Caput XXIX. Gregorii XI ac Pii IV professio
Gregorii XI ac Pii IV professio.
Quo animo Joannes XXII moriens, eodem animo Gregorius XI, apostolica sede in Urbem restituta nobilis, in iisdem appetentis lethi angustiis constitutus, hæc edidit : « Volumus, dicimus et protestamur, ex nostra certa scientia, quod si in consistorio, aut in concilio, vel in sermonibus, vel in collationibus publicis, vel privatis ex lapsu linguæ, aut alias ex aliqua turbatione, vel etiam lætitia inordinata, aut præsentia magnatum ad eorum forsitan complacentiam, seu ex aliqua distemperantiâ, vel inadvertentia aut superfluitate, aliqua dixerimus erronea contra fidem catholicam, quam coram Deo et hominibus, ut tenemur præ cæteris, profitemur, colimus et colere cupimus ; seu forsitan adhærendo opinionibus contrariis fidei catholicæ scienter, quod non credimus vel etiam ignoranter ; aut dando favorem aliquibus contra catholicam religionem obloquentibus ; illa expresse et specialiter revocamus, detestamur et haberi volumus pro non dictis.1 »
Quibus verbis æque complectitur ea quæ in consistorio, inque concilio, ac ea quæ in colloquiis ; omniaque in se recognoscit, quorum causa quicumque mortalis scienter, vel ignoranter, privatim ac publice errare potuit.
Extat in eamdem sententiam Pii IV in consistorio habita ratio, cum de Francisci Mommorancii Annæ filii matrimonio ageretur. Ea causa Romam missus D. de la Haye, doctor theologus, hanc [218] rei gestæ narrationem scripsit, quam Castelnavius2 diligens et candidus scriptor, commentariis suis integram inseruit. Is ergo Pontificem in cardinalium cœtu, in hæc fere verba perorasse memorat : « Ego vos congregatos volui, ut à vobis audiam rem haud mediocris momenti ; utrum scilicet conjugium contractum per verba de præsenti, nostra potestate solvi possit. Diligenter advertite quæ dicam : non verba de futuro aut simplicem promissionem dicimus : quærimus an conjugium per verba de præsenti initum, quod verum conjugium, verumque est sacramentum secundum saniorem theologorum sententiam, à nobis solvi possit. Ne, quæsumus, tempus terite in colligendis antecessorum nostrorum exemplis et factis, quæ nos profitemur ita sequi velle, si cum Scripturæ auctoritate et theologica ratione consentiant. Neque enim sum dubius, quin ego et antecessores mei aliquando falli potuerimus, non solum in hoc facto, sed etiam in aliis.3 » En quid Pontifices rite interrogati, ut pro pontificio officio respondeant, decernant, dispensent, de se ipsis sentiant. Hæc retulerunt ii qui nihil de theologicis quæstionibus cogitarent ; sed rem, uti gesta, uti nota-, uti divulgata erat, ita enarrarunt. Neque quidquam novi Pius IV loquebatur : ab antecessoribus consentanea audivimus, qui in exequendo apostolico officio contra veram à Scripturis traditam fidem, errare se potuisse senserunt. Hunc igitur sensum illis ipsa fidei veritate insitum credimus ; qua etiam veritate est insitum christianis omnibus, ut se quotidie peccare multa sentiant : atque utrosque credimus , non modo humiliter, sed etiam veraciter confiteri : ipsamque humilitatem non verbis, aut falsa sententia, sed veritate niti, ut Patres Carthaginenses et sanctus Augustinus docent.4 [219]
Footnotes
Chapter 316 of 396