur, scilicet affectuosa invocaiio divinae maiestatis, devota requisilio divinae bonitatis, discreta insinualio extremae necessitatis. Priraum, ibi: Domine; secundum, ibi: salva nos; tertiura, ibi: perimus.

I. Dicunt ergo: Domine. Circa priraum quod discipuli vocabant et nos vocare debemus Dominum lesum antonomastice Deum; ipse enim vere est Deus: propter virtuositatem, qua est terribilis inimicis; Psalmus: Quoniam Deus excelsus, terribilis etc. — Propter verilatem, qua est honorahilis domeslicis; primi Regum secundo: Deus scientiarum Dominus est etc. — Propter benignitatem, quaest amabilisegenis; Isaiae quinquagesimo quinto: Derelinquat impius viam suam,et vir iniquus cogitationes suas et reverialur ad Dominum, et miserebiiur eius, et ad Deum nostrum, quoniam mulius esi ad ignosceruium.

I!. Circa secundum nota, quod salutem debemus invocare a Salvatore exemplo discipulorum salvatorum; ipse enim salvat nos etc. Salvari autera petunt et egent a Iribus, scilicet a debilitate impoieniiae succumbentis Iriforinibus hostibus; Psalraus: Non enim in arcu nieo sperabo etc. Salvasti enim nos de affligentibus nos etc. — A caecitaie ignorantiae deviantis a caelestibus luminibus; Isaiae quadragesimo nono: Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae etc. — A poenaliiaie miseriae opprimenlis raultiplicibus calaraitatibus; ad Philippenses tertio: Salvatorem exspectamus Dominum noslrum lesum Ciiristum, qui reformabit corpus liumiliiaiis nostrae configuratum corpori claritalis suae.

III. Circa tertium nota, quod sine gratiae influentia et caelesti assistentia ad similitudinem discipulorum raerilo dicimur perire: propter defectum luminis inlerni, ad quod non disponiraur; Barucli tertio '5: Quoniam non Iiabuerunl sapienliam, inlerierunt propter suam insipientiam. — Propter defectura liabitus gratuiti, ad quem non aflicimur; Psalmus: Quomodo facit sunt in desokUionem, subito defecerunt, perieruni propler iniquitatem suam. — Propler defectum exempli sacri, quod non intuemur; Exodi decimo: Nonne vides, quod perierit Aegyplus? — Propter defectum consortii boni, quod non sequiraur; Michaeae septimo: Periit sanctus de lerra, et rectus in Jiominibus non est. — Propter defectura exercitii evangelici, in quo non

occupamur; Psalmus: Qui elongant se a le peribunt, perdidisti omnes, qui fornicantur abs te. — Propter defectum diuini praeconii, cui non vacamus; Psalmus: Scrvile Domino in timore et exsultate ei cum tremore, apprehendile disciplinam, ne quando irascalur Dominus, et pereatis de via iusta. — Propter defectum peccati quotidiani, a quo non cessamus; Osee decimo quarto: Pereal Samaria, quoniam ad amaritudinem concitavit Deum suum etc.

SiinMO V.

Itorn, sermo fratris BonaYeiitnrao in Conventu Parisius.

Motus magnus factus est in mari, ita ul navicula operirelur fluctibus, Matthaei octavo Spiritualiter duo hic nota, scilicet hostiiis impugnationis multiformis conatus, et animae i'ationaest omnium aquarum, id est concupiscenliarum,