Skip to the text

CXXXV. Vanden Ule

Die ellefste voghel dat es de Ule. Hi edt duven-eiere, ratten ende muse; ende alse hi vecht, keert hi de voete op weert1. Hi heeft vele plumen, ende die sijn heme ene bordene2, want hi es traghe ende ledich3; ende hi scuwet licht, ende wandelt bi den doeden. Dese ule leert ons dat selke menschen vlieghen in der nacht, dat es in natuerleken lichte, sonder de ghenade Gods; ende dit vlieghen es overmids onghebeeldtheit van gheeste ende een ledich ghesichte in bloetheit haers wesens4: dit sijn de plumen daer nature mede vliecht in eenvoldegher rasten; ende dese plumen verswaren den gheest, dat hi niet vlieghen en mach boven sine nature in gracien ochte in glorien. Want daer hi onghebeeldt es, daer soude hi van rechte ghebeeldt sijn met der goetheit Gods5; ende daer sijn ghesichte ledich steet in bloetheit, daer soude sine redene verlicht sijn met godleker waerheit6; ende dan soude hi bekinnen ende minnen boven nature, ende Gods eere begheren in allen sinen werken; ende met desen plumen soude hi vlieghen boven sijn ghescapen wesen, ende Gods ghebruken in der ewecheit7. Want sal de mensche comen in die hoecheit, so moet in ufenen den wech die daer toe leidt8; maer die den ule gheliken, die sijn ledich ende traghe9, ende scuwent licht10, want si en willen kinnen noch minnen, noch redene noch ondersceet versinnen11; maer sonder alle doechde willen si vlieghen ende rasten in deemsterheiden12. Ende si wandelen gherne bi den doeden, dat es bi den ghenen die hen gheliken in der secten13, ende sijn doet14 vore Gode, ende verworpen van der heilegher Kerken. Ende alse mense berespt, so kecrense de borst, opweert, alse ene ule, ende socken enich welt waert15 dat si ghehoert hebben, ende dat houden si so vaste in hare claeuwen, men caent hen niet ghenemen: want si en volghen gheenre redenen. Ende hier omme, alse si ten lichte comen16, so sijn si ghehaet van allen menschen die waerheit verstaen, gheliker wijs dat de ule es van allen voghelen. Ende also alse de ule edt der duven eiere, alsoe bederven si gheesteleke vrocht, eenvoldegher menschen daer si mede wandelen17. Ende de ule edt oec ratten ende muse: ende also werden dese liede ghespijst met allen den verkeerden poenten, die meest verworpen sijn onder de huusghenoete kerstens gheloefs.

Footnotes

  1. Sur. et dum ab avibus impetitur, supino corpore pedibus se tuetur. ↩

  2. Dat is een last. Zie Kiliaen op het woord, en Dr. Jonckbloets Woordenlijst op den Dietschen Doctrinael. ↩

  3. Surius vertaelt iners ac ociosa. Die beteekenis heeft het woord ledig by Kiliaen ook, gelyk mede nog in de hedendaegsche volkstael. ↩

  4. Sur. idque spiritûs indepicta nuditate, et ociosa in nudam essentiam suam contemplatione: quae pennae sunt, enz. ↩

  5. Sur. Ubi enim spiritus cunctis imaginibus destitutus est, ibi meritò devinam bonitatem impressam sibi habere deberet. ↩

  6. Sur. itemque ubi visio ejus nuda prorsùs ac ociosa est, rationem ejus divina esse illustratam veritate oporteret. ↩

  7. Sur. Deo in aeternitate perfrueretur. ↩

  8. Sur. via illi terenda est, qua ad eam pervenitur. ↩

  9. Sur. ii ocio torpent, et desidiae ac inertiae dediti sunt. ↩

  10. C. scuwen dlicht. ↩

  11. Sur. nec ratione neque discretione uti volunt. Het werkwoord verzinnen werd oudtyds gebruikt in de beteekenis van bedenken, nagaen. Zie De Vries, Woordenlijst, bl. 651. ↩

  12. Demsterheit of deemsterheit beteekent duisternis. Zie het woord opgehelderd in de Taalkundige Mengelingen, uitgegeven onder de zinspreuk Linguae patriae excolendae amore, bl. 176, vlgg. ↩

  13. Sur. Libenter qouque mortuis adsunt, id est, suî similibus, qui iisdem sint erroribus ae pravis opinionibus imbuti. ↩

  14. Versta, en zy zyn dood. Sur. sed et ipsi mortui sunt coram Deo. ↩

  15. Eenig wild woord. Sur. aliquam peregrinam excogitant vocem. ↩

  16. Sur. ubi ad lucem veniunt. ↩

  17. Sur. ita isti hominum simplicium, quibuscum vivunt, spiritales perdunt fructus. Het verbum bederven is hier wel actief gebruikt, in den zin van verderven; want in dien van noodig hebben eischt het den genitivus rei. ↩

Chapter 136 of 159