Skip to the text
Ember
PT

Caput XVIII. Sancti Hormisdæ epistola ad Possessorem, qua scythæ monachi condemnantur : illi Ecclesiæ catholicae sententiam expectant : eorum propositio vincit : nonnisi Ecclesi…

Sancti Hormisdæ epistola ad Possessorem, qua scythæ monachi condemnantur : illi Ecclesiæ catholicae sententiam expectant : eorum propositio vincit : nonnisi Ecclesiæ universalis consensione quæstioni finis imponitur.

Postquam quatuordecim jam mensibus causa pependerat, monachique per annum fere integrum Romæ commorati, Hormisdas edidit epistolam ad Possessorem episcopum Afrum, qui tum Constantinopoli agens, Sedem apostolicam de Fausti Regiensis libris consulebat.1

Ea epistola Pontifex, quid de scythis monachis sentiret, Constantinopoli ac toto orbe terrarum innotescere voluit. Dicit hos « turbulentos, pertinaces, contentionum studiis assuetos, contemptores auctoritatum veterum, novarum cupidos quæstionum ; non eos monitis, non mansuetudine, non auctoritate compressos : » ac plebem etiam commoturos, « per diabolicæ semina nefanda zizaniæ, nisi fidelis populi constantia restitisset : hos ergo esse vitandos.2 » Hæc Hormisdas nulla interim anathematis aut depositionis mentione. Huc usque sententiam temperavit suam. De quæstione nihil ; sed omnes facile crediderunt, monachorum proscriptam esse propositionem, cum cætera innoxii, eo importuni pertinacesque haberentur, quod ab ea nullis monilis discedere voluissent.

Interim Hormisdæ tanti pontificis epistola haud prohibuit, quominus catholici ubique terrarum, ac præsertim in Oriente adversus Nestorianos, propositionem inculcarent. Ipse Maxentius adversus eam epistolam commotissimo animo scripsit. Ejus auctorem, quisquis esset (neque enim fateri volebat Hormisdæ eam esse, quæ ipsi tam impia videretur), hæreticum appellabat, atque hæc insuper subdit : « Confidenter dicere audeo, non quod si per epistolam, sed si viva voce hic in præsenti positus, idem Romanus [194] prohiberet episcopus, Christum Filium Dei unum confiteri ex sancta atque individua Trinitate ; nunquam eidem Dei Ecclesia acquiesceret ; nunquam ut episcopum catholicum veneraretur, sed omnino ut hæreticum penitus execraretur : quia quisquis hoc non confitetur non est dubium, quod Nestorianæ perfidiae tenebris excaecatus, quartum et extraneum à sancta et ineffabili Trinitate, eum qui pro nobis crucem sustinuit, prædicare contendat. Sed absit, ut ex qualibet parte catholicæ professioni Romanus episcopus contradicat.3 »

Hæc postrema qui ad pontificiam infallibilitatem trahunt, non salis advertunt quæ antecesserint ; quamque Maxentius adversus fidem errasse Romanum Pontificem, abominandum quidem execrandumque, non autem impossibile judicaret, imo vero fieri posse supponeret ; dum eo casu quid eventurum esset exponit, nempe ut hæresim asserenti, universalis repugnaret Ecclesia.

Nec placet interim, quod Joannes Maxentius clamosior atque commotior Hormisdæ epistolam hæreticam, potius quam asperam appellant, quæ scythas monachos insectata tantum, ne verbum quidem de quæstione diceret.

Illud ex vero Maxentius protulit, Ecclesiam omnino errare non posse ; ac si Romanus Pontifex verum, quod Scythae asserebant, dogma proscriberet, non eam assensuram. Id eventus docuit : usque adeo enim monachorum propositio toto Oriente invaluit, atque adversus novos Nestorianos necessaria visa est, ut eam edicto edito Iustinianus approbare cogeretur4 ; auctoribus, ut fieri solebat, episcopis, ac præcipue Epiphanio patriarcha Constantinopolitano : quod edictum est editum anno 533, duodecim annis post datas Hormisdæ ad Possessorem litteras .

Imperator, legatione ad Joannem II missa, edictum approbari petiit, et impetravit ; deditque litteras ad Papam, quibus significabat : « Paucos infideles judaice atque apostatice contradixisse omnibus sacerdotibus, denegantes unigenitum Dei Filium hominem factum atque crucifixum, unum esse sanctæ et consubstantialis Trinitatis ; in quo videntur Nestorii malam sequi [195] doctrinam5 : » quod ipsum scythae monachi à quindecim annis, atque ab ipso hujus contentionis initio propugnabant.

Neque imperator jam consulit quid credendum, ut olim sub Hormisdâ fecerat ; sed rem ut certam et exploratam, atque ab omnibus prædicatam refert, cui nemo nisi judaice et apostatice contradicat.

Sic autem concludit : « Petimus ergo vestrum paternum affectum, ut vestris ad nos destinatis litteris, manifestum nobis faciatis, quod omnes qui prædicta recte confitentur suscipit Vestra Sanctitas, et eorum qui judaicè ausi sunt rectam denegare fidem, condemnat perfidiam.6 » Addit hæc observatu digna : « Plus enim ita et circa vos omnium amor, et vestræ Sedis crescet auctoritas, et quæ ad vos est unitas sanctarum Ecclesiarum inturbata servabitur ; quando per vos didicerint omnes beatissimi episcopi, eorum quæ ad vos relata sunt, sinceram Sanctitatis Vestræ doctrinam. » Quo significabat insinceram visum iri, si Romanus Pontifex tam certum dogma improbasset ; ac sic episcopi orientales Romani Pontificis sinceram doctrinam, non ex ejus infallibilitate certo præjudicatam, sed ex ejus responsis exploratam volebant.

His victus Joannes, concilio habito, datisque litteris ad ipsum Justinianum, ac deinde ad senatores,7 confirmavit Justiniani fidem ; et unum de Trinitate crucifixum, iisdem asseruit Scripturarum ac Patrum Iocis, quibus scythae monachi usi erant.8

Diserte autem notat hæc à se probari secundum Patres omnes, ac romanos præsules ,9 quos in omnibus sequeretur : quod etiam Justinianus dixerat epistola ad Joannem.10 Tametsi enim unum de Trinitate nondum affirmassent, id tamen ex aliis eorum dictis atque sententiis perspicue sequebatur.

In his igitur omnibus maxime elucescit fidei exponendæ, et quæstionum finiendarum ratio, quam tuemur.

Gravem quæstionem et cum ipso legato apostolicæ Sedis [196] Constantinopoli excitatam, ad ipsam apostolicam Sedem statim deferri oportebat.

Hormisdas interrogatus sic respondet, ut prostrata quodammodo veritas videatur : ejus defensoribus certa responsa quærentibus pro omni responso ploratus indicitur : tacente, cunctante, obsistente potius Romano Pontifice, non ipsa tacet veritas : pervicit ac perrupit dubitationem omnem Ecclesiæ catholicæ vox atque consensio ; nec jam consulitur ut de re ambigua Romanus Pontifex, sed rei ut certæ et indubitatæ approbatio petitur et elicitur . Quis hic non videat valuisse, ut in omni ancipiti re, eam quam Ferrandus diaconus, et cum eo optimus quisque expectabat, Ecclesiæ catholicæ consensionem ?

Footnotes

  1. Hormisd. ep. lxx, ad Possess., tom. IV Conc., col. 1530 et seq. ↩

  2. Ibid., col. 1531. ↩

  3. Respons. Max. ad epist. Horm., tom. IX Bibl. Patr., p. 539 et seq. ↩

  4. Cod. Justin. lib. VI, tit. de sum. Trinit. ↩

  5. Epist. Just. ad Joan. II ; Cod. ibid., et tom. IV Conc., col. 1743. ↩

  6. Ibid., col. 1744. ↩

  7. Romanos . ↩

  8. Conc. Rom. sub Joan II ; ibid., col. 1762. Ep. Joan ad Just., ibid., col. 1745 ; et ad Senat., col. 1751 et seq. ↩

  9. Epist. ad Just., loco cit. ↩

  10. Vid. ep. Just. ad Joan., col. 1744. ↩

Chapter 305 of 396