Caput XXXIV. Cur hæ potestates tanta providentia distinctæ sint : sanctus Gelasius duas causas affert, quæ indirecta potestate tolluntur

Cur hæ potestates tanta providentia distinctæ sint : sanctus Gelasius duas causas affert, quæ indirecta potestate tolluntur.

Cur autem sociæ et amicæ potestates suis officiis ac finibus divino numine tam accurate distinctæ sint, sanctus Papa Gelasius causas affert : « Christus, inquit, memor fragilitatis humanæ, quod suorum saluti congrueret dispensatione magnifica temperans, sic actionibus propriis, dignitatibusque distinctis officia potestatis utriusque discrevit, suos volens medicinali humilitate salvari, non humana superbia rursus intercipi, ut et christiani imperatores, pro vita æterna Pontificibus indigerent, et Pontifices pro temporalium cursu rerum, imperialibus dispositionibus uterentur : quatenus spiritualis actio à carnalibus distaret incursihus, et ideo militans Deo minime se negotiis sæcularibus implicaret ; ac vicissim non ille rebus divinis præsidere videretur, qui esset negotiis sæcularibus implicatus ; ut et modestia utriusque ordinis curaretur, ne extolleretur utroque suffultus, et competens qualitatibus actionum specialiter professio aptaretur. »

Duas omnino causas memorat cur ambæ potestates suis finibus circumscriptæ, suis addictæ sint officiis. Primum, ne superbia offerretur in quem congesta essent omnia : tum, ut quisque se ad ejus ordinis, quem professus esset, actiones eo facilius aptaret, quo cujusque actiones diligentius inter se distinctæ essent.

Itaque illud imprimis observatu dignum, officia à Christo fuisse distincta, ut modestia utriusque ordinis curaretur, ac ne extolleretur utroque suffultus. Quis autem non videat, quam hæc a Christo incassum distincta sint, si qui ab eo est spiritualibus rebus summo jure præfectus, is non modo, ut diximus, maxima reipublicæ imperiorumque negotia, verum etiam temporalia omnia toto orbe terrarum, ad suam potestatem curamque revocare cogitur ?

Nam si ad id cogitur propterea quod humana divinis, terrena cœlestibus, atque animarum saluti corporalia servire necesse sit ; jam illud consequetur, ut spiritualis potestas civilem potestatem, omniaque ejus officia ad sua imperia revocet, cum nihil sit in iis officiis, quod non ad Dei gloriam et ad æternam salutem omnino pertineat. Quæro enim an sit aliqua imperii civilis pars, quæ sacerdotali imperio non sit addicta penitus, an vero sit nulla ? Si aliqua, rogo quam talem esse velint ? Bellumne an pacem ? Leges, judicia, ac jurisdictionem, an tributa ? An quid aliud ? Hinc profectò sequeretur ea ad Dei gloriam, et ad æternam salutem nihil pertinere, quod est falsissimum. Si autem nulla sint, ac potestas ecclesiastica omnia complectatur, quocumque id fiat nomine, directe, indirecte ; proprie, improprie ; uno ictu deponuntur terrenæ potestates omnes, neque ullum superest in verbis levamen, cum reipsa concidant.

Quod si hæc inania et nimia sponte corruunt, jam aliquos limites invenire nos oportet, quibus comprehensa civilis potestas supremo jure agat, nullique alteri obnoxia potestati. Quare tuum illud, ad unum principium, atque ad unam potestatem omnia revocanda, fallax et specie decens, reipsa ineptum atque invalidum est.

Jam si ad certos limites te redigas rerum humanarum necessitate victus, quam dabis regulam ac legem his regendis finibus ? Nempe dicturus es tunc esse obnoxiam spirituali potestati civilem potestatem, ac merito deponendam, si commiserit ea quæ ad religionem labefactandam manifeste pertineant. Quid autem est manifeste ? An ut directe princeps veram religionem oppugnet, uti Diocletianus et Julianus fecere ? At non Childericus Francus, non Irenes Augusta catholicam religionem ita oppugnabant, quos tamen merito depositos esse contendis. Certe, inquies, quod necesse sit labefactatis imperiis periclitari religionem, quibus imperia sint præsidio. Rursus ergo illuc revolvimur, ut civilia omnia, leges, tributa, bella ad ecclesiasticam potestatem revocentur. Quare ea doctrina, quæ ad unam potestatem, nempe ecclesiasticam, revocare omnia ac relegare nititur, nulla omnino lege, nullo ordine, ut et illud omittamus longa sæculorum experientia notum, vix unquam Pontifices in re ecclesiastica indiligentiùs esse versatos, quam post ea tempora, quibus rerum, etiam humanarum, potestatem sibi attributam esse voluerunt.