Psalmus XLIV. Historicus

PSALMUS XLIV. HISTORICUS, PROPHETICUS.

Cum Salomon duceret filiam Pharaonis, III Reg., iii, 1, hujus epithalamium ab aliquo illius temporis propheta editum, atque ipsi regi nuncupatum ; Coritis denique praestantissimis cantoribus traditum, ut Regis nuptias celebrarent. [Seque abnuerim hæc a sancto Davide prophetico spiritu cani potuisse, quippe qui intelligeret Christum ipsum in Salomone suo figuratum. Utcumque est, liquet harum nuptiarum specie, ut in Cantico canticorum, Christi et Ecclesiæ coniunctionem manifeste cani ; Ecclesiæ autem ex gentibus vocatæ, cum sit uxor alienigena. Hinc Chrysostomus hunc Psalmum interpretans sic orditur : Velim hic adesse nobiscum omnes et Judæos et Gentiles, a· que audire prolatum ab antiquis adeoque a Judæis licet inimicis, de Christo testimonium. Adeo aperte hic Psalmus Christi mysteria atque victorias, ipsamque etiam divinitatem sonat.

VERSIO VULGATA.

1. In finem, pro iis qui commutabuntur, filiis Core, ad intellectum, Canticum pro dilecto.

2. Eructavit cor meum verbum bonum ; dico ego opera mea regi.

Lingua mea calamus scribæ, velociter scribentis.

3. Speciosus forma præ filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis : propterea benedixit te Deus in æternum. VERSIO S. HIERONYMI.

Victori, pro liliis filiorum Core, eruditionis Canticum amantissimi.

Eructavit cor meum verbum bonum ; dico ego opera mea regi : lingua mea stylus scribæ velocis.

Decore pulchrior es filiis hominum, effusa est gratia in labiis tuis : propterea benedixit tibi Deus in æternum. 1. Pro iis qui commutabuntur. Hier. Pro liliis ; Hebr. Sosannim : quod alii instrumentum musicum exponunt : alii principium cantilenae. Pro dilecto, Jedidoth : Hebr. amorum ; Hier. amantissimi : nempe Salomonis, qui etiam amabilis Domino divinitus vocatus est, II Reg., xii, 23 ; Hebr. Jedidiah.

2 Eructavit cor meum verbum bonum : erumpit verbum illud ex corde meo impetu prophetico, impellente spiritu, cujus etiam vim calami velocis similitudo designat. Sic Baruch Jerem., xxxvi, 18, de prophetia sic ait : Ex ore suo loquebatur, quasi legens ad me, omnes sermones istos : ut non ipse componere, sed a Deo tradita legere videretur ; hinc illa celeritas. Itaque hujus Psalmi scriptor sic a spiritu agebatur, quo loco Chrysostomus : Spiritu plenus spiritualia profudit ; talia eructavit, qualia comedit. Dico non a verbo dicare, sed a dicere. Opera mea, prophetiam ipsam, sacrumque canticum. Regi : Salomoni dictum : sic enim inscriptum videmus : pro dilecto.

3. Speciosus forma... Diffusa est gratia in labiis tuis : pulchritudo tua, rex Christe, præstantior, et spiritus prophetiæ datus est in labiis tuis. Chald. propterea ; Hebr. eo quod. Præclare August. hic : « Nobis credentibus, ubique sponsus pulcher occurrat, pulcher in cœlo, pulcher in terra, pulcher in utero, pulcher in manibus parentum, pulcher in miraculis, pulcher in flagellis, pulcher invitans ad vitam, pulcher non curans mortem, pulcher deponens animam, pulcher recipiens, pulcher in ligno, pulcher in sepulcro, pulcher in cœlo, pulcher in intellectu : summa enim et vera pulchritudo justitia est... si ubique justus, ubique decorus. »

4. Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime.

5. Specie tuo, et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna.

Propter veritatem et mansuetudinem, et justitiam ; et deducet te mirabiliter dextera tua.

6. Sagittæ tuæ acutæ, populi sub te cadent, in corda inimicorum regis. Accingere gladio tuo super femur, fortissime, gloria tua et decore tuo.

Et decore tuo prospere ascende, propter verbum veritatis (a) et mansuetudinem justitiæ, et docebit te terribilia dextera tua.

Sagittæ tuæ acutæ, populi sub te cadent : in corde inimicorum regis. 4. Accingere gladio. Jam aggreditur Christi pugnas atque victorias. Potentissime : Hier. fortissime.

5. Specie tua et pulchritudine tua : Hier. gloria et decore tuo, qui etiam ad versum præcedentem refert, ut et Chrysost. et alii. Intende : arma expedi, ipsam scilicet pulchritudinem tuam, ipsam mansuetudinem, atque justitiam, qua cuncta ad te trahes : ut statim subditur, prospere procede : Hier. ascende, quasi in currum. Regna, populis ultro, atque ipso amore tui ad pedes ruituris.

.......Victorque volentes Per populos dat jura. Georgic. lib. iv.

unde subdit : propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam : regnum florentissimum quod ipsa veritate, ipsa clementia, ipsa justitia viget, ac valet. His enim maxime commendatur Christi regnum atque Evangelium, patefacta veritate, peccatorum indulgentia, inducta in hominum mores vera æternaque justitia. Adverte autem quam admirandum victorem hic concinnet spiritus, miscens gladio, sagittis, armis omnigenis ac bellis, mansuetudinem ac pulchritudinem ; et quem nunc minacem atque terribilem, eumdem mox vers. 9, myrrha manantem ostendit et unguentis delibutum, neque ex castris ferum, sed ex domibus eburneis magnificum, ac splendentem educit ; his autem adumbrat verum Salomonem, verum pacificum Christum, ipsa scilicet cœlestis doctrinæ veritate, ipsa divini amoris suavitate victorem. Chrys. Et deducet te mirabiliter : non tantum admirari oportet quod res præclaras, sed quod præter hominum expeditionem opinionemque gesserit ; nec tantum mira, sed etiam mirabili modo, dum morte mortem, ligno lignum, maledicto maledictum, esu esum solvit, ac sanat, Chrys. At Hier. cum Hebr. legit : Docebit te terribilia dextera tua ; sunt enim terribilia et horrenda quæ gessit : mortem expugnavit, perfregit inferos, cœlum aperuit, dejecit dæmones, orbem perdomuit, imis summa miscuit, idem Chrys. Dextera tua : potentia tua : ipsa tibi vis tua ac potentia sufficit, nullius indiga auxilii : idem. Atqui addit sagittas, gladium, arma, figurate : cum interim significet ipsum solo decore, sola, suavitate atque justitia victorem futurum.

6. Sagittæ tuæ acutæ : verbum tuum efficax et penetrabile. His sagittis Paulum superbientem ac sævientem dejecisti. Populi sub te cadent : interposita parenthesis, sive hyperbaton, seu trajectio. Ordo enim erat, sagittæ tuæ acutæ in corda : jactæ scilicet ; sed interjectum illud populi sub te cadent, quasi festinante vatis calamo ad amplitudinem tantæ victoriæ describendam. Populi sub te cadent : unde illud : Fortium dividet spolia, Isa., liii, 12. Cadent : ultro colla subdent. In corda inimicorum : ut doceat quam certi sint ictus. Melius : " Eorum qui antea inimici erant, cor tetigit, non ut interficeret, sed ut ad se pertraheret : Omnia enim traham ad meipsum, inquit, Joan., xii, 32. Chrys.

(a) Var. : Propter veritatem.

7. Sedes tua, Deus, in sæculum sæculi ; virga directionis, virga regni tui.

8. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem ; propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo lætitiæ præ consortibus tuis.

9. Myrrha, et gutta, et casia a vestimentis tuis, a domibus eburneis : ex quibus delectaverunt te.

10. Filiæ regum in honore tuo. Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato ; circumdata varietate.

di. Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui. Thronus tuus, Deus, in sæculum, et in æternum : sceptrum æquitatis, sceptrum regni tui.

Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem (a) ; propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exultationis præ participibus tuis.

Myrrha et stacte et cassia in cunctis vestimentis tuis, de domibus (b) eburneis quibus lætificaverunt te

Filiæ regum in honore tuo : stetit conjux (c) in dextera tua, in diademate aureo.

Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et domus patris tui. 7. Sedes tua, Deus : 6 Deus ! Θεέ, vocandi casu, ut ipse Aquila vertit, teste Hier. in hunc Psalmum, Epist, ad Princip. Ergo Christus, quem David alloquitur, Deus est. Porro ad Christum hæc pertinere docet Paulus, Hebr., i , 8. Hic autem sic nugatur nescio quis. Sedes tua Deus : recto casu, hoc est, Deus ipse5 qui est sedes tua, in quo collocatus regnas ; nullo plane exemplo : ipso etiam Paulo adversante, cum ex hoc loco evincat Christum esse non ministrum ut angelos, sed Deum, ibid.

8. Unxit te... præ consortibus tuis : Hier. præ participibus. Unctus quidem Salomon in regem, atque antepositus fratribus, Christus vero præ omnibus æque cum ipso hominibus, ipso Spiritu sancto, ipsa divinitate unctus, dicente Propheta : Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me. lsa., lxi, 1. Deus, Deus tuus. Elohim, bis, primum vocativo, iterum nominativo, hoc est, Chald. ο Deus, unxit te Deus tuus, Dominus Deus tuus. Quem ergo alloquitur est Deus, nempe Filius ; et additur, Deus tuus, nempe Pater, ut hic necessario intelligatur, non tantum Deus, sed etiam Dei Deus, sive, ut Patres Nicæni dicunt, Deus de Deo.

9. Myrrha et gutta,... stacten, et alia odorifera : a vestimentis tuis, diffluunt : à domibus eburneis : domus quoque ebore nitentes hos emant odores. Ex quibus delectaverunt te ; his te delectaverunt ; splendore ac decore suaveolentis palatii. Hic finiendus versus, ut apud Hier. et cæteros.

10. Filiæ regum in honore tuo : Hebr. in occursum tuum. Et hoc ad gloriam pertinet formosissimi juxta ac fortissimi regis, ut non tantum hostibus formidandus, sed a regiis virginibus expetendus et ambiendus. Filiæ autem regum spirituali sensu, animæ Verbi amatrices. Astitit regina : Hier. conjux. Multæ ambiunt virgines, sed una conjux est ; sicut et in Canticis, vi, 7, 8. Sexaginta reginæ, octoginta concubinæ... Una est columba mea, perfecta mea. Spirituali quoque sensu ; una sponsa est Ecclesia catholica ; omnes enim animæ sanctæ in Christo unum sunt. Vestitu deaurato, auro ophir (pretiosissimo ac mundissimo), Hebr. Circumdata varietate : pietas vestes designat variis coloribus undique efflorescentibus : quod in Hebr. deest habetur vers. 15.

11. Audi, filia : ex persona Bethsabee nurum compellantis, exponentisque ei Salomonis sui ardentissimum amorem : vers. 12, spirituali sensu ; vox Patris ad Ecclesiam catholicam : Chald. Audi, ô congregatio Israel, verba oris ejus.

(a) Var. : [ Hebr. impietatem.] — (b) [ Hebr. de templis.]— (c) [ Hebr. regina.]

12. Et concupiscet rex decorem tuum ; quoniam ipse est Dominus Deus tuus, et adorabunt eum.

13. Et filiæ Tyri in muneribus vultum tuum deprecabuntur, omnes divites plebis.

14. Omnis gloria ejus filiæ regis ab intus, in fimbriis aureis 15. Circumamicta varietatibus.

Adducentur regi virgines post eam ; proximæ ejus afferentur tibi.

16. Afferentur in lætitia et exultatione ; adducentur in templum regis.

17. Pro patribus tuis nati sunt tibi filii : constitues eos principes super omnem terram.

18. Memores erunt nominis tui in Et concupiscet rex decorem tuum : quia ipse est Dominus Deus tuus, et adora eum.

Et filia fortis (a) , in muneribus faciem tuam deprecabuntur divites populi.

Omnis gloria filiæ regis intrinsecus ; fasciis aureis vestita est (b).

In scutulatis ducetur ad regem : virgines sequentur eam, amicæ ejus ducentur illuc (c) .

Ducentur in laetitiis et exultatione ; ingredientur thalamum regis.

Pro patribus tuis erunt filii tui (d) : pones eos principes in universa terra.

Recordabor nominis tui in Obliviscere populum tuum : sic filia Pharaonis ; sic etiam spirituali sensu ecclesia gentium.

12. Dominus Deus imis : Hebr. Dominus tuus, vocabulo communi, non illo arcano ac sacrosancto. Et odorabunt : Hier. et adora eum, ut maritum ac regem tuum ; spirituali sensu, Christum, augustiore intellectu, Dominum : quippe qui et Deus sit, ex antecedentibus.

13. Filiæ Tyri : urbes Tyro subjectæ ; ditissima ? illae atque magnificentissimae. Regiones regnorum venient, ut suscipiant faciem tuam. Chald. tibi ut obsequantur ; quod spirituali sensu ad Christum pertinet.

14. Omnis gloria ejus filiæ regis... hujus quam canimus. Ab intus : Hier. intrinsecus , summus decor in regiæ penetralibus ; ipsa scilicet in fimbriis aureis ; fasciis aureis vestita, idem : ipsa, inquam, pulcherrimum aulæ interioris ornamentum.

15. Circumamicta varietatibus : in scutulatis ducetur ad regem : virgines sequentur eam amicæ ejus ; ducentur illuc. Sic distinguendum cum Hier. et Hebr. Solebant sponsæ addere coaevas virgines, ut fidissimas charissimasque comites ; quod ad Græcos permeavit, teste Theocrito, Id. 18 de Helena ? nuptiis ; quo de ritu fusius dicemus in Cantica. Scutulatæ autem vestes, sunt vestes versicolores, opere plumario, textæ, vel acu pictæ : spirituali sensu, decor Ecclesiæ intus ex inhabitante Spiritu ; quo ex fonte varia dona explendescunt in oculos omnium.

16. Templum : quæ vox et palatium sonat.

17. Pro patribus tuis nati sunt... Hier. pro patribus tuis erunt. Ad Salomonem hæc, ac sub ejus persona ad Christum diriguntur : est enim pronomen masculinum ; sensus autem est : Nascentur tibi filii, qui avorum nomen ac titulos suppleant. Constitues eos principes : et hoc ad regium decus pertinet, ut e stirpe regia exteris quoque reges dentur : hoc autem non contigit Salomoni, sed Christi apostoli orbi terrarum principes ducesque dati sunt.

18. Memores erunt nominis tui : ô Salomon, seu potius, 6 Christe. Confitebuntur tibi ; laudabunt te ; quæ vox raro de homine usurpatur.

(a) Var. : Et, ο filia fortissimi [ Hebr. Tyri.] — (b) [ Hebr. præ fasciis aureis, vestimenta illius. — (c) Tibi. — (d) Tibi.

omni generatione et generationem.

Propterea populi confitebuntur tibi in æternum, et in sæculum sæculi. omni generatione et generatione.

Propterea populi confitebuntur tibi in sæculum, et in æternum. PSALMUS XLV. EUCHARISTICUS.

Victis hostibus, et pace parta. Vide II Reg., viii, et I Paral., xviii.

VERSIO VULGATA.

1. In finem, filiis Core, pro arcanis Psalmus.

2. Deus noster refugium, et virtus : adjutor in tribulationibus, quæ invenerunt nos nimis.

3. Propterea non timebimus dum turbabitur terra : et transferentur montes in cor maris.

4. Sonuerunt et turbatæ sunt aquæ eorum : conturbati sunt montes in fortitudine ejus.

5. Fluminis impetus lætificat civitatem Dei : sanctificavit tabernaculum suum Altissimus.

6. Deus in medio ejus, non commovebitur :. adjuvabit eam Deus mane diluculo. VERSIO S. HIERONYMI.

Victori, filiorum Core, pro juventutibus Canticum.

Deus nostra spes et fortitudo ; auxilium in tribulationibus inventus es validum.

Ideo non timebimus cum fuerit translata terra, et concussi montes in corde maris.

Sonantibus et intumescentibus gurgitibus ejus, et agitatis (a) montibus in potentia ejus. Semper.

Fluminis divisiones (b) lætificant civitatem Dei, sanctum tabernaculum (c) Altissimi.

Deus in medio ejus, non commovebitur : auxiliabitur ei Deus in ipso (d) ortu matutino. 1. Pro arcanis : Hier. juventutibus. Quidam exponunt, ad virginum vocem, seu acutam symphoniam. Alii vocem Halamoth pro instrumento musico accipiunt. Vide I Par., xv, 16.

2. Quæ invenerunt... Hier. auxilium in tribulationibus inventus es validum :

i. Sonuerunt : Heb. sonabunt. Aquæ eorum : Heb ejus, maris scilicet, de quo etiam : in fortitudine ejus : Hier. sonantibus et intumescentibus gurgitibus, supple, non timebimus, ex vers. 3 ; sensusque est, non conturbabimur, nec si tellus tremat : vers. 3, nec si exundent maria, vers. 4.

5. Impetus : Hier. divisiones, Hebr. rivuli, non illi fluctus concitati civitatem Dei circumstrepunt, sed aquæ Gehon et Siloe leniter fluentes (ut est Isa., viii, 6) irrigant eam, quæ est tabernaculum Altissimi.

6. Deus in medio ejus ; ideo non commovebitur, ipsa civitas : verb. femin. mane diluculo : velociter, studiose, Theodor.

(o) Var. : Add. in. — (b) Add, ejus. — (c) Dei sancti tabernacula. — (d) Deest ipso.

7. Conturbatæ sunt gentes, et inclinata sunt regna : dedit vocem suam, mota est terra.

8. Dominus virtutum nobiscum : susceptor noster Deus Jacob.

9. Venite, et videte opera Domini, quæ posuit prodigia super terram : 10 auferens bella usque ad finem terræ.

Arcum conteret et confringet arma, et scuta comburet igni.

11. Vacate, et videte quoniam ego sum Deus : exaltabor in gentibus, et exaltabor in terra.

12. Dominus virtutum nobiscum : susceptor noster Deus Jacob. Conturbatæ sunt gentes, concussa sunt regna : dedit vocem suam, prostrata est terra.

Dominus exercituum nobiscum : protector noster Deus Jacob. Semper.

Venite, et videte opera Domini : quantas posuerit solitudines in terra.

Compescuit (a) bella usque ad extremum terræ, arcum confringet et concidet hastam : plaustra comburet igni.

Cessate et cognoscite quoniam ego (b) Deus ; exaltabor in gentibus ; et (c) exaltabor in terra.

Dominus exercituum nobiscum ; fortitudo nostra {d) Deus Jacob. Semper. 7. Dedit vocem suam : Deus intonuit : hinc tanti motus. Mota est terra : liquescit, defluit.

9. Quæ posuit prodigia : Hier. quantas posuerit solitudines, quas devastationes fecerit in terra hostili.

10. Auferens bella ; non tantum bella movet, sed cessare facit, ut vult, atque ad extremos orbis relegat fines. Confringet arma : Hier. hastam. Scuta : Hebr. currum. En altissima pax, contritis combustisque omnibus instrumentis bellicis.

di. Vacate, et videte : Hier. cessate et cognoscite : otio pacis a Deo concessæ utimini ad eum cogitandum et admirandum.

(a) Var. : Compescit. — (b) Add. sum. — (c) Deest, et, — (d) [ Hebr. susceptor noster.]