Feria II post Pascha

plateas quaeram quem diligil anima mea. — Ad gratias agendum illi qui nos iusliflcavit; ludicum qairilo: Surge, surge, Debbora, et loquere canticum. — Ad divinae gratiae lumen recipiendum, per quam nos iustificavit; ad Ephesios quinto: Surge, qui dormis, el exsurge a mortuis, el illuminabit te Christus. — Ad ipsum conlemplandum, qui nobis certitudinem resurrectionis donavit; Ecclesiastici quadragesimo septimo: Surrexit Nathan Propheta in diebus David. Et quasi adeps separatus a carne, sic David a fdiis Israel.

II. Circa secundum nota, quod Cliristus resurapparet: poenitentibus ut benignissimus condonator; ad Titum lertio: Apparuit benignitas et humanitas Salualoris nostri Dei; non ex operibus iuslitiae, quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit etc. — Pro/icientibus ut clementissimns exauditor; Lucae ultimo.apparuit duobus discipulis etc. — Perseverantibus ut suavissimus consolator; Habacuc secundo: Apparebit in finem et non mentietur. — Pervenientibus ut liberalissimus praemiator; ad Colossenses tertio: Cum Christus apparuerit, vila vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria.

Sermo I

Refloruit caro mea, Psalmus.

(Prothema). Cognoverunt Dominum in fractione panis. IstB panis est verbura Dei, quia ipse confert vitamgratiae; unde in Matthaeo: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod procedit de ore Dei; quia sermo Dei vivus est, ut credas; efficax, ut speres; et penelrabilior omni gladio ancipiti, ut timeas. Hunc panem hodie Dominus fregit, in quo significatur, quod praedicator debet infringere linguam suam, ul apta et convenientia dicat loco et tempori, sicut nutrix facit, quae infringit vocem et linguam, ut concordet voci pueri. Sed dicitur in Threnis: Parvuli petierunt panem, et non erat qui frungeret eis; quidam enim dividunt panem istum artiflcialiter, sed pauci frangunt euni (modo) necessario; et ideo iste est panis, quo vivit anima, quando Dominus ministrat gratiam; et ideo panis verbi Dei dispensandus est pro loco et tempore et pro capacitate auditorum, quia, sicut dicit Augustinus, «panis, qui liominem nutrit, accipitrem interficit». Et ideo ego valde invitus praedico, quia non est bonum sumere panem pliorum et mittere canibus ad manducandum, quia ea quae recle dicuntur, quidam prave et perverse interpretantur. — Et quando iste frangitur, tunc cognoscitur Dominus; unde dicitur, quod cognoverunt Dominum in fractione panis; et hoc fit, quando illuminatur intellectus et inflammatur aflectus. Unde Apostolus: Ul Deus, Domini nostri Iesu Christi Pater gloriae, det vobis spirilum sapientiae et revelalionis; et ut hoc fieri possit, in principio rogemus etc.

Refloruit caro mea.

Verba ista scripta sunt in Psalmo, et secundum quod allegorice intelliguntur, dicuntur in persona Christi; secundum vero quod moraliler intelliguntur, possunt dici in persona cuiuslibet iusti. Secundum aulem quod allegorice dicitur verbum istud in persona Christi, sic Dominus duo facit in verbo isto: aperit enim poenalitatem assumlae conditionis et iucuruiitatem dominicae resurrectionis. Primum notatur in carne, secundum in flore; caro enim habet fragilitatem et flos venustatem. surrectionis in Christo vernantis per gloriae novitatem; unde Canticorum secundo: Hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra nostra. — Hiems, id est torpor et pusillanimitas discipulorum quodam timoris gelicidio constrictorum. Unde Petrus, frigidns tam mente quam corpore, calefaciebat se, loannis decimo octavo. Sed imher hiemalis fuit impetuosa persecutio ludaeorum, dicentium: Tolle, tolle! crucifige eum! Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et consimilia. Et flores apparuerunt in terra nostra, cum caro Christi gloriflcata apparuit in natura nostra. Caro enim Christi superbenedicta, sicut in conceptione /Zonw, quia conceptus fuit sine libidine, et in passione defloruit, sic et in resurrectione refloruit, quia resurrexit sine putredine. Conceptus enim fuit et nutritus in Nazareth, quod interpretatur flos; et imposuerunl super capul eius causam ipsius scriptam; Lesus Nazarenus, Rex ludaeorum. Nazarenus enim interpretatur floridus, quia in conceptione, secundum Isaiam, sicut flos de radice lesse ascendit, et in

resurrectione de tumulo processit, sicut virga Aaron, quae fuit arida, educta de tabernaculo, florida apparuit. Si inviolatam credis radicem, quia flante zephyro producit florem; vei florem inviolatum, quia profert odorem; inviolatum crede pudorem Virginis, quae, aspirante Spirilu sancto, protulit Salvalorem. Si virgam aridam Aaron credis in tabernaculo floruisse, crede, veram carnem Domini resurrexisse et (ipsum) dixisse: Refloruit caro m.ea.

Notc ergo, ad manifestandam poenalitatem assumtae conditionis Christum dixisse: caro mea. Ipse enim caro noslra el frater noster est ut propter istam carnem vere possimus dicere: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea, Genesis secundo; et ipse de nobis dixit quod David populo suo secundi Regum decimo nono: Fratres mei, vos os meum, e.l caro mea vos. Ad quam fralernitatem aspiraverat sponsa, dicens: Quis mihi del te fratrem meum, sugentem ubera matris meae, ut inveniam te foris et deosculer te, et iam me nemo despiciat, Canticorum oclavo. — Quis mihi det, quod nulla foret praesumtione sperandum, nisi tanta dignatione fuisset promissum (et) divinitus factum 0 ineftabilis dignatio, manifestata per carnis assumtionem, per quam Dominus meus factus est fraler meus! Sugentem ubera. 0 felicia ista ubera, sola solis lactala labiis Dei-hominis, Verbi infantis! et felicia labia sola solis uberibus impressa virgineis Matris, ut sit felix Mater talis, felix Proles tali Matre! Malris meae, subdistingue: Matris, quae sit mea, et per hoc tu sis roeus, quia liberi sunt parentum possessio; elsi non sit mater mea, hoc est, de me prodeat, quae te proferat. Et inveniam le foris, non inclusum ut olim in Lege flguraliter, sed efiusum, apparentem in carne corporaliter. Scissum enim est velum, ut revelaretur Sanctus sanctorum. Et deosculer te, osculor devotionis affectu, deosculor intentionis etTectu. Et iam me nemo despiciat, propter carnem meam, quam assumsisti, in qua pro me dispensationis opera perfecisti et eam multipliciter honorasti. Nam in carne raea natus ei; loannis primo: Verbum caro factum est el habitavit in nobis.!n carne etiam passus es; primae Petri quarto: Christo passo in carne, et vos eadem cogitalione armamini, quia passus est in carne Deus. n carne etiam in sepulcro quievisti; Psalmus: Caro mea requiescet in spe; et in cain.e gloriosus5»?T(;xwft; primae ad Timotheum tertio: Magnum est pietatis.sacramentum, quod manifestatum est in carne, iustificatum cst in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum oM gentibus, creditmn est in mundo, assumtum est in gloria. Bernardus: Sacramentum carnis crucis Christi velamentum, quod decepit diabolum. Sicut hydrus et crocodilus. Hydrus enim limo se cum involvit, deglutitur a crocodilo, sed illaesus cusloditur in ventre eius, et resoluto (lulo), dissipat voratorem, et eo mortuo, vivus exit. Sic limo nostrae carnis vestitus, Dominus ventrem diaboli, scilicet infernum, intravit, infernum momordil, quia foramen fecit, dum liberavit electos, et diabolo ligato quasi mortuo, vivus exivit et gloriose triumphavit. Et hoc est sacramentum manifeslatum in carne, quod hodie assumtum est in gloria, et Christus in sanguine suo initiavit nobi.s viam. novam et viuentem per velamen, id est carnem suam, ad Hebraeos decimo.

Ut igitur ea quae dicenlur de sacratissima festivitate, apertius elucescant, notandum, quod caro noslra ex primae corruptionis origine habet et contraxit quatuor defectus lamentabiles et non parvos, videlicet opacitatem, foeditatem, gravitatem, fragilitatem seu infirmitalem. — Habet primo opacitatem obnubilantem intellectuni; unde Matthaei decimo sexto: Beatus es, Simon, Bar-Iona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Paler meus, qui in caelis est. Opacitas enim carnis spiritum deorsum impellit, ut nec ea quae Del sunt, intelligat; primae ad Corinthios tertio: Ego, fralres, nonpotui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. — Habet secundo foedilatcm propler concupiscentiam, quae est incarne, ratione cuius caro concupiscit adversus spirilum, ad Galatas quinto. Adeo enim persequitur nunc is qui secundum carnem esl, eum qui secundum spirilum, ut non sil pax universae carni, leremiae duodecimo. — Habet tertio gravitatem et ponderositatem, quia corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, Sapientiae nono. Corpus, quod corrumpitur, id est caro corrupta; Genesis sexto: Omnis quippe caro corruperat viam suam. — Habet quarto infi.rmital.em; ad Romanos sexto: Humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae; et Matthaei vigesimo sexlo: Spiritus quidem promptus est, caro aulem infirma.

II. Inde est, quod lias indignitates carnis nostrae Chrislus evacuavit in resurrerlione, modo in spe, sed in futuro in re. Et ideo introducitur secundo

• eius re-surrectio sub ratione floris, cuius sunt quatuor proprietates, oppositae conditionibus carnis. Flos habet enim ex parte formae speciositatem, ex parte materiae puritatem, ex parte ponderis levilaiem et ex parte originis sanitatem.

Primo, dico, quod flos habet ex parte formae speciosiiatem oppositam carnis opacitati; unde naturaliter delectat visuni; unde iam communiter inolevit, ut speciosum floridum appelietur; Proverbiorum decimo septimo: Animus gaudens aetatem floridam facit. — Secundo flos habet ex parte materiae purito.iem oppositam carnis foeditati; dicit enim Philosophus S quod in principio digestionis plantae subtilis humor et purus prius in flores digeritur, antequam grossns in fructus. Unde secundum Augustinum, flos purior est quam fructus. — Tertio flos habet ex parte ponderis levitatem oppositam carnis gravitati; unde leviter circumvolat ad modicum venti impalsum. — Quarto habet ex parte originis viriditatem vel sanitatem oppositam carnis inflrmitati. Unde flos oritur et nutritur, flante zephyro. Unde verisimile est, quod sanitas sui originalis principii in flore quodam modo incorporatur, et sic in eius suavitate olfactus reficitur. — Speciositas floris indicat in carne Christi dotem claritatis; puritas, dotem subtilitatis; levitas, dotem agilitatis; suavitas, quae ex virtule floris oritur, dotem impassibilitatis. Et ideo quatuor floribus flornit caro Christi: sicut rosa, sicut lilium, sicut amygdalus et sicut palma. Rosa excellit decore, lilium candore, amygdalus temporis antecessione, palma duratione.

Floruit ergo caro Christi sicut rosa per pulcritudinem claritatis. Sicut enim rosa pulcher est inter flores, sic claritas lucis inter colores; Ecclesiastici quinquagesimo: QuoM arcus refulgens inter nebulas gloriae et quasi flos rosarum in diebus oernis, sic iste effulsit in templo Dei. — Nebulae gloriae sive patriae sunt qui habenl primam stolam et exspectant secundam. Nebula enim habet respectum ad serenitatem subsequentem et ad pluviam praecedentem; sic Sancti ad carnem propter appetitum corporum suorum. Arcus refulgens, Dei Filius, habens chordam, scilicet rectitudinem Divinitatis iuflexibilis, et lignum incurvatum humilitate humanitatis. f/o-s rosarum in diebus vernis, caro illa sanguine rubricata tempore veris, quae modo refulget in templo Dei, Ecclesia scilicet triuraphanti. Civitas enim illa non eget sole neque luna, ut luceanl in ea;nam claritas Dei illuminavit eam, et lucerna eius est Agnus,.pocalypsis vigesimo primo; et alibi: Et ambulabunt gentes in lumine tuo, quando reformabit corpus humilitalis nostrae, configuratum corpori claritatis suae, ut fulgeamus sicut sol, cum augmentabitur eius lumen septuplum.

Floruit etiam caro Christi sicut lilium per puritatem sublilitatis. Si enim de Sanctis dicitur apocryphis Esdrae: Sancti iui, Domine, florebunt sicut lilium et sicut odor balsami erunt ante te, propter sublilitatem, quam habebunt corpora glorificata, quando tolletur omnis corpulentia, reraanente tamen corporeitatis veritate et natura; multo fortius hoc valet de Sancto Sanctorum, qui propter puritatem subtilitatis suae in humanitate sua raodo floret ut lilium. Unde ei competit per excellentiam illud quod cantatur in Ecclesia: lustus germinabit sicut lilium el florebit in aeternum anle Dominum. lam enini ad alta conscendit, ut pascatur inter lilia, donec aspiret dies, et inclmwntur umbrae, Canticorum secundo. Tunc enim verus dies aspirabit, tunc inclinabuntur umbrae, et omnis hebetudo cessabit. — Foeditas enim concupiscentiae modo facit uoibram in carne, difflcultas Scripturae umbram in intellectu, perversitas voluntatis umbram in affectu. Sed fiorente ca.vne mslra. sicul lilium, nulla eril umbra, quia in carne nostra nulla erit libidinis concupiscentia, in intellectu nulla fallacia, in affectu nulla malitia. 0 quis non desiderat illum diem vel locum, ubi pascitur dilectus inter lilia, ubi cubat in meridie! Bene meridie, ubi pura lucis cognitio, plena fervens dilectio.

Floruit etiam ut amygdalus per dotem agilitatis. Amygdalus enim, ut tradunt philosophi propter multum eius subtile huraidum et calorem teraperatum ante oranes arbores vestitur floribus; et quia primo floret inter arbores fructiferas, ideo agilitatis Christi in resurrectione est indicium; licet cum ea florente floreant quaedam herbae niinores, quia Chrislus resurrexit primitiae dormientium, et cum eo quaedam corpora Sanclorum surrexerunt, sicut minutarum herbarum flores. Ficus enim protulit grossos suos, et vineae florentes dederunt odorem suum. Grossi primi ficus sunt et rariores et decidentes, quos uberior sequitur fructus, quia pauca corpora Sanctorum surrexerunt, et sequitur uberior resurgentium numerus. Vineae florentes odo- 7-em dederunl, quando multis m sancta civitate apparueruni. De hac amygdalo sic florente dicitur Ecclesiastae ultimo: Florebit amygdalus, impinguabitur locusla, ei dissipabilur capparis, quoniam

ibit liomo in domum aelernilatis suae. Haec amygdalus Christus est, habens corticem carnis, testain nientis, niicleum Divinitatis, una persona jn tribus substantiis, cuius cortex habuit amaritudinem, testa fortitudinem, nucleus dulcedinem. Hic floruit in resurrectione, data sibi agilitate. Impinguala esl locusia, quia caro tenuis et vagabundaC?) et paupertatis alTecta macie implela est gloria. Et dissipata est capparis, (]uae est herba corruptiva, eo quod per agiiitatcm sublata est a carne eius onmis indigentia cibi, ut non iam habeat corpus animale, sed spirituale et agile. Quando ibit homo in domum aeternitatis suae, ubi nihil transitorium, nihil temporale.

Floruit etiam ut palma per dotem impassibilitote, quae attribuitur palmae. Unde Aristoteles in septimo libro Problematum dicit: « Si super palmae arboris lignum magna pondera imponas ac tam graviter urgeas oneresque, ut magnitudo oneris sustineri non queat, non deorsum palma cedit nec intra tlectitur, sed adversus pondus resurgit et sursum nilitur recurvaturque ». Et Plutarchus philosophus, magister Traiani imperatoris, in octavo libro Memorabilium: «fPropterea, inquit, placuit, palmam signum esse victoriae in certaminibus, quoniam ligni huius ingenium est, ut urgentibus opprimentibusque non cedat ». Et ideo merito llore impassibililatis illa caro floruit, quae tam nobiliter triumphavit; Psalmus: luslus ut palma (lorebit, sicut cedrus Libani multiplicabitur. Sicut enim in cedro solidilas partium resistit sectioni aut divisioni, sic habitus gloriae impassibilitatis resistit in corporibus gloriflcatis, ne qualitates elementares agant aut discussionem comple.ionis, aut divisionem partium corporis.

Inde est, quod per has quatuor dotes quatuor Evangelistae declarant resurrectionem Christi. Clai-itatem ostendit Marcus, dicens: Valde mane vestola candida. — Vident iuvenem, quia nescit resurrectio senectutem; sedentem in dextris, quia resurrectio nihil sinistrum recipit; coopertum stola candida, signante dotem claritatis in carne glorificata. Sed quid est, quod praemittitur: Et valde mane, et taitien: orto sole? Sivalde mane, quomodo orto iam sok? Respondet Petrus Ravennas: « Rei gestae caehtus aperit verilatem. Dixerat: Ab hora sexla usque in horam nonam tenebrae factae sunl. Ergo sol, qui praeter horam, ut Domino compateretur, abscesserat, claritate, cum consurgeret, Domino ante tempus occurrit; et qui, ut suo commoreretur au- Scilicet Ai-istolelis Fragmenla, Proljlemala, edil. Didot, ctori, ipsam meridianam suam morliflcaverat claritatem, ut consurgeret auctori sup, evictis tenebris, antelucanus erupit. Valde mane, quia tunc sol, ut mane faceret, manicavil, et qui ante noctem fugerat, nunc ipse noctem praevenit fugatus, ut reddat luci no. horas, quas terror dominicae passionis invaserat ». Et Gaufridus in expositione huius lectionis super Marcum. An ipsum visibilem solem credimus, sicut obscuratur ad exsequias morientis, sie celerius ortum ad gloriam resurgentis? — Subtilita- s tem ostendit loannes, eo quod, ianuis clausis, intravit ad discipulos post resurrectionem, loannis vigesimo. — Agilitatem, Lucas, eo quod evanuit ex oculis Apostolorum, Lucae uUimo. — Impassibilitatem, Matthaeus, dicens: Data esl mihi omnis potestas in caelo el in lerra, ultimo eiusdem. — Quid i enim sole lucidius, quid omnia penetrante subtilius.ii quid apparente et disparente agilius, quid omnipotente impassibilius? Has autem dotes habebunt electi in patria, quando /lorebunt de civitate, id est illi qui erunl cives in civitate superna, sicut foenum terrae, id est sicut herba, quae in hieme moritur et in aestale renascitur. Sic igitur patet, quomodo verbum istud exponalur allegorice.

Moraliler debemus florere in via similes pueris i Hebraeoriim, qui occurrerunt Chrislo cum floribus. Libenter autem Sponsus ingreditur thalamum nostri cordis, si videat eum respersum floribus, scilicet bonorum operum exercitiis. Ipse enim dicitur Nazarenus, id est iloridus; unde Canticorum secundo: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Obtineamus ergo speciositatem claritatis tlo- i rendo per sapienliam; purilatem subtilitatis florendo per temperantiam; levitatem agilitatis florendo per iustitiam; sanitatem aul suavitatem impassibilitatis florendo per patientiam.

Primo debemus florere per sapientiam, ut ha- beamus dotem claritatis; Canticorum primo i: Ecce, tu pulclier es, dilecte mi, et decorus, lectulus noster floridus et ligna domorum nostrarum cedrina, laquearia nostra cypressina. — Pulclwr, interius per sanctitatem conscienliae; decorM, exterius, per honestatem vitae; directe mi, per amorem et vacationem sapientiae. In towto autem quies est, otium et voluptas. Si vis ergo florere per sapientiam, habeas puritatem conscientiae, honeslatem vitae, vaces sapientiae, corpus quiescat a vitiis, anima otietur a cogitationibus noxiis, spiritus voluptuetur sanctis desideriis. Et additur: floridus, ut, sicut apes succos florum cofligunt, quos in favos dividunt, et commixta quadam sui spiritus proprietate, mel inde Locus IrusUa quaesitus.

conficiunt; sic de multis noxia relinquenles, utilia eligentes, quidquid legimus, in veritatis usum convertamus, hoc etiam attendentes, ne ciculam pro myrto legamus, lolium pro tritico; unde poeta:

(c Qui legitis ilores et hunii nascentia fraga,

Frigidus, o pueri, fiigite liinc, latet anguis in herba: Anguis dicitur, quia, secundum sapientem, non dantur venena nisi meile circumlita. Sic etiam videmus saepe, dum rosa legitur, manus legenlis urtica pungitur, quia terra saiutares herbas easdemque nocivas nutrit, et urticae proxiina saepe rosa est. Si ergo doceant Pythagoras vel Plalo contemptum raundi, eliganiur; si 'conversionem animarum in diversa corpora, contemnantur.

Secundo debemus florere per temperantiam, ut habeamus dotem sublililalis; unde Ecclesiastici trigesimo nono: Florele, flores, quasi liliuni et dale odorem el frondete in gratiam et coUaudate canticum et benedicile Domimim in operibus suis. Flos lilii valel contra adustiones, et caslitas contra concupiscentiae ardorera..Solent remediuin quaerere qui fuerunt iaesi ab igne, accedendo ad ignem, ut quem gravior intulerat, lenior temperet ignis ardorem; quia remedium singulare est tentationis carnalis ignire et eiicere cor suum in meditationibus et affectionibus castitatis. Dale odorem, ut dicatis illud Ecclesiastici vigesirao quarto: Ego quasi vitis fructificavi suavilate.m odoris, et flores mei fructus honoris el honestatis. Odorem vitis florentis, nt dicitur, nequeunt sustinere bufones, nec habitum castitatis videre carnales; et additur: honestutis; est autem honestas honoris status, quod pertinet ad praemium Virginum, eo quod Virgines habebunt aureolam in capite, proferent canticum noinim ore, sequentur Agnum, quocumque ierit, utroquepede, quia, per appropriationem loquendo, non habuerunt serta lasciviae in capitibus, non cantilenas turpitudinis ore dixerunt, non choreas pedibus duxerunt; et ideo dicitur: Florete et frondele in gratiam, quantum ad serta, quae sunt de frondibus et floribus; et coUaudale canticum, quantum ad secundum; et henedicite Dominum in operibus suis, quantum ad tertium. Sic enim benedicit Dominura qui opere sequitur eum. Sed utinain consideret flos tenet et delicatus, quod attactu saepe efQcitur marcidus, quia virginitas saepe corrurapitur, dum taclus illicitos sequitur! lob decirao quinto: Laedetur quasi vinea in primo flore botrus eius, et qitasi oliva proiiciens florem suum. vallium. — Flos campi omnibus accessibilis iustitia est, quae est omnibus communis, ut possint pauperes accedere ad superiores. Non sunt flores campi quidam pontiQces et praelati, sed verius pompifices et Pilati, tot habentes satellites circa se cum fuslihus et gladiis, ut non videantur flores campi, sed horti diligenlissime custoditi. Aliquod grande flagitium perpetrasse putandi sunt qui ita diligenter cusloditi sunt, sicut refert Historia gentium Platonem Dionysio tyranno Siciliae dixisse: « Quantum flagitium coinmisisti, quia cuni tanta diligentia custodiris »? Et isti non sunt flores campi, non horti. Sed nunquid isti sunt lilia conoaUium? Non; sed vepres montium ad pauperes irapugnandos. Sed utinam quotquot pauperes impuguant recolant illud Auli GeUii, Noctium Atticarum, quod Alexander Magnus ultimura littus Oceani devicerat et venerat expugnare insulam Fragmariae. Qui miserunt ei litteram in haec verba: Divitias non habemus, quarum cupiditate nos debeas expugnare; esca nobis est pro divitiis, pro cultibus et auro vilis et rara et prope nulla vestis; antra nobis duplicem usum praeslant: tegumenlura in vita, sepulturam in morte. Quein locum habet vindicta, ubi nulla fuit iniuria? His motus Alexander nullam ratus victoriam, si eorum turbaret quietem, eos in pace dimisit. Et utinam ita facerent qui pauperes oppriraunt!

Quarto debemus florere ])er patientiam; unde Canticorum sexto: Descendi in hortum nucimi (alia littera habet meum), ut viderem poma convaUium et inspicerem, si floruissel vinea, el germinassent mala punica. Tn te hortum nucum exhibes, si fuerit tibi mundus amarus, corpus aridum, mens devota; nam in nuce cortex amarior, testa durior, nucleus sapidior; poina convaUium sunt exercitia humilitatis, sine quibus non potest esse patientia. Sequitur: si floruisset vinea. Flos niagis confricatus magis redolet, quia patientia in tribulatione viget; floruisset, de praeterito, non floret de praesenti. Si germinassent mala punica, scilicet qui assumunt fervorem martyrii. Et non dicit germinarent, quia quaedani sunt patientiae initia, in quibus non est virtus perfecte radicata; sed debet esse homo plantatus in patientia, quia in Psalmo: Plantati in domo Domini in atriis domus Dei nostri florebunt. — Jn atriis domus Domini sumus in via, sed in sanclis sanctorum erimus in patria. — Legilur de quodani philosopho, cui cum irrogarentur convicia, dixit: « Didicisti maledicere, et ego, teste conscientia, didici maledicta contemnere»; imde, quando liomini irrogantur convicia, non potest contra omnes reclaraare. Unde verbum iniuriosum, si ex levitate dicatur, contemnendum est; si ex furia procedit,

tunc est miseratione dignuni; si ex iniuria, tunc est dimiltendum; et sic nunquam est irascendum. — Et sic patet, quod debemus florere in bonis floribus; sed sunt alii quatuor mali flores, in quibus non est florendnm; et de his dicetur in collatione.

Refloruit caro mea.

(Prothema). Dictum est, quod discipuli cogno- Dominum in fraclionc panis. Verum, quod... fraugeretur, Dominus cognosceretur; sed Don sufficit frangere panem, nisi etiam comedatar, et quod retineatur in corpore per frequentem operationem et digeratur per contritionem. Et ideo in mulliplici periculo sunt qui verbum Dei proponunl. Sunt enim quandoque in periculo propter illos qui male interpretantur Scripturam, vel qui male intelligunt, vel qui non audiunt, sicut dicitur. Et ideo, sicut citharoedus non potest plectro chordas ita ordinare, quod nullius auditum ostendat, sic nec ille qui debet verbum proponere, potest loqui quod omnibus placeat; et infelix ille qni praedicat ad voluntalem hominum. Et ideo in principio rogemus Dominum, ut det mihi graliani elc.

Refloniil caro mea. Dictum est, quod verba ista, secunduiii quod exponunlnr a/%o/'zee de Christo, duo continent: quia in istis verbis manifestat nobis Chrislus humamtalis assumtae poenalitalem et suae resurrectionis iucundilatem; et ostensum est, quomodo primum notatur in carne, secundum in flore. Dictum est etiam, quod in carne sunt qua- Luor conditiones, quae evacuatae sunt per quatuor proprietates, quae sunt in flore; per quem Christi resurrectio sigiificatur, quia suot quatuor proprietates floris privilegiati, quibus caro Christi refloruit in resurrectione. Dictum est etiam, qualiter nos florere debeamus, nt conformemur resurrectioni Chrisli.

Sed sunt quaedam impedimenta, quae impequia debemus esse filii Hehraeorum, id est transeuntes, ut futura sint nobis quodani niodo praeterita. Primo autem debemus florere in sapientia per speciositatem claritatis; secundo, in conlinenlia perspe ciositatem subtilitalis; tertio, in iuslilia per dotem agilitalis; quarto, in palienlia, ut obtineamus impassibilitatem, ut possimus dicere: Refloruit caro mea.

Primo igitur florere debemus per sapientiam, ut obtiueamus lurainositatem claritatis. Clara enini gst el quae nunquam marcescil sapientia; etmse qui est vera sapientia, est candor lucis aeternae et speculum sine macula; Sapientiae septimo: Speciosior est sole et super omnem dispositionem slellarum luci comparala invenitur prior; et in ipsa sapientia nos habemus claritatem; Canticorum septimo: Veni, dilecle mi, egrediamur in agrum, commoremur in villis, mane surgamus ad vineas, videamus, si flores fructus parluriunt, si floruerunt mala punica. In quibus verbis ostenditur processus aniniae ascendentis ad sapientiam. Scholaris enim, illuminatus per sapientiam, orat devote, ut Spiritus sanctus, descendens in animam eius, inflammet eam ad dilectionem, et ut videat in omnibus exterioribus vanitatem; unde dicit: dilecte mi, veni. Inflammata vero anima in se consistere non potest, et transcensis omnibus, per excessum mentis fertur in contemplationem sui Creatoris; unde dicit: egrediamur in agrum; egressus enim est excessus mentis; ager vero latitudo divinae incomprehensibilitatis. Sed quoniam reverberatus oculus nou potest ibi figi, licet sit ibi per momentum, et hoc propter excellentiam obiecti; ideo recipit se in quibusdam creaturarum proprietatibus, ut in consideratione potentiae, sapientiae et bonitatis effusae in creaturis; unde dicit: commoremur in villis, quia sicut villae ad civitatem ducunt, sic et cognitio creaturarum ducit in cognitionem ipsius Creatoris. Sed tunc habet anima ariditatem; sed diutius vegetata novo lumine perfunditur, gratia sursum agitur et inexpertas duleedines experitur; unde dicit: mane surgamus ad vineas; mane, ecce, novi lumini infusio; sm-gamus, ecce, sursumactio; et dicitur in plurali: mrgamus, quia per se non potest, sed Deo adiuvante. Et tunc aniina sic illuminata videt, si floreal vinea, id est, i'espicit priraum obiectum, scilicet conscientiam suara, et in conscientia respicit, si habet bonam intentionem in conscientia; unde dicit: si floruerunt vineae. Deinde videt, si potest facei-e fructuni de illis quae didicit; unde dicit: videamus, si flores fruclus parlurierunl; sed de aliquibus potest dici quod dicit Propheta: Antemessem lolus effloruit; quia doclrina viri per palienliam probatur; unde dicit: si floruerunl mala punica, id est, si in debito onlinc conserventur opera. Floruil vinea, per honestatem; flores fructus parturiunt, per pietatem; et talis non cpiaerit dissensiones.

Sed timenduni est, ne quidam sint sicut flos pictus, qui impedit, ne floreamus; et iste flos pictns est flos hypocrisis; quia Spirilus sanctus disciplinae effugiel ficlum; unde dicitur tertii Regum septirao: Fecit Salomon in domo Domini quasi lilii flores. Isti enim hypocritae positi sunt in Ecclesia Dei, quia foris boni apparent, sed quae in occulto faciunt tu7-pe esl dicere; quasi est adverbiniu similitudinis, quia ille qui pingit, non ponil pictnram nisi

exterius; sic est et de ipsis; ipsi enim non nisi foris picti sunt et isti sunt, qui demoliuntnr vineas; unde Canticorum secundo: Capite nobis vulpe.i parvulas, quae demoliunlur vineas. — Vulpes parvulas, id est hypocritas, quia, sicut dicit poetaS

i Occiiliamriiie gerunt sub Et isti sunt, qui ponunt maculam in ecclesiis, quia ipsi, quandocumque vident unum, qui est magnus in artibus vel in alia scienlia, statim invident; et hoc, quia ipsi sunt parvuli, quia, sicut dicit lob -, parvulum occidit invidia, et ideo quandoque consortia scholarium tnrbantur. Isti demoliunlur vineas, quia non possunt habere celebritatem vel famositatem nominis sui nisi per detrimentum nominis et per denigralionem famae aliorum; et ideo vineae, id est sludia, pereunt in multis locis, et in villa Parisiensi satis est turbalum studium per vulpeculas istas; unde dicilur in Nahum: Infirmatus est Basan et Carmelus, el flos Libani elanguit. — Carmelus interprelatur scientia circumcisionis et significat bonos scholares; infirmatus esl, quia multi, qui non possunt quieti esse in studio, remanent domo et loco studii sequunlur aves et canes; et isti male circumcisi sunt; flos Libani est ipsa scienlia, quia fructus studii est in.... Iste flos pictus non potest pali, quod tangatur; unde in lob: Nunquid virere polest scirpus absque humore? A ut crescere carectum sine aguct? et sequitur: nec ca.rpatur manu, ante omnes herbas arescit, quando scilicet videt, quod non potest ulterius ascendere.

Secundo debemus florere per continentiam, ut puritatem subtilitalis; Isaiae trigesimo quinto: Laetabitur deserta et invia, et exsullabit solitudo cl florebit quasi lilium. Germiiians germinahit el exsuUabit laetabunda. — Anima deserta, inculta et aspera, quia deserit ornamenta saecularia et non vult placere mundo; et invia, mundo; exsultabit solitudo, quia sibi soli et Ueo vacare vult; el florebit quasi lilium; haec laetabitur el exsultabit, indicibili laetilia, intus el extra, quia ille qui est expertus, non potest dulcedinem illam ore proferre, et inexpertus non potest eam intelligere; simili modo qui mellis dulcedinem vellet alii designare, non posset ei nisi indicando aliquid narrare.nec ille posset scire, quid esset, donec gustaret. Sic est et hic; qui non est expertus nescit, quid est, sed qui est expertus, ille non potest nisi sublicere. Germinans, in germine lalet virtus seminis, et haec signiflcat virtulem castitatis in anima. — Sed sunt flores foetidi, qui impediunt, ne floreamus per florem continentiae, de quibus in loele: Computruerunt iumenla in stercore suo; et in libro Sapientiae dicunt illi: Vino pretioso et unguentis nos impleamus, et non praetereat nos flos tempmis. Coronemus nos rosis, antequam marcescant; nuUum pratum sit, quod non pertranseat luxuria nostra. Nemo nostrum exsors sit luxuriae nosli-ae; ubique relinquamus signa laetitiae. — Vino et ungiientis pretiosis, quantum ad gulam; nuUum pratum sit, quod non pertranseat luxuria noslra, quia duplex est hic medium inler utrumque, et ideo duo brevia in medio, quia delectationis voluplas brevis est, quia in domibus scholarium varia fercula et vina sunt, ita ut non clerici, sed emptores vinorum iudicentur; et ideo dicit: vino et unguentis; et isti fumi, qui de diversis et delicatis cibariis et forti vino ascendunt, ostendunt homines amentes; unde, sicut videmus, quod, quando homines efficiuntur amentes, perfundunlnr aqua frigida, sic et isli qui ila delicale nutriuntur, nisi perfunderentur vino forti et sapido, non redirent ad sensum, quia ita torquentur intestina eorum ex istis cibariis; impleamus, quia venler..., sed varielas faslidium in sensu tollit. Non nos pertranseat flos temporis, breve enim est quod delectat, et voluptas est brevis, sicut satis patet in illo qui volebat habere collum ginis, ut diu haberet delectationem cibi et potus; Isaiae vigesimo octavo: Vae! coronae superbiae, ebriis Ephraim et flori decidenti, gloriae exsultationis eius, qui erant in vertice vaUis pinguissimae errantes a vino; quia dicit.... Pompeius, quod edacitas abstulit lumen oculorum Dionysio; sic et isti per varietalem ciborum sensus suos debilitant; unde dicit Fortunatianus: Edacitas cibos terit et oculos vorat.

Tertio debemus florere per iustitiam, ut habeamus levitatem agilitatis, quia iustitia est virtus,s; quae omnes circuit; Isaiae decimo septimo: In die planlalionis tuae lahrusca, et mane semen tuum florebit, id est sarmentum inutile, crescens in labiis viarum; et ista sunt maleria ignis; ablata est messis in die hereditatis et dole.bit graviler; et in hoc significatur, quod per iustitiam debemus florere; quia has labruscas peccator plantavit, et peccatum est materia et pabulum ignis aeterni. Et mane, id est in initio conversionis et gratiae, semen tuum florebit, et de se sumendo vindictam, multiplicabitur in bono opere, dolet graviter in contritione ex intuitu hereditatis amissae, et sic ablata est messis sculpti impediunt iustitiam. Differenlia enim est inter florem sculptum et pictum; quia flos pictus est planus, sed flos sculptus habet aliquas partes prominentes et significat superbiam; unde in Ezechiele: i-Yoruit virga, germinavit superbia, iniquitas surrexit.

in virga impielalis. — Germinavil virga, per superbiam, germen, id est generamen, id est principium aliorum vitiorum, quod est superbia; si enim praecideretiir fons, rivuli non emanarent; sic et si fons vitiorum, id est superbia, praecideretur, alia vitia non emanarent. Unde sicut ponuntur stercora circa radicem, ne arbor pereat, et ligna apponuntur igni, ne deficiat ignis; sic etiam, quando materia praebetur superbiae, non cessat, sed potius nutritur et crescit; quia isti superbi induunt sibi bestialem feritatem; quia ex pertinacia, quae est annexa superbiae, superbiam quaerunt. Unde dicebat ille in Daniele: Ego Nabuchodonosor quielus eram in domo mea et florens in palatio meo. Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni etc. Et statim audivit senlentiam Domini: Ab hominibus eiicient te, et cum besliis el feris erit habitatio tua. Sic est de muUis hodie; quia superbi non sunl homines, sed bestiae. Et iste est flos iniustitiae. Imperator Traianus dixit, qui erat mitissimns praeter Titum pagannm, quod irruerunt in eum milites sui: Insanum dixerim borainem, qui, cum babeat oculos "lippientes, malil eos effodere quam curare. — In hoc enim ostendilur, quomodo praelati debent se habere erga subditos; quia videmus, quod isti citharoedae chordas suas ita protendunt, quod nec nimis sunt extensae nec nimis remissae. Quanto raagis praelati hoc debent facere, ut non sint nimis austeri nec nimis remissi; et tamen securius est, esse aliquantulum remissura quam nimis austerum, ne chorda rumpatur; unde isti qui violenter per omnia volunt procedere, hoc non attendunt; unde, sicut videmus, quod, si ramus arboris niraiura deflectatur in terram manu tenentis, quam cito deseritur, iterum redit; sic est et de istis.

Quarto debemus florere per patientiam, ut habeamus sanctitateDi impassibilitatis, de qua potest quia patientia irapeditur per avaritiam, quia avari non compatiuDlur. Unde lacobi primo: Glorietur frater humilis in exaltatione sua, dives autem in humilitate sua; et sequitur: Exortus est sol cum ardore et arefecit feenum, et flos eius decidit; et decor vultus eius deperiit; ita et dives in itineribus suis marcescet. — Frater humilis, id est pauper, glorielur, quia, si ego essem in saeculo, et Christus esset in carne, et ego haberem, unde possem ei necessaria ministrare, mallem omnia dimittere et sequi eum, quam esse in saeculo et rainistrare sibi necessaria; et hoc est quod dicit Augustinus in libro de Bono coniugali: « Bene fecerunt qui Chri- Cap. 4, I. 27. 29. sto Domino circa necessaria providernnt, sed melius fecerunt qui omnia dimiserunt, ut Christum expeditius sequerentur ». Eleemosyna de propriis raelior est quam de fortuitis; quia cupiditas hominum vaiorem rebus imposuit vel opinio; quia, si opinio hominum vellet, stannum valeret sicut aurum vei argentum. Et quia isti flores sic impediunlur, ideo concludit Aggaeus: Vinea et ficus et malogranatum et lignum olivae non floruit, quanlum ad haec quatuor. — Et sic patet, quod debemus florere, et quae impediunt, ne floreamus.

fi-atris BoiiaTenturae m CoiiTentiT Tolosao.

Item, I

Refloruit caro mea, Psalmus

In hoc verbo Psalmista in persona Christi resurgentis duo facit: aperit enim prirao poenalilalem assumtae condilionis sub ratione carnis fragilitatem habentis; secundo, iucunditatem gloriosae resurrectionis sub ratione floris venustatem continentis.

I. Circa primum nota, quod caro ex primae corruptionis origine, iuxta quod experimur et ex Scriptura coUiginuis, habet opacitatem, foeditatem, gravitatem, infirmitatem; e contrario flos habet ex parte formae speciositatem, e parte materiae puritatem, ex parte ponderis levitatem, ex parte originis suavitatem. Speciositas autem floris indicat in carne Christi resurgente dotera claritatis contra opacitatem; puritas, dotem subtililatis conlra impuritatem; levitas, dotera agilitatis contra gravitatem; suavitas autem sanitatis, quae ex virtute floris oritur, dotem impassibilitatis contra inflrmitatera.

II. Floruit igitur caro resurgentis: sicut rosa per formositatem claritalis; Ecclesiastici quinquagesimo: Quasi flos rosarum in diebus vernis. — Sicut lilium per sinceritatera subtilitatis; Isaiae trigesimo quinto: Exsullabit solitudo et florebit quasi lilium germinans germinabit etc. — Sicut amygdalus per simplicitatem agilitatis; Ecclesiastae duodecimo: Florebit amygdalus etc. — Sicut palma per virtutem impassibilitatis; Psalmus: Justus ut palma florebit.

Dotem claritatis in Christo resurgente praedicavit Marcus, dicens capite decimo sexto, visum fuisse iuvenem in dextris sepulcri, coopertum stola candida. — Dotem sublilitatis praedicavit loannes, capite vigesimo dicens, eura ingressum ad discipulos ianiiis clausis. — Dotem agilitatis Lucas, capite vigesimo quarto dicens, eum cvanuisse ex oculis discipulorum in Eraraaus. — Dotera impassibilita- «wMatthaeus capite ultimo dicens, datam ei omnem potestatem in caelo et in terra.