Articulus 22

De perfectione scientiæ et cognitionis summæ et benedictæ Mariæ secundum Albertum.

CONCUPISCENTIA sapientiæ deducet ad regnum perpetuum.¹ De multiplici sapientia atque scientia Mariæ dignissimæ, et de incomparabili ejus excellentia in eisdem, introducta sunt multa. Hinc in libro de Laudibus beatissimæ Virginis scribit Albertus:² Beatissima Virgo in cognitione sua plura habuit privilegia. Primum est perfecta cognitio Trinitatis Dei sine medio, quam habuit in via per specialissimam gratiam. Secundum est perfecta cognitio mysterii Incarnationis, et hanc habuit per gratiam et experientiam singularem. Tertium est cognitio suæ prædestinationis, quam habuit per revelationem et causam. Quartum est cognitio animæ suæ atque spirituum per proprias species, quam habuit dispositive per naturam, et completive per gratiam; et secundum hanc vidit angelos et animas ac dæmones. Quintum est perfecta cognitio omnium ad statum viæ pertinentium, quam habuit per gratiæ infusionem et inspirationem; et hæc comprehendit perfectam cognitionem Scripturarum, et operandorum ac contemplandorum. Sextum est cognitio omnium circa se futurorum, quam habuit per revelationem et in speculo lectionum. Septimum est cognitio omnium ad statum patriæ pertinentium, quam habuit per contemplationis revelationem. Octavum est cognitio statuum omnium creaturarum, quam habuit per naturam et gratiam et contemplationem. Nonum est, quod habuit matutinam et vespertinam cognitionem: matutinam, per gratiam; vespertinam, per naturam et per gratiam. Decimum est conclusio ex prædictis, quod proprie loquendo, nullius rei habuit ignorantiam: ita quod beatissima Virgo sufficienter perfecta fuit per habitum naturæ et gratiæ exire in operationes et consequi finem cujuslibet scientiæ; et hæc scientia exivit in actum et operationem quando, ubi, qualiter et quantum ordinabatur sibi in beatitudinem ac aliis in salutem. Habuit enim perfectam cognitionem omnium ad suam beatitudinem secundum statum viæ pertinentium, et nullorum inutilium atque ad gratiam impertinentium, sed per totum fuit gratia plena. Unde omnia quæ fuerunt in ipsius anima, vel naturalia vel acquisita, sic erant gratia informata vel cum gratia conjuncta, ut jam omnia essent gratuita: unde omnis scientia ejus fuit gratuita, omnis dilectio ejus gratuita, omnis operatio gratuita, ut sine omni restrictione, largissima et verissima interpretatione, esset omnifaria gratia plena. Hæc Albertus.

Cujus verba recitative magis quam assertorie introduxi: quæ et satis obscura videntur. Quamvis namque benedictissima virgo Maria credatur Deum in hac vita interdum per speciem contemplata, non tamen apparet quod habuerit perfectam Trinitatis cognitionem sine medio, quum omnis cognitio fiat per intelligibilem formam tanquam per medium. Verumtamen in visione qua cernitur Deus, seu Trinitas adoranda, facie ad faciem, medium illud seu intelligibilis species non differt realiter ab objecto: nempe sic Deus videri non potest per formam creatam. Sed quoniam ineffabilem eminentiam scientiæ atque notitiæ Mariæ sanctissimæ nequaquam cupio minuere aut arctare, imo magis extollere, idcirco de prætactis Alberti verbis pertranseo; nec contra ea curiose arguere opto, quæ bono animo credo prolata.