Caput X. Quarta.et as ecclesia ab anno Domini 300. ad 400

Testimonium Nicxni Concilii.

Sequitur nunc atas Ecclesice quarta, in qua habemus insigna testimonia, videlicet Nicaeni. I. concilii, Athanasii, Hilarii, Cyrilli Hierosolymitani, Ambrosii, Basilii, Optati, CregQrii Nysseni, Gregorii Nazianzeni, E- phrem, et Epiphanii. Ac primum exstat testimonium Nicaeni concilii I, in Actis ejusdem concilii in Vaticana Bibliotheca his verbis: « Item etiam hic in divina mensa ne humiliter intenti simus ad propositum panem, et calicem, sed attollentes mentem, fide intelligamus situm in sacra illa.mensa agnum illuni Dei, tollentem peccata mundi, incruente a sacerdotibus immolatum, et pretiosum ipsius corpus, et sanguinem vere nos sumentes credere haec esse nostra) resurrectionis symbola: propter hoc enim neque multum accipimus, sed parum, ut sciamus non ad satietatem, sed ad sanctificationem sumi. »

II c testimonium agnoscunt etiam adversarii, ut Joannes OEcolampadius in Dialogo cum Nathanaele, Joannes E alvinus lib. iv. Instit. cap. 17. §. 3t>, Petrus Boquinus in lib. de Cmna Domini contra Ilesliusium, Wilhelmus Klebitius in lib. de Victor, veritatis in solutione tertii argumenti: ac nituntur ipsi gravissimum hoc testimonium ad suam lueresim stabiliendam trahere, quasi concilium

admoneat, ut non quieramus Christi corpus in sacra mensa sub speciebus panis, sed in coelum mente conscendamus, atque ibi fide Chi isti corpus comedamus. Sed falluntur apertissime. Jubet enim concilium, ut non h screamus in speciebus panis, et vini quasi nihil ibi sit, nisi quod oculi nobis renuntiant, sed fide intelligamus ibi vere esse corpus Christi, licet corporalibus oculis non videatur.

Hanc esse concilii sententiam, ita probari potest. Primo, quoniam concilium, postquam dixerat non humiliter haerendum esse in pane et vino, sed mentem attollendam, adjungit, fide conspiciendum agnum Dei situm in sacra mensa. Debuisset autem secundum adversa* rios dicere, fide conspiciendum esse Christum in coelo ad dexteram Patris. Vult igitur concilium, ut ad ipsam mensam attendamus, sed in ipsa non tam symbola externa, quam quod sub ipsis latet consideremus. Klebitius per sacram mensam intelligit coelum; dicit enim* concilium velle, ut in coelesti mensa, non in altari lapideo agnum Dei queeramus. At fallitur apertissime. Nam concilium in eadem divina, et sacra mensa ponit symbola panis et vini, in qua ponit agnum Dei, ut patet ex primis verbis: « Hic in divina mensa ne humiliter intenti simus ad propositum panem ». Atqui symbola panis non sunt in coelo, sed in altari lapideo: ergo divina mensa non est coelum, sed altare in terris. Ac ne forte dicant in altari esse corpus Christi significative, et concilium velle, ut non attendamus ad symbola, quatenus sunt res materiales, sed quatenus Christum repraesentant, addidit concilium illam particulam, situm. Cum enim dicit agnum Dei situm esse in sacra mensa, et eumdem agnum opponit symbolis, manifeste declarat, agnum Dei vere et proprie ac reipsa esse in mensa; et non solum quatenus per symbola repraesentatur.

Secundo idem probatur ex eo, quod concilium dicit, agnum Dei in sacra mensa a sacerdotibus immolari; nam per agnum omnes intelligunt ipsum Christum, ut distinguitur contra symbola, quem adversarii solum in coelo esse dicunt. At non potest manibus sacerdotum immolari, si tantum est in coelo; neque enim tam longas manus habent sacerdotes, ut ad coelum pertingant.

Tertio probatur ex illis verbis: « Pretiosum corpus ejus nos vere sumentes ». Quorsum enim illud, vere, nisi ut opponatur figura'? « At, inquiunt, nos vere sumimus

corpus Domini, sed corde, non corpore». Sed repugnant verba sequentia, ubi symbola resurrectionis no st reo dicuntur corpus, et sanguis Domini. Quia enim mortalia corpora nostra, cum immortali corpore Domini vere conjunguntur, inde aptissime significatur futura corporum nostrorum resurrectio: si autem sola esset conjunctio animorum cum corpore Domini, solus animus resurrecturus significaretur.