Skip to the text
Ember
PT

CLVI. Vanden Propiciatoriumme

Maer dat leste dat ic u nu segghen wille, dat es, hoe wi in desen levene Gods ghebruken moghen ende salicheit ghevoelen1. Ende dit merke ic in die figure die hier na volcht. Want2 boven op de arke Moyses so lach ene tafele van finen goude, ende die tafele was gheheeten Propiciatorium, dat es een dinc ochte eene stat daer men ghenade ontfeet; want daer ontfinghen de Joden antwerde van Gode, troest ende ghenade in al haerre noet. Ende hier omme was die tafele dat innechste des tabernakels, ende de stat der ghenadicheit Gods na der figuren. Dese guldene tafele was alsoe lanc ende alsoe breet alse de arke, alsoe dat si die arke te male boven bedecken mochte; ende si lach op de guldene croene die boven de arke stont.

Met deser tafelen van finen goude es ons beteekent ghebrukeleeke minne3, want si es inde ende beghin alles goets ende alre ghenaden. Ende si leecht boven de guldene croene, dat es boven de minleke behelsinghe die tusschen ons ende Gode es4; want ghebrukeleeke minne es boven al, ende si es sonder mate ende sonder gront, ende si leecht boven alle ufeninghe van minnen. Ende dese ghebrukeleke minne, ochte dit decsel van goude, heeft ·ij· maten in de lingde ende ene halve. De ierste gheheele mate es, dat hem God vertoent ghebrukeleec in de idele ledicheit ons gheests. De andere mate, die hier na volcht, es dat de minnende gheest hemselven ontvliedt, ende versmeldt in een weseleec ghebruken. Dit versmelten in minnen es sonder maniere, wiseloes, ende altoes sonder wederkeer na ghebrukeleeken aerde5; want de gheest sterft sijns selfs in Gode, dat es in een eenvuldich salich ghevoelen. Ende dit es te verstane na ghebrukeleeker minnen, die altoes overgheet6, ende niet na werkeleker minnen die toegheet ende altoes wederkeert7; want weseleec ghebruken, es ene gront raste die nemmermeer beweecht en mach werden8. Ende dit sijn ·ij· gheheele maten na der figuren, want God9 gheeft hemselven in de diepheit des gheests, ende de gheest verheft hemselven alsoe verre dore hemselven, dat hi hemselven onthoecht, ende niet en ghevoelt dan eenvoldeghe salicheit10.

Siet, dit es de guldene tafele boven onse arke, die de eninghe tusschen ons ende Gode te male overdect heeft. Maer dese tafele es noch ene halve mate langhere; want al eest alsoe, dat ghebrukeleec besitten altoes ledich blijft ende onbeweecht, verberren ende versmelten dat vernuwt altoes vore dat anschijn des ghebrukens11. Ende dit es de halve mate die, sonder onderlaet, in elken insiene dat versuect ende dies ghesmaect12, dat de gheest vercreghen ende beseten heeft in ghebrukeleeker rasten13. Ende aldus hebdi de lingde van onser tafelen.

De breidde moet sijn onderhalve mate. De gheheele mate in der breidden es, dat ghebrukeleeke minne tuucht onsen gheeste dat in hare alle dinc sijn volbracht; want in wese- leec ghebruken en ghevoelt de gheest, tusschen heme ende dat hi mint, gheen ondersceet: ende daer omme es die mate gheheel ende volmaect, want daer sijn alle minnende gheeste hen selven ontbreidt in ene breetheit weseleeker minnen14; ende de vlamme haerre minnen heeftse op ghevoert in dat vier der ongheïnder minnen Gods15. Ende al es ieghewelc heilich ende salich in hemselven, na dat hi werdich es ende verdient heeft: die overweseleke salicheit, die si ghemeine besitten16, dat es een eenvoldich grondeloes abys, die nemmermeer vergrundt en mach werden17. Ende hier ute comt de halve mate, die wi niet volmaken en connen; want ieghewelc scept sine vate al vol: nochtan blijft de eenvoldeghe salicheit in haerselve overvloedich ende onversceepen18; ende altoes sijn wi hongherich in onse sceppen, ende sat, ende overvloedich in overwesene, daer wi besitten19. Hongher en can satheit niet vercrighen, ende satheit en mach den hongher niet verdriven; ende hier omme moet de hongher ewech bliven, want dese hongher es onse halve mate, die wi niet volmaken en connen. Maer de hongher volmaect de tafele ons ghebrukens20 na den liefsten wille Gods. Ende hier in moechdi merken, die hongher in minnen verliesen, ende raste ende ledicheit verkiesen, hare tafele es valsch ende te breet; si en worden nie van rechter minnen heet; si sijn bedroghen ende te allen doechden onbereet.

Ende hier omme, hoe wi, in dat innechste ende in dat hoechste ons levens, staen selen vore dat anscijn der ghebrukeleker minnen, dat merke ic in de figure die hier na volcht.

Footnotes

  1. Sur. ut in hac vita frui Deo et beatitudinem sentire queamus. ↩

  2. Sur. Enimverò. ↩

  3. Sur. amor fruitivus. ↩

  4. Sur. Imminetque coronae aureae, id est, amoroso amplexui quo nos à Deo, et Deus à nobis stringitur. ↩

  5. Sur. Et haec amoris liquefactio modi expers est, et reditum nescit, quòd ad fruitionem altinet. ↩

  6. Sur. Quod quidem secundum fruitivum amorem semper excedentem accipiendum est. ↩

  7. Sur. non autem juxta actuosum amorem, semper accedentem et revertentem. ↩

  8. Sur. Essentialis namque fruitio, instar fundi firma quaedam ac stabilis quies est, quae nunquam moveri possit. ↩

  9. Sur. quando et Deus. ↩

  10. Sur. et spiritus per seipsum usque adeò sese erigit ac sustollit, ut excedat seipsum, et non nisi simplicem sentiat beatitudinem. ↩

  11. Sur. Quamvis enim fruitiva possessio semper ociosa ac immota permaneat, conflagratio tamen et liquefactio coram fruitione jugiter renovantur. ↩

  12. Sur. in quolibet intuitu vel introspectione id invisens, experiens ac degustans, quod, enz. ↩

  13. Sur. in fruitiva quiete. ↩

  14. Sur. Siquidem cuncti hîc amantes spiritus in seipsis in essentialis amoris latitudinem extensi seu dilatati sunt. ↩

  15. Sur. flammâque amoris sui in immensae ac infinitae charitatis Dei ignem rapti ac evecti sunt. ↩

  16. Sur. superessentialis tamen, quam omnes communiter possident, beatiludo. ↩

  17. Sur. simplex quaedam et inexhausta ac impenetrabilis abyssus est. ↩

  18. Sur. redundans et inexhausta manet. ↩

  19. Sur. et nos quidem hauriendo semper esurimus: in superessentiali autem fruitione ubi possidemus, saturi sumus ac abundamus. ↩

  20. Sur. Sed eadem ipsa esuries tabulam nostrae fruitionis... perficit. ↩

Chapter 157 of 159