XI. In epistolam II ad timotheum.

Paulus apostolus (II Tim. I), etc. Jam a mundo transiturus hanc secundam epistolam scribit a Roma de carcere, Timotheo infirmitatibus et adversitatibus fatigato, ut constanter laboret in Dei gratia sibi credita, exhortans eum ad martyrium multis modis, et ut perseveret in officio rectae praedicationis, et sancta operatione: et praedicens quid futurum sit in novissimis temporibus et de suo obitu. Et est intentio Apostoli in hac epistola exhortari Timotheum ad sui officii diligentem exsecutionem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addit de episcopali officio. Modus talis: primo salutat, deinde gratias agit de bono quod habet, ubi suum videndi eum desiderium ostendit: postea monet ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo exemplo et aliis modis: inde dicit quales futuri sint in novissimis diebus: tandem de tempore resolutionis suae instanti.

QUAESTIO I. Non dedit nobis Deus spiritum timoris. Quaeritur de quo timore hoc dicatur. Solutio. De timore quem expellit amor Dei.

QUAESTIO II. Quae data est nobis ante tempora saecularia, etc. Quando aliquid nobis nondum existentibus potuit dari? Solutio. Data est, id est praevisa dari: unde non dicit simpliciter data est, sed addidit in Christo Jesu.

QUAESTIO III. Item quaeritur cur non dicat sempliciter ante tempora, sed addit, saecularia. Nonne omnia tempora sunt saecularia? Ad quorum ergo differentiam dicit saecularia? Solutio. Dicunt quidam angelos creatos esse ante mundi creationem, et spatia illa, quae erant a creatione angelorum, usque ad creationem mundi, vocat Apostolus alibi tempora aeterna, ad quorum differentiam dicit hic tempora saecularia. Sed dicet aliquis: Nonne tempus notat mutabilitatem, et aeternitas immutabilitatem? Quomodo ergo possunt aliqua tempora esse aeterna? quomodo simul esse mutabilia et immutabilia? Solutio. Sic praedicti doctores hoc intelligunt: In illis spatiis, quae dicuntur tempora aeterna, erat successio, et nulla decessio: et sic quaedam immutabilitas, et secundum hoc quaedam aeternitas. Huic sententiae videtur Hieronymus consonare. Fere autem omnes doctores dicunt creatos angelos non ante, sed cum mundo; sed quid secundum illos per tempora aeterna debeat intelligi, videat et inquirat qui eorum opinionem sectatur. Mihi autem priorum sententia videtur potior, salva reverentia secretorum: hoc dico, nil temere asserendo.

QUAESTIO IV. Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus (II Tim. II), etc. Nonne viri activi Deo militant, et tamen implicati sunt saecularibus negotiis? quomodo ergo dicit Apostolus: Nemo militans Deo, etc. Solutio. Negotia vocat saecularia cum animus occupatur cura colligendae pecuniae: quod nemo potest simul facere, et Deo militare. Viri autem activi non ad hoc exterioribus vacant: ut pecuniam colligant: sed ad hoc tantum, ut sibi, et aliis necessaria provideant.

QUAESTIO V. Ex semine David secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad vincula. Quaeritur de qua tribu erant Christus et Maria. Sed ex hoc loco nota Christum ex David natum: sicut in principio ait: Ex semine David secundum carnem. Et Gabriel archangelus de eodem: Dabit ei Dominus Deus sedem David patris sui (Luc. I). Haec dico propter eos qui nolunt matrem Domini esse ex semine David, qui de tribu Juda erat: sed de tribu Levi tantum fuisse, et propter Joseph virum Mariae, qui erat de familia David, Christum dicunt dictum ex semine David: et Origenes (ut dicitur) sic sensit. Alii dicunt, quod et nobis videtur, Mariam etiam de stirpe David processisse, et ita, de stirpe Juda, non solum de stirpe Levi. Nam duae tribus, regalis et sacerdotalis, permistae erant, et ideo non est mirum Virginem traxisse originem de utraque tanquam verum Regem, et Sacerdotem paritura. Nolite verbis contendere. Inter servos Dei non debet esse contentio, sed collatio, et modesta veritatis inquisitio.

QUAESTIO VI. Dicentes jam resurrectionem factam. Quaeritur de qua resurrectione dicat Apostolus: an de illa, quae est mentium: an de illa, quae est corporum? Nam si de illa, quae est mentium, quae fit in baptismate, hoc dicatur, quomodo illi, qui hanc dixerunt jam factam esse, subverterunt quorumdam fidem, cum hoc sit verum et credendum? Item si de resurrectione corporum hoc dicebant, quomodo per hoc aliquorum fidem subvertebant, cum constet omnibus hoc falsum esse? Solutio. Potest hoc de utraque resurrectione intelligi: per hoc enim quod dicebant jam resurrectionem mentium factam esse, nec aliam corporum futuram esse, decipiebant scilicet quia subdole resurrectionem corporum negabant. Vel etiam in hoc fidem subvertebant, quod dicebant resurrectionem corporum factam esse: inde sumentes occasionem erroris sui, quod scriptum est in Evangelio: Multa corpora sanctorum surrexerunt, et apparuerunt in sancta civitate (Matth. XXVII), negantes generalem resurrectionem, quam exspectamus, futuram.

QUAESTIO VII. In magna domo sunt non solum vasa aurea, et argentea, etc. Quaeritur quos intelligit per vasa aurea, et argentea, et quos per vasa lignea, et fictilia? Solutio. Per vasa aurea, et argentea intelligit praedestinatos; per vasa lignea et fictilia, reprobos. Vel per vasa aurea intelliguntur boni, sive sint praedestinati, sive non; per vasa lignea et fictilia, mali, sive sint ad vitam praesciti, sive reprobi. Et sic secundum hanc sententiam de utrisque quaedam sunt ad honorem, quaedam ad contumeliam. Secundum vero priorem ad honorem tantum sunt vasa aurea et argentea; ad contumeliam vero lignea et fictilia. Stultas quaestiones, et sine disciplina devita, etc. Hic innuit non omnes quaestiones vitandas esse, sed illas tantum, in quibus nullus est fructus. Habentes speciem pietatis: virtutem ejus negantes. Tales multi sunt in hoc tempore, quales hic describit Apostolus, qui se, non Deum, diligunt: habentes nomen et habitum sanctitatis, cum intus sint pleni omnium immunditiarum. Virtutem pietatis vocat charitatem, de qua scriptum est: Fortis est ut mors dilectio (Cant. VIII): hanc necessario praecedit mundi contemptus.

QUAESTIO VIII. Omnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur (II Tim. III). Nonne Ecclesia habet tempus pacis in quo multi pie vivunt, nec tamen persecutionem patiuntur? Solutio. Sancti pluribus modis patiuntur, ut in corde et corpore: nunc a diabolo, nunc a malis hominibus, nunc a concupiscentiis suis; quibus etiam est persecutio infirmorum conversatio. Hi enim dicunt cum Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? (II Cor. XI). Non sunt itaque sine persecutione pie viventes in Christo, etiam tempore pacis.

QUAESTIO IX. Cursum consummavi (II Tim. IV), etc. Nonne ad cursus consummationem adhuc restabat acrior et crudelior inimicus, scilicet Neronis gladius? Quomodo ergo verum erat Paulum consummasse cursum ante passionis triumphum! Solutio. Hoc dicit non re plena, sed spe certa. Qui enim fecit eum victorem in certamine, jam certum et securum per revelationem eum reddiderat de consummatione.