Skip to the text

Nn. 1210–1240

  1. II. " In suspensio7iem per annum ab Ordinum col/atione Sedi Aposto/icce reservatam ipso facto incurrunt ; i) qui alienum subditum sine Ordinarii proprii litteris dimissoriis ordinaverint (contra praescriptum can. 955); 2) qui subditum proprium, qui alibi tanto tempore moratus sit ut canonicum impedimentum contrahere ibi potuerit, ordinaverint (contra praescriptum can. 993, 994); 3) qui aliquem adordines majores sine titu/o canonico promoverint (contra praescriptum can. 974, § 1, n. 7); 4) qui, salvo legitimo privi/egio, re/igiosum, ad fami/iam pertinentem quce sit extra territorium ipsius ordinantis, promoverint, etiam cum iitteris dimissoria/ibus proprii Superioris, nisi /egitime probatum fuerit a/iquem e casibus occurrere de quibus in can. 966", id est, nisi constiterit Episcopum dicecesanum esse vel consentientem vel diversi ritus vel absentem, vel ordinationem non habiturum proximo legitimo tempore2.

121 1. III. " Suspensionem a divinis, Sedi Aposto/icce reservatam, ipso facto contrahunt, qui recipere ordines prasumunt ab excommunicato ve/ suspenso ve/ interdicto post sententiam dec/aratoriam ve/ condemnatoriam, aut a notorio apostata, hceretico, schismatico ; qui vero bond fide a quopiam eorum sit ordinatus, exercitio careat ordinis sic recepti donec dispensetur 3 ".

  1. IV. " Episcopus a/iquem consecrans in Episcopum, Episcopi, ve/ /oco Episcoporum, presbyteri assistentes, et qui consecrationem recipit sine aposto/ico mandato contra pr&scriptum can. 953, ipsojure suspensi sunt, donec Sedes Aposto/ica eos dispensaverit i': \

  2. V. " Omnes, etiam episcopa/i dignitate aucti, qui per simoniam ad ordines scienter promoverint ve/ promoti

fuerint aut alia Sacramenta ministraverint vel receperint, sunt suspecti de hceresi ; clerici prceterea suspensionem incurrunt Sedi Apostolicce reservatam l ".

  1. VI. " Religiosus clericus cujus professio ob admissum ab ipso dolum nulla fuerit declarata, si sitin minoribus ordinibus constitutus, e statu dericali abjiciatur, si in majoribus, ipsofacto suspensus manet,done,c Sedi Apostolicce aliter visumfuerit2 ".

II. SUSPENSIONES NON RESERVAT^ S. SEDI.

Novem in Codice recensentur :

  1. I. Clericus qui, non obtentd ab Ordinario loci licentid personam privilegio fori fruentem ausus fuerit ad judicem laicum trahere, ipso facto incurrit in suspensionem ab officio reservatam Ordinario^. — Vide supra, n. 1 176, 1193.

  2. II. " Religiosus fugitivus ipso facto incurrit in privationem officii, si quod in religione habeat, et in suspensionem proprio Superiori majori reservatam si sit in sacris 4 ".

  3. III- IV. " Sacerdos qui sine necessarid jurisdictione prcesumpserit sacramentales confessiones audirc,est ipso facto suspensus a divinis ; qui vero a peccatis reservatis absol- vere, ipso facto suspensus est ab audiendis confessionibus 5 ".

  4. V. " Qui sine litteris vel cum falsis dimissoriis litteris, vel ante canonicam cetatem, vel per saltum ad ordines malitiose accesserit, est ipso facto a recepto ordine suspensus 6 ".

I2IQ. VI. " Clericus qui in manus laicorum officium, beneficium aut dignitatem ecclesiasticam resignare prcesumserit, ipso facto in suspensionem a divinis incurrit7",

  1. VII. " Abbas vel Prcelatus nullius qui benedictionem non receperit, est ipsofacto ajurisdictione suspensus 8 ".

  2. VIII. " Vicarius capitularis concedens litteras dimissorias pro ordinatione contra prcescriptum can. 958, § I, n. 3, ipsofacto subjacet suspensioni a divinis9".

  3. IX. " Supeidores religiosi qui, contra prcescriptum

1 Codex, c. 2371. — 2 Codex, c. 2387. — 3 Codex, c. 2341. 4 Codex, c. 2386. — s Codex, c. 2366. — 6 Codex, c. 2374. 7 Codex, c. 2400. — 8 Codex, c. 2402. — 9 Codex, c. 2409.

can. 965-967, snbditos suos ad Episcopam alienum ordinandos remittere prcesumpserint, ipso facto suspensi sunt per mensem a Missce Celebratio^ie x ".

  1. I nsuper " qui officium, boieficium, dignitatem obtinet cum onere residentia, si illegitime absit, eo ipso privatur omnibus fructibus sui beneficii vel officii pro rata illegitimce absentice, eosque tradere debet Ordinario qui ecclesice vel alicui pio loco vel pauperibus distribuat 2 ".

§ III. INTERDICTA.

Quatuor in Codice numerantur :

  1. I. Universitates, Collegia, Capitula aliceve personce morales, quocumque nomine nuncupentur, a legibus, decretis, mandatis Romani Poittificis pro tempore existentis ad Universale Concilium appelantes, interdictum spcciali modo Sedi Apostolicce reservatum incurruntz.

  2. II. " Scienter celebrantes vel celebrari facientes divina in locis interdictis vel admittentes ad celebranda officia divinaper censuram vetita clericos excommunicatos, interdictos, suspensos post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam, interdictum ab ingressu ecclesice ipso jure contrahunt, donec arbitrio ejus cujus sententiam contempserunt, congruenter satisfecerint 4 ".

  3. III. " Qui causam dederunt interdicto locali aut interdicto in communitatem seu collegium, sunt ipso facto personaliter interdicti 5 ".

  4. IV. Sponte sepulturam ecclesiasticam donantes infidelibus, apostatis a fide, vel hcereiicis, schismaticis aliisve sive excommunicatis sive interdictis post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam, contrahunt interdictum ab ingressu ecclesice Ordinario reservatum 6 ".

Scholion : recensentur praecipuae aliae pcenae.

  1. Abs re non erit praecipuas alias pcenas in Codice recensitas enumerare :

  2. i° Ipso jure infames sunt : a) qui sectae acatholicae nomen dederint vel publice adhaeserint 7; b) qui species consecratas abje-

DE GENSURIS EGGLESIASTICIS. 699 cerint vel ad malum finem abduxerint aut retinuerint x ; c) qui cadavera vel sepulcra mortuorum ad furtum vel alium malum finem violaverint 2; d) qui violentas manus injecerint in personam R. Pontificis, Cardinalis vel Legati R. Pontificis 3; e) duellantes et qui eorum patrini vocantur4; f) bigami, i. e., qui, obstante conjugali vinculo, aliud matrimonium, etsi tantum civile, ut aiunt, attentaverints; g) laici legitime damnati ob delicta graviora contra sextum6; h) insuper clerici in minoribus constituti, rei alicujus delicti contra sextum, pro gravitate culpae puniantur etiam dimissione e statu clericali, si delicti adjuncta id suadeant.

Jamvero " qui infamia juris laborat, non solum est irregularis ad normam can. 984, n. 5, sed insuper est inhabilis ad obtinenda beneficia, pensiones, ofticia et dignitates ecclesiasticas, ad actus iegitimos ecclesiasticos perficiendum, ad exercitium juris aut muneris ecclesiastici, et tandem arceri debet a ministerio in sacris f unctionibus exercendo ? ".

Infamia a,\item facti laborat qui "ob patratum delictum vel ob pravos mores, bonam existimationem apud fideles probos et graves amisit, de quo judicium spectat ad Ordinarium 8 ".

  1. 20 Ipso jure exclusi habentur ab actibus legitimis ecdesiasticis : a) raptores mulierum (can. 2353), b) laici legitime damnati propter quaedam atrociora crimina (can. 2354); c) catholici qui matrimonium mixtum, etsi validum, sine Ecclesiae dispensatione inire ausi fuerint (can. 2375); d) religiosi, apostatae a religione (can. 2385).

Debent autem excludi sententia ferendcz sententice, ab actibus legitimis : a) qui infamiam factL incurrunt (c. 2294, § 2); b) suspectus de haeresi qui monitus causam suspicionis non removeat (c. 2315); c) qui suicidium attentant (c. 2350, § 2); d) legitime damnati propter delicta contra sextum, publice adulteri et concubinarii (can. 2357).

  1. " Nomine autem actuum legitimorum ecclesiasticorum significantur : munus administratoris gerere bonorum ecclesiasticorum; partes agere judicis, auditoris et relatoris, defensoris vinculi, promotoris justitiae et fidei, notarii et cancellarii, cursoris et apparitoris, advocati et procuratoris in causis ecclesiasticis; munus patrini agere in sacramentis Baptismi et Confirmationis; surTragium ferre in electionibus ecclesiasticis; jus patronatils exercere 9 ".

1 Codex, c. 2320. — 9 Code.v, c. 2328. — 3 Code.v, c. 2343. 4 Code.v, c. 2351. — 5 Codex, c. 2356. — - Code.v, c. 2357.

7 Codex, c. 2294, § 1. — Ex can. 2293 " infamia juris illa est quae casibus jure communi expressis statuitur".

700 DE CENSURA LIBRORUM.

Dk tr evia censura librorum eorumque prohibitione

  1. Duo in Codice statuuntur hac de re : i° prcevia quorumdam librorum censura; 20 quorumdam prohibitio. " Quie sub hoc titulo de libris praescribuntur, publicationibus, diariis, periodicis et aliis editis scriptis quibuslibet applicentur, nisi aliud constet l ".

I. — De pr/evia librorum censura

  1. i° Quidam libri edi nequeunt etiam a /aicis, nisi praecesserit censura ecclesiastica, quam " dare potest vel loci Ordinarius proprius auctoris, vel Ordinarius loci in quo libri vel imagines pub/ici juris fiant, vel Ordinarius loci in quo imprimantur, ita tamen ut, si quis ex iis Ordinariis licentiam denegaverit, eam ab alio Ordinario petere auctor nequeat, nisi eumdem certiorem fecerit de denegata ab alio licentia 2 ".

Jamvero ii libri sunt : "a) Libri sacrarum Scripturarum vel eorumdem adnotationes et commentaria; b) libri qui divinas scripturas, sacram theologiam, historiam ecclesiasticam, jus canonicum, theologiam naturalem, ethicen aliasve hujusmodi religiosas ac morales disciplinas spectant; libri ac libelli precum, devotionis vel doctrime institutionisque religiosse, moralis, asceticce, mysticae aliique hujusmodi, quamvis ad fovendam pietatem conducere videantur; ac generaliter scripta in quibus aliquid sit quod religionis ac morum honestatis peculiariter intersit; c) imagines sacrae quovis modo imprimendae, sive preces adjunctas habeant, sive sine illis edantur 3 ".

Insuper "in diariis, foliis, vel libellis periodicis qui religionem catholicam aut bonos mores impetere solent, nec laici catholici quidpiam conscribant, nisi justa ac rationabili causa suadente, ab Ordinario loci probata * ".

  1. 20 Clerici scecu/ares vetantur sine consensu suorum Ordinariorum, et re/igiosi sine licentia sui superioris majoris et Ordinarii loci, libros quoque edere qui de rebus profanis tractent, et in diariis, foliis vel libellis periodicis scribere vel eadem moderari s.

I235- 3° Requiritur expressa /icentia Sedis Aposto/icce "ut typis edere liceat, quovis idiomate, tum collectionem authenticam precum piorumque operum quibus Sedes Apostolica indulgentias annexuit, tum elenchum indulgentiarum apostolicarum, tum sum-

1 Code.v, c. 1384, § 2. — 2 Codex, c. 1385, § 2. 3 Codex, c. 1385, § . 1. — 4 Codex, c. 1386, § 2. — 5 Ibid., § r. mic

DE CENSURA LIBRORUM. 701 marium indulgentiarum vel antea collectum, sed numquam approbatum, vel nunc primum ex diversis concessionibus colligendum ' ". — Libri vero omnes, summaria, libelli, folia, etc.,in quibus indulgentiarum concessiones continentur, sine licentia Ordinarii ne edantur 2.

4° " Quae ad causas beatificatio?ium et canonizationum Servorum Dei quoquo modo pertinent, sine licentia S. Rit. Congregationis edi nequeunt 3 ".

5° " CoIIectiones decretorum Rom. Congregationum rursus edi nequeunt, nisi impetrata prius licentia et servatis conditionibus a Moderatoribus uniuscujusque Congregationis praescriptis 4 ".

6° " In edendis libris liturgicis eorumque partibus, itemque litaniis a S. Sede approbatis, debet de concordantia cum editionibus approbatis constare ex attestatione Ordinarii loci in quo imprimuntur aut publici juris fiunt 5 ".

7° " Versiones sacrarum Scripturarum in linguam vernaculam typis imprimi nequeunt, nisi sint a Sede Apostolica probatae, aut nisi edantur sub vigilantia Episcoporum et cum adnotationibus praecipue excerptis ex sanctis Ecclesiae Patribus atque ex doctis catholicisque scriptoribus 6 ".

8° Translationes et novce editiones operis approbati nova, approbatione communiri debent. Excerpta autem e periodicis capita seorsum edita nova approbatione non indigent ?.

  1. 90 Quoad censores in universis curiis episcopalibus instituendos8 :

a) " Ex utroque clero eligantur aetate, eruditione, prudentia commendati, qui in doctrinis probandis improbandisque medio tutoque itinere eant ".

b) Examinatores in suo obeundo officio, omni personarum acceptione deposita, tantummodo prae oculis habeant Ecclesiae dogmata et communem catholicorum doctrinam quae Conciliorum generalium decretis aut Sedis Apostolicae constitutionibus seu praescriptionibus atque probatorum doctorum consensu continetur.

c) Censor sententiam scripto dare debet. Quae si faverit, Ordinarius potestatem edendi faciat, cui tamen praeponatur censoris judicium, inscripto ejus nomine, exceptis paucis extraordinariis casibus quibus censoris mentio, prudenti Ordinarii arbitrio, omitti poterit. — Nomen vero censoris auctoribus nunquam pateat, antequam hic faventem sententiam ediderit.

io° Ordinarius 9 potestatem edendi in scriptis concedat, in principio aut in nne libri, folii vel imaginis imprimendae, expresso nomine concedentis, loco et tempore concessionis. — Si licentia

1 Codex, c. 1388, § 2. — 2 Ibid., § 1. — 3 Codex. c. 1387. 4 Codex, c. 1389. — s Codex, c. 1390. — 6 Codex, c. 1391. 7 Codex, c. 1392. — 8 Codex, c. 1393. — 9 Codex, c. 1394.

702 DE PROHIBITIONE LIBRORUM.

denegatur, roganti auctori, nisi gravis causa aliud exigat, rationes indicentur.

II. — De prohibitione librorum.

  1. i° Praeter libros sub excommunicationis pcena prohibitos *, et libros in Indice relatos, ex Codice ipso jure prohibentur2 :
  1. Editiones textits originalis et antiquarum versionum catholicarum sacrae Scripturae, etiam Ecclesiae orientalis, ab acatholicis quibuslibet publicatae; itemque ejusdem versiones in quamvis linguam, ab eisdem confectae vel editae^;

  2. Libri quorumvis scriptorum, haeresim vel schisma propugnantes, aut ipsa religionis fundamenta quoquo modo evertere nitentes;

  3. Libri qui religionem aut bonos mores, data opera, impetunt;

  4. Libri quorumvis acatholicorum, qui ex professo de religione tractant, nisi constet nihil in eis contra ndern catholicam contineri;

  5. Libri de quibus in c. 1385, § 1, n. 1 et c. 1391; itemque ex illis de quibus in cit. c. 1385, § 1, n. 2), libri ac libelli qui novas apparitiones, revelationes, visiones, prophetias, miracula enarrant, vel qui novas inducunt devotiones, etiam sub praetextu quod sint privatae, si editi fuerint non servatis canonum praescriptionibus ;

  6. Libri qui quodlibet ex catholicis dogmatibus impugnant vel derident, qui errores ab Apostolica Sede proscriptos tuentur, qui cultui divino detrahunt, qui disciplinam ecclesiasticam evertere contendunt, et qui data opera ecclesiasticam hierarchiam, aut statum clericalem vel religiosum probris afficiunt;

  7. Libri qui cujusvis generis superstitionem, sortilegia, divinationem, magiam, evocationem spirituum aliaque id genus docent vel commendant;

  8. Libri qui duellum vel suicidium, vel divortium licita statuunt, qui de sectis massonicis vel aliis ejusdem generis societatibus agentes, eas utiles et non perniciosas Ecclesiae et civili societati esse contendunt;

  9. Libri qui res lascivas seu obscenas4 ex professo tractant, narrant, aut docent :

  10. Editiones librorum liturgicorum a Sede Apostolica approbatorum, in quibus quidpiam immutatum fuerit, ita ut cum authenticis editionibus a S. Sede approbatis non congruant;

  11. Libri quibus divulgantur indulgentiae apocryphae vel a S. Sede proscriptae aut revocatae;

3 Attamen usus horum librorum iis permittitur qui studiis theologicis vel biblicis operam dant, dummodo iidem libri fideliter et integre editi sint neque impugnentur in eorum prolegomenis aut adnotationibus catholicae fidei dogmata. Codex, c. 1400.

4 Classici autem libri expurgati non cadunt sub prohibitione.

DE PROHIBITIONE LIBRORUM. 703

  1. Imagines quoquo modo impressce D. N. Jesu Christi. 13. M. Virginis, Angelorum atque Sanetorum vel aliorum Servorum Dei ab Ecclesix sensu et decretis alienae.
  1. 20 Locorum Ordinarii libros etiam proscribere possunt, et fideles monere debent de periculo et damno lectionis librorum pravorum, praesertim prohibitorum \ Possunt insuper licentiam suis subditis concedere legendi libros ipso jure vel decreto S. Sedis prohibitos, sed pro singulis tantum libris et in casibus duntaxat urgentibus. Si vero generalem a Sede Apostolica facultatem impetraverint suis subditis permittendi ut libros proscriptos retineant et legant, eam nonnisi cum delectu et rationabili causa concedant 2.

I239- 3° Dibros proscriptos ii tantum legere et reti?iere possunt qui opportunas fuerint consecuti facultates. — Licentia legendi aut retinendi libros a S. Sede damnatos non includit licentiam legendi ac retinendi libros ab Episcopo prohibitos, nisi in casu expressae mentionis 3. Insuper gravi praecepto tenentur libros prohibitos ita custodiendi, ut hi ad aliorum manus non perveniant 4.

  1. 40 Librorum venditores omnino prohibentur vendere, commodare aut retinere libros de obscenis ex professo tractantes, — ceteros autem libros proscriptos vetantur venales habere sine venia Indicis Congregationis, aut vendere iis qui legitime non petunt 5.

ADDENDA E CODICE '

Obligatione emittendi professionem fidei,, secunduni formulam a S. Sede probatam, tenentur (Cod. c. 1406) :

  1. Qui cecumenico vel particulari Concilio aut Synodo dicecesame intersunt cum voto seu consultativo seu deliberativo, coram pneside ejusve delegato; praeses autem coram eodem Concilio vel synodo;

  2. Promoti ad cardina/itiam dig?titatem, coram S. Collegii Decano, Cardinalibus primis in ordine presbyterorum et diaconorum et S. R. E. Camerario ;

  3. Promoti ad sedem episcopalem etiam non residentialem, vel ad regimen Abbatise vol Proelaturae nullius, Vicariatus Apostolici, Praefecturae Apostolicae, coram delegato ab Apostolica Sede;

  4. Vicarius capitularis coram capitulo cathedrali;

  5. Ad dignitatem vel ca?ionicatum promoti coram loci Ordinario ejusve delegato et coram Capitulo;

  6. Assumpti ad officium consultorum dio>cesa?iorum coram loci Ordinario ejusve delegato et coram aliis consultoribus;

  7. Vicarius generalis, parochi et ii quibus provisum fuit de beneficiis quibusvis, etiam manualibus, curam animarum habentibus; rector, professores sacrae theologise, juris canonici et philosophiae in Seminariis, initio cujuslibet anni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; omnes promovendi ad ordinem subdiaconatus; librorum censores. .. sacerdotes confessionibus excipiendis destinati et sacri concionatores, antequam facultate donentur ea munia exercendi, coram loci Ordinario ejusve delegato;

  8. Rector Universitatis vel Facultatis coram Ordinario ejusve delegato ; professores omnes in Universitate seu Facultate canonice erecta, initio cujusque anni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; itemque qui, periculo facto, academicis gradibus donantur coram Rectore Universitatis vel facultatis ejusve delegato;

  9. Superiores in religionibus clericalibus, coram Capitulo vel Superiore qui eos nominavit.

N. B. — Qui, priore dimisso, aliud officium aut dignitatem etiam ejusdem speciei consequuntur, rursus debent fidei professionem emittere (c. 1406, § 2).

1 P. 376 nonnisi summatim indi:avimus eos qui professionem fidei emittere debent ; fusius hic exCocV'ce rem exponimus.

Clj ciJ cAj cij Cp iti cAj

In&eje Herum

ALPHABETICUS.

Abominatio, quatenus distinguitur ab odio personae, 442, 458.

Aboulia minuit libertatem, 77.

Abrogatio legis in genere, 183; veteris legis, 147.

Abstinentia a carne diebus jejunii, 655; extra dies jejunii, 660; causae ab ea excusantes, 661.

Acatholici, num possunt catholicis officiis assistere? 394; licet-ne catholicis interesse acatholicorum officiis, eorum templa ingredi, 396; eorum templa aedificare, ornare, aut pecuniam pro his asdificandis conferre 399; concionibus et funeribus acatholicorum adesse, 396; cum eis disputare, 397.

Acceptatio legis ecclesiasticae a subditis aut civili aucftoritate non requiritur, 162.

Acediffi notio, malitia, remedia,

327-330- Acquisitae virtutes, 336; sive intel- lectuales, 337, sive morales, 339. Actus humanus et hominis, voluntarius et involuntarius, deliberatus et indeliberatus 41; necessarius aut liber, 42; elicitus aut imperatus, 45; principia naturalia ad actum liberum concurrentia, 48-51; principia supernaturalia, 51-53; — Deactu morali, 86; de aciu meritorio, 118; de moralitate a<ftus exierni, 99; de a<ftu i?ntifferenti, 1 1 3. — Actus hervicus generatim non pnecipitur, 158.

Adjuratio divini nominis, quam vim habet, et quando licita, 563-

  1. Adoratio Deo debetur interna, ex- terna et publica, 505. Advena, quatenus legibus territo- rii adstringitur, 171. Advertentia plena et semi-plena,

49; distincla et confusa, 49;

plena advertentia ad peccatum mortale requisita, 279. ^Egroti a missa excusantur, 603; a jejunio. iEquiprobabilismus historice expo- nitur, 232; ejus doctrina declara- tur, 233; argumenta critice ex- penduntur, 233. Affectata ignorantia, 57. Alcoolismi causae, 318; damna, 319;

remedia, 321. Alcuini tractatus morales, xxxviii. Alexandri Alensis summa theolo- gica, xlii. Ambitio, quo sensu illicita, 306. Ambrosii (S.) morales traclatus, xxxv. Amentes non subjacent legi huma- nae, 169; quo sensu legi naturali subduntur, 139. Amicitia in genere, 427; amicitia cum Deo, quid importat? 437. Amor in genere naturalis, sensibi- lis, rationalis, 426; amoris cau- sae, 428; effeclus, 429. Cfr. cari- ias. Antecedens ignorantia, 60.

Apostasia a fide, 384 ; praesertim per adhxsionem seclis massonicis,

384-388. Apostolici Patres, xxx. Architectus quoad asdificationem templorum heterodoxorum, 399-

  1. Assecurationis mutiue consociatio- nes fovendae, 487. Astutia, quale vitium est, 615. Augustini (S.) moralis doclrina, xxwi. Avaritia, quo sensu est peccatum,

Basiiius Magnus (S.), xxxiv.

Beatitudo hominis non in bonis creatis, sed in consecutione ultir»i finis consistit, 9, seu in perfecta Dei cognitione et amore, 10.

Beneficentia in Deinn, 437; beneficentia in firoximnm, Scriptura et Patribus valde commendata, 454-456; prascipua beneficentiae opera, 462-466.

Benevolentia in Deum, 435.

Bernardi (S.) doclrina moralis, xxxix.

Biblia acatholica possunt-ne adhiberi in praestando juramento?

550- Blasphemia, prout distinguitur ab imprecationibus, 542 ; ejus species et malitia, 543; remedia, 544. Bonaventurae (S.) opera moralia, xliii. Bonitas moralis, undenam venit?

Csesarius Arelatensis (S.), xxxvii. Caritas, ut virtus theologica, 426;

ejus objeclum et motivum, 431;

subjeclum, 434. Cantas erga Deum : ejus natura variique aclus, 535; necessitas,

peccata contra caritatem, et praesertim odium Dei, 442; media in caritate proficiendi. 443.

Caritas erga seipsum : erga auimam, 447; erga corpus, 448.

Caritas ergaproximum : ejus dotes, 450; prascepium in Veteri Testamento, 453; in Novo Testamento, 462. — Caritas erga itrimicos,^-]. Caritas eleemosynam praecipit, 462, necnon fraternam correptionem, 466. Ordo in caritate servandus, 471. Prxcipua caritatis opera, pryesertim socialia, 477. Peccata caritati opposita, 491.

Carnes, quid sunt sensu ecclesiastico? 655.

Censurae ecclesiasticse, 667 sq.

Cessatio a labore, quomodo pras- cavetur, 478-489. Cessatio legis, 183; cessatio obli- gationis a lege inductae, 179;

cessatio voti ejusve obligationis,

  1. Chloroformii usus, 317. Christus, objeclum fidei, 369;

Christi amor ad perfeclam cari- tatem ducit, 434; Christus, hu- militatis exemplar,3o6; patientia?

exemplar, 311. Chrysostomi (S.) doclrina moralis, xxxv. Circumstantia, quid est, et quo- modo influit in moralitatem aclus humani? 98. Civilis lex, 190; ejus auctor, 191;

obligatio, 194. Clementis Papae doctrina moralis, xxxi. Clementis Alex. opera et doclrina moralis, xxxi. Clementia, quomodo dififert a man- suetudine, 633. Cocaini usus, 317.

INDEX RERUM A LPH A BETICUS.

Ccemeterium, quomodo violatur seu polluitur, 148. Ccenula in diebus jejunii, 653. Cogitatio mala, seu suggestio, pri- mus tentationis gradus, 259;

quando accedit deleclatio volun- taria, fit peccatum, 293. Collatio vespertina in diebus jeju- nii, 653. Collegia oftificuni quomodo promo- venda, 482. Compensationis morale systema exponitur, 239; critice expendi- tur, 240. Complacentia in Deo, 435; com- placentia in re mala, seu delec- tatio morosa, 292. Concomitans ignorantia aut error,6o Concupiscentia, seu passio, ante- cedens vel consequens, 64; con- cupiscentia antecedens, etsi au- geat intensitatem aftus, minuit liberum, 65; concupiscentia con- sequens non minuit liberum, sed est signum intensae volitio- nis, 60. Concupiscentia ut causa peccati, 255. Conditio in voto, 168; quomodo impleri debet, 578. Confessarius quoad scrupulosos,

209; quoad usum opinionum pro- babilium, 242; quoad conscien- tiae educationem, 246. Congregationes romanae, quatenus authentice leges interpretantur,

Conscientia moralis, quomodo dis- tinguitur a sensu intimo et con- scientid psychologica, 200; certa et dubia, 201; vera et erronea, laxa et scrupulosa, 201. Con- scientiae laxce notio, causae, re- media, 202. Conscientiae scru- puloscE notio, causae, damna, re- media, 205. — Conscientia certa ut proxima morum regula, 213.

— Conscientiae dubioz notio, 216; modus solvendi dubium pracTlicum, 218. — Conscientue educatio, 243. — Conscientiae remorsus, 276.

Consensus ad peccatum necessarius, 259; ad peccatum morlale requiritur^/f;/7/i- consensus, 269; signa imperfecla consensus, 290.

Consequens ignorantia et error, 57; concupiscentia consequens non minuit liberum, 66.

Consilia evangelica, 154.

Consociationes fovendie inter opifices, 487; interdivites, ad operarios juvandos, 487.

Constantia, virtus fortitudini annexa, 623.

Consuetudo, quomodo legem inducit aut abrogat, 179; conditiones ut sit legitima, 185; sensus clausulae " non obstante qudcumque consuetudine" > 187.

Consulere minus malum quandonam licet? 497-499.

Contentio est peccatum caritati oppositum, 491.

Conversio ad Deum, quando necessaria, 440.

Cooperatio in genere ad aclum malum, formalis aut materialis, 109, immediata aut mediata, 110; quandonam licet, iiij quandonam illicita, 112. — Cooperatio in rebus ad fidem speclantibus, 398; quoad templorum acatholicorum asdificationem, 399;quoad scholas et orphanotrophia heterodoxorum, 400; quoad ministrum advocandum, 400.

Cooperativas societates promovendae, 482.

Corpus jiostrum quomodo diligere debemus, 448.

Corpus juris canonici, quibus partibus constat, 188.

Correptio fraterna, quandonam cadit sub pnecepto, 467; conditiones ad correptionem requisitse, 468; ordo in correptione servandus, 469.

Culpa, quo sensu distinguitur a peccato, 254; de reatu culftcE, qui manet transacto a<ftu peccaminoso, 275. Vide peccatum.

Cultus internus, externus, et socialis Deo debetur, 506; virtus religionis nos inclinat ad reddendum Deo latriae cultum, 502. — Falsus cultus, 527. — Cultui acatholicorum interesse num licet,

remedia, 326. Curiositas, ut peccatorum causa,

256; devotioni nociva, 525. Cypriani (S.) opera moralia, xxxiii. Cyrillus Hierosolom. (S.), xxxiv.

Daemon, seu diabolus, quomodo ad peccatum nos allicit, 257. Pactum cum daemone illicitum, 530.

Decalogus in monte Sinai promulgatus, 142; decem prsecepta compleclitur, 145; quomodo Decalogi praecepta cum virtutibus concordant, 635.

Declaratio legis comprehensiva et extensiva, 173.

Decreta romanarum Congregationum, quandonam vim legis habent, 175.

Delectatio : num ex sola. deleclatione agere licet, 95. — Deleclatio morosa de re mala, quale peccatum est, 292.

Deliberatio, seu advertentia, plena et non-plena, 49; signa imperfeclse deliberationis, 279.

Denuntiatio debet-ne aliquando fieri, 468-470.

Derogatio legis, quid, 182.

Desiderium rei make absolutimi, quale peccatum, 293; conditionaium, quandonam illicitum, 294. Devotionis conceptus, 523; media devotionem fovendi, 524. Desperatio, quid et quale pecca tum, 420. Desuetudo, quatenus legem abro- gat, 185. Dictamen, seu judicium conscien- tioe, 200. Diffidentia a desperatione distincta,

  1. Dilatio voti, quandonam gravis,

  2. Dilectio, seu amor, 427. Vide amor^ caritas. Discordia, caritati opposita, 491;

quale peccatum, 492; quomodo vitari potest, 493. Dispensatio a lege, 180; quinam dispensare et dispensari valent,

180-181; conditiones ut dispen- satio sit legitima, 182. Disputatio cum haereticis, 397. Distinctio peccatorum : specifica,

285; numerica, 287; distinctio peccatorum internorum, 291;

distinclio peccati formalis et materialis, 294. Divinatio, quo sensu illicita, 530. Dominica dies, quomodo instituta,

quomodo, per missae auditio- nem, 598, et abstinentiam ab opere servili, 604. Dubium in re morali quotuplex,

216; speciatim de dubio ftraftico et modo illud solvendi, 217-218;

varia systemata ad dubium prac- ticum solvendum, 221 sq,: 2,xio- ma : lex dubia non obligat, 236.

Ebrietatis malitia, 314; remedia, 321; de peccatis in ebrietate

Chapter 53 of 73